Το ζήτημα της εγκατάστασης ναυδέτων στον όρμο της Γαρίτσας και ευρύτερα στην Κέρκυρα αναδεικνύει με παρέμβασή του ο σύλλογος «San Giacomo», υπογραμμίζοντας ότι η παρέμβαση αυτή δεν είναι απλώς τεχνική, αλλά επηρεάζει άμεσα το περιβάλλον, τον τουρισμό και την ποιότητα ζωής. Ο σύλλογος εκφράζει την αντίθεσή του σε βιαστικές και αμέθοδες κινήσεις, ζητώντας τη διενέργεια μελετών φέρουσας ικανότητας και τη διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα στη διαχείριση του θαλάσσιου χώρου.
Περιβαλλοντική προστασία και μελέτη φέρουσας ικανότητας
Κεντρικός πυλώνας της θέσης του συλλόγου είναι η προστασία του φυσικού κεφαλαίου, με προτεραιότητα στη λεπτομερή χαρτογράφηση των λιβαδιών Ποσειδωνίας και των προστατευόμενων ειδών πριν από οποιαδήποτε έγκριση. Ο San Giacomo επισημαίνει ότι η εγκατάσταση ναυδέτων πρέπει να ακολουθεί και όχι να προηγείται της μελέτης φέρουσας ικανότητας, η οποία θα καθορίζει τον μέγιστο αριθμό σκαφών που μπορεί να δεχθεί ο όρμος χωρίς να υποβαθμιστεί το περιβάλλον και η καθημερινότητα των κατοίκων. Παράλληλα, προτείνεται η θέσπιση προγράμματος διαρκούς περιβαλλοντικής παρακολούθησης με ετήσια δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων.
Καθορισμός ζωνών χρήσης και δημόσια διαχείριση
Ο σύλλογος ζητά τη σαφή χωροθέτηση ζωνών εντός των όρμων, διαχωρίζοντας τις περιοχές προστασίας οικοσυστημάτων, τις ζώνες κολύμβησης, την παραδοσιακή αλιεία και τις θέσεις πρόσδεσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον δημόσιο έλεγχο, με την ευθύνη διαχείρισης, εποπτείας και τιμολογιακής πολιτικής να παραμένει στον Δήμο ή στο Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο, ώστε να αποφευχθεί η αίσθηση ιδιωτικοποίησης του θαλάσσιου χώρου. Επιπλέον, προτείνεται η χρήση ψηφιακών εργαλείων για τον έλεγχο της πληρότητας σε πραγματικό χρόνο.
Κοινωνική συναίνεση και ανταποδοτικότητα
Η πρόταση περιλαμβάνει τη δέσμευση ποσοστού των εσόδων από τα ναύδετα για ανταποδοτικά έργα στις τοπικές κοινωνίες, όπως ο καθαρισμός βυθών και η προστασία των ακτών. Τέλος, ο San Giacomo υπογραμμίζει την ανάγκη για ουσιαστική διαβούλευση με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, επαγγελματίες και συλλόγους, καθώς και τη λήψη όλων των απαραίτητων επιστημονικών και υπηρεσιακών γνωμοδοτήσεων πριν από τη λήψη πολιτικών αποφάσεων.
Αναλυτικά οι θέσεις και οι εισηγητές του συλλόγου:
Το ζήτημα της εγκατάστασης ναυδέτων αφορά ταυτόχρονα την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, τη διαχείριση του τουρισμού, τη φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών, την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
- Η αναγκαιότητα του σχεδιασμού: Η ανεξέλεγκτη αγκυροβολία προκαλεί καταστροφή της Ποσειδωνίας και συγκρούσεις χρήσεων. Απαιτείται οργανωμένη διαχείριση με δημόσιο έλεγχο.
- Προστασία περιβάλλοντος: Απαιτείται χαρτογράφηση βυθού και αξιολόγηση επιπτώσεων πριν από κάθε έγκριση.
- Φέρουσα ικανότητα: Καθορισμός χωρητικότητας βάσει περιβαλλοντικών και κοινωνικών παραμέτρων.
- Καθορισμός ζωνών χρήσης: Διακριτές ζώνες για κολύμβηση, αλιεία, προστασία οικοσυστημάτων και πρόσδεση.
- Συνεχής παρακολούθηση: Ετήσιος έλεγχος ποιότητας νερού, βιοποικιλότητας και διάβρωσης με διαφάνεια στα στοιχεία.
- Δημόσια διαχείριση: Ο έλεγχος και η τιμολογιακή πολιτική πρέπει να ανήκουν στον Δήμο.
- Τοπικά οφέλη: Τα έσοδα να επιστρέφουν στην προστασία των ακτών και σε έργα μικρής κλίμακας.
- Διαβούλευση: Κοινωνική συναίνεση με τη συμμετοχή αλιέων, κατοίκων και επιστημονικών φορέων.
- Αναγκαίες γνωμοδοτήσεις: Τεκμηρίωση από Λιμεναρχείο, Αρχαιολογία, ΤΕΕ και ερευνητικά ιδρύματα.
- Ψηφιακή διαχείριση: Ηλεκτρονικό σύστημα κρατήσεων και έλεγχος πληρότητας.
Συμπέρασμα συλλόγου: Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, είναι αναγκαία η σε βάθος διερεύνηση και ο επιστημονικός σχεδιασμός. Ο σύλλογος είναι αρνητικός σε αποσπασματικές και βιαστικές παρεμβάσεις χωρίς τεκμηρίωση.
ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ
Η θέση μας για τα Ναύδετα στον όρμο Γαρίτσας
Το ζήτημα της εγκατάστασης ναυδέτων δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια απλή τεχνική/οικονομική παρέμβαση. Πρόκειται για σύνθετο θέμα που αφορά ταυτόχρονα :
- την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος,
- τη διαχείριση του τουρισμού,
- τη φέρουσα ικανότητα των παράκτιων περιοχών,
- την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και
- την ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Τα ναύδετα δεν αποτελούν αυτοσκοπό. Αποτελούν ένα εργαλείο διαχείρισης. Το αν θα λειτουργήσουν θετικά ή αρνητικά εξαρτάται αποκλειστικά από τον τρόπο σχεδιασμού, εγκατάστασης, λειτουργίας και παρακολούθησής τους.
1. Η αναγκαιότητα του σχεδιασμού
Σήμερα πολλοί όρμοι της Κέρκυρας και των Διαποντίων δέχονται έντονη πίεση από σκάφη αναψυχής.
Η ανεξέλεγκτη αγκυροβολία προκαλεί:
- καταστροφή λιβαδιών Ποσειδωνίας,
- υποβάθμιση θαλάσσιων οικοσυστημάτων,
- κινδύνους ασφάλειας,
- συγκρούσεις χρήσεων μεταξύ λουομένων, αλιέων και σκαφών,
- υπέρβαση της πραγματικής φέρουσας ικανότητας πολλών όρμων.
Επομένως η συζήτηση δεν είναι εάν θα υπάρχει διαχείριση. Η συζήτηση είναι εάν η διαχείριση αυτή θα γίνει οργανωμένα, επιστημονικά και με δημόσιο έλεγχο ή θα συνεχίσουμε να αφήνουμε τις εξελίξεις να καθορίζονται από την ανεξέλεγκτη χρήση.
2. Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος ως βασικός στόχος
Πρώτος στόχος οποιασδήποτε παρέμβασης πρέπει να είναι η προστασία του φυσικού κεφαλαίου της Κέρκυρας.
Καμία εγκατάσταση ναυδέτων δεν πρέπει να εγκρίνεται χωρίς:
- λεπτομερή χαρτογράφηση της Ποσειδωνίας,
- καταγραφή προστατευόμενων ειδών,
- βιολογική αποτύπωση του βυθού,
- αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων.
Η περιβαλλοντική προστασία πρέπει να προηγείται της εμπορικής εκμετάλλευσης.
3. Η φέρουσα ικανότητα πρέπει να προηγηθεί των ναυδέτων
Ένα από τα σοβαρότερα λάθη που παρατηρούνται διεθνώς είναι η εγκατάσταση ναυδέτων χωρίς προηγούμενη μελέτη φέρουσας ικανότητας.
Δηλαδή πόσα σκάφη μπορεί να δεχθεί ο όρμος χωρίς να υποβαθμιστεί το περιβάλλον, η εμπειρία των επισκεπτών και η ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Η χωρητικότητα κάθε όρμου πρέπει να καθορίζεται βάσει:
- περιβαλλοντικών δεδομένων,
- υδροδυναμικών χαρακτηριστικών,
- ασφάλειας ναυσιπλοΐας,
- επισκεψιμότητας,
- κοινωνικών και οικονομικών παραμέτρων.
4. Καθορισμός ζωνών χρήσης
Πριν από οποιαδήποτε εγκατάσταση απαιτείται χωροθέτηση ζωνών.
Ο κάθε όρμος πρέπει να διαθέτει σαφώς καθορισμένες:
- Ζώνες προστασίας οικοσυστημάτων
Όπου δεν επιτρέπεται καμία παρέμβαση.
- Ζώνες κολύμβησης
Απόλυτα προστατευμένες από την κίνηση σκαφών.
- Ζώνες παραδοσιακής αλιείας
Ώστε να μην δημιουργούνται συγκρούσεις με τους επαγγελματίες αλιείς.
- Ζώνες πρόσδεσης σκαφών
Με συγκεκριμένο μέγιστο αριθμό θέσεων.
- Ζώνες ελεύθερης αγκυροβολίας
Όπου αυτό είναι περιβαλλοντικά αποδεκτό.
5. Συνεχής περιβαλλοντική παρακολούθηση
Η αδειοδότηση δεν μπορεί να είναι το τέλος της διαδικασίας.
.Να θεσπιστεί πρόγραμμα διαρκούς παρακολούθησης με:
- ετήσια αποτύπωση της Ποσειδωνίας,
- περιοδική παρακολούθηση ποιότητας νερού,
- έλεγχο βιοποικιλότητας,
- παρακολούθηση διάβρωσης πυθμένα,
- καταγραφή χρήσης και πληρότητας.
Τα αποτελέσματα πρέπει να δημοσιοποιούνται κάθε χρόνο.
Η διαφάνεια είναι προϋπόθεση κοινωνικής αποδοχής.
6. Δημόσια διαχείριση και δημόσια ευθύνη
Η θάλασσα αποτελεί δημόσιο αγαθό.
Κατά συνέπεια η ευθύνη διαχείρισης των ναυδέτων πρέπει να παραμένει στον δημόσιο τομέα.
Ο Δήμος (ή δυνητικά ένα Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο) πρέπει να διατηρεί:
- τον έλεγχο του συστήματος,
- την εποπτεία λειτουργίας,
- την τιμολογιακή πολιτική,
- τον περιβαλλοντικό έλεγχο.
Η συμμετοχή ιδιωτών μπορεί να εξεταστεί μόνο επικουρικά και υπό αυστηρούς όρους.
Δεν πρέπει να δημιουργηθεί η εντύπωση ιδιωτικοποίησης τμημάτων του θαλάσσιου χώρου.
7. Τοπικά οφέλη και ανταποδοτικότητα
Εφόσον υπάρξουν έσοδα από τη λειτουργία των ναυδέτων, αυτά πρέπει να επιστρέφουν στις τοπικές κοινωνίες.
Προτείνεται η δέσμευση συγκεκριμένου ποσοστού για:
- προστασία ακτών,
- καθαρισμούς βυθού,
- περιβαλλοντική παρακολούθηση,
- έργα μικρής κλίμακας σε παράκτιους οικισμούς,
- δράσεις ενημέρωσης και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
Τα ναύδετα δεν πρέπει να λειτουργούν ως μηχανισμός είσπραξης τελών αλλά ως εργαλείο χρηματοδότησης της προστασίας και της διαχείρισης.
8. Διαβούλευση και κοινωνική συναίνεση
Καμία χωροθέτηση δεν πρέπει να προχωρήσει χωρίς ουσιαστική διαβούλευση.
Πρέπει να ζητηθούν απόψεις από:
- τοπικές κοινότητες,
- επαγγελματίες αλιείς,
- συλλόγους πολιτών,
- ναυτικούς ομίλους,
- επαγγελματίες του θαλάσσιου τουρισμού,
- περιβαλλοντικές οργανώσεις,
- επιστημονικούς φορείς.
Η κοινωνική αποδοχή είναι εξίσου σημαντική με την τεχνική επάρκεια.
9. Αναγκαίες γνωμοδοτήσεις
Πριν από οποιαδήποτε οριστική απόφαση απαιτείται η γνώμη των αρμόδιων υπηρεσιών και φορέων, μεταξύ των οποίων:
- Λιμεναρχείο,
- Κτηματική Υπηρεσία,
- περιβαλλοντικές υπηρεσίες,
- υπηρεσίες προστατευόμενων περιοχών,
- αρχαιολογική υπηρεσία,
- αλιευτικές αρχές,
- ερευνητικά ιδρύματα και πανεπιστήμια,
- Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας.
Η υπηρεσιακή και επιστημονική τεκμηρίωση πρέπει να προηγηθεί της πολιτικής απόφασης.
10. Ψηφιακή διαχείριση και έλεγχος
Η σύγχρονη λειτουργία απαιτεί:
- ηλεκτρονικό σύστημα κρατήσεων,
- έλεγχο πληρότητας σε πραγματικό χρόνο,
- καταγραφή χρήσης,
- στατιστικά στοιχεία επισκεψιμότητας.
Τα δεδομένα αυτά θα αποτελέσουν ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για τον σχεδιασμό πολιτικών φέρουσας ικανότητας.
Το «Δια ταύτα»
Η συζήτηση για τα ναύδετα οφείλει να γίνει με όρους σχεδιασμού, επιστημονικής τεκμηρίωσης και δημόσιας ευθύνης.
Εάν αποτελέσουν μέρος ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης του παράκτιου χώρου, με σαφείς περιβαλλοντικούς στόχους, όρια φέρουσας ικανότητας, διαφάνεια, συμμετοχή της κοινωνίας και δημόσιο έλεγχο, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και στην αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος.
Εάν όμως αντιμετωπιστούν αποκλειστικά ως μέσο αύξησης της επισκεψιμότητας ή δημιουργίας εσόδων, χωρίς παρακολούθηση, χωρίς όρια και χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό, είναι έντονος ο κίνδυνος να οδηγήσουν στα αντίθετα αποτελέσματα από εκείνα που επιδιώκουμε.
Για τον λόγο αυτό, ο σύλλογός μας θεωρεί ότι:
Πριν από οποιαδήποτε απόφαση, είναι αναγκαία η σε βάθος διερεύνηση και ο επιστημονικός σχεδιασμός ενός συστήματος ναυδέτων. Είμαστε αρνητικοί σε αποσπασματικές, αμέθοδες και βιαστικές παρεμβάσεις χωρίς τεκμηρίωση, διαβούλευση, καθορισμό φέρουσας ικανότητας και διαρκή περιβαλλοντική παρακολούθηση.
