Ιωάννα Μπέικου: Μια ιστορία ενηλικίωσης και ορίων: ανάμεσα στην ιατρική βεβαιότητα και στο δικαίωμα να ζεις «όπως αντέχει η καρδιά σου».
Στην «CorfuPress» με αφορμή το νέο μυθιστόρημα της Ιωάννας Μπέικου «Η θυσία έχει χρώμα αγάπης» από τις Εκδόσεις Πηγή συζητούμε με τη συγγραφέα για τις σκέψεις πίσω από τις λέξεις. Η Αλύσσα, μεγαλωμένη «μέσα στους παλμούς», και η Σμαράγδα, μητέρα-καρδιοχειρουργός, κινούνται σε μια πορεία γεμάτη αποφάσεις, σιωπές, ρίσκα και αγάπη που δοκιμάζει τα όριά της.
Συνέντευξη στη Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Κυρία Μπέικου, χαρτογραφείτε μια μητρική φροντίδα που δεν είναι μόνο πρακτική αλλά και υπαρξιακή. Πώς αποφύγατε να «αγιοποιήσετε» τη μητέρα και πώς της επιτρέψατε να είναι και ευάλωτη, φοβισμένη, άνθρωπος που κάνει λάθη;
Ι.Μ.: Βασίστηκα σε πολλά χαρακτηριστικά της δικής μου μητέρας, χωρίς να ξεχνάω πως μια μητέρα δεν παύει να είναι άνθρωπος και μπορεί άθελα της ,να υποπέσει σε λάθη για να προστατέψει και να διαφυλάξει το παιδί της. Το ζητούμενο είναι με ποιες προθέσεις η μητέρα της Αλύσσας την περιορίζει και «ευνουχίζει». Ας μην ξεχνάμε, πως η Σμαράγδα είναι μια λαμπρή επιστήμονας και γνωρίζει καλυτέρα από όλους πόσο επικίνδυνη είναι η ασθένεια με την οποία γεννήθηκε η κόρη της και ο μοναδικός στόχος της ζωής της γίνεται η επιβίωση της. Με λίγα λόγια, έπλασα μια ρεαλιστική μητέρα χωρίς να υποπέσω σε ουτοπικά συγγραφικά σενάρια τα οποία δεν αγαπώ καθόλου έκτος και αν εξαρχής πρόκειται για λογοτεχνία φαντασίας … και θα το κλείσω με τον όρο «επαρκώς καλή μητέρα» που έθεσε ο παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald Winnicott, o οποίος πίστευε ότι μια μητέρα δεν χρειάζεται να είναι τέλεια για να είναι καλή μητέρα, διότι μια «επαρκώς καλή» μητέρα είναι εκείνη που ανταποκρίνεται ενεργητικά στις ανάγκες του παιδιού της και προσαρμόζεται σε αυτές .
Στο Παρίσι, η Αλύσσα δοκιμάζει το μόντελινγκ έναν χώρο γοητευτικό, αλλά συχνά απάνθρωπο. Πώς μεταφέρατε τη διπλή του όψη (λάμψη/εκμετάλλευση) χωρίς να στήσετε διδακτική αντιπαράθεση; Ποια έρευνα ή εμπειρικό υλικό σας βοήθησε να κρατήσετε την αφήγηση γειωμένη;
Ι.Μ.: Εγώ η ίδια έχω σπουδάσει δημοσιογραφία και γνωρίζω κόσμο από την ελληνική σοουμπίζ και, όπως επίσης είχα και φίλες μοντέλα κατά τη διαμονή μου στην Αθήνα όπου και φοίτησα. Έκανα έρευνα διαβάζοντας συνεντεύξεις και παρακολουθώντας ντοκιμαντέρ για να αποδώσω την «ωμή» πραγματικότητα του χώρου χωρίς όμως να έχω στόχο να “δαιμονοποιηθεί” η καριέρα στο μόντελινγκ .Εγώ παραθέτω γεγονότα βασιζομένη στην πραγματικότητα και ας κρίνει ο αναγνώστης. Η ζωή μας είναι μια συνεχόμενη αντίθεση άρα το ίδιο ισχύει σε πολλούς τομείς της ζωής μας …
Το βιβλίο διαχειρίζεται την ασθένεια όχι ως «πλοκή» αλλά ως καθημερινότητα: φάρμακα, πρωτόκολλα, κούραση, ελπίδα. Πώς γράφεται λογοτεχνικά αυτή η ρουτίνα, ώστε να γίνει ορατή η αξιοπρέπεια του πάσχοντος χωρίς να «σπάει» ο ρυθμός της ιστορίας;
Ι.Μ.: Καταρχάς στόχος δεν είναι να κουράσεις , ψυχοπλακώσεις τον αναγνώστη αλλά να τον διασκεδάσεις , να τον συντροφέψεις και μέσα από την πλοκή του βιβλίου σου να τον διδάσκεις. Για αυτό το λόγο επέλεξα σπονδυλωτή γραφή και ταυτόχρονα με την καταγραφή της ασθένειας ξετυλίγονται και άλλα γεγονότα παράλληλα δίνοντας την ευκαιρία να «ξεφύγει» ο αναγνώστης από τη βασική πλοκή της ιστορίας που αφορά τη ζωή ενός ασθενή. Δεν αποσκοπώ στο συναίσθημα της «λύπησης» προς το πρόσωπό της Αλύσσας αλλά την επιβράβευση για τον γενναίο αγώνα που δίνει η πρωταγωνίστρια μου για να ζήσει.
Ο ρεαλισμός συναντά τη ρομαντική ένταση ειδικά στη σχέση με τον Αίαντα. Πού επιλέξατε να αφήσετε τον έρωτα να «κερδίσει» τη σκηνή και πού τον συγκρατήσατε, για να μη χαθεί η αυστηρή πραγματικότητα του χρόνου και της νόσου;
Ι.Μ.: Στο Παρίσι τους άφησα να ζήσουν τον έρωτα τους και να γνωριστούν για να μπορέσουν σαν ζευγάρι να δεθούν ουσιαστικά μέσω της απελευθέρωσης που προσφέρει ο έρωτας σε συνδυασμό με μια συγκατοίκηση…όμως στην επόμενη μετοίκιση του ζευγαριού στην Κρήτη ξεκινά ο χρόνος αντίστροφα για την Αλύσσα διότι η ίδια ρισκάρει για να γευτεί την κανονικότητα μακριά από νοσοκομεία και την συστηματική ιατρική παρακολούθηση. Εκείνη αψηφά τα πάντα οπότε είναι φυσικό και επόμενο η ασθένεια της να την « διεκδικήσει χωρίς οίκτο» και εγώ με την σειρά μου να την αποδώσω όπως είναι η πραγματική ροή της καρδιακής ανεπάρκειας .
Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες (π.χ. ο Οκταβιέν) λειτουργούν ως «άξονες» στήριξης. Πώς τους αποφύγατε ως «εργαλεία πλοκής» και τους δώσατε προσωπικό τόξο, κίνητρο και ηθικό δίλημμα;
Ι.Μ.: Ο Οκταβιέν επιτέλεσε δύο πολύ σημαντικούς ρόλους στην ιστορία του βιβλίου: λειτούργησε σαν «φύλακας» άγγελος για την Αλύσσα και μας έδειξε πως η αξιοπρέπεια και οι άξιες δεν συμβαδίζουν με την σεξουαλική ταυτότητα. Εξαρχής αυτό οραματίστηκα να γράψω για τον Οκταβιέν και δεν ξέφυγα από το σχεδιάγραμμα που έκανα για τον κάθε μου ήρωα ξεχωριστά! Τους μελέτησα καλά και τους σύνδεσα σαν παζλ μεταξύ τους.
Από τη Βοστώνη στο Παρίσι κι ύστερα στην Κρήτη: οι τόποι γίνονται στάδια μιας εσωτερικής ωρίμανσης. Αν έπρεπε να συνδέσετε κάθε τόπο με μια λέξη-πυρήνα (π.χ. «πειθαρχία», «ρίσκο», «ρίζα»), ποιες θα διαλέγατε και γιατί;
Ι.Μ.: Στην Βοστώνη η Αλύσσα μαθαίνει να ζει με πρόγραμμα και τοποθετούνται οι βάσεις για μια πολύ πειθαρχημένη ζωή. Η φυγή της στο Παρίσι «the great escape» όπως την αποκαλώ μέσα στο βιβλίο αποτελεί το πρώτο και μεγαλύτερο ρίσκο το οποίο παίρνει για πρώτη φορά στη ζωή της. Ρισκάρει ζώντας μόνη της χωρίς την προστάτιδα μητέρα και γιατρό της να μην έχει την ίδια καριέρα όπως στην Ελλάδα αλλά όπως επίσης να επιδεινώσει την υγεία της. Ενώ η μετοίκιση της στην Κρήτη γίνεται για να συνδεθεί η ίδια αλλά και το παιδί με τις ρίζες της οικογένειας του Αίαντα.
Όταν η κλεψύδρα γυρίζει, η αγάπη ζητά αποφάσεις που πονάνε. Σε μια σκηνή του βιβλίου σας -όποια κρίνετε εσείς- ποιο βλέμμα, ποια σιωπή ή ποια χειρονομία συμπυκνώνει καλύτερα το ερώτημα: «είναι η θυσία γενναιότητα ή βαθύς φόβος να χάσουμε τον άλλον;»
Ι.Μ.: Η σκηνή που όντως ήταν συγκλονιστική για μένα είναι όταν η Αλύσσα νοσηλεύεται πλέον στην εντατική μονάδα με όλα τα προγνωστικά να είναι εναντίον της για να αναρρώσει και ο Αίαντας συντετριμμένος από το ενδεχόμενο να την χάσει παίρνει την πιο δύσκολη απόφαση της ζωής του…η σκήνη που την περιεργάζεται με το βλέμμα του στο κρεβάτι της εντατικής !
