Στo «CorfuPress.com» συνομιλούμε με τη συγγραφέα κυρία Αναστασία Νεραϊδόνη που μάς μιλά για τον Πειραιά των θρύλων, τη φιλία και τη μαγεία που ανασαίνει μέσα από τις σελίδες του βιβλίου της «Λιονταρίσιες Καρδιές», κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πηγή
Μάς μεταφέρει σ’ έναν Πειραιά αλλιώτικο έναν τόπο που ζει κάτω από τα κύματα και ανασαίνει μέσα από τους μύθους του. Εκεί όπου τα παιδιά συναντούν αρχαίες δυνάμεις, όπου το φως και η θάλασσα γίνονται φορείς μνήμης και θάρρους. Μια ιστορία για τη φιλία, τη συνεργασία και την αποδοχή, ειπωμένη με τρόπο μαγικό αλλά και αληθινό, που δείχνει πως μέσα σε κάθε παιδί κοιμάται ένας ήρωας που περιμένει να ξυπνήσει.
Συνέντευξη στη δημοσιογράφο Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Κυρία Νεραϊδόνη, το βιβλίο σας «Λιονταρίσιες Καρδιές» είναι μια περιπέτεια γεμάτη φαντασία αλλά και ελληνική ψυχή. Πώς γεννήθηκε η ιδέα να στήσετε μια ιστορία στον Πειραιά, σ’ έναν τόπο γεμάτο κύματα, μύθους και θρύλους; Ήταν μια συνειδητή επιλογή να παντρέψετε τη μυθολογία με τη σύγχρονη παιδική πραγματικότητα;
Α.Ν.: Προτού ακόμα μετακομίσω μόνιμα στον Πειραιά περνούσα αρκετό χρόνο σε μια χαριτωμένη καφετέρια της Πειραϊκής και ανακάλυψα τόμους με την ιστορία του Πειραιά. Αργότερα επισκεπτόμουν την βιβλιοθήκη “Αικατερίνη Λασκαρίδου’’ κι εντρύφησα στους πειραιώτικους θρύλους. Η βασανισμένη πορεία του Πόρτο Λεόνε, του περίφημου Λιονταριού του Πειραιά, τα θεόσπιτα της Πειραϊκής, ο λόφος της Άρτεμιδος Μουνιχίας, είναι λιγότερο γνωστές ιστορίες που θεώρησα ότι αξίζει να έρθουν στο προσκήνιο. Γενικά η μυθολογία μας δεν περιορίζεται στο δωδεκάθεο του Ολύμπου που μας δίδαξαν στο σχολείο. Όλες οι περιοχές της Ελλάδος έχουν τεράστιο λαογραφικό πλούτο και μπορούν να παρέχουν ανεξάντλητες πηγές και για την νεανική λογοτεχνία αλλά και την λογοτεχνία του φανταστικού στην Ελλάδα.
Οι πέντε ήρωες του βιβλίου: ο Νίκος, η Νάισα, ο Aλέξανδρος, η Λυδία και ο Διονύσης δεν είναι απλώς παιδιά μιας φανταστικής ιστορίας, αλλά καθρέφτες μιας ολόκληρης γενιάς. Πώς δουλέψατε τους χαρακτήρες τους ώστε να παραμείνουν ρεαλιστικοί μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο θαύματα και κινδύνους;
Α.Ν.: Όταν πρωτομετακόμισα στον Πειραιά και παραιτήθηκα από το τηλεφωνικό κέντρο που εργαζόμουν, επιθυμούσα διακαώς να αλλάξω επαγγελματικό τομέα και να εργαστώ επιτέλους με παιδιά όπως ήταν το όνειρο μου όταν σπούδασα Βιβλιοθηκονομία. Γνώρισα λοιπόν την υπέροχη Φωτεινή που είχε έναν οχτάχρονο τότε γιο, τον Νίκο και συμφωνήσαμε να τον παίρνω απ’ το σχολείο και να μελετάμε μαζί τις εργασίες του για το σπίτι. Στο σχόλασμα λοιπόν σταματούσαμε με τις άλλες μαμάδες ή τροφούς για κάποια ώρα σε ένα συγκρότημα πολυκατοικιών με κήπο για να παίξουν τα παιδιά. Έτσι γνώρισα τα αδέρφια Αλέξανδρο και Νάισα και τη Λυδία που συνήθως ήταν η φωνή της λογικής σε κάθε κάλεσμα σε σκανταλιά του Νίκου. Αυτή ήταν η καλύτερη ώρα της μέρας-να παρακολουθώ και να θαυμάζω το Νίκο και την παρέα του να σκαρώνουν παιχνίδια και να σκαρφίζονται περιπέτειες. Είναι υπαρκτά λοιπόν πρόσωπα όλοι κι αναπόφευκτα οι χαρακτήρες τους βγήκαν ρεαλιστικά στο χαρτί. Μέχρι και η κυρία Βιργινία, ήταν η αγαπημένη τους δασκάλα και μάλιστα είχαμε κάνει αρκετές συζητήσεις για δράσεις ευαισθητοποίησης για το περιβάλλον και την νευροδιαφορετικότητα. Μακάρι να έχουμε περισσότερες δασκάλες Βιργινίες στα δημοτικά της χώρας.
Βοηθάει λοιπόν οι χαρακτήρες σου να είναι υπαρκτά πρόσωπα ώστε να δρουν ρεαλιστικά στην ιστορία- είχα όπως θα έλεγε κι ο Νίκος cheat code. Είχα καταγράψει τις εκφράσεις τους-το πώς αντιλαμβάνονται τον κίνδυνο-τι τους συναρπάζει και πώς απαντούν στην αδικία.
Μα κι αν ακόμα δεν είναι έτσι για να βγουν ρεαλιστικοί οι πρωταγωνιστές κάθε πλοκής, προτρέπω τους νεαρούς συγγραφείς να πραγματοποιούν συνεντεύξεις στους χαρακτήρες τους για να τους γνωρίσουν καλύτερα, προτού πλάσουν την ιστορία τους. Είναι από τα πιο διασκεδαστικά κομμάτια συγγραφής ενός μυθιστορήματος!
Το «Λιονταρίσιες Καρδιές» μιλά με φυσικότητα για τη διαφορετικότητα, τη συνεργασία και την αποδοχή. Πόσο σημαντικό ήταν για εσάς να περάσουν αυτά τα μηνύματα χωρίς να χαθεί ο ρυθμός και η χαρά της περιπέτειας; Πώς αποφεύγει ένας συγγραφέας να γίνει διδακτικός όταν γράφει για παιδιά;
Α.Ν.: Θα ξεκινήσω με το τελευταίο σκέλος της ερώτησης: έχει υπάρξει πολλές φορές στα γραπτά μου η χροιά του διδακτισμού- τον οποίο απεχθάνομαι- επειδή η έρευνα για τις ιστορίες μου κινείται γύρω από την ελληνική ιστορία και μυθολογία που αγαπάω τόσο πολύ. Παρόλο που το βιβλίο μιλάει για την δύναμη της φιλίας, θα παροτρύνω τους συγγραφείς να απευθύνονται για beta-reading σε άτομα που πρώτα είναι γνώστες της τέχνης της γραφής και μετά είναι φίλοι. Έχω συμμετάσχει σε πολλά συγγραφικά εργαστήρια για να μπορώ να επιλέγω πλέον τα άτομα που είναι καταξιωμένοι συγγραφείς-επιμελητές-επαγγελματίες αναγνώστες (beta readers) που δεν θα διστάσουν να μου εντοπίσουν το αρνητικό για να το δουλέψω και να βγει το καλύτερο αποτέλεσμα στον αναγνώστη. Ειδικά εσύ Νεκταρία που έχουμε συνεργαστεί τόσα χρόνια πριν γνωρίζεις ότι προσπαθούμε συνεχώς να βελτιωνόμαστε στην γραφή και μετράει πάνω απ’ όλα τα βιβλία να είναι ψυχαγωγικά- να οδηγούν την ψυχή δηλαδή μέσα απ’ τη χαρά της περιπέτειας στην κάθαρση. Ούτε να ζορίζουν να διδάξουν, ούτε απλά να διασκεδάζουν- να διασπάνε την προσοχή από τις σημαντικές αξίες στη ζωή όπως η αγάπη, η φιλία και η ομόνοια. Για να βρεις αυτή την χρυσή τομή χρειάζεται απλά να μιλάς γι’ αυτά που ξέρεις. Ένιωθα από μικρή διαφορετική στο σχολείο κι είχα μια τάση να πλησιάζω και να αγκαλιάζω τα παιδάκια που βίωναν την απομόνωση της κοινωνικής ομάδας είτε διαφορετικού χρώματος στο δέρμα, είτε επειδή ήταν αγοράκια πιο θηλυπρεπή απ’ όσο ήταν κοινωνικά αποδεκτό τότε. Αυτή η αδικία είναι ανόητο που υπάρχει ακόμα και πρέπει να εξαλειφθεί δια παντός. Ακόμα κι αν λοιπόν δεν γνωρίζεις για το πως βιώνουν την καθημερινότητα στο σχολείο τα παιδιά στο φάσμα ή τα παιδιά με δυσφορία φύλου ή τα παιδιά που μετανάστευσαν εδώ από μια χώρα με άλλη θρησκεία και κουλτούρα, μπορείς να ερευνήσεις και να ρωτήσεις τα ίδια τα άτομα προτού εντάξεις έναν τέτοιο χαρακτήρα επειδή είναι της μόδας. Η έρευνα είναι φίλη μας και η επαφή κι ανταλλαγή απόψεων με συγγραφείς κι επιμελητές πολλαπλών επιπέδων και καταγωγών προαπαιτούμενη.
Στις «Λιονταρίσιες Καρδιές» η θάλασσα δεν είναι μόνο σκηνικό, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που οδηγεί τους ήρωες. Τι συμβολίζει για εσάς η θάλασσα; Είναι μήπως ένας καθρέφτης της ψυχής, της φαντασίας ή του άγνωστου που όλοι φοβόμαστε και ποθούμε μαζί;
Α.Ν.: Η θάλασσα, οι λίμνες, τα ποτάμια και γενικά το υγρό στοιχείο στον όμορφο πλανήτη που κατοικούμε για μένα συμβολίζουν τον συναισθηματικό κόσμο μέσα σε κάθε άνθρωπο. Κι αφού στην ιστορία του βιβλίου κυρίαρχο ρόλο παίζει η θάλασσα και τα θαλάσσια της πλάσματα, τότε να πούμε ότι είναι ένας καθρέφτης του εσωτερικού μας παιδιού. Όπως η θάλασσα άλλοτε είναι γαλήνια κι άλλοτε τρικυμιώδης ανάλογα την συναισθηματική μας κατάσταση, έτσι και στις Λιονταρίσιες καρδιές, η παλίρροια και η άμπωτη εναλλάσσονται πάντα σε συνάρτηση με τις συναισθηματικές εξάρσεις που προκύπτουν από τις επιλογές των ηρώων. Οι θαλάσσιες νύμφες στις ιστορίες μου αποτελούν αυτό που λένε οι γιαγιάδες μας γιατρειά. Όταν λοιπόν καταφέρνουμε να κουμαντάρουμε την θάλασσα μέσα μας, τότε και γιατρευόμαστε κι επιστρέφουμε στο σπίτι μας-την ψυχή μας.
Η μικρή Νάισα φαίνεται να είναι η ψυχή της ομάδας ένα παιδί πεισματάρικο αλλά και γεμάτο πίστη. Έχετε πει ποτέ ότι μέσα από εκείνη μιλά ένα κομμάτι δικό σας; Ποιο στοιχείο της θεωρείτε πως εκφράζει περισσότερο τη δική σας παιδική ματιά;
Α.Ν.: Νομίζω με πιάσατε όλοι οι αναγνώστες, φαίνεται ξεκάθαρα ότι έχω αδυναμία στη Νάισα. Ίσως γιατί η σχέση της με τον αδερφό της τον Αλέξανδρο είναι το ίδιο δέσιμο που έχω με τον δικό μου αδερφό και μου θυμίζει πόσες φορές έμπαινα μπροστά να τον προστατεύσω παρότι τσακωνόμασταν συχνά σαν τον σκύλο με την γάτα. Γενικά είμαι πολύ φοβιτσιάρα κι αποφεύγω τα μέρη και τις καταστάσεις με υψηλό κίνδυνο όμως σαν την Νάισα για τους ανθρώπους που αγαπώ γίνομαι ατρόμητη. Και δεν διστάζω να βάλω το χέρι μου στην φωτιά. Οι δημοφιλείς σειρές Αγκάθια και Τριαντάφυλλα και Κάραβαλ έχουν θεωρώ τις πιο ενδιαφέρουσες απεικονίσεις αδερφικών σχέσεων. Είναι ευλογία να έχεις αδέλφια που έχουν την δυνατότητα να σε εκνευρίζουν και ταυτόχρονα να σε φροντίζουν όπως κανένας κι αυτό ήθελα να το αποτυπώσω στις Λιονταρίσιες Καρδιές. Κι όπως λέει κι η Αντιγόνη στην ομώνυμη τραγωδία που διδασκόμαστε στα σχολεία: Άντρα μπορείς να ξανακάνεις, γιο μπορείς να ξανακάνεις αλλά αδερφό δεν μπορείς να ξαναφτιάξεις.
Το «Λιονταρίσιες Καρδιές», έχει σκηνές έντασης, δράσης, αλλά και στιγμές τρυφερότητας. Πώς διατηρείτε την ισορροπία ανάμεσα στην αγωνία και στη συναισθηματική αλήθεια; Πιστεύετε ότι οι νέοι αναγνώστες αναζητούν περισσότερο τη δράση ή την αλήθεια πίσω από αυτήν;
Α.Ν.: Η αγωνία και η συναισθηματική αλήθεια είναι οι δύο λύκοι που τρέφω εντός μου. Κι επειδή δύσκολα διατηρώ την ισορροπία ανάμεσα στα δύο, φροντίζω να την βρίσκω εκτός μου μέσω της γραφής. Κακά τα ψέματα οι νέοι αναγνώστες μεγάλωσαν με την έξαψη που προσφέρουν τα κοινωνικά δίκτυα όποτε η αναζήτηση της περιπέτειας είναι φανερά διαμορφωμένη από τους αλγόριθμους. Και δεν θα κρύψω ότι έχω υπάρξει κι εγώ η ίδια εθισμένη σε αυτό το ατέρμονο scrolling οπότε κατανοώ απόλυτα πώς ένα παιδί μαγεύεται περισσότερο απ’ την εναλλαγή εικόνων και πληροφοριών και δυσκολεύεται να εστιάσει σε σελίδες μόνο με γράμματα που θα του σχηματίσουν εικόνες. Κι επειδή δεν μπορούμε να αναθεματίζουμε αυτού του είδους την εξέλιξη καθότι είναι πραγματικότητα που δεν αλλάζει, χρειάζεται να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα. Για παράδειγμα φροντίζω στο feed του βιβλίου να εναλλάσσονται η φροντίδα των φίλων που μας αγγίζουν βαθιά, η αγωνία για το άγνωστο αλλά και η έξαψη, αστείες ατάκες που χρησιμοποιούμε για να ξορκίσουμε τον φόβο και σε κάθε σκηνή είναι σφηνωμένη η αγάπη έτοιμη να κατακλείσει τους πρωταγωνιστές και να θριαμβεύσουν έναντι σε κάθε κίνδυνο.
Πιστεύετε ότι η παιδική και εφηβική λογοτεχνία έχει τη δύναμη να αναδιαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι νέοι και όχι μόνο βλέπουν τα βιβλία και την ανάγνωση; Ποια είναι η δική σας άποψη για τη «μαγική» δύναμη της λογοτεχνίας;
Α.Ν.: Είμαστε αφηγηματικά όντα. Στα πρώτα έτη με το που διαμορφώνουμε στοιχεία του χαρακτήρα μας, αρχίζουμε να κατανοούμε τον εαυτό μας μέσα από την αλληλεπίδραση με τους άλλους λέγοντας ιστορίες. Θυμηθείτε όσοι διαβάζετε αυτές τις γραμμές πόσο πολύ σας άρεσε να μιλάτε όταν ήσασταν παιδιά ή παρακολουθείστε τα παιδιά σας πόσο πολύ καίγονται να διαμορφώσουν προτάσεις και να πουν ιστορίες! Οι άνθρωποι λοιπόν σαν όντα καταλαβαίνουμε το καλό και το κακό, το δίκαιο και το άδικο, το σωστό και το λάθος μέσα από τις ιστορίες. Τα παραμύθια που πρωτοακούμε ως παιδιά έχουν αυτόν ακριβώς τον σκοπό. Στο εκπαιδευτικό σύστημα έχει δοθεί περισσότερο βάση η αλήθεια είναι, στην αποστήθιση ημερομηνιών και γεγονότων παρά στην ουσία και το νόημα των ίδιων των γεγονότων. Και κάπου εκεί μπορεί να χάνουμε τους μικρούς αναγνώστες που με το που ακούνε “διάβασμα’’ κι ανάγνωση βιβλίου τους δημιουργείται αυτόματα ένας αρνητισμός. Επίσης τείνουμε να αναθεματίζουμε την κλίση προς την τεχνολογία και τα videogames, ενώ μπορούν άνετα να συμπληρώνονται με την λογοτεχνία. Τα media προς κατανάλωση όπως videogames, audiobooks, βιβλία έχουν βάση την παγκόσμια μυθολογία. Οι έφηβοι που παίζουν το God of War, το Hades και το Assasin’s Creed: Odyssey- videogames που στηρίζονται στην ελληνική μυθολογία- άνετα θα απολαύσουν τις Λιονταρίσιες Καρδιές κι αντίστροφα. Κι αυτό με γεμίζει αισιοδοξία και ως συγγραφέα της λογοτεχνίας του φανταστικού και ως ανθρώπου που λατρεύει τις ιστορίες σε όλες τους τις μορφές.
