Τι είναι η ακτινοθεραπεία;
Η ακτινοθεραπεία αποτελεί μία από τις βασικές θεραπευτικές επιλογές για την αντιμετώπιση πολλών μορφών καρκίνου. Βασίζεται στη χρήση ακτινοβολίας υψηλής ενέργειας, όπως οι ακτίνες Χ, με στόχο την πρόκληση βλαβών στο DNA των καρκινικών κυττάρων.
Οι βλάβες αυτές εμποδίζουν τα καρκινικά κύτταρα να συνεχίσουν να πολλαπλασιάζονται και μπορούν να οδηγήσουν στην καταστροφή τους. Αντίθετα, τα φυσιολογικά κύτταρα διαθέτουν μεγαλύτερη ικανότητα αποκατάστασης. Για αυτόν τον λόγο, η συνολική δόση της θεραπείας κατανέμεται συνήθως σε μικρότερες συνεδρίες και δεν χορηγείται εφάπαξ.
Η ακτινοθεραπεία εφαρμόζεται σε πολλές κακοήθειες και περιλαμβάνεται στο θεραπευτικό πλάνο περίπου των μισών ασθενών με καρκίνο.
Πότε μπορεί να χρησιμοποιηθεί;
Η επιλογή της ακτινοθεραπείας εξαρτάται από το είδος, το στάδιο και τη θέση του όγκου, καθώς και από τον συνολικό θεραπευτικό στόχο. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αποτελέσει την κύρια θεραπεία, ενώ σε άλλες συνδυάζεται με χειρουργική επέμβαση, χημειοθεραπεία ή άλλες αντικαρκινικές μεθόδους.
Μπορεί να προηγηθεί μιας επέμβασης ώστε να μειωθεί το μέγεθος του όγκου ή να εφαρμοστεί μετεγχειρητικά, με στόχο την αντιμετώπιση καρκινικών κυττάρων που ενδέχεται να έχουν παραμείνει στην περιοχή.
Χρησιμοποιείται επίσης σε περιπτώσεις ολιγομεταστατικής νόσου, όταν δηλαδή υπάρχουν περιορισμένες μεταστάσεις, συμβάλλοντας στον τοπικό έλεγχο της νόσου. Σε προχωρημένες μορφές καρκίνου μπορεί να έχει παρηγορικό χαρακτήρα, βοηθώντας στην ανακούφιση συμπτωμάτων, όπως ο πόνος.
Ποια είναι τα βασικά είδη ακτινοθεραπείας;
Η ακτινοθεραπεία διακρίνεται κυρίως σε εξωτερική και εσωτερική.
Στην εξωτερική ακτινοθεραπεία, ειδικό μηχάνημα κατευθύνει με ακρίβεια δέσμες ακτινοβολίας προς την περιοχή του όγκου. Οι σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν τη στοχευμένη χορήγηση της θεραπείας, περιορίζοντας την επιβάρυνση των γύρω υγιών ιστών.
Στην εσωτερική ακτινοθεραπεία ή βραχυθεραπεία, μια ραδιενεργός πηγή τοποθετείται μέσα ή κοντά στον όγκο. Έτσι, μπορεί να χορηγηθεί υψηλή δόση ακτινοβολίας τοπικά, όταν η συγκεκριμένη μέθοδος κρίνεται κατάλληλη.
Πώς πραγματοποιείται η θεραπεία;
Πριν ξεκινήσει η ακτινοθεραπεία, προηγείται λεπτομερής σχεδιασμός. Ο ασθενής μπορεί να υποβληθεί σε αξονική, αξονική σχεδιασμού ή μαγνητική τομογραφία, ώστε να προσδιοριστεί με ακρίβεια η περιοχή που χρειάζεται θεραπεία.
Οι συνεδρίες πραγματοποιούνται συνήθως πέντε ημέρες την εβδομάδα και διαρκούν λίγα λεπτά. Στην εξωτερική ακτινοθεραπεία, ο ασθενής παραμένει ακίνητος σε ειδικό τραπέζι, ενώ το μηχάνημα κατευθύνει την ακτινοβολία στην προκαθορισμένη περιοχή. Η διαδικασία είναι ανώδυνη και ο ασθενής δεν αισθάνεται την ακτινοβολία κατά τη διάρκειά της.
Μετά την εξωτερική ακτινοθεραπεία, ο ασθενής δεν εκπέμπει ακτινοβολία και μπορεί να βρίσκεται με ασφάλεια κοντά σε άλλους ανθρώπους.
Ποιες παρενέργειες μπορεί να εμφανιστούν;
Οι πιθανές παρενέργειες εξαρτώνται από την περιοχή που ακτινοβολείται, τη συνολική δόση και τον συνδυασμό με άλλες θεραπείες. Μπορεί να παρουσιαστούν δερματικός ερεθισμός, κόπωση, ξηροστομία, δυσκολία στην κατάποση, ναυτία, διάρροια ή προσωρινές αλλαγές στην τριχοφυΐα.
Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι παροδικές και υποχωρούν σταδιακά μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Παράλληλα, οι σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν μεγαλύτερη ακρίβεια και μικρότερη έκθεση των υγιών ιστών.
Εξατομικευμένη ενημέρωση για την ακτινοθεραπεία
Η ακτινοθεραπεία σχεδιάζεται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε περιστατικού και εντάσσεται στο συνολικό θεραπευτικό πλάνο του ασθενούς. Για αναλυτική ενημέρωση σχετικά με τις ενδείξεις, τον σχεδιασμό και τη διαδικασία της θεραπείας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγο Δρ. Διονυσία Λίτου και να προγραμματίσετε την αξιολόγησή σας.
