Η θεατρική κολεκτίβα Τσιριτσάντσουλες, που μετράει, πλέον, 26 χρόνια σκηνικής (και όχι μόνο) παρουσίας, ανεβάζει φέτος το έργο του Κώστα Δεσποινιάδη Ο Μαρξ και ο Μπακούνιν στον Παράδεισο. Την παράσταση απολαύσαμε πρόσφατα και στην Κέρκυρα, στους χώρους των καταλήψεων Ελαία και Αντινομία.
Ο Κώστας Δεσποινιάδης, λογοτέχνης, δοκιμιογράφος και μεταφραστής, μας εκπλήσσει ευχάριστα με το πρώτο αυτό θεατρικό του έργο. Αξιοποιεί ευφάνταστα τις παραδόσεις του λαϊκού θεάτρου και την θεατρική κληρονομιά του Μπρεχτ, προκειμένου να αναδείξει δραματουργικά όψεις της πορείας του παγκόσμιου επαναστατικού κινήματος κατά τον 19ο και 20ο αιώνα. Με τις επιβαλλόμενες από το θεατρικό είδος της κωμωδίας καρικατουρίστικες πινελιές ( παρουσίαση του Μαρξ ως μανιακού της θεωρίας και της οργάνωσης και του Μπακούνιν ως αμετανόητου ακτιβιστή), αναδεικνύει το ιστορικό, κοινωνικο-πολιτικό και κοσμοθεωρητικό βάθος της σύγκρουσης ανάμεσα σε δυο μεγάλα επαναστατικά ρεύματα. Μαρξιστικός κομμουνισμός και αναρχισμός διεξάγουν αγώνα λόγων επί σκηνής, με παραπομπές στην Πρώτη Διεθνή, στον ισπανικό εμφύλιο, στο γυναικείο ζήτημα, στην αντιμετώπιση του ιμπεριαλισμού και στην σύγχρονη εποχή, και τελικά συνεργάζονται, προκειμένου να επαναστατικοποιήσουν την βαρετή, πλην όμως καταπιεστική καθημερινότητα του παραδείσου.
Η σκηνοθεσία του Μ. Μουζάκη και η σκηνική παρουσία των Β. Κοκκινογένη, Ν. Μαυρίδου και Μ. Μουζάκη, η μουσική συνοδεία, η χρήση μάσκας, η λιτή σκηνογραφία και ενδυματολογία υπηρετούν επάξια και με συνέπεια το θεατρικό κείμενο. Μέσω του γέλιου, της σάτιρας και της υπερβολής διευκολύνουν το κοινό κάθε ηλικίας να έρθει σε επαφή με τις διεθνείς επαναστατικές παραδόσεις, να αναρωτηθεί και, κυρίως, να νιώσει κομμάτι του μεγάλου ταξιδιού της κοινωνικής και ανθρώπινης χειραφέτησης.
Ο προβληματισμός που διέπει το έργο σαφώς προϋποθέτει αφενός διεθνείς και εγχώριες θεωρητικές συμβολές (πρόχειρο παράδειγμα, το σχετικό βιβλίο του Γ. Ρούση) και αφετέρου την ίδια την ιστορική ύπαρξη επαναστατικών αντιλήψεων στο σημείο τομής κομμουνισμού και αναρχισμού (αναρχοκομμουνισμός, συμβουλιακός κομμουνισμός). Το σκηνικό εύρημα της μεταθανάτιας συνεργασίας μεταξύ Μαρξ και Μπακούνιν προς επίτευξη του κοινού επαναστατικού σκοπού δεν αποτελεί μια ρηχή, δακρύβρεχτη και αντιδιαλεκτική επίκληση για « ενότητα». Αντίθετα, πατώντας στέρεα στο έδαφος της σύγχρονης κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας, υπογραμμίζει την αναγκαιότητα αλλά και την δυνατότητα ώσμωσης και αμοιβαίου εμπλουτισμού ανάμεσα στα επαναστατικά ρεύματα, στην θεωρία και στην πράξη.
