Υπάρχει κάτι ‘παράξενο’ στην εποχή μας.
Δεν είναι ότι συμβαίνουν περισσότερα άσχημα πράγματα από όσα συνέβαιναν παλιότερα. Η Ιστορία, άλλωστε, δεν υπήρξε ποτέ ιδιαίτερα φειδωλή σε πολέμους, αδικίες, φτώχεια, καταστροφές και ανθρώπινη βλακεία.
Το παράξενο είναι ότι εμείς αρχίσαμε να μην εκπλησσόμαστε.
Ένας ακόμη πόλεμος; Μάλιστα.
Μια ακόμη κυβέρνηση που υπόσχεται ειρήνη και στέλνει όπλα; Εντάξει.
Άλλοι άνθρωποι που χάνουν το σπίτι τους, τη δουλειά τους, την πατρίδα τους; Το βλέπουμε στις ειδήσεις.
Ένας ακόμη άνθρωπος που πεθαίνει επειδή δεν είχε χρήματα; Μια μικρή είδηση κάπου χαμηλά. Περνάμε γρήγορα στην επόμενη.
Ίσως αυτή να είναι μία από τις μεγαλύτερες ήττες της εποχής μας: όχι ότι συνηθίσαμε το κακό, αλλά ότι συνηθίσαμε την εικόνα του κακού.
Οι οθόνες μας έχουν κάνει τον κόσμο τόσο κοντινό, ώστε μπορούμε να δούμε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ένα παιδί να κλαίει κάτω από τα ερείπια ενός σπιτιού στην άλλη άκρη του πλανήτη. Και ύστερα, με ένα μικρό σκρολάρισμα, να βρεθούμε σε μια διαφήμιση για παπούτσια.
Η τραγωδία και η κατανάλωση απέκτησαν την ίδια οθόνη.
Κι εμείς, κάπου ανάμεσα στις δύο, προσπαθούμε να συνεχίσουμε τη μέρα μας.
Δεν μας λείπει η πληροφορία. Μας λείπει η αντίδραση.
Ξέρουμε σχεδόν τα πάντα και αισθανόμαστε όλο και λιγότερα.
Και ίσως αυτό να είναι πιο επικίνδυνο από την άγνοια.
Γιατί ο άνθρωπος που δεν γνωρίζει μπορεί κάποτε να μάθει. Ο άνθρωπος όμως που γνωρίζει και δεν αντιδρά κινδυνεύει να θεωρήσει τη δυστυχία φυσιολογική.
Κάποτε οι άνθρωποι έλεγαν: «Δεν μπορεί να συμβαίνει αυτό».
Σήμερα λέμε:
«Έτσι είναι ο κόσμος».
Αυτές η πρόταση ίσως είναι από τις πιο επικίνδυνες που επινοήσαμε.
Γιατί ο κόσμος δεν είναι έτσι.
Μας έκαναν έτσι. Μας βομβάρδισαν με πόνο, φτώχια, ανεργία, πολέμους… Ενας αχταρμάς δυστυχίας μέσα από αναρίθμητα τηλεοπτικά κανάλια, που απολαμβάνουμε δωρεάν ή με ασήματο κόστος μας εξοικίωσε, μας ανοσοποίησε…
Επειδή, λοιπόν ο κόσμος άλλαξε μέσα από την ατομική ισοπέδωση και την συλλογική κατάργηση, μπορεί και να αλλάξει.
Όχι ολόκληρος. Όχι αύριο. Όχι με ένα σύνθημα στο διαδίκτυο. Πιο δύσκολα, πιο περίεργα…
Αλλά μπορούμε να τον αλλάξουμε.
Να μη θεωρήσουμε φυσιολογικό να ζει κάποιος χωρίς αξιοπρέπεια επειδή «δεν τα κατάφερε».
Να μη δεχτούμε ότι υπάρχουν άνθρωποι που αξίζουν περισσότερο από άλλους.
Να κρατήσουμε, με λίγα λόγια, κάτι που το σύστημα προσπαθεί επίμονα να μας αφαιρέσει: την ικανότητα να αγανακτούμε. Αυτό μας περιόρισε καθοριστικά ο καπιταλισμός. Αργά και μεθοδικά μας ξεδόντιασε…
Αξία δεν έχει η οργή σαν ενστικτώδης συναισθηματική αντίδραση… Πρέπει να καταλήγει σε μία άρνηση, σε μία αντίθεση.
«Όχι. Αυτό δεν είναι σωστό».
Εδώ πάνω θα χτιστεί η ισχύς της θέλησης για μεγαλύτερες αλλαγές.
Οι κοινωνίες δεν αλλάζουν μόνο όταν εκατομμύρια άνθρωποι βγαίνουν στους δρόμους.
Αλλάζουν και όταν ένας άνθρωπος αρνείται να θεωρήσει φυσιολογικό αυτό που όλοι γύρω του έχουν συνηθίσει.
Αυτός ο άνθρωπος μπορεί να είναι ο καθένας μας. Ο ‘καθένας’ μας θα γίνουμε ‘όλοι’ μας…
Ακόμη και μόνοι μπροστά σε μια οθόνη.
Αρκεί να μην πάψουμε να εκπλησσόμαστε.
Να μην πάψουμε να ενοχλούμαστε.
Να μην πάψει να ρωτάμε:
«Μα πώς είναι δυνατόν να το δεχόμαστε αυτό;»
Αυτή η ερώτηση μοιάζει να είναι, τελικά, μια μικρή μορφή, μία αρχή ελπίδας.
Όσο κάποιος εξακολουθεί να απορεί με την αδικία, σημαίνει ότι μέσα του δεν την έχει ακόμη αποδεχτεί.
Και όσο δεν την έχει αποδεχτεί, ο κόσμος -όσο δύσκολο κι αν μοιάζει- δεν έχει τελειώσει.
