Ένα μυθιστόρημα για το πένθος, την εμπιστοσύνη που ραγίζει μετά θάνατον και έναν άντρα που, αναζητώντας την αλήθεια, κινδυνεύει να χαθεί μέσα σε μια εκδοχή του εαυτού του που δεν αναγνωρίζει.
Στην εφημερίδα «CorfuPress» φιλοξενούμε τη συγγραφέα κυρία Έλενα Σαλιγκάρα, με αφορμή το μυθιστόρημά της «Εγώ, ο άλλος», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Νίκας. Η Έλενα Σαλιγκάρα ανήκει στις συγγραφικές φωνές που μοιάζουν να παρατηρούν τον άνθρωπο από κοντά, μέσα στις μικρές του κινήσεις, στις σιωπές, στις καθημερινές άμυνες και στα ρήγματα που ανοίγονται όταν η ζωή παύει να είναι ελεγχόμενη. Κείμενά της έχουν δημοσιευτεί σε ιστοσελίδες, έχουν συμμετάσχει σε συλλογικές εκδόσεις και έχουν διακριθεί σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, ενώ η πορεία της στην πεζογραφία ξεκίνησε με το μυθιστόρημα «Πέρα από τη γέφυρα» και συνεχίστηκε με το βιβλίο «Την πρώτη φορά που ταξίδεψα».
Στο «Εγώ, ο άλλος», η συγγραφέας εστιάζει στον Λευτέρη, έναν άντρα που προσπαθεί να σταθεί όρθιος μετά τον θάνατο της γυναίκας του, της Αγγελικής. Η απώλειά της δεν είναι μόνο μια προσωπική πληγή, αλλά και μια καθημερινή δοκιμασία, καθώς πρέπει να φροντίσει τη μικρή τους κόρη, την Άννα, να συνεχίσει να εργάζεται, να λειτουργεί, να χαμογελά όταν χρειάζεται, να παριστάνει πως ελέγχει μια ζωή που έχει ήδη διαλυθεί από μέσα. Όμως το πένθος του δεν μένει καθαρό. Ένα μυστικό της Αγγελικής έρχεται να ταράξει όσα πίστευε για εκείνη, για τον γάμο τους, αλλά και για τον ίδιο του τον εαυτό.
Συνέντευξη στη δημοσιογράφο-συγγραφέα Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Κυρία Σαλιγκάρα, στο «Εγώ, ο άλλος» ο Λευτέρης βρίσκεται αντιμέτωπος με τον θάνατο της γυναίκας του, αλλά πολύ γρήγορα το πένθος του περιπλέκεται από ένα μυστικό που αλλάζει την εικόνα που είχε για εκείνη. Τι σας ενδιέφερε περισσότερο σε αυτή την αφετηρία: η απώλεια ή η στιγμή που η μνήμη του αγαπημένου προσώπου αρχίζει να ραγίζει;
Ε.Σ.: Το βιβλίο ξεκινάει με την απώλεια της Αγγελικής και το πώς ο Λευτέρης βιώνει αυτή τη νέα πραγματικότητα. Τόσο στην αφετηρία όσο και στη συνέχεια του βιβλίου προσπαθώ να ξεδιπλώσω όσο πιο πειστικά μπορώ την εξέλιξη της ιστορίας. Συνεπώς, πιστεύω πως είναι εξίσου σημαντικά και ενδιαφέροντα όλα τα σημεία του βιβλίου για να μπορέσει να υπάρξει μια ομαλή συνοχή.
Ο Λευτέρης προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή του, να φροντίσει την κόρη του, να εργαστεί, να δείχνει λειτουργικός, ενώ μέσα του όλα καταρρέουν. Πώς χτίσατε έναν ήρωα που δεν καταρρέει θεαματικά, αλλά φθείρεται αθόρυβα μέσα στην καθημερινότητα;
Ε.Σ.: Το “χτίσιμο” ενός ήρωα είναι μια αρκετά απαιτητική διαδικασία. Αυτό που προσπαθώ είναι να αφήνω να ζυμωθούν αρκετό καιρό μέσα μου τόσο οι ιστορίες όσο και οι χαρακτήρες. Πιστεύω πως είναι πολύ σημαντικό να τους δίνουμε χρόνο στο μυαλό και την ψυχή μας προκειμένου να έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Η Αγγελική, παρότι έχει φύγει από τη ζωή, είναι έντονα παρούσα στο βιβλίο μέσα από τις αναμνήσεις, τις συνήθειες και τα ερωτήματα που αφήνει πίσω της. Πόσο δύσκολο είναι λογοτεχνικά να δημιουργηθεί ένας χαρακτήρας που κινεί την ιστορία, ενώ δεν βρίσκεται πια πραγματικά μέσα σε αυτήν;
Ε.Σ.: Όσο δύσκολο ή εύκολο είναι και για οποιοδήποτε άλλο ήρωα της ιστορίας. Η Αγγελική μπορεί να μην είναι εν ζωή, αποτελεί όμως έναν από τους πιο σημαντικούς χαρακτήρες του βιβλίου οπότε είναι εξίσου σημαντικό να παρουσιαστεί σωστά.
Μία από τις πιο ιδιαίτερες πλευρές της Αγγελικής είναι η ανάγκη της να δίνει τίτλους σε στιγμές, περιστατικά και σκέψεις. Τι συμβολίζει αυτή η συνήθεια για εσάς; Είναι ένας τρόπος να ελέγχει την πραγματικότητα, να την ομορφαίνει ή να κρύβει μέσα σε λίγες λέξεις όσα δεν μπορεί να πει αλλιώς;
Ε.Σ.: Η Αγγελική , όσο ζούσε, σκάρωνε ιστορίες ή ποιήματα, ωστόσο δεν είχε δημιουργήσει κάποιο ολοκληρωμένο έργο. Ενδεχομένως το παιχνίδι με τους τίτλους ήταν ένας τρόπος έκφρασης που λειτουργούσε και κάπως σαν υποκατάστατο της συγγραφικής διαδικασίας.
Η μικρή Άννα βρίσκεται στο κέντρο της πατρικής αγωνίας του Λευτέρη. Εκείνος δεν καλείται μόνο να διαχειριστεί τη δική του απώλεια, αλλά και να προστατεύσει ένα παιδί από το βάρος μιας αλήθειας που ίσως δεν είναι έτοιμο να σηκώσει. Πόσο σας απασχόλησε η πατρική αγάπη ως δύναμη, αλλά και ως πεδίο φόβου και ενοχής;
Ε.Σ.: Η πατρική αγάπη με απασχόλησε πάρα πολύ, δεδομένου μάλιστα ότι ήταν η αρχική σκέψη αυτού του βιβλίου: θα μπορούσε η αμφισβήτηση την πατρότητας να την αλλοιώσει; Προσπάθησα να δώσω τη δική μου απάντηση μέσα από την πλοκή. Στο βιβλίο, η αγάπη του Λευτέρη προς την Άννα είναι ίσως το μοναδικό σημείο που παραμένει ως αδιαπραγμάτευτη σταθερή αξία, παρόλο που ο Λευτέρης νιώθει και φόβο και ενοχή.
Ο Λευτέρης έχει δημιουργήσει σχεδόν έναν μηχανισμό επιβίωσης, σαν να πατά εσωτερικά «κουμπιά» για να χαμογελά, να μιλά, να λειτουργεί. Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι συχνά επιβιώνουμε παίζοντας ρόλους, μέχρι τη στιγμή που κάτι ακραίο μας αναγκάζει να δούμε ποιοι είμαστε πραγματικά;
Ε.Σ.: Ο Λευτέρης αναγκάζεται να λειτουργήσει έτσι προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Είναι τόσο πιεσμένος ψυχικά που τα “κουμπιά” του μοιάζουν με μονόδρομο. Πιστεύω πώς όντως οι άνθρωποι αναγκάζονται κάποιες φορές να λειτουργήσουν με αυτόν τον τρόπο όταν είναι εξαντλημένοι ψυχικά.
Ο τίτλος «Εγώ, ο άλλος» ανοίγει ένα πολύ δυνατό ερώτημα για την ταυτότητα, την ηθική και τα όρια του ανθρώπου όταν πιεστεί από τον πόνο. Πιστεύετε ότι η δύναμη της λογοτεχνίας μπορεί από μόνη της να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τα βιβλία, την ανάγνωση και τις σκοτεινές εκδοχές του εαυτού τους; Ποια είναι η δική σας άποψη;
Ε.Σ.: Πιστεύω πως η δύναμη της λογοτεχνίας μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τις καταστάσεις. Μπορεί να μας ανοίξει μια διαφορετική οπτική, να μας κάνει να εμβαθύνουμε ή να σκεφτούμε περισσότερο είτε αφορά τον εαυτό μας είτε τους άλλους.
