Ένα βιβλίο αυτογνωσίας και φιλοσοφικού στοχασμού που δεν υπόσχεται εύκολες λύσεις, αλλά καλεί τον αναγνώστη να καλλιεργήσει τη σκέψη του, να κατανοήσει τον εαυτό του, την κοινωνία και τη φύση, και να πλησιάσει την ευτυχία μέσα από πιο συνειδητές επιλογές.
Στην εφημερίδα «CorfuPress» φιλοξενούμε τον γιατρό και συγγραφέα κύριο Αναστάσιο Κυβεντίδη, με αφορμή το βιβλίο του «Η σύγχρονη φιλοσοφία της ευτυχισμένης ζωής», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Φυλάτος.
Ο Αναστάσιος Κυβεντίδης ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη, έχοντας ακολουθήσει μια απαιτητική επιστημονική πορεία στον χώρο της Ιατρικής. Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, συνέχισε με μεταπτυχιακές και διδακτορικές σπουδές και σήμερα εργάζεται ως παθολόγος, κουβαλώντας στην καθημερινότητά του τη βαθιά επαφή με τον άνθρωπο, το σώμα, την αγωνία, την ευαλωτότητα και την ανάγκη για ισορροπία.
Παράλληλα με την ιατρική του ιδιότητα, η φιλοσοφία φαίνεται πως λειτούργησε για εκείνον ως εσωτερικό εργαλείο κατανόησης. Η μελέτη των αρχαίων φιλοσόφων δεν έμεινε μια θεωρητική αναζήτηση, αλλά έγινε τρόπος να ξαναδεί την πραγματικότητα, να οργανώσει τη σκέψη του και να θέσει ερωτήματα που αφορούν κάθε άνθρωπο: τι σημαίνει ευτυχία, πώς παίρνουμε καλύτερες αποφάσεις, ποια είναι η σχέση μας με τους άλλους, ποια θέση έχουμε μέσα στην κοινωνία και πώς συνδεόμαστε με τη φύση.
Στο βιβλίο «Η σύγχρονη φιλοσοφία της ευτυχισμένης ζωής», ο συγγραφέας δεν προσφέρει έτοιμες συνταγές ευτυχίας. Αντίθετα, προτείνει ένα νοητικό ταξίδι μέσα από την καλλιέργεια της σκέψης, την αυτογνωσία, τη λογική επεξεργασία, την επικοινωνία και την αλληλεγγύη.
Οι ενότητες του βιβλίου κινούνται από τα στοιχεία της ευτυχίας και τη σύγχρονη φιλοσοφία, μέχρι την κατανόηση του εαυτού, της κοινωνίας και της φύσης, ενώ στο τέλος επιχειρείται μια ερμηνεία της ζωής μέσα από φιλοσοφικά ερωτήματα. Με αφετηρία το «γιατί;», ο αναγνώστης καλείται να μη σταθεί παθητικά απέναντι στην πραγματικότητα, αλλά να την ερευνήσει, να την αμφισβητήσει και τελικά να βρει τον δικό του δρόμο προς μια πιο ουσιαστική ζωή.
Συνέντευξη στη Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Κύριε Κυβεντίδη, στο «Η σύγχρονη φιλοσοφία της ευτυχισμένης ζωής», σας η ευτυχία δεν παρουσιάζεται ως κάτι τυχαίο ή επιφανειακό, αλλά ως αποτέλεσμα σκέψης, αυτογνωσίας και πιο εύστοχων επιλογών. Τι σας ώθησε να προσεγγίσετε την ευτυχία μέσα από τη φιλοσοφία και όχι μέσα από μια πιο απλή μορφή αυτοβελτίωσης;
Α.Κ.: Το βιβλίο ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα βιβλία που κυκλοφορούν στην αγορά στα εξής:
1. Η προσέγγιση της ευτυχίας μέσα από τη φιλοσοφία σημαίνει ότι ο αναγνώστης θα αναγνωρίσει τα προβλήματα που υπάρχουν, θα επεξεργαστεί τη λύση τους με έναν σύγχρονο τρόπο σκέψης και τελικά θα φτάσει στην ευτυχία. Το βιβλίο δεν παρουσιάζει μια ιδεατή κατάσταση ευτυχίας αγνοώντας τα καθημερινά προβλήματα. Αντίθετα, θέτει τα προβλήματα ως βάση για να φτάσει στην ευτυχία, η οποία βρίσκεται στην κορυφή της φιλοσοφικής σκέψης.
2. Η προσέγγιση της ευτυχίας μέσα από τη σύγχρονη φιλοσοφία σημαίνει ότι γίνεται με έναν σύγχρονο τρόπο σκέψης. Δηλαδή το βιβλίο εκφράζει πρωτότυπες ιδέες, οι οποίες είναι εφαρμόσιμες στη σύχρονη εποχή.
3. Η σύγχρονη φιλοσοφία αντιστοιχεί σε έναν σύγχρονο τρόπο σκέψης, ο οποίος θα μπορούσε να λειτουργήσει ως γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων. Η γέφυρα επικοινωνίας μπορεί να ενώσει τους ανθρώπους σε μία ομάδα και να τους κάνει να λειτουργήσουν συλλογικά. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στη συλλογική απαίτηση και κατάκτηση καλύτερων συνθηκών διαβίωσης.
Έρχεστε από τον χώρο της Ιατρικής, έναν χώρο που ασχολείται καθημερινά με τον άνθρωπο, το σώμα, την ασθένεια και την αγωνία του. Πόσο επηρέασε η ιατρική σας εμπειρία τον τρόπο με τον οποίο γράψατε ένα βιβλίο για την ευτυχισμένη ζωή;
Α.Κ.: Η ενασχόλησή μου με την ιατρική επιστήμη υπήρξε καθοριστική για να συγγράψω με λεπτομέρειες την ενότητα της “Κατανόησης του εαυτού”. Ο άνθρωπος στηρίζεται πάνω σε βιολογικές βάσεις για να αναπτύξει τα όργανά του και τη σκέψη του. Στο βιβλίο αναδεικνύω αυτές τις βιολογικές βάσεις. Χάρη στην ιατρική επιστήμη προσεγγίζω τα ερωτήματα “Τι είναι ο άνθρωπος και ποια χαρακτηριστικά έχει;” Χάρη στη ιατρική εμπειρία αναρωτιέμαι τεκμηριώμένα “Πώς προέκυψε η ζωή στη Γη;”.
Η συγγραφή του βιβλίου υπήρξε μια μακρά διαδικασία σκέψης, έρευνας, επαναδιατύπωσης και εσωτερικής επεξεργασίας. Ποιο ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι αυτής της διαδρομής: να βρείτε τις απαντήσεις ή να τις αποδώσετε με τρόπο καθαρό και κατανοητό στον αναγνώστη;
Α.Κ.: Έχω ήδη συγγράψει δύο επιστημονικά βιβλβία. Μία μεταπτυχιακή εργασία και μια διδακτορική διατριβή. Και τα δύο απευθύνονται σε επιστήμονες υγείας με εξειδικευμένες γνώσεις. “Η σύγχρονη φιλοσοφία της ευτυχισμένης ζωής” απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους. Από τις τελευταίες τάξεις του δημοτικού και πάνω. Κατά τη συγγραφή του βιβλίου απέκτησα εμπειρία σχετικά με τη συγγραφή κειμένων που απευθύνονται σε όλους. Άρα η απόδοση των νοημάτων, ώστε να γίνουν κατανοητά από όλους, ήταν το πιο δύσκολο κομμάτι. Θεωρώ ότι έχω αποκτήσει πλέον την απαιτούμενη εμπειρία. Το δεύτερο βιβλίο που θα ετοιμάσω στο μέλλον θεωρώ ότι θα γραφτεί ευκολότερα.
Στο βιβλίο «Η σύγχρονη φιλοσοφία της ευτυχισμένης ζωής», δίνετε μεγάλη σημασία στην καλλιέργεια της σκέψης και στη δύναμη των ερωτήσεων. Πιστεύετε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος δυσκολεύεται να είναι ευτυχισμένος επειδή δεν έχει απαντήσεις ή επειδή συχνά δεν τολμά να κάνει τις σωστές ερωτήσεις;
Α.Κ.: Κεντρική ιδέα του βιβλίου στην κατανόηση της κοινωνίας είναι η εξής: Για να χειραγωγηθούν οι άνθρωποι και για να είναι ελεγχόμενοι θα πρέπει να είναι αμόρφωτοι και οικονομικά εξαρτημένοι. Αντίθετα για να γίνουν ελεύθεροι οι άνθρωποι θα πρέπει να είναι μορφωμένοι και οικονομικά ευκατάστατοι.
Αυτό σημαίνει ότι θα θέσει τις σωστές ερωτήσεις και απαντήσεις αυτός που θέλει να σκέφτονται ανεξάρτητα οι άνθρωποι. Θα θέσει τις λάθος ερωτήσεις και απαντήσεις αυτός που θέλει να εγκλωβίσει τη σκέψη των ανθρώπων. Στη σύγχρονη εποχή αυτές οι αντίθετες δυνάμεις βρίσκονται σε εξέλιξη στα μέσα επικοινωνίας και δικτύωσης.
Άρα η δυσκολία του σύγχρονου ανθρώπου είναι να διακρίνει την πρόθεση των ερωτήσεων και απαντήσεων που του τίθενται, καθώς και αν τα νέα που ακούει είναι ψευδή ή αληθή.
Μια ενδιαφέρουσα διάκριση που θέτετε είναι ανάμεσα στην αφελή ευτυχία και στην ευτυχία της οξυδέρκειας. Γιατί επιλέγετε την ευτυχία που γνωρίζει την πραγματικότητα, ακόμη κι αν αυτή πονά, αντί για μια πιο απλή κατάσταση άγνοιας που ίσως μοιάζει πιο εύκολη;
Α.Κ.: Για να προσεγγίσω πότε κάποιος νιώθει ευτυχισμένος θα πρέπει να ορίσω τις προϋποθέσεις της ευτυχίας. Αυτές τις προϋποθέσεις τις ορίζω αξιωματικά, ώστε πάνω σε αυτές να οικοδομήσω τη σύγχρονη φιλοσοφία.
Θεωρώ ότι μπορούμε να νιώσουμε την πραγματική ευτυχία όταν έχουμε επίγνωση της πραγματικότητας. Αν ζούμε σε μία πλάνη τότε δεν μας χαρακτηρίζω ευτυχισμένους. Μας χαρακτηρίζω απλώς χαρούμενους.
Στις σελίδες του βιβλίου συνομιλείτε για έννοιες όπως η αγάπη, η φιλία και η αλληλεγγύη, ενώ συνδέετε την προσωπική ευημερία με την κοινωνία και τη φύση. Μπορεί τελικά ένας άνθρωπος να είναι πραγματικά ευτυχισμένος μόνος του ή η ευτυχία χρειάζεται πάντοτε σχέση, κοινότητα και ευθύνη απέναντι στους άλλους;
Α.Κ.: Θεωρώ ότι για να νιώσει ελεύθερος ένας άνθρωπος θα πρέπει να ζει σε μια κοινωνία αλληλεγγύης, η οποία θα διέπεται από δίκαιους νόμους. Η αλληλοϋποστήριξη μπορεί να φέρει την ποθητή ελευθερία. Και η ελευθερία είναι απαραίτητο συστατικό της ευτυχίας.
Η Ελληνική γλώσσα μας δίνει το προνόμιο να επεξεργαζόμαστε σύνθετες έννοιες και συναισθήματα. Για να προχωρήσει το σκεπτικό της σύγχρονης φιλοσοφίας, θα πρέπει να οριστούν οι βασικές έννοιες, όπως είναι η αγάπη και η φιλία.
Στο βιβλίο «Η σύγχρονη φιλοσοφία της ευτυχισμένης ζωής», αξιοποιείτε φιλοσοφικά παραδείγματα, όπως το σπήλαιο του Πλάτωνα, αλλά και ερωτήματα για τη σύγχρονη ζωή, την κοινωνία, τη διαφορετικότητα, το κράτος, το περιβάλλον και την ανθρώπινη πρόοδο. Πιστεύετε ότι η δύναμη της φιλοσοφίας και της λογοτεχνικής σκέψης μπορεί από μόνη της να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τα βιβλία, την ανάγνωση και την ίδια τους την καθημερινότητα; Ποια είναι η δική σας άποψη;
Α.Κ.: Χωρίς τη φιλοσοφία ο άνθρωπος δεν μπορεί να θέσει στόχους. Η λέξη “φιλοσοφία” αντιστοιχεί στον τρόπο της σκέψης. Οι άνθρωποι πράττουν καθημερινά σύμφωνα με τον τρόπο της σκέψης που έχουν. Δεν έχουν εκπαιδευτεί σε αυτόν. Είναι όμως πολύ σημαντικό να το κάνουν. Διότι όσο καλύτερο τρόπο σκέψης έχουν, τόσο καλύτερες αποφάσεις θα πάρουν, τόσο καλύτερους στόχους θα διεκδικήσουν. Η φιλοσοφική σκέψη δεν καλλιεργείται συστηματικά στην παρούσα εκπαιδευτική διαδικασία. Περισσότερο καλλιεργούνται τεχνικές γνώσεις.
Το “Σπήλαιο του Πλάτωνα” αποτελεί την αρχή της μάθησης, γι αυτό βρίσκεται στην αρχή του βιβλίου. Θέτει στον αναγνώστη την αμφιβολία για την αντίληψη της πραγματικότητας που ήδη έχει. Αυτή η αμφιβολία είναι η έναρξη της παραδοχής ότι δεν γνωρίζουμε τα πάντα. Αυτή η παραδοχή κάνει τον αναγνώστη δεκτικό σε νέες πληροφορίες και στη διαδικασία της αλλαγής προς το καλύτερο.
