«Κόπωση στην εξουσία», (political fatigue)
«Εάν μη οι βασιλείς φιλοσοφήσουν, ουκ έστιν των δεινών παύλα», (Εάν δεν φιλοσοφήσουν οι ηγέτες δεν θα υπάρξει τέλος στα δεινά), έγραψε ο Πλάτωνας στην Πολιτεία του (427-347 π.Χ). Ο Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος, υποστηρίζει ότι η εξουσία πρέπει να συνδυάζεται με τη σοφία και τη δικαιοσύνη, αλλιώς τα δεινά για τους ανθρώπους δεν θα σταματήσουν και η σκέψη του βρίσκει απόλυτη αντιστοιχία στη σχέση της σημερινής κυβέρνησης με την κοινωνία, όπως οι μετρήσεις στις τάσεις της κοινής γνώμης καταδεικνύουν.
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, παρατηρείται μια αντίφαση, ανάμεσα στην ευρεία κοινωνική επιθυμία για πολιτική αλλαγή και την αδυναμία συνεννόησης των πολιτικών δυνάμεων που διατείνονται ότι εκφράζουν αυτήν, την ολοένα και διογκούμενη κοινωνική αντιπολίτευση.
Σ΄ αυτό το πολιτικό κλίμα, η κυβερνώσα παράταξη αναδεικνύεται δημοσκοπικά κυρίαρχη, ως κόμμα σταθερά πρώτο και μακράν απέχον από το δεύτερο και την ευρύτερη κεντροαριστερά ποικιλότροπα κατακερματισμένη κι αδύναμη να εμφανιστεί ως πειστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Παρά ταύτα, η δημοσκοπικά κυρίαρχη κυβερνώσα παράταξη παραμένει και πολιτικά αδύναμη να επανέλθει ως ισχυρή κυβερνητική δύναμη στην επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση.
Αυτή η «κόπωση στην εξουσία», (political fatigue), τόσο σε επίπεδο κυβερνητικό, όσο και σε επίπεδο αντιπολίτευσης, προκαλεί μια κατάσταση κοινωνικής εξάντλησης, πίκρας, απογοήτευσης και απάθειας, αν όχι και οργής, καθώς οι πολίτες θεωρούν ότι το πολιτικό σύστημα αποτυγχάνει επανειλημμένα να προσφέρει αποτελεσματική διακυβέρνηση ή να εκπληρώσει μακροπρόθεσμες υποσχέσεις. Επιπλέον δημιουργείται και μια μορφή απομάκρυνσης αν όχι και πλήρους αποξένωσης από τα πολιτικά δρώμενα, κοινωνικά σύνδρομα που συνδέονται με τη στασιμότητα, την έλλειψη διαφάνειας και την υποβάθμιση των θεσμών σε όλα τα επίπεδα και μορφές.
Γαλάζια διλήμματα στην εκλογική ατζέντα
Τούτων, όλων των ανωτέρω δοθέντων, στο δημόσιο λόγο κυριαρχούν σκάνδαλα και διαφθορά, σκιάζοντας την ουσιαστική συζήτηση, που θα μπορούσε και θα έπρεπε να γίνεται για θέματα πολιτικής ουσίας για την υγεία, την παιδεία, τη δημόσια τάξη, το δημογραφικό.
Θέματα για την πορεία της εθνικής μας οικονομίας, σε εποχή έντονου και πολύμορφου ανταγωνισμού, και για την εξωτερική μας πολιτική, σε περίοδο βαθιών και ριζικών αλλαγών στον γεωπολιτικό, γεωστρατηγικό και γεωοικονομικό χάρτη περνούν κυριολεκτικά στα ψιλά, στο «ντούκου» – απαρατήρητα, αν όχι και πλήρως ανασκευασμένα, σε βαθμό ίσως και πλήρους παραπληροφόρησης.
Με αυτό το καθόλου εύκρατο κοινωνικό – οικονομικό κλίμα, η χώρα βαδίζει προς εκλογές, καθώς ο ίδιος ο πρωθυπουργός έθεσε ήδη σε εκλογική τροχιά την Νέα Δημοκρατία προτάσσοντας τα πρώτα «σκληρά» διλήμματα. «Μία Ελλάδα ασφαλής ή ακυβέρνητο καράβι», ήταν το μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη από την πρωτοχρονιάτικη πίτα της γαλάζιας παράταξης, στα κεντρικά γραφεία της, στο Μοσχάτο. «Είμαστε μία ικανή κυβέρνηση, που κάνει και λάθη, αλλά κάθε άλλη επιλογή θα οδηγήσει σε μία λάθος κυβέρνηση», πρόσθεσε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.
Είναι εμφανές και λίαν διακριτό ότι, από αυτή τη λογική θα διαπνέεται εφεξής ο πολιτικός λόγος του κυβερνώντος κόμματος, το οποίο, αν και διατηρεί σταθερό και μεγάλο προβάδισμα από τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης, απέχει πολύ δημοσκοπικά από το σημείο που θα του έδινε «αέρα αυτοδυναμίας» ή έστω μία ασφαλή «εκκίνηση βάσης» με ποσοστό, που θα έχει τον αριθμό 3 μπροστά.
Πολιτικά αδύναμη αντιπολίτευση
Στην πορεία προς τις εκλογές, η εξ ευωνύμων της Νέας Δημοκρατίας αντιπολίτευση εμφανίζεται σε ποικιλόμορφο πολιτικό κατακερματισμό, με αδυναμία συγκρότησης αξιόπιστου εναλλακτικού κυβερνητικού πόλου και βαθιά εσωστρέφεια, παρά τη φθορά της κυβέρνησης. Σύμφωνα με όλες τις δημοσκοπήσεις του Φεβρουαρίου 2026, η Νέα Δημοκρατία διατηρεί καθαρό προβάδισμα, ενώ η αντιπολίτευση είναι διασπασμένη σε πολλά κόμματα, ενώ για τη δεύτερη θέση το ΠΑΣΟΚ, μάχεται να την κρατήσει, πότε με την ΠΛΕΥΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ της Ζωής Κωνσταντοπούλου, πότε με την ΕΛΛΗΝΙΚΉ ΛΎΣΗ του Κυριάκου Βελόπουλου.
Παρά την ολοένα διογκούμενη κοινωνική αντιπολίτευση, τα κόμματα της προοδευτικής αντιπολίτευσης δεν κατόρθωσαν να ευθυγραμμιστούν» με την ανάγκη συνεργασίας, σε ένα πρόγραμμα εναλλακτικής διακυβέρνησης, παραμερίζοντας τις όποιες ηγετικές φιλοδοξίες των αρχηγών τους ή τις όποιες προσωπικές διαφορές ή πολιτικές πικρίες των κορυφαίων στελεχών τους. Η ηγεσία της Χαριλάου Τρικούπη προσδοκά να πάρει την πολιτική ρεβάνς από την πλατεία Κουμουνδούρου, και το ΠΑΣΟΚ να επανακτήσει τα κομματικά εδάφη, που είχε αποσπάσει ο ΣΥΡΙΖΑ από τις εκλογές του 2012 και 2015, και να καταστεί ο πόλος συσπείρωσης – διακυβέρνησης όλων των άλλων προοδευτικών δυνάμεων. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, προσδοκά και στοχεύει σε μια ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΈΡΝΗΣΗ με κορμό το ΠΑΣΟΚ. Αντίστοιχο πολιτικό στόχο είχε και ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ από το 2019 μέχρι και το 2023, με την διαφορά ότι ως αντιπολίτευση είχε ποσοστό 31,58 % και λογικά διεκδικούσε ρόλο πόλου διακυβέρνησης, ενώ τώρα το ΠΑΣΟΚ κυμαίνεται σε ποσοστά πέριξ του 12 με 13% και με υπερδιπλάσια διαφορά αυτών των ποσοστών να προηγείται η νυν κυβερνώσα παράταξη. Οι συγκρίσεις είναι λίαν αρνητικές και οι δημοσκοπικές επιδόσεις είναι απογοητευτικές για τις φιλοδοξίες της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ. Αναμφίβολα και σαφέστατα η αδυναμία αφηγήματος εναλλακτικού και πειστικού σχεδίου διακυβέρνησης από την αντιπολίτευση, κρατάει τον Κυριάκο Μητσοτάκη και την Νέα Δημοκρατία στην εξουσία.
Εκκολάπτεται το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα
Η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, της περιόδου 2015 – 2019 δεν τιμωρήθηκε από το εκλογικό σώμα, καθώς η ήττα στις εκλογές της 7ης Ιουλίου του 2019, παρά το έντονο Αντί ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο, ήταν μια πολιτικά περήφανη ήττα με 31,58 %, και η οποία διατηρούσε τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ σε τροχιά διακυβέρνησης. Αντίθετα, ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και πρώτιστα ο τότε πρόεδρός του, Αλέξης Τσίπρας, τιμωρήθηκαν αυστηρά για την αντιπολιτευτική τους πολιτική από το 2019 μέχρι και το 2023. Στις εκλογές του 2023 ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ κατέρρευσε, με την περίοδο Κασσελάκη γελοιοποιήθηκε, διασπάστηκε και τελικά κατέρρευσε.
Στην παρούσα περίοδο, ο Αλέξης Τσίπρας, με την ΙΘΑΚΗ του και την περιγραφή και αυτοκριτική της διακυβέρνησή του, επιχειρεί μια νέα ηγετική εμφάνιση. Ουσιαστικά, ο πρώην πρωθυπουργός, αυτό που δεν πέτυχε μέσω του ΣΥΡΙΖΑ όταν αποφάσισε να κάνει το μεγάλο βήμα με την διεύρυνση του κόμματος και την προσθήκη του όρου Προοδευτική Συμμαχία, επιδιώκει να το πράξει τώρα με το νέο κόμμα.
Είναι σαφές, πως ο κατακερματισμός των δυνάμεων του προοδευτικού χώρου δεν αφήνει κανένα περιθώριο νίκης και πολιτικής αλλαγής στις επόμενες εκλογές. Σ’ αυτές τις συνθήκες, ο Αλέξης Τσίπρας, θα προσπαθήσει να συσπειρώσει ευρύτερες δυνάμεις γύρω του και να ηγηθεί μιας μεγάλης προοδευτικής παράταξης, απέναντι στη Δεξιά και τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Στη τελευταία παρουσίαση της ΙΘΑΚΗΣ στην Λάρισα, ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ανέδειξε την ανάγκη της ριζικής ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου, ώστε να δημιουργηθεί μία «προγραμματικά συμπαγής και αποφασισμένη προοδευτική παράταξη που θα διεκδικήσει με αξιώσεις την προοδευτική διακυβέρνηση του τόπου στις επόμενες εκλογές», επιδιώκοντας να αποκαταστήσει την ισορροπία στο πολιτικό σύστημα.
Πως μπορεί να επιτευχθεί ο στόχος,; Με προσπάθεια ενσωμάτωσης προσωπικοτήτων και ευρύτερων δυνάμεων που κινούνται τόσο στο χώρο της Σοσιαλδημοκρατίας όσο και στο χώρο της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής Αριστεράς αλλά και της οικολογίας.
Ο Αλέξης Τσίπρας, απαλλαγμένος πλήρως από τις στενές κομματικές ισορροπίες της περιόδου 2019 – 2023 και χωρίς διάθεση εσωκομματικών διευθετήσεων μπορεί εύκολα να διαμορφώσει αυτό που πιστεύει ότι είναι απαίτηση των καιρών. Ο Αλέξης Τσίπρας, εμφανίζεται ξανά ως πρωταγωνιστής στο πολιτικό σκηνικό με εμπειρία κυβερνησιμότητας, πολιτική συγκρότηση, εντιμότητα παραδεκτή απ’ όλους, αφού η κυβέρνησή του δεν διασπάθισε ούτε ένα ευρώ δημοσίου χρήματος και εμφορείται από τις ηθικές αξίες του ανθρωπισμού, και επίσης κινείται ελεύθερα χωρίς «πολιτικά βαρίδια» και «τοξικά πρόσωπα» γύρω του, τα οποία στο παρελθόν τον είχαν κρατήσει καθηλωμένο σε κάθε προσπάθεια ανάκαμψης.