Την έντονη ανησυχία και την αμετάκλητη αντίθεσή τους στην προοπτική μετατροπής του Ιονίου σε περιοχή έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων διατυπώνουν ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Οι Οθωνοί» και ο Πολιτιστικός Αναπτυξιακός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Μαθρακίου.
Μέσα από ένα αναλυτικό κοινό ψήφισμα, οι δύο σύλλογοι των Διαποντίων Νήσων ζητούν να σταματήσει η διαδικασία αδειοδότησης της ερευνητικής γεώτρησης «Ασωπός-1Α», η οποία προγραμματίζεται για το 2027 σε θαλάσσιο βάθος περίπου 900 μέτρων.
Όπως τονίζουν, το Ιόνιο αποτελεί ένα ευαίσθητο οικοσύστημα διεθνούς σημασίας και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, της τοπικής οικονομίας και του τουρισμού πρέπει να τεθεί σε προτεραιότητα έναντι των αβέβαιων οικονομικών οφελών, ξεκαθαρίζοντας πως τα νησιά δεν ζητούν ανταλλάγματα για να παραδώσουν τη θάλασσά τους.
Παράλληλα, καλούν την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, τον Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων, καθώς και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, να διαμορφώσουν ένα ενιαίο μέτωπο προστασίας απέναντι στις εξορύξεις.
Ακολουθεί αναλυτικά το ψήφισμα των συλλόγων:
ΨΗΦΙΣΜΑ
Του Πολιτιστικού Συλλόγου «Οι Οθωνοί»
Και
Του Πολιτιστικού Αναπτυξιακού Περιβαλλοντικού Συλλόγου Μαθρακίου
Για την προστασία του Ιονίου, των Διαποντίων Νήσων και της τοπικής κοινωνίας από τη δρομολόγηση ερευνητικής γεώτρησης υδρογονανθράκων στο Block 2
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Οι Οθωνοί» και ο Πολιτιστικός Αναπτυξιακός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Μαθρακίου εκφράζουν την κατηγορηματική, τεκμηριωμένη και αμετάκλητη αντίθεσή τους στη δρομολόγηση της ερευνητικής γεώτρησης «Ασωπός-1Α» στη θαλάσσια περιοχή του Block 2 στο Ιόνιο Πέλαγος και, συνολικά, στην προοπτική μετατροπής του Ιονίου σε περιοχή έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων.
Δεν πρόκειται για μια απλή τεχνική ή επενδυτική επιλογή. Πρόκειται για απόφαση που αφορά τη θάλασσα, το φυσικό περιβάλλον, την οικονομία, την ασφάλεια και το μέλλον των Διαποντίων Νήσων και ολόκληρου του Ιονίου.
Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων έχει ήδη διαβιβάσει τον φάκελο της Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για γνωμοδότηση και η διαδικασία αδειοδότησης βρίσκεται σε εξέλιξη. Η ερευνητική γεώτρηση «Ασωπός-1Α» έχει προγραμματιστεί για το 2027, σε θαλάσσιο βάθος περίπου 900 μέτρων.
Οι Σύλλογοι θεωρούν αναγκαίο να καταγραφούν με σαφήνεια οι λόγοι για τους οποίους η συγκεκριμένη επιλογή δεν υπηρετεί το πραγματικό και μακροπρόθεσμο συμφέρον των νησιωτικών κοινωνιών.
Το Ιόνιο δεν είναι «οικόπεδο προς αξιοποίηση»
Το Ιόνιο Πέλαγος δεν αποτελεί μια κενή γεωγραφική έκταση στην οποία μπορεί να εγκατασταθεί οποιαδήποτε δραστηριότητα με μόνο κριτήριο την οικονομική της απόδοση.
Είναι ένας ζωντανός και ανεκτίμητος φυσικός πόρος, από τον οποίο εξαρτώνται:
ο τουρισμός,
η αλιεία,
η ναυσιπλοΐα,
η αναψυχή,
η ποιότητα ζωής των νησιωτικών κοινωνιών,
η βιοποικιλότητα,
το τοπίο και η φυσιογνωμία των νησιών,
η πολιτιστική και φυσική κληρονομιά του Ιονίου.
Η τοπική κοινωνία δεν μπορεί να καλείται να ανταλλάξει έναν υπαρκτό, διαρκή και ανανεώσιμο φυσικό πλούτο με την υπόσχεση αβέβαιων μελλοντικών οικονομικών ωφελειών.
Ένα οικοσύστημα διεθνούς σημασίας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο βιομηχανικής δραστηριότητας χωρίς να συνυπολογίζονται όλες οι συνέπειες
Η ευρύτερη περιοχή του Ιονίου συνδέεται με την Ελληνική Τάφρο και αποτελεί σημαντικό ενδιαίτημα για προστατευόμενα θαλάσσια είδη και ιδιαίτερα για κητώδη.
Η παρουσία και η προστασία αυτών των ειδών δεν αποτελεί μια δευτερεύουσα περιβαλλοντική παράμετρο. Αποτελεί βασικό στοιχείο της αξίας και της φυσικής ταυτότητας της περιοχής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι τα Διαπόντια Νησιά περιλαμβάνονται στο ευρωπαϊκό Δίκτυο Natura 2000. Συγκεκριμένα, η περιοχή «Διαπόντια Νησιά (Οθωνοί, Ερείκουσα, Μαθράκι και βραχονησίδες)» αποτελεί Ζώνη Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) με κωδικό GR2230008, ενώ η «Θαλάσσια περιοχή Διαπόντιων Νήσων» αποτελεί Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ) με κωδικό GR2230010.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι ένα έργο μπορεί να χρειάζεται ειδική αξιολόγηση ακόμη και όταν βρίσκεται εκτός των ορίων μιας περιοχής Natura 2000, εφόσον είναι πιθανό να έχει σημαντικές επιπτώσεις σε αυτήν, ενώ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι σωρευτικές επιπτώσεις. Συνεπώς, η απόσταση των περίπου 22 ναυτικών μιλίων δεν αποκλείει από μόνη της την εξέταση των πιθανών επιπτώσεων της γεώτρησης στα Διαπόντια Νησιά, συμπεριλαμβανομένων των συνεπειών ενός πιθανού ατυχήματος, διαρροής ή θαλάσσιας ρύπανσης.
Η επιλογή να προστεθεί στην περιοχή μια βαριά βιομηχανική δραστηριότητα, με γεωτρήσεις, πλωτές εγκαταστάσεις, αυξημένη ναυτική δραστηριότητα, υποθαλάσσιο θόρυβο, διαχείριση αποβλήτων και τον κίνδυνο διαρροών, δημιουργεί σοβαρά ζητήματα περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και σωρευτικών επιπτώσεων.
Η εμπειρία των σεισμικών ερευνών του 2022 δεν μπορεί να αγνοείται
Το 2022 καταγράφηκαν πολλαπλές εκβράσεις ζιφιών στη βορειοδυτική Κέρκυρα, σε χρονική περίοδο κατά την οποία πραγματοποιούνταν σεισμικές έρευνες στην περιοχή.
Το γεγονός αυτό προκάλεσε έντονες αντιδράσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων. Δεκαπέντε οργανώσεις ζήτησαν τότε την άμεση διακοπή των σεισμικών ερευνών, ενώ ακολούθησε κοινή παρέμβαση περισσότερων από 60 περιβαλλοντικών οργανώσεων, επιστημονικών και άλλων φορέων.
Δεν είναι επιστημονικά ορθό να αποδίδεται χωρίς τεκμηρίωση αιτιώδης σχέση μεταξύ των σεισμικών ερευνών και των εκβράσεων.
Είναι όμως εξίσου μη αποδεκτό να αγνοείται ένα τόσο σοβαρό περιστατικό και η προειδοποίηση της επιστημονικής και περιβαλλοντικής κοινότητας, όταν σχεδιάζεται το επόμενο και σαφώς πιο παρεμβατικό στάδιο: η γεώτρηση.
Η «ερευνητική» γεώτρηση δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα από την προοπτική εξόρυξης
Η γεώτρηση παρουσιάζεται ως ερευνητικό στάδιο. Όμως ο πραγματικός σχεδιασμός δεν σταματά στην έρευνα.
Εφόσον εντοπιστεί εμπορικά αξιοποιήσιμο κοίτασμα, η διαδικασία θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω ανάπτυξη και εκμετάλλευση.
Επομένως, είναι υποκριτικό να εξετάζεται η γεώτρηση σαν να πρόκειται για ένα μεμονωμένο και άσχετο τεχνικό γεγονός.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι ανοίγει η σημερινή απόφαση για το αύριο.
Η αποδοχή της πρώτης γεώτρησης δημιουργεί ένα προηγούμενο και μπορεί να οδηγήσει στη σταδιακή εγκατάσταση μιας δραστηριότητας που μεταβάλλει οριστικά τον χαρακτήρα της περιοχής.
Απουσιάζει η ουσιαστική αποτίμηση του πραγματικού οικονομικού κινδύνου για τις τοπικές κοινωνίες
Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το γεγονός ότι στη δημόσια συζήτηση προβάλλονται τα πιθανά οικονομικά οφέλη από την αξιοποίηση υδρογονανθράκων, χωρίς να έχει παρουσιαστεί με αντίστοιχη σαφήνεια και πληρότητα η οικονομική αξία όσων ενδέχεται να τεθούν σε κίνδυνο.
Πού αποτιμάται:
η αξία του τουρισμού που βασίζεται στο φυσικό και θαλάσσιο περιβάλλον;
η αξία της αλιευτικής δραστηριότητας;
η αξία της φυσικής και τουριστικής ταυτότητας των Διαποντίων;
το ενδεχόμενο κόστος ενός ατυχήματος ή μιας ρύπανσης;
οι επιπτώσεις στην τουριστική εικόνα του Ιονίου;
το κόστος αποκατάστασης μιας σοβαρής περιβαλλοντικής ζημιάς;
οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις σε μια μικρή και ευάλωτη νησιωτική οικονομία;
Δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως «εθνικό συμφέρον» μια δραστηριότητα όταν τα πιθανά οφέλη υπολογίζονται, ενώ οι πιθανές απώλειες των τοπικών κοινωνιών παραμένουν αόριστες ή υποτιμημένες.
Τα αντισταθμιστικά “οφέλη” δεν είναι απάντηση στον κίνδυνο
Η επίκληση αντισταθμιστικών οφελών δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την αποδοχή μιας δραστηριότητας που ενδέχεται να επιβαρύνει το φυσικό και οικονομικό κεφάλαιο των νησιών.
Δεν μπορεί να θεωρείται επαρκής αποζημίωση για μια πιθανή περιβαλλοντική ή οικονομική απώλεια η κατασκευή κάποιων έργων ή η παροχή περιορισμένων οικονομικών ανταλλαγμάτων.
Τα Διαπόντια Νησιά δεν χρειάζονται «ανταλλάγματα» για να αποδεχθούν την υποβάθμιση της θάλασσας που τα περιβάλλει.
Χρειάζονται προστασία, βιώσιμη ανάπτυξη, υποδομές, μόνιμο πληθυσμό και πραγματικές προοπτικές για το μέλλον τους.
Τα λεγόμενα αντισταθμιστικά δεν μπορεί να μετατραπούν σε «καθρεφτάκια για τους ιθαγενείς», με τα οποία επιχειρείται να εξαγοραστεί η ανοχή μιας κοινωνίας απέναντι σε μια επιλογή που δεν εξυπηρετεί το μακροπρόθεσμο συμφέρον της.
Η γεωλογική και σεισμική ιδιαιτερότητα του Ιονίου απαιτεί πολύ μεγαλύτερη σοβαρότητα
Το Ιόνιο αποτελεί μία από τις πλέον γεωδυναμικά ενεργές περιοχές της Μεσογείου.
Η πραγματοποίηση βαθιάς θαλάσσιας γεώτρησης σε μια τέτοια περιοχή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή τεχνική διαδικασία.
Η ασφάλεια της γεώτρησης, η γεωλογική συμπεριφορά της περιοχής, η πιθανότητα ατυχήματος και οι ενδεχόμενες συνέπειες ενός συμβάντος πρέπει να αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους κάθε απόφασης.
Η έλλειψη πλήρους και ανεξάρτητης τεκμηρίωσης δεν μπορεί να μετατρέπεται σε τεκμήριο ασφάλειας.
«Εθνικό συμφέρον» δεν σημαίνει «επιχειρηματικό συμφέρον»
Η επίκληση του εθνικού συμφέροντος δεν μπορεί να αρκεί για να νομιμοποιήσει κάθε επενδυτική δραστηριότητα.
Εθνικό συμφέρον είναι και:
η προστασία του φυσικού πλούτου,
η διατήρηση της τουριστικής οικονομίας,
η προστασία της αλιείας,
η ασφάλεια των πολιτών,
η βιωσιμότητα των νησιωτικών κοινωνιών,
η προστασία των επόμενων γενεών.
Όταν τα οικονομικά οφέλη είναι αβέβαια και μελλοντικά, ενώ οι περιβαλλοντικοί και οικονομικοί κίνδυνοι είναι πιθανό να βαρύνουν πρωτίστως τις τοπικές κοινωνίες, τότε η επίκληση του «εθνικού συμφέροντος» χωρίς πλήρη και διαφανή αποτίμηση δεν αποτελεί επαρκή τεκμηρίωση.
Η τοπική κοινωνία δεν μπορεί να βρεθεί μπροστά σε τετελεσμένα
Οι κάτοικοι των Διαποντίων δεν αποδέχονται τη λογική σύμφωνα με την οποία πρώτα δρομολογείται μια δραστηριότητα, δημιουργείται ένα νέο πραγματικό καθεστώς στην περιοχή και στη συνέχεια καλούνται οι τοπικές κοινωνίες να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες.
Η επιλογή αυτή δημιουργεί έναν επικίνδυνο δρόμο:
έρευνα – γεώτρηση – πιθανή επιβεβαίωση κοιτάσματος – ανάπτυξη – εκμετάλλευση.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Οι Οθωνοί» και ο Πολιτιστικός Αναπτυξιακός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Μαθρακίου δηλώνουν ότι δεν αποδέχονται αυτή τη λογική των σταδιακών τετελεσμένων.
Η προστασία της τοπικής οικονομίας είναι δημόσιο συμφέρον
Για τα μικρά νησιά, η οικονομία δεν είναι απρόσωπος αριθμός.
Είναι οι άνθρωποι, οι οικογένειες, οι μικρές επιχειρήσεις, ο τουρισμός, η αλιεία, η γη, η θάλασσα και η δυνατότητα των νέων ανθρώπων να παραμείνουν και να ζήσουν στον τόπο τους.
Μια δραστηριότητα που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως αυτονόητη αναπτυξιακή επιλογή.
Η ανάπτυξη που υπονομεύει τις βασικές προϋποθέσεις της τοπικής οικονομίας δεν είναι ανάπτυξη.
Η Ελλάδα έχει θεσπίσει στόχους για σημαντική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ακόμα πιο φιλόδοξοι είναι οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτή την κατεύθυνση, ενώ χρειάζεται να σημειωθεί πως η επέκταση της εξόρυξης υδρογονανθράκων δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ως προς τη συμβατότητά της με την ανάγκη ταχείας μείωσης των εκπομπών και την επίτευξη των στόχων της Συμφωνίας του Παρισιού.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η επέκταση της εξορυκτικής δραστηριότητας υδρογονανθράκων δημιουργεί ένα εύλογο και σοβαρό ερώτημα:
Γιατί να δεσμευθεί μια τόσο ευαίσθητη θαλάσσια περιοχή σε μια δραστηριότητα με μακροπρόθεσμο περιβαλλοντικό και κλιματικό αποτύπωμα, αντί να επενδυθεί η ίδια αποφασιστικότητα σε ένα βιώσιμο οικονομικό μοντέλο;
Η αντίθεση δεν είναι μεμονωμένη ούτε αυθαίρετη
Η αντίθεση στις υπεράκτιες εξορύξεις δεν εκφράζεται μόνο από τις τοπικές κοινωνίες.
Έχει διατυπωθεί επανειλημμένα από σημαντικούς περιβαλλοντικούς φορείς και οργανώσεις, οι οποίοι έχουν επισημάνει τους κινδύνους για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, τα κητώδη, τη βιοποικιλότητα, τον τουρισμό και τις τοπικές οικονομίες.
Οι τοπικές κοινωνίες δεν υιοθετούν μια «φοβική» ή «αντιαναπτυξιακή» στάση.
Υπερασπίζονται το αυτονόητο δικαίωμα ενός τόπου να προστατεύσει τον φυσικό πλούτο από τον οποίο εξαρτάται η ίδια η ύπαρξή του.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «Οι Οθωνοί» και ο Πολιτιστικός Αναπτυξιακός Περιβαλλοντικός Σύλλογος Μαθρακίου
Εκφράζουν την κατηγορηματική αντίθεσή του στη δρομολόγηση της ερευνητικής γεώτρησης «Ασωπός-1Α» στο Block 2 του Ιονίου.
Απορρίπτουν την προοπτική συνέχισης της διαδικασίας προς την ανάπτυξη και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων στην περιοχή.
Καταγγέλλουν τη λογική της σταδιακής δημιουργίας τετελεσμένων, σύμφωνα με την οποία μια ερευνητική γεώτρηση παρουσιάζεται ως μεμονωμένο έργο, ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να αποτελέσει το πρώτο στάδιο μιας πολύ ευρύτερης βιομηχανικής δραστηριότητας.
Θεωρούν σοβαρή και απαράδεκτη έλλειψη το γεγονός ότι δεν έχει αποτυπωθεί με την ίδια σαφήνεια η πραγματική οικονομική αξία των δραστηριοτήτων που ενδέχεται να επηρεαστούν, ούτε το δυνητικό κόστος ενός περιβαλλοντικού ατυχήματος ή μιας μακροχρόνιας επιβάρυνσης.
Θεωρούν ότι τα προβαλλόμενα αντισταθμιστικά οφέλη δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο της προστασίας του φυσικού και οικονομικού κεφαλαίου των Διαποντίων Νήσων.
Ζητούν την πλήρη και ειδική αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων της γεώτρησης στις περιοχές Natura 2000 GR2230008 και GR2230010 των Διαπόντιων Νήσων, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων των άμεσων, έμμεσων και σωρευτικών επιπτώσεων, καθώς και του κινδύνου ενός πιθανού ατυχήματος, διαρροής ή θαλάσσιας ρύπανσης.
Καλούν την Κυβέρνηση και τις αρμόδιες αρχές να μην προχωρήσουν στην αδειοδότηση της γεώτρησης, δεδομένου του μεγέθους και της μη αναστρέψιμης φύσης των κινδύνων που συνδέονται με την περαιτέρω ανάπτυξη υπεράκτιων εξορύξεων στην περιοχή.
Καλούν την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων να λάβει σαφή και αρνητική θέση απέναντι στη συγκεκριμένη δρομολόγηση.
Καλούν τον Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων να αναλάβει πρωταγωνιστικό θεσμικό ρόλο και να εκφράσει με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου την αντίθεσή του.
Καλούν όλους τους Δήμους των Ιονίων Νήσων να τοποθετηθούν θεσμικά και να λάβουν αποφάσεις αντίθεσης στη δρομολόγηση υπεράκτιων γεωτρήσεων και εξορύξεων στην περιοχή του Ιονίου.
Καλούν την Περιφέρεια και τους Δήμους των Ιονίων Νήσων να διαμορφώσουν ενιαίο μέτωπο προστασίας του Ιονίου, ανεξάρτητα από κομματικές ή πολιτικές τοποθετήσεις.
Ζητούν να αναγνωριστεί ως βασική αρχή ότι η προστασία της θάλασσας, του περιβάλλοντος, της αλιείας, του τουρισμού και της βιωσιμότητας των νησιωτικών κοινωνιών αποτελεί δημόσιο και εθνικό συμφέρον.
Καλούν την Πολιτεία να επανεξετάσει συνολικά τη στρατηγική της για τις υπεράκτιες εξορύξεις υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής, της προστασίας της βιοποικιλότητας και της ανάγκης για βιώσιμη ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών.
Καλούν όλους τους θεσμικούς, αυτοδιοικητικούς, επιστημονικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς φορείς του Ιονίου να σταθούν απέναντι σε αυτή τη δρομολόγηση και να υπερασπιστούν από κοινού τον χαρακτήρα και το μέλλον του Ιονίου.
Τα Διαπόντια Νησιά δεν ζητούν ανταλλάγματα για να παραδώσουν τη θάλασσά τους.
Ζητούν να μην τη χάσουν.
ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΓΕΩΤΡΗΣΗ «ΑΣΩΠΟΣ-1Α»
ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΞΟΡΥΞΗ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΩΝ ΣΤΟ ΙΟΝΙΟ
ΝΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΙΟΝΙΟΥ, ΤΩΝ ΔΙΑΠΟΝΤΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΜΕΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥΣ
Για τον Πολιτιστικό Σύλλογο «Οι Οθωνοί»
Και Πολιτιστικό Αναπτυξιακό Περιβαλλοντικό Σύλλογο Μαθρακίου
