Για ένα παιδί που μεγάλωσε στη Δυτική Αττική, η Ψάθα ήταν πολλά περισσότερα από μία ωραία παραλία. Ήταν το πρώτο ταξίδι. Απομακρυνόσουν από το αστικό περιβάλλον και έμπαινες σε ένα κόσμο μαγικό.
Για αδιανόητα πολύ ώρα -για ένα παιδικό μυαλό- το αυτοκίνητο κατηφόριζε διαδοχικές στροφές μέσα σε πυκνό δάσος, σε τόσο έντονο πράσινο αδιαπέραστο από τις ακτίνες του ήλιου. Το σώμα γέμιζε με μυρωδιές από τα ανοιχτά παράθυρα και το μυαλό με ιστορίες.
Η Ψάθα ήταν ο απόλυτος προορισμός και για τα επόμενα χρόνια και κυρίως η διαδρομή. Η πηγή που σταματούσες για νερό, η επιλογή του «παλιού» δρόμου που μεγάλωνε τις αποστάσεις και ακόμη περισσότερο η επιστροφή από Πόρτο Γερμενό και Βίλια.
Στο Πόρτο Γερμενό δεν πηγαίναμε συχνά, γιατί ακόμη και με τη βελτίωση των δρόμων και των αυτοκινήτων μέσα στα χρόνια, μας φαινόταν μακριά.
Αλλά τελικά δεν ήταν.
Τα τελευταία χρόνια έχουν καεί στην Αττική περισσότερα από 700.000 στρέμματα: Κινέττα, Βίλια, Πάρνηθα, Βαρυμπόμπη, Κάλαμος, Βαρνάβας, Πεντέλη, Μάτι, Κουβαράς, Κερατέα. Αν εξαιρέσουμε μία σχετικά μικρή καμένη έκταση το 2017, όλες οι υπόλοιπες καταστροφές συνέβησαν μετά την φονική πυρκαγιά στο Μάτι. Δεν μάθαμε τίποτα. Εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα καμένου δάσους και σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, οι πολυήμερες φωτιές έσβηναν όταν δεν είχαν κάτι άλλο να κάψουν.
Όπως και σε όλη την Ελλάδα, Βόρεια Εύβοια, Ρόδο, Έβρο, Ρέθυμνο ή ακόμα και την Πάρο όπου η φωτιά έκαιγε για τρεις μέρες! Μόνο το 2023 στη χώρα κάηκαν 1.774.730 στρέμματα, η δεύτερη χειρότερη χρονιά των τελευταίων 20 ετών μετά το2007 όπου είχαν καεί 2.717.150 στρέμματα και έχασαν τη ζωή τους 84 άνθρωποι. Τότε που σε μία μόνο στροφή του δρόμου, από λανθασμένη όπως αποδείχθηκε οδηγία εγκατάλειψης, εγκλωβίστηκαν και έχασαν τη ζωή τους 24 άτομα. Δεν καταλάβαμε τίποτα.
Ίσως τελικά το μόνο που μας μαθαίνουν οι καταστροφές είναι νέοι τρόποι να αποποιούμαστε τις ευθύνες. Εκατομμύρια καμένα στρέμματα, περιοχές ολόκληρες χωρίς μέλλον, όμως ο πρωθυπουργός, την ώρα που καιγόταν ξανά η Δυτική Αττική και θρηνούσαμε 5 νεκρούς, σκέφτηκε ότι η κυβέρνησή του τα κάνει όλα καλά. Δεν το σκέφτηκε απλά, μας το είπε κιόλας. «Τα τελευταία χρόνια έχουμε επενδύσει όσο ποτέ άλλοτε στην ενίσχυση της Πολιτικής Προστασίας, αποκτώντας περισσότερα εναέρια και επίγεια μέσα, αξιοποιώντας νέες τεχνολογίες, προσλαμβάνοντας προσωπικό και οργανώνοντας καλύτερα τον κρατικό μηχανισμό» είπε και έριξε την ευθύνη… αλλού. «Υπάρχουν στιγμές που η φύση και η ένταση των καιρικών φαινομένων ξεπερνούν κάθε ανθρώπινο σχεδιασμό και κάθε επιχειρησιακή δυνατότητα» είπε και εμείς τον ακούσαμε.
Το να λες ότι θέλεις χωρίς να χρειάζεται να το αιτιολογήσεις δεν είναι κάτι καινούριο, ο πρωθυπουργός λέει τα ίδια για την Πολιτική Προστασία από το 2020. Στηρίζει την ύπαρξή του σε αυτό, στην μονότονη επανάληψη ενός success story και την απουσία ελέγχου. Στον covid σε μία νύχτα πολλαπλασίασε τις ΜΕθ, έφερε την αριστεία (τύπου… Κοντολέων), προσαρμόζοντας τους νόμους στα προσόντα των αρίστων και περιόρισε τα σκάνδαλα, τις απευθείας αναθέσεις, βελτίωσε την καθημερινότητα των πολιτών, ελέγχοντας τα καρτέλ, την ακρίβεια κλπ.
Στην περίπτωση των πυρκαγιών όμως, συμβαίνει κάτι ακόμα χειρότερο. Επιμένουν στην τυμβωρυχία «στη μία τραγωδία μετρούσαμε στρέμματα και στην άλλη φέρετρα», επιχειρώντας να επιβάλλουν ως μέτρο σύγκρισης την πολύνεκρη πυρκαγιά στο Μάτι. Αν μία πυρκαγιά δηλαδή δεν έχει 100 νεκρούς η κυβέρνηση μπορεί να αισθάνεται καλά.
Η σχετικοποίηση των εννοιών είναι το μεγάλο πλεονέκτημα της κυβέρνησης. Καθημερινά, στελέχη της ελαστικοποιούν τα όρια της πολιτικής ηθικής, της ευθύνης, της αποδεκτή στάσης και συμπεριφοράς, για να τα φέρουν στα μέτρα τους. Καθημερινά αλλοιώνουν απροκάλυπτα την πραγματικότητα. Συμβάλλουν όσο κανείς άλλος στην παρακμή και την αποσάθρωση του ορθολογικού δημόσιου διαλόγου με αποτέλεσμα κάθε ακρότητα να θεωρείται πλέον αποδεκτή.
Η κυβέρνηση κάθε χρόνο υποστηρίζει ότι «βελτιώνεται, ενισχύει τα μέσα, κάνει προσλήψεις» αλλά αδιαφορεί για τα δεδομένα. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 2015 έως το 2019 κάηκαν στη χώρα 861.340 στρέμματα. Από το 2020 μέχρι και σήμερα έχουν καεί 4.627.420 στρέμματα δάσους, δασικών εκτάσεων και καλλιεργειών.
Τα νούμερα είναι συγκλονιστικά. Στην Εύβοια το 2021 κάηκαν σχεδόν 500.000 στρέμματα, το 2022 και 2023 στον Έβρο περισσότερα από 900.000, το 2023 στη Ρόδο 143.000 και περισσότερα από 420.000 στρέμματα στη Δυτική Αττική τα τελευταία έξι χρόνια!
Η τελευταία πυρκαγιά ξεκίνησε από τη Βοιωτία, έκαψε το Πόρτο Γερμενό και για τρεις μέρες δεν σταμάτησε πουθενά. Διένυσε ατελείωτα χιλιόμετρα καίγοντας δάση και καλλιεργήσιμες εκτάσεις, σπίτια και επιχειρήσεις και από τον Κορινθιακό κόλπο, έφτασε σχεδόν μέχρι τη Νέα Πέραμο και τον Σαρωνικό.
Αλλά ο πρωθυπουργός μας είπε ότι τα έκανε όλα καλά και εμείς τον ακούμε.
Τον ακούμε την ώρα που βλέπουμε σε ζωντανή σύνδεση τις μνήμες μας να σκεπάζονται από βαρύ μαύρο καπνό, τα δάση και τις παραλίες που έθρεψαν τα όνειρά μας να καλύπτονται από στάχτη, τις πηγές που ξεδιψάσαμε στερεμένες. Βλέπουμε να ανατρέπονται οι κανόνες, να ποδοπατείται η λογική, να προσδιορίζονται διαρκώς οι επικίνδυνοι εχθροί, ώστε να μπορούν, οι ίδιοι, να εμφανίζονται ως άριστοι και αναγκαίοι.
Τους ακούμε και σκύβουμε το κεφάλι και στεκόμαστε βουβοί, έτσι ακριβώς όπως το περιέγραψε ο ποιητής:
Η διαθήκη μου για σένα και για σε
χρόνια καταχωνιάστηκε στα χρονοντούλαπα
από γραφιάδες πονηρούς συμβολαιογράφους.
Αλλάξανε φράσεις σημαντικές
ώρες σκυμμένοι πάνω της με τρόμο
εξαφανίσανε τα μέρη με τους ποταμούς
τη νέα βουή στα δάση
τον άνεμο τον σκότωσαν –
τώρα καταλαβαίνω πια τι έχασα
ποιος είναι αυτός που πνίγει.
Και συ λοιπόν
στέκεσαι έτσι βουβός με τόσες παραιτήσεις
από φωνή
από τροφή
από άλογο
από σπίτι
στέκεις απαίσια βουβός σαν πεθαμένος:
Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν.