Σύμφωνα με τον κορυφαίο Αμερικανό ιστορικό Μπάρι Στράους, ένας αρχαίος Έλληνας, ιδίως μάλιστα εάν ήταν Αθηναίος, θα χαρακτήριζε «ολιγαρχία» και όχι δημοκρατία το σύγχρονο αμερικανικό πολιτικό σύστημα. Ακόμη και οι ομόλογοί του που διαφωνούν μαζί του, θεωρούν ότι με την Ιδρυτική Πράξη και τη Διακήρυξη Ανεξαρτησίας του 1776, όπως και με το Σύνταγμα που επέλεξαν λίγο μετά, οι ιδρυτές των ΗΠΑ υιοθέτησαν μόνον επιλεκτικά και συμβολικά αρχαιοελληνικές φιλοσοφικές αρχές, απορρίπτοντας συνειδητά τις σημαντικότερες από αυτές και προκρίνοντας ένα άλλου τύπου συνταγματικό πολίτευμα, που τελικά αντιστρατεύεται σε μεγάλο βαθμό, όπως ξέρουμε καλά πια, θεμελιώδεις αρχές, σαν αυτές της ισότητας και της λαϊκής κυριαρχίας. Η αρχαία ελληνική κληρονομιά χρησιμοποιήθηκε στις ΗΠΑ επί μακρόν, άλλωστε, για τη δικαιολόγηση της σύγχρονης δουλείας.
Γενικότερα, σημείο σύγκλισης των Αμερικανών ακαδημαϊκών, ιστορικών και φιλοσόφων της εποχής μας μοιάζει να είναι ότι η αρχαία Ελλάδα λειτούργησε περισσότερο ως αισθητικό και ηθικό σύμβολο, παρά ως πολιτικός οδηγός, για τους «γενάρχες» του αμερικανικού κράτους, το οποίο γιορτάζει εφέτος τα 250 χρόνια από τη δημιουργία του.
Γνωρίζουμε πολύ καλά πια στις μέρες μας σε όλη την Ελλάδα, όπως και στην Κέρκυρα, πού οδήγησε το Σύνταγμα της Αμερικανικής Ανεξαρτησίας, τι είδους ανισότητες έφερε, τι είδους αξίες πρεσβεύουν και ποιες είναι οι σημερινές ΗΠΑ.
Ωστόσο, επί τρεις εβδομάδες, από τα τέλη του Οκτωβρίου έως τις 16 Νοεμβρίου, μόνον μια σημαία με την αστερόεσσα έλειπε από την ιστορική Δημόσια Βιβλιοθήκη της Κέρκυρας, για να εκφράσει στο ακέραιο τη μετατροπή της σε προπαγανδιστικό βήμα της αμερικανικής πρεσβείας των Αθηνών με μιαν «αλά Τραμπ» προβολή των υποτιθέμενων αρετών του αμερικανικού πολιτικού συστήματος και την ανάδειξη… των κοινών αξιών της αρχαίας Ελλάδας και των σύγχρονων ΗΠΑ. Επρόκειτο για ασέλγεια ολκής.
Με είκοσι και πλέον ταμπλό σε θέσεις που καθιστούσαν δυσχερή την παράκαμψή της, η Έκθεση υλικών «Ιδρύοντας τη Δημοκρατία στην Ελλάδα και την Αμερική» στο πιο κομβικό σημείο της κερκυραϊκής Δημόσιας Βιβλιοθήκης ήταν μια καλά σχεδιασμένη προπαγανδιστική «επιχείρηση» της πρεσβείας των ΗΠΑ, με τη σύμπραξη – για την ακρίβεια υπό την αιγίδα – του υπουργείου Πολιτισμού της χώρας μας και τη συγκατάθεση του υπεύθυνου για τη λειτουργία της Βιβλιοθήκης, Εφορευτικού Συμβουλίου της, καθώς και εκπαιδευτικών και άλλων αρχών του τόπου. Τόσο καλά οργανωμένη, ώστε… έτρεξαν να την προλάβουν, με «άνωθεν» οδηγίες φυσικά, σχολεία με συνολικά 1.500 περίπου μαθητές και μαθήτριες του νησιού. Επρόκειτο, βλέπετε, για «εκπαιδευτική» Έκθεση κατήχησης και προσηλυτισμού στις κυρίαρχες αμερικανικές αξίες του πλουτοκρατικού συστήματος των ΗΠΑ, με την υποστήριξη της κερκυραϊκής «Αμερικανικής Γωνιάς», του υποτίθεται «μορφωτικού» και όλο και πιο δραστήριου κατευθυνόμενου παραρτήματος της αμερικανικής πρεσβείας με την ονομασία «American Space Corfu», που έχει «τρυπώσει» και «φωλιάζει» μέσα στην παλαιότερη ελληνική δημόσια Βιβλιοθήκη από το 2005!
Η διαφήμιση της «αμερικανικής δημοκρατίας» των μεγιστάνων του χρήματος και των αξιών τους αποτυπώθηκε στα ταμπλό με σοβαροφανή αναπαραγωγή των κάθε είδους φληναφημάτων και γελοίων επιχειρημάτων χειραγώγησης και εξωραϊσμού της ουσίας της, περί σύνδεσής της με την Ελλάδα, που εδώ και χρόνια αναμασούν χαριτολογώντας, μεταξύ τυρού και αχλαδιού, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι και πρόεδροι σε εκδηλώσεις εθνικών επετείων μας στις ΗΠΑ, συχνά μάλιστα στον ίδιο τον Λευκό Οίκο. Προκειμένου, μάλιστα, να φιμωθούν οι δάσκαλοι και οι καθηγητές των μαθητών και μαθητριών, «επιστρατεύτηκε» για τη ξενάγηση στην Έκθεση αρχαιολόγος, υπάλληλος της αθηναϊκής Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών η οποία συμμετείχε στο σχήμα οργάνωσης της Έκθεσης, περίπου ως εκπρόσωπος του υπουργείου Πολιτισμού, από την Αθήνα!
![]() | ![]() | ![]() | ![]() |
![]() | ![]() | ![]() |
Ήταν τόσο αντικειμενική η «εκπαιδευτική» Έκθεση ώστε κάθε επιστημονικός αντίλογος προερχόμενος από την ίδια την αμερικανική εκπαιδευτική κοινότητα για τη βασική επιχειρηματολογία του θέματος, πολύ δε περισσότερο για την ουσία της «αμερικανικής δημοκρατίας» ή για το γεγονός ότι αποκλείεται εκ των πραγμάτων οποιοσδήποτε υποψήφιος δεν είναι σε θέση να δαπανήσει εκατομμύρια δολάρια, προκειμένου να διεκδικήσει μια δημόσια θέση, όπως «τόλμησαν» να επισημάνουν κάποιοι μαθητές, αποσιωπήθηκε πλήρως.
Το «τραμπικό πνεύμα» εξάλλου ήταν εξόφθαλμα έκδηλο σε ορισμένα από τα ταμπλό (βλ. πιο πάνω τμήματά τους), με κραυγαλέους ισχυρισμούς που προκαλούσαν και γέλωτες, καθώς ενέπλεκαν τη Μπουμπουλίνα με τον Ουάσιγκτον ή τον Λίνκολν τον Περικλή. Γενικότερα, περίσσευαν οι παραπλανητικές λαϊκές αναφορές στο Σύνταγμα και στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, καθώς και στις συνθήκες δημιουργίας του αμερικανικού κράτους και στην ελληνική επίσης αστική εθνικοαπελευθερωτική Επανάσταση του 1821, διάφοροι άστοχοι ή και ορισμένοι εύστοχοι παραλληλισμοί, αξιοποιώντας το γεγονός ότι αμφότερα τα Συντάγματα των ΗΠΑ και του σύγχρονου ελληνικού κράτους είχαν αντικειμενικά προοδευτικό χαρακτήρα, σε σχέση με τα προηγούμενα καθεστώτα, όπως και το γεγονός ότι ορισμένες διακηρύξεις της Αμερικανικής Επανάστασης, μαζί με άλλες της Γαλλικής Επανάστασης, επηρέασαν θετικά τους συντάκτες σειράς συνταγματικών διατάξεων του νέου ελληνικού κράτους, ενδεχομένως και ορισμένες διατάξεις συνταγματικών κειμένων των Ιονίων Νήσων. Άλλα ταμπλό περιείχαν ευχές για βασισμένους σε κερδοσκοπικά κριτήρια κρατικούς δεσμούς μέσω της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της περίφημης αστικής «αμερικανικής κουλτούρας».
Επίσης, ένα ταμπλό υποτίθεται ότι εξηγούσε μάλιστα τι είναι… με τα μέτρα της αμερικανικής πρεσβείας η δημοκρατία, παραβλέποντας κάθε αναφορά στον ταξικό χαρακτήρα της αμερικανικής και ευρύτερα της αστικής δημοκρατίας, καθώς και στο γεγονός ότι το αμερικανικό κράτος προτίμησε στην ονομασία του και στις διακηρύξεις του τον σχετικό ρωμαϊκό όρο, αντί τον ελληνικό. Στα επίσημα «Ομοσπονδιακά Κείμενα» ίδρυσης των ΗΠΑ, ως γνωστόν, η δημοκρατία της αρχαίας Ελλάδας, ιδίως της Αθήνας, επικρίνεται από βασικό συντάκτη τους ως συνυφασμένη με… «τυραννία της πλειοψηφίας»!
Δεν φαίνεται να έχει την ίδια γνώμη πάντως για την ποιότητα και τις στοχεύσεις της Έκθεσης το Εφορευτικό Συμβούλιο της Βιβλιοθήκης, δηλαδή η διοίκησή της. Εκπρόσωπός του φέρεται να χαρακτήρισε «συγκλονιστικά» τα υλικά της Έκθεσης. Σε αντίλογο, σχετικά με την απουσία αντικειμενικής επιστημονικής τεκμηρίωσης, λέγεται ότι αντέτεινε κάποιο εθνικό όφελος που υπάρχει για την Ελλάδα από τη σύνδεσή της με το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ. Φυσικά, ισχύει πάντα η ρήση του Διονύσιου Σολωμού, σύμφωνα με την οποία «εθνικόν είναι το αληθές».

Η Κερκυραία νομικός και συνταγματολόγος Μαρίνα Λαβράνου, επικεφαλής του Τμήματος Δικαιοσύνης και Λαϊκών Ελευθεριών του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, έχει αποδείξει, σε μελέτη της με τίτλο «Τα Συντάγματα της αστικής Επανάστασης του 1821», το 2020, τα όρια, τις συγκλίσεις και τις διαφορές καθώς και τον ταξικό χαρακτήρα των επιρροών της Αμερικανικής Επανάστασης στα ελληνικά συνταγματικά κείμενα της περιόδου της Ελληνικής Επανάστασης, τονίζοντας, ανάμεσα σε άλλα:
«Οι αρχές της Γαλλικής αλλά και της Αμερικανικής Επανάστασης χρησίμευσαν ως βάση για τη θεμελίωση των αστικών δημοκρατικών θεσμών στη νεότερη Ελλάδα. Το γεγονός ότι η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (1776), το Σύνταγμα των ΗΠΑ (1787) και, στα πλαίσια αυτού, η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Πολίτη (που τέθηκε σε ισχύ το 1791) ήταν γνωστά στους ηγέτες της Ελληνικής Επανάστασης, φαίνεται, μεταξύ άλλων, τόσο από το βιβλίο του Αθ. Πολυζωίδη με τίτλο “Προσωρινό Πολίτευμα της Ελλάδος μετά του εν Αγγλία και Αμερική Συντάγματος“, που το δημοσίευσε στο Μεσολόγγι το 1824 και στο οποίο ερευνά λεπτομερώς το Σύνταγμα των ΗΠΑ, όσο και από τις σημειώσεις και επιστολές του Αδ. Κοραή, ο οποίος, στις σημειώσεις του για το προσωρινό πολίτευμα της Ελλάδας του 1822 γράφει: “Τούτο τολμώ να βεβαιώσω, ότι όποιον έθνος… επιθυμεί να συντάξει πολιτείαν και πολιτείαν αβασίλευτον έχει προ οφθαλμών του έτοιμον παράδειγμα να ακολουθήσει, της Αγγλοαμερικανικής πολιτείας το Σύνταγμα“. Είναι επίσης γνωστή η αλληλογραφία του Αδ. Κοραή με τον Τόμας Τζέφερσον, τρίτο Πρόεδρο των ΗΠΑ (1801-1809) και βασικό συντάκτη της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας, από τον οποίο ζητούσε να τη συμβουλή του στην κατάρτιση του Ελληνικού Συντάγματος, για να λάβει απαντητική επιστολή στις 21.10.1823 στην οποία εκθέτει τις απόψεις του για το συγκεκριμένο ζήτημα. Σαφέστερες είναι οι επιρροές από το αμερικανικό Σύνταγμα στο Σύνταγμα της Τροιζήνας (1827): Η εκτελεστική εξουσία ανατίθεται σε έναν αιρετό άρχοντα με 7ετή θητεία, τον Κυβερνήτη, ο οποίος διορίζει και παύει ελεύθερα τους υπουργούς του, που καλούνται Γραμματείς, κατά το αμερικανικό σύστημα (Secretary). Επίσης, ορισμένες από τις αρμοδιότητες του Κυβερνήτη μοιάζουν με αυτές του Προέδρου των ΗΠΑ, όπως η συνομολόγηση συνθηκών και η σύγκληση εκτάκτων συνόδων της Βουλής. Βέβαια, στο Σύνταγμα της Τροιζήνας δεν υιοθετείται, μεταξύ άλλων, το σύστημα της αυστηρής διάκρισης των εξουσιών του Συντάγματος των ΗΠΑ. Η επίδραση των Συνταγμάτων της Γαλλικής Επανάστασης αλλά και της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη (1789, 1791, 1793, 1795) αποτυπώνεται τόσο στα κείμενα του Ρήγα Φεραίου (αλλά και ευρύτερα του Ελληνικού Διαφωτισμού) όσο και στα Συντάγματα της περιόδου 1821-1823. Πρωτίστως, δε, στη διευρυμένη κατοχύρωση ατομικών, κοινωνικών δικαιωμάτων (όπως το δικαίωμα της ατομικής ιδιοκτησίας) και αστικών δημοκρατικών θεσμών. Είναι όμως εμφανής η επίδραση και στη δομή και στις λεκτικές ομοιότητες των διατάξεων (…) Είναι κοινό χαρακτηριστικό και των τριών Ελληνικών αστικών Συνταγμάτων της περιόδου 1821-1828 η διευρυμένη κατοχύρωση ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, καθώς όλα περιέχουν στα πρώτα κεφάλαια κατάλογο δικαιωμάτων που υπερασπίζονται, με διάφορους τίτλους όπως: “γενικά δικαιώματα“, “πολιτικά δικαιώματα“, “δημόσιον δίκαιον των Ελλήνων“ κ.ά. Ειδικά δε για ορισμένα δικαιώματα θεσπίζονται διατάξεις, όπως το γενικό εκλογικό δικαίωμα και η κατάργηση της δουλείας στη Β’ Εθνοσυνέλευση του Άργους, που ξεπερνούν ακόμη και Συντάγματα των πιο αναπτυγμένων καπιταλιστικών χωρών. Αντίστοιχα (…) την κατοχύρωση της καθολικότητας της ψήφου για τους άνδρες, ήδη από το νόμο ΙΖ’ της 9ης Νοέμβρη 1822, ως στοιχείο που ξεχωρίζει τα ελληνικά αστικά επαναστατικά Συντάγματα τόσο από τα Γαλλικά Συντάγματα (…) όσο και από το αμερικανικό και βρετανικό πολίτευμα (…) Στις ΗΠΑ, παρόλο που περιλαμβάνεται η κατάργηση της δουλείας στο Σύνταγμα του Βερμόντ από το 1777, μόλις το 1863 με διάταγμα του Προέδρου των ΗΠΑ καταργείται επίσημα σε όλη την επικράτεια, αλλά η απαγόρευση της δουλείας εισήχθη ως άρθρο στο Σύνταγμα των ΗΠΑ με τη 13η Τροπολογία το 1865».

Όσον αφορά την ουσία του παλαιού αυτού θέματος, έχει ιδιαίτερο νόημα να αναφέρουμε την άποψη που διατύπωσε για το ζήτημα σε άρθρο του σε εφημερίδα του Παρισιού πριν από 130 περίπου χρόνια ένας διεθνούς εμβέλειας λογοτέχνης, διακεκριμένος ομηριστής και λάτρης της κλασικής ελληνικής γραμματείας, ο οποίος θεωρείται ως μία από τις κορυφαίες φυσιογνωμίες των ισπανοαμερικανικών Γραμμάτων και μάλιστα είχε αναφερθεί και στην Κέρκυρα σε κείμενό του για τα ανερχόμενα οικονομικά κέντρα της σύγχρονης Ελλάδας, καθώς και στον Σολωμό: ο Κουβανός ποιητής – διανοούμενος και αγωνιστής για την ανεξαρτησία της χώρας του Χοσέ Μαρτί (βλ. εικόνα του πάνω), το όνομα του οποίου φέρει και ελληνικός πολιτιστικός σύλλογος. Όπως έγραψε το 1899, σχετικά με τις διατάξεις του αμερικανικού Συντάγματος και τη σχέση τους με την αρχαιοελληνική φιλοσοφία, αυτές «περιέπεσαν στη γελοιότητα και στην αχρηστία, επειδή ήταν ψεύτικες απομιμήσεις» της ελληνικής σοφίας.
Όλως… τυχαίως η Έκθεση της πρεσβείας των ΗΠΑ στη Βιβλιοθήκη του νησιού, αξίζει ακόμη να σημειωθεί, σχεδιάστηκε έτσι, ώστε να τερματιστεί την παραμονή της επετείου του ξεσηκωμού του Πολυτεχνείου.
Προφανώς, για την πραγματοποίησή της ελήφθη υπόψη το γεγονός ότι τον περασμένο Αύγουστο η αμερικανική πρεσβεία, ενώ επέλεξε να προχωρήσει σε εκδήλωση εορτασμού των 250 χρόνων από τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ στην Κέρκυρα, προτίμησε να τον κάνει σε υπερπολυτελή θαλαμηγό Αμερικανού κροίσου στον λιμένα της πόλης, παρά να επιχειρήσει κάποια ομιλία σε δημόσιο χώρο στην πόλη.
Η Κέρκυρα, πέραν της πάγιας στρατηγικής της θέσης, φαίνεται να αναβαθμίζεται σε χώρο «ιδιαίτερου ενδιαφέροντος» της αμερικανικής πρεσβείας, λόγω της εμπλοκής επιχειρηματικών κολοσσών των ΗΠΑ σε προγράμματα εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε θαλάσσια «οικόπεδα» στις βορειοδυτικές ακτές της, αλλά και εντεινόμενης οικονομικής διείσδυσης αμερικανικών συμφερόντων στον ξενοδοχειακό – τουριστικό τομέα της, σε συνδυασμό με σχεδιασμούς των ΗΠΑ για πιθανές άλλες υποδομές στρατηγικής σημασίας στην ευρύτερη περιοχή.
Και όλα αυτά, βέβαια, ενώ εφέτος η ιστορική Δημόσια Βιβλιοθήκη της Κέρκυρας λειτουργεί με μειωμένο προσωπικό σε σύγκριση με το 2025, σε επίπεδα που δεν καλύπτουν πια ούτε το ήμισυ του οργανογράμματός της και δεν επιτρέπουν αισιόδοξες προβλέψεις, όση αυτοθυσία και αν επιδεικνύει το εναπομείναν προσωπικό της, για τη βελτίωση της λειτουργίας, τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξή της το 2027.























