Οι «Δίδυμες ζωές» και ο αόρατος πόλεμος του ανθρώπου με το παρελθόν του
Στο «CorfuPress.com» συνομιλούμε με την εκπαιδευτικό και συγγραφέα κυρία Ευγενία Θέου με αφορμή το συγκλονιστικό μυθιστόρημά της «Δίδυμες ζωές» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Δημητρόπουλος.
Μια ιστορία που φέρνει στο φως τη σκοτεινή πλευρά της ψυχής, εκεί όπου ο άνθρωπος αναμετριέται με τη σιωπή, την ενοχή και τη συγχώρεση. Με ρεαλισμό και συναισθηματική καθαρότητα, η Θέου καταθέτει ένα έργο που θίγει όσα φοβόμαστε να ομολογήσουμε: πως η λύτρωση δεν έρχεται χωρίς πόνο.
Το βιβλίο ξεκινά με δύο παράλληλες ιστορίες, δύο ζωές που κυλούν σαν καθρέφτες η μία της άλλης. Τι σας ενδιέφερε περισσότερο: η τραγικότητα του βιώματος ή η ανθρώπινη επιμονή να συνεχίσει κανείς να ζει μετά το σκοτάδι;
Συνέντευξη στη δημοσιογράφο Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Κυρία Θέου, η σχέση Μυρσίνης–Ηρώς δεν είναι απλώς αδελφική παρουσία αλλά δραστικό αντίβαρο στο τραύμα. Με ποιον τρόπο γράψατε την Ηρώ ώστε να ενσαρκώνει την επιμονή της αγάπης χωρίς να ακυρώνει την αυτονομία της Μυρσίνης, και πώς αποφύγατε τον κίνδυνο της «σωτήριας» φιγούρας που καταπίνει το πρόσωπο που πονά
Ε.Θ.: Η Ηρώ δεν είναι «σωτήρας», είναι αντίβαρο. Η αγάπη της δίνει στήριξη, αλλά η Μυρσίνη παραμένει αυτόνομη. Ήθελα να αποφύγω τη φιγούρα που καταπίνει το πρόσωπο που πονά. Είναι σαν δύο «Αντιγόνες», δυναμικές και ετερόφωτες, που επίσης είναι «δίδυμες». Η Ηρώ δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη Μυρσίνη. Όποιος το διαβάσει θα καταλάβει…
Ο Φώτης διασχίζει μια από τις πιο σκοτεινές καμπύλες της αφήγησης: από θύμα παιδικών βιασμών σε άνθρωπο που παραβιάζει ο ίδιος όρια. Πώς αποφασίσατε τη γωνία λήψης αυτού του νήματος ώστε να αποδομηθεί κάθε ρομαντικοποίηση, να αναδειχθεί ο μηχανισμός της αναπαραγωγής της βίας και να μείνει ακέραιο το αίτημα της δικαιοσύνης
Ε.Θ.:Έδειξα πώς η βία αναπαράγεται. Ο Φώτης δεν ρομαντικοποιείται· φαίνεται πώς το τραύμα του τον οδηγεί σε σκοτεινές επιλογές, αλλά η αφήγηση δεν τον απαλλάσσει από την ευθύνη. Κι αυτή είναι η δικαιοσύνη που διέπει αυτό το μυθιστόρημα. Υπάρχουν άνθρωποι που αναπαράγουν τη βία και κάνουν ό,τι τους κάνανε και άλλοι που επιλέγουν να κάνουν το σωστό και να μη γίνουν σαν τους θύτες τους.
Η μητρότητα στις «Δίδυμες ζωές» σας βαδίζει ανάμεσα στη φροντίδα, την ενοχή, την οργή και το ηθικό δίλημμα. Σε ποιο σημείο νιώσατε ότι η Μυρσίνη «μεγάλωσε» συγγραφικά και ανέλαβε τον δικό της λόγο, πέρα από τη μνήμη και πέρα από τα πρότυπα που την πλήγωσαν
Ε.Θ.: Μέσα από τη φροντίδα για τον Δημήτρη και την Πέρσα, η Μυρσίνη «μεγαλώνει». Δεν είναι πια μόνο θύμα αλλά γυναίκα που αναλαμβάνει λόγο και δράση. Είναι μυθιστόρημα ενηλικίωσης με την ηρωίδα να επιλέγει να κάνει το σωστό σε συνέχεια της προηγούμενης ερώτησής σας. Βέβαια, ο τρόπος με τον οποίο επιλέγει να το ακολουθήσει είναι ιδιαίτερα ανατρεπτικός και «ξαφνιάζει» τον αναγνώστη. Η έννοια της μητρότητας εναλλάσσεται στο έργο σαν να έχει πολλαπλούς ρόλους ή να παλεύει ανάμεσα στο λάθος και το σωστό, καθώς γονιός δε σπουδάζει κανείς για να γίνει.
Μεγάλο μέρος της πλοκής ακουμπά σε ιατρικές διαδικασίες, διαγνώσεις, μεταγγίσεις, μεταμόσχευση. Πώς μετασχηματίσατε την τεχνική πληροφορία σε αφηγηματική ένταση και ποιο ήταν το δικό σας μέτρο για να προστατεύεται ο αναγνώστης από τον υπερρεαλισμό του πόνου
Ε.Θ.: Ήθελα να μετατρέψω την ψυχρή πληροφορία σε ανθρώπινο δράμα. Οι μεταγγίσεις, η μεταμόσχευση, τα λάθη… όλα γίνονται σκηνές έντασης, όχι ιατρικό εγχειρίδιο. Είναι απαραίτητο να γραφτεί κάτι σχετικά με τη νόσο της θαλασσαιμίας που ως τώρα δεν έχει γραφτεί ποτέ τίποτα, παρά μόνο ένα γλυκό παραμύθι. Ήθελα να περιγράψω τον πόνο, την ένταση, την αγωνία πασχόντων και συνοδών, καθώς πρέπει να ακουστεί το μήνυμα ότι: σε αυτή τη νόσο η θεραπεία είναι ο ίδιος ο άνθρωπος.
Οι «Δίδυμες ζωές» αναμετριέται με τις λέξεις «συγχώρεση», «ευθύνη», «τιμωρία». Ποια διαδρομή προτείνει η αφήγηση όταν οι λέξεις αυτές συγκρούονται και πώς αποφεύγετε τα εύκολα συμπεράσματα σε μια ιστορία που ζητά από όλους να σταθούν απέναντι στις πράξεις τους
Ε.Θ.: Προτείνει στοχασμό. Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις. Η συγχώρεση είναι δύναμη αλλά δεν καταργεί την ευθύνη. «Η συγχώρεση δεν είναι αδυναμία είναι το ύστατο θάρρος της ψυχής». Η τιμωρία δεν σβήνει τον πόνο. Η ιστορία αφήνει το ερώτημα ανοιχτό.
Ως εκπαιδευτικός και συγγραφέας, τι θα θέλατε να αλλάξει στο σχολείο και στη γειτονιά για να εντοπίζονται νωρίτερα τα σήματα κινδύνου και να σπάει η σιωπή με ασφάλεια για τα παιδιά
Ε.Θ.: Να εντοπίζουμε νωρίτερα τα σήματα κινδύνου, να σπάει η σιωπή με ασφάλεια. Τα παιδιά πρέπει να ξέρουν ότι μπορούν να μιλήσουν. Τα παιδιά πρέπει να ξέρουν ότι όσο και αν τα απειλούν, συχνά, αν όχι πάντα, οι μεγάλοι έχουν λύσεις για αυτά, που φαντάζουν άλυτα στα μάτια τους. Θα πρέπει να διδάξουμε στα παιδιά ότι το «φυσιολογικό» είναι να μη φοβούνται να μας μιλήσουν. Αντίθετα, η γειτονιά θα πρέπει επιτέλους, όταν βλέπει κάτι επικίνδυνο, να μην κλείνει τα μάτια σε αυτό αλλά να επεμβαίνει. Υπάρχουν γραμμές στήριξης. Όλοι θα πρέπει να ενημερωθούν γι’ αυτές, ώστε να περιοριστεί η ενδοοικοικογενειακή ή άλλου είδους βία. Το μήνυμα του βιβλίου είναι: «Σπάσε τη σιωπή». Η σιωπή, όταν βλέπουμε κάτι κακό γύρω μας αλλά δεν το καταγγέλλουμε, για να μην μπλέξουμε, είναι συνενοχή.
Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία μπορεί να γίνει γέφυρα ανάμεσα στους ειδικούς, στους θεσμούς και στις οικογένειες ώστε να μιλήσουμε ανοιχτά για την κακοποίηση χωρίς να αναπαράγουμε τον τρόμο; Πώς οραματίζεστε αυτή τη γέφυρα
Ε.Θ.: Ναι η λογοτεχνία φέρνει κοντά ειδικούς, θεσμούς, οικογένειες, χωρίς να αναπαράγει τον τρόμο. Προσφέρει γλώσσα και χώρο για αλήθεια. Γίνεται η γέφυρα κι ένας τρόπος έκφρασης όλων, γιατί η λογοτεχνία δεν έχει ηλικία. Δεν έχει όριο, ούτε θεσμοθετείται. Στη λογοτεχνία μπορείς να εκφράσεις ακόμη και μια «δίδυμη ζωή» χωρίς να σε προσβάλουν, να σε κρίνουν ή να σε τρομάξουν.
