Κάθε βράδυ, λίγο πριν κοιμηθούν, ο κύριος Ανδρέας Λεβέντεας και η κόρη του ανοίγουν ο καθένας το δικό του βιβλίο. Εκείνη διαβάζει τα παραμύθια της κι εκείνος τα θρίλερ του. Αυτή η παράλληλη ανάγνωση έγινε μικρή τελετουργία και ξανάφερε τα βιβλία στο κέντρο της ζωής του.
Ο δημιουργός του BookTok καναλιού and.reads_chapters γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Περιστέρι. Σπούδασε Τεχνολογία Τροφίμων και Διοίκηση Επιχειρήσεων και σήμερα εργάζεται σε φαρμακευτική εταιρεία. Η σχέση του με τις ιστορίες ξεκίνησε από τα βιβλία που του διάβαζε η μητέρα του και από τη βιβλιοθήκη της γιαγιάς του, με Ντοστογιέφσκι, Μπαλζάκ, Καζαντζάκη και Λουντέμη. Συνεχίστηκε με τα κόμικς, τα videogames και τις ταινίες τρόμου. Για ένα διάστημα η καθημερινότητα τον απομάκρυνε από το διάβασμα, ώσπου στην πανδημία η γέννηση της κόρης του τον έφερε ξανά κοντά στα βιβλία.
Σήμερα μοιράζεται τις αναγνώσεις του με μια σταθερή πεποίθηση: δεν υπάρχουν άνθρωποι που δεν τους αρέσει το διάβασμα. Υπάρχουν μόνο άνθρωποι που δεν έχουν ανακαλύψει ακόμη το βιβλίο, ή το είδος, που θα τους κερδίσει.
Στο «CorfuPress» μιλά για τις πρώτες του αναγνωστικές μνήμες, για τον τρόμο ως αγαπημένο του λογοτεχνικό τόπο και για το πώς μπορεί ο καθένας να βρει το δικό του βιβλίο.
Κύριε Λεβέντεα, οι πρώτες σας αναγνωστικές μνήμες συνδέονται με τη μητέρα σας και με τη βιβλιοθήκη της γιαγιάς σας. Τι θυμάστε από εκείνη την πρώτη επαφή με τον Ντοστογιέφσκι, τον Μπαλζάκ, τον Καζαντζάκη και τον Λουντέμη; Τι σας δίδαξε η επιμονή να τα διαβάσετε, ακόμη κι όταν σας δυσκόλευαν;
Α.Λ.:
Οι πρώτες μου αναμνήσεις από τα βιβλία είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη μητέρα μου. Έχω πολλές εικόνες από εκείνη να μου διαβάζει όταν ήμουν μικρός. Αργότερα όταν ήμουν 12-13, η επιθυμία της γιαγιάς μου ήταν να πάρω τα βιβλία από τη δική της βιβλιοθήκη. Ανάμεσά τους υπήρχαν σημαντικά έργα του Ντοστογιέφσκι, του Μπαλζάκ, του Καζατζάκη, του Λουντέμη και άλλων συγγραφέων. Θυμάμαι να προσπαθώ να τα διαβάσω, παρόλο που με δυσκόλευαν αρκετά. Η γλώσσα και το ύφος τους δεν ήταν πάντα εύκολα για ένα παιδί εκείνης της ηλικίας. Παρ’όλα αυτά, επέμενα και τελικά κατάφερα να τα διαβάσω.
Κοιτάζοντας πίσω, δεν ξέρω πόσα από αυτά καταλάβαινα πραγματικά τότε! Νομίζω όμως ότι η διαδικασία αυτή μου έμαθε κάτι που κρατάω μέχρι και σήμερα. Δεν χρειάζεται να καταλαβαίνεις ή να αγαπάς κάτι από την πρώτη κιόλας σελίδα. Μερικές φορές χρειάζεται να επιμείνεις, να του δώσεις χρόνο και να βρεις τον δικό σου τρόπο να μπεις μέσα στην ιστορία. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν έχω κάνει σε καμία ανάγνωση DNF.
Και ίσως αυτό να ήταν ακόμη πιο σημαντικό από το ίδιο το περιεχόμενο των βιβλίων. Γιατί μέσα από αυτά άρχισα να καταλαβαίνω ότι μια ιστορία μπορεί να σε ταξιδέψει πολύ πέρα από τη δική σου καθημερινότητα.
Κόμικς, videogames, ταινίες: οι ιστορίες σάς βρήκαν από πολλούς δρόμους. Πώς συνομιλούν για εσάς αυτά τα μέσα με τη λογοτεχνία και τι σας έμαθαν για το τι κάνει μια ιστορία να σε κρατά;
Α.Λ.:
Για μένα δεν υπήρξε ποτέ πραγματικά διαχωρισμός ανάμεσα σε αυτά τα μέσα. Ένα βιβλίο, ένα κόμικ, μια ταινία ή ένα videogame είναι διαφορετικοί τρόποι για να αφηγηθείς μια ιστορία. Αυτό που με ενδιαφέρει τελικά είναι η ίδια η ιστορία και το κατά πόσο μπορεί να με κάνει να θέλω να μάθω τι θα συμβεί μετά.
Τα videogames, για παράδειγμα, μου έμαθαν ότι δεν αρκεί απλώς να συμβαίνουν πράγματα. Πρέπει να υπάρχει λόγος να ενδιαφέρεσαι για τους χαρακτήρες και για το αποτέλεσμα. Ένα άλλο που με έμαθαν είναι να αναγνωρίζω μια battle arena όταν τη δω, αλλά αυτό πάει για τους φίλους μου gamers!!
Το ίδιο ισχύει και στα βιβλία. Μπορεί να έχεις την πιο έξυπνη ανατροπή του κόσμου, αλλά αν δεν σε ενδιαφέρει τι θα συμβεί στους ανθρώπους της ιστορίας, δύσκολα θα σε κρατήσει. Ίσως γι’ αυτό με τραβούν τόσο πολύ τα θρίλερ. Μου αρέσει να υπάρχει ένα μυστήριο, ένα ερώτημα, μια αίσθηση ότι κάτι δεν μου έχει αποκαλυφθεί ακόμη. Θέλω να διαβάζω και να σκέφτομαι «κάτι δεν μου κολλάει εδώ». Και φυσικά θέλω να δω αν τελικά είχα δίκιο.
Νομίζω ότι αυτό είναι που ενώνει όλες τις μορφές αφήγησης που αγαπώ. Η ανάγκη να μάθω τι υπάρχει στην επόμενη σελίδα, στην επόμενη σκηνή ή στο επόμενο level.
Η καθημερινότητα σάς απομάκρυνε για ένα διάστημα από τα βιβλία, και η επιστροφή ήρθε στην πανδημία με τη γέννηση της κόρης σας. Πώς γεννήθηκε η συνήθεια να διαβάζετε παράλληλα πριν τον ύπνο, εσείς τα θρίλερ σας κι εκείνη τα παραμύθια της; Τι σημαίνει για εσάς αυτή η κοινή στιγμή;
Α.Λ.:
Η επιστροφή μου στα βιβλία ξεκίνησε ουσιαστικά μέσα από εκείνη. Όταν άρχισα να της διαβάζω παραμύθια, ξύπνησαν μέσα μου οι δικές μου παιδικές αναμνήσεις. Θυμήθηκα τη μητέρα μου να μου διαβάζει, τη γιαγιά μου και τη βιβλιοθήκης της και γενικότερα τη σχέση που είχα με τις ιστορίες όταν ήμουν παιδί.
Κάπως έτσι άρχισα να ξαναδιαβάζω κι εγώ. Στην πορεία δημιουργήθηκε αυτή η καθημερινή τελετουργία. Λίγο πριν κοιμηθούμε, καθόμαστε και διαβάζουμε ο καθένας το δικό του βιβλίο. Εκείνη τα παραμύθια της και εγώ, συνήθως, κάποιο θρίλερ.
Μου αρέσει πολύ η εικόνα αυτής της στιγμής, γιατί ουσιαστικά κάνουμε το ίδιο πράγμα, παρόλο που διαβάζουμε τελείως διαφορετικές ιστορίες. Και ίσως το πιο όμορφο είναι ότι δεν χρειάζεται να της εξηγήσω γιατί αξίζει να διαβάσει. Το βλέπει στην πράξη. Θα ήθελα κάποια στιγμή, όταν μεγαλώσει, να κοιτάξει πίσω και αν θυμάται ότι το διάβασμα ήταν κάτι που υπήρχε στο σπίτι μας. Όπως εγώ θυμάμαι την δική μου μητέρα να μου διαβάζει.
Νομίζω ότι αυτή είναι μια από τις πιο όμορφες συνέχειες μιας ιστορίας. Να σου δίνουν κάποτε ένα βιβλίο και, χρόνια αργότερα, να δημιουργείς εσύ τις ίδιες αναμνήσεις για το δικό σου παιδί.
Τα θρίλερ και ο τρόμος είναι τα είδη που σας κερδίζουν περισσότερο. Τι σας ελκύει σε αυτές τις ιστορίες και ποιο βιβλίο του είδους θα προτείνατε σε κάποιον που δεν το έχει δοκιμάσει ποτέ;
Α.Λ.:
Αυτό που με ελκύει περισσότερο στα θρίλερ και στον τρόμο είναι το συναίσθημα. Θέλω ένα βιβλίο να με κάνει να αισθανθώ κάτι έντονα. Να με αγχώσει, να με κάνει να υποψιαστώ έναν χαρακτήρα, να αλλάξω γνώμη για κάποιον, να ψάχνω στοιχεία μαζί με τον πρωταγωνιστή και, ιδανικά, να με κάνει να κοιτάξω το ταβάνι όταν τελειώσω την τελευταία σελίδα.
Μου αρέσει ιδιαίτερα όταν ένα θρίλερ δεν βασίζεται μόνο στην ανατροπή, αλλά καταφέρνει να δημιουργήσει ατμόσφαιρα και χαρακτήρες για τους οποίους πραγματικά ενδιαφέρεσαι. Γιατί μια ανατροπή μπορεί να εντυπωσιάσει, αλλά ένας καλός χαρακτήρας μπορεί να σου μείνει.
Σε κάποιον που δεν έχει δοκιμάσει ποτέ το είδος θα πρότεινα το «Καλό μου παιδί» της Romy Housmann. Είναι ένα βιβλίο που μπορεί να σε βάλει πολύ εύκολα στη λογική του ψυχολογικού θρίλερ, γιατί έχει μυστήριο, ένταση, πολλά ερωτήματα και έναν τρόπο αφήγησης που σε κάνει να θέλεις συνεχώς να προχωρήσεις λίγο ακόμη.
Και για μένα, αυτό ίσως, να είναι το μεγαλύτερο κομπλιμέντο που μπορείς να κάνεις σε ένα θρίλερ. Να λες ¨θα διαβάσω μόνο ένα ακόμη κεφάλαιο¨ και ξαφνικά να έχει ξημερώσει.
Πώς γεννήθηκε το and.reads_chapters και τι θέλετε να βρίσκει εκεί όποιος σας ακολουθεί;
Α.Λ.:
Το and.reads_chapters, (το οποίο είναι λογοπαίγνιο του ονόματός μου: andrea(d)s – andreas) γεννήθηκε από μια πολύ απλή ανάγκη. Ήθελα να μιλάω για τα βιβλία που διάβαζα και δεν είχα πάντα κάποιον με τον οποίο να μπορώ να τα συζητήσω. Όσο περισσότερο διάβαζα, τόσο περισσότερο ήθελα να πω «διάβασα αυτό, εσείς τι πιστεύεται;». Κάπως έτσι σκέφτηκα να δημιουργήσω έναν χώρο όπου θα μπορούσα να μοιράζομαι τις αναγνώσεις μου και ταυτόχρονα να υπάρχει αλληλεπίδραση με ανθρώπους που αγαπούν τα βιβλία.
Δεν θέλω κάποιος να μπαίνει στο κανάλι και να βλέπει απλώς έναν άνθρωπο να του λέει αν ένα βιβλίο είναι καλό ή κακό. Θέλω να βρίσκει μια αφορμή για συζήτηση. Να διαφωνήσει μαζί μου, να μου προτείνει κάτι άλλο, να μου πει «διάβασέ το γιατί κάνεις λάθος» ή ακόμη και το «¨ευτυχώς που μου το πρότεινες».
Και φυσικά, θέλω να υπάρχει και το στοιχείο της διασκέδασης. Δεν θεωρώ ότι πρέπει να μιλάμε για τα βιβλία πάντα με έναν πολύ σοβαρό ή ακαδημαϊκό τρόπο. Μπορούμε να αγαπάμε τη λογοτεχνία και ταυτόχρονα να γελάμε μαζί της. Για μένα το BookTok δεν είναι μονόλογος, είναι συζήτηση. Εγώ απλώς ανοίγω το βιβλίο και ξεκινάω την κουβέντα.
Πιστεύετε ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι που δεν αγαπούν το διάβασμα, μόνο άνθρωποι που δεν έχουν βρει ακόμη το βιβλίο τους. Πώς καταλήξατε σε αυτή την πεποίθηση και τι θα λέγατε σε κάποιον που δηλώνει ότι «δεν είναι του διαβάσματος»;
Α.Λ.:
Νομίζω ότι αυτή η πεποίθηση προέκυψε κυρίως από τη δική μου εμπειρία. Εγώ ο ίδιος απομακρύνθηκα από τα βιβλία για ένα πολύ μεγάλο διάστημα. Δεν σταμάτησαν να μου αρέσουν οι ιστορίες. Απλώς κάποια στιγμή σταμάτησα να διαβάζω. Όταν επέστρεψα, χρειάστηκε κι εγώ να ψάξω τι πραγματικά μου αρέσει. Και όταν ανακάλυψα ότι τα θρίλερ, ο τρόμος και τα μυστήρια είναι αυτά που με τραβούν περισσότερο, το διάβασμα ξαναέγινε κάτι που περίμενα μέσα στην ημέρα.
Γι΄ αυτό, όταν κάποιος μου λέει «Δεν μου αρέσει το διάβασμα», η πρώτη μου ερώτηση είναι: «Τι έχεις δοκιμάσει να διαβάσεις». Γιατί μπορεί να έχεις δώσει σε έναν άνθρωπο ένα βιβλίο που δεν τον αφορά καθόλου και μετά, εκείνος, να αποφασίσει ότι δεν του αρέσουν τα βιβλία. Είναι σαν αν δοκιμάσεις ένα φαγητό που δεν σου αρέσει και να αποφασίσεις ότι δεν σου αρέσει το φαγητό γενικά.
Οπότε θα του έλεγα να μην προσπαθήσει να γίνει ¨αναγνώστης¨. Να βρει απλώς μια ιστορία που τον ενδιαφέρει. Μπορεί να είναι θρίλερ, κόμικ, fantasy, romance, ιστορικό μυθιστόρημα ή οτιδήποτε άλλο. Από κάπου πρέπει να ξεκινήσεις. Και αν τελικά βρει εκείνο το βιβλίο που θα τον κάνει να πει «θέλω να δω τι γίνεται παρακάτω», τότε έχει γίνει το πρώτο βήμα.
Μπορεί η λογοτεχνία από μόνη της να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τα βιβλία; Ή χρειάζεται και ανθρώπους που τη φέρνουν πιο κοντά στο κοινό μέσα από τα social media;
Α.Λ.:
Πιστεύω ότι ένα βιβλίο μπορεί από μόνο του να αλλάξει τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο. Αλλά πρέπει πρώτα να βρεθεί στα χέρια σου. Και ίσως αυτός να είναι ο ρόλος των social media σήμερα. Όχι να αντικαταστήσουν το βιβλίο, αλλά να λειτουργήσουν σαν αφορμή για να το ανοίξεις.
Αν το σκεφτώ και προσωπικά το and.reads_chapters ξεκίνησε ακριβώς από αυτή την ανάγκη. Ήθελα να μιλάω για τις ιστορίες που διάβαζα. Δεν ήθελα απλώς να κάνω κριτικές βιβλίων. Ήθελα να δημιουργήσω συζήτηση γύρω από αυτά.
Και αυτό είναι που με έχει κερδίσει περισσότερο όλο αυτόν τον καιρό. Το ότι πίσω από μια οθόνη υπάρχει ένας άνθρωπος που μπορεί να μου πει «εξαιτίας σου διάβασα αυτό το βιβλίο» ή «δεν διάβαζα ποτέ θρίλερ και τελικά κόλλησα». Γιατί τελικά εκεί επιστρέφω πάντα, δεν πιστεύω ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν αγαπούν τα βιβλία. Πιστεύω ότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν βρει ακόμη την ιστορία που θα τους κάνει να ερωτευτούν το διάβασμα.
Και αν ένα βίντεο μου μπορεί να γίνει η αφορμή να πείσω κάποιον ότι είναι ωραίο να διαβάζει, τότε για μένα έχει πετύχει τον σκοπό του.
