ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ
του Παπασταύρου Βαγγέλη, Δ/ντη του Δημ. Σχ. Καστελλάνων Μέσης Κέρκυρας.
Προς:
Την Εκπαιδευτική Κοινότητα και την Κοινή Γνώμη
Θέμα: Η Αυλαία πέφτει στα σχολεία της εξουθένωσης: Ο Διευθυντής και ο Εκπαιδευτικός του Δημόσιου Δημοτικού Σχολείου σε καθεστώς εξουθένωσης και απαξίωσης.
Η ολοκλήρωση μιας ακόμη επίπονης σχολικής χρονιάς είναι η αιτία αυτής της ανοιχτής επιστολής. Η διεκπεραίωση των τελευταίων, εξαντλητικών διαδικασιών για το κλείσιμο των σχολικών μονάδων φέρνει μαζί της μια βαθιά αίσθηση ανακούφισης, καθώς ένας τεράστιος γραφειοκρατικός και διοικητικός όγκος αφήνεται τελικά πίσω μας. Ωστόσο, η λύτρωση αυτή της προσωρινής ανάπαυλας, βρίσκει τους λειτουργούς της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε κατάσταση πλήρους πνευματικής και σωματικής εξάντλησης. Σε αυτό το χρονικό μεταίχμιο, όπου το εξουθενωτικό βάρος των καθηκόντων λυγίζει και τους πιο ανθεκτικούς, απευθύνω μια κραυγή αγωνίας και διαμαρτυρίας απέναντι σε μια Πολιτεία που επιμένει να μετατρέπει το ζωντανό κύτταρο του σχολείου σε έναν στείρο, ψυχρό μηχανισμό διεκπεραίωσης. Ο Διευθυντής, από φάρος παιδαγωγικής καθοδήγησης, και οι εκπαιδευτικοί, από εμπνευσμένοι λειτουργοί της γνώσης, παραμένουν εγκλωβισμένοι σε ένα καθεστώς συστηματικής απαξίωσης, παλεύοντας μόνοι τους με τα κύματα δομικών, κοινωνικών και διοικητικών δυσλειτουργιών.
Ο όγκος εργασίας έχει ξεπεράσει κάθε ανθρώπινο και υπηρεσιακό όριο, καθώς ο Διευθυντής καλείται να επιτελέσει ταυτόχρονα μια πληθώρα ετερόκλητων και αντικρουόμενων ρόλων, στερούμενος οποιασδήποτε υποστήριξης τόσο διοικητικής, όσο και συμβουλευτικής. Υποχρεούται να λειτουργεί ως διοικητικός υπάλληλος, με την καθημερινότητά του να έχει μετατραπεί σε ένα κυνήγι εγκυκλίων, ψηφιακών καταχωρίσεων στο MySchool, ατέρμονων εκθέσεων εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης, κανονισμών, πινάκων και διαχείρισης πολλαπλών πλατφορμών. Πότε θα το καταλάβετε ότι αυτός ο διοικητικός φόρτος στερεί πολύτιμο χρόνο από τα παιδιά και μας καθηλώνει πίσω από οθόνες; Οι συνεχείς, πρόχειρες μεταρρυθμίσεις έχουν φορτώσει τα σχολεία με έναν αδιανόητο όγκο ψηφιακής και έντυπης γραφειοκρατίας και άντε η ψηφιακή…η έντυπη στον 21ο αιώνα τι χρειάζεται; Τα χάρτινα καλαμάκια μας πείραξαν, οι εκατοντάδες χιλιάδες σελίδες Α4 που τυπώνονται κάθε μέρα σε τόσα σχολεία, αν μη τι άλλο, δεν έχουν κάποιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα;
Την ίδια στιγμή, το σύστημα απαιτεί από αυτόν να επιτελεί στο ακέραιο τα θεμελιώδη παιδαγωγικά και υπηρεσιακά του καθήκοντα, λειτουργώντας ως μέντορας για τους συναδέλφους και παρέχοντας συνεχή συμβουλευτική υποστήριξη στον σύλλογο διδασκόντων. Καλούμενος να καθοδηγήσει επιστημονικά το σχολείο, να εφαρμόσει καινοτόμα προγράμματα και να διαμορφώσει ένα υγιές και ασφαλές περιβάλλον, έρχεται αντιμέτωπος με μια τραγική αντίφαση: η Πολιτεία τον φορτώνει με αλλότριες ευθύνες, στερώντας του τον χρόνο να ασκήσει τον πραγματικό του ρόλο.
Αυτή η άκρατη πολυπραγμοσύνη εξαντλεί βιολογικά και πνευματικά τον Διευθυντή, ενώ δίπλα του, οι εκπαιδευτικοί εξαντλούνται εξίσου καθημερινά, εισπράττοντας πολλές φορές το άγχος του και την πίεσε που ο ίδιος τους την μετακυλίει (δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα) , προσπαθώντας, αυτοί οι εκπαιδευτικοί, μέσα σε αυτές τις συνθήκες να ισορροπήσουν ανάμεσα στο διδακτικό τους έργο και σε αλλότρια, χωρίς ουσία και σκοπό καθήκοντα.
Και να ήταν μόνο αυτά; Πάμε λοιπόν να δούμε και τις υπόλοιπες παθογένειες:
· Σχολικές μονάδες που λειτουργούν υποστελεχωμένες, μέσα σε γερασμένα, ασυντήρητα και καταθλιπτικά σχολικά κτίρια, τα οποία συχνά συμπληρώνονται από προσωρινές (χαχα) «προκάτ» αίθουσες-κλουβιά. Οι αύλιοι χώροι, αντί για χώροι παιχνιδιού και άθλησης, αποτελούν καθημερινές παγίδες, καθώς είναι γεμάτοι κακοτεχνίες, επιστρωμένοι με ακατάλληλα υλικά και αποδεδειγμένα επικίνδυνοι για τη σωματική ακεραιότητα των μαθητών. Παρά τις συνεχείς, έγγραφες οχλήσεις μας για τη βελτίωση και αποκατάσταση αυτών των απαράδεκτων συνθηκών, εισπράττουμε μόνο την πλήρη αδιαφορία των καθ΄ ύλην αρμόδιων, των δημοτικών αρχών, οι οποίες κωφεύουν και μετακυλίουν τις ευθύνες τους, αφήνοντας τις σχολικές μονάδες στη μοίρα τους.
- Οι οικονομικές απολαβές σε όλη την εκπαιδευτική βαθμίδα είναι αν μη τι άλλο προσβλητικές (δεν υπάρχει πιο κατάλληλη λέξη!). Το πενιχρό επίδομα θέσης ευθύνης του Διευθυντή και των υπόλοιπων στελεχών δεν καλύπτει ούτε στο ελάχιστο τον τεράστιο φόρτο εργασίας καθώς και τις τεράστιες αστικές και ποινικές τους ευθύνες. Την ίδια στιγμή, οι εκπαιδευτικοί αμείβονται με μισθούς ντροπής, αδυνατώντας συχνά να καλύψουν ακόμη και το κόστος διαβίωσης στον τόπο διορισμού τους. Μισθοί του 2005 με κόστος διαβίωσης 4πλάσιο του τότε, αν δεν είμαι και επιεικής !!!
- Και σαν να μην φτάνουν όλα αυτά, θα πρέπει να επισημάνω με ανησυχία τη στάση μερίδας ανώτερων στελεχών της εκπαίδευσης, ακόμη και κατωτέρων (δεν εξαιρώ τον κλάδο μου). Παρατηρείται μια συστηματική αποφυγή ανάληψης ευθυνών έναντι των δομικών προβλημάτων των σχολικών μονάδων, η οποία συνοδεύεται από αντιθεσμικές και παρεμβατικές ενέργειες που παρακωλύουν το έργο τόσο των Διευθυντών όσο και των εκπαιδευτικών. Αντί της θεσμικής και συμβουλευτικής αρωγής, επιλέγεται η οδός του διοικητικού καταναγκασμού και της ετεροβαρούς μετακύλισης ευθυνών. Με αφορμή ήσσονος σημασίας περιστατικά, ενεργοποιούνται άμεσα κατασταλτικοί μηχανισμοί, όπως η διενέργεια Ένορκων Διοικητικών Εξετάσεων (ΕΔΕ) και ο ατεκμηρίωτος καταλογισμός πειθαρχικών παραπτωμάτων. Η πρακτική αυτή οδηγεί στην αυθαίρετη στοχοποίηση των Διευθυντών και των εκπαιδευτικών, μετακυλίοντας σε αυτούς την ευθύνη για τις δομικές δυσλειτουργίες του εκπαιδευτικού συστήματος.
- Το σύστημα επιλογής στελεχών εκπαίδευσης παραμένει βαθιά στρεβλό. Δεν απαξιώνουμε σε καμία περίπτωση την επιστημονική κατάρτιση και τους τίτλους σπουδών. Ωστόσο, έχει αποδειχθεί στην πράξη ότι τα πτυχία δεν αποτελούν πανάκεια για την επιτυχημένη διοίκηση ενός σχολείου και όχι μόνο! Η Πολιτεία επιμένει να μοριοδοτεί μια «βιομηχανία» εμπορευματοποιημένων τυπικών προσόντων, αγνοώντας επιδεικτικά το ουσιαστικό έργο, την ικανότητα διαχείρισης κρίσεων, την προσωπικότητα και την πραγματική προσφορά του υποψηφίου. Αλήθεια, πως νοείτε πτυχίο ή μεταπτυχιακό εξωτερικού, έχοντας ο κατέχων παντελή άγνοια της γλώσσας της χώρας απόκτησης; Αλήθεια, πως νοείτε η απόκτηση διδακτορικού, χωρίς την άριστη γνώση μιας ξένης γλώσσας και την έλλειψη μεταπτυχιακού του κατέχοντα; Αλήθεια, πόσο θεμιτό και θεσμικό είναι να αποκτά μεταπτυχιακούς τίτλους (κι όχι μόνο) όποιος έχει «φράγκα»; Αλήθεια, πόσο θεμιτό και θεσμικό είναι να διορίζεται ή να αποκτά θέση στελέχους όποιος έχει «φράγκα»;
- Στη διαμόρφωση αυτής της ζοφερής πραγματικότητας, δεν μπορούμε να προσπεράσουμε τις ευθύνες του ίδιου του εκπαιδευτικού κόσμου, αλλά και των οργάνων που τον εκπροσωπούν. Παραφράζοντας τον Ότο φον Μπίσμαρκ, καγκελάριο της Γερμανίας, στον οποίο αποδίδεται η φράση «Η Πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού», θα προσπαθήσω, χωρίς να συσχετίζω την πολιτική με τον συνδικαλισμό (αν και δυστυχώς προκύπτουν κοινά σημεία) , να καταθέσω την προσωπική και πάντα ταπεινή μου άποψη, για το κατά πόσο ο συνδικαλισμός είναι τέχνη ή καλύτερα αν θα έπρεπε να είναι τέχνη και κατά πόσο επιτυγχάνεται το εφικτό ή διαπιστώνετε το ανέφικτο μέσω της «άτεχνης» συνδικαλιστικής δράσης και πρακτικής. Ανώτερη τέχνη για έναν συνδικαλιστή είναι να αφουγκράζεται τις αντικειμενικές εκείνες συνθήκες, οι οποίες δημιουργούν το κατάλληλο κλίμα για την επίτευξη του εφικτού. Στη δική μας περίπτωση, δεν μπορούμε να μην αναδείξουμε τη συστηματική ολιγωρία και τις «άτεχνες» συνδικαλιστικές κινήσεις, καλυπτόμενες πάντα από τον πολιτικό μανδύα και την προπαγάνδα πολιτικών παρατάξεων και ακραίων ιδεολογιών. Κάθε δράση που στερείται ρεαλιστικού στόχου και στρατηγικής εκφυλίζεται σε έναν στείρο Δονκιχωτισμό και σε μια ουτοπία, που οδηγεί νομοτελειακά στη συνδικαλιστική απαξία, την αμφισβήτηση και σε αποτελέσματα αντίθετα από τα προσδοκόμενα.
- Και οι ευθύνες μας δεν τελειώνουν εδώ! Ακόμη πιο οδυνηρή είναι η στάση μερίδας των ίδιων των εκπαιδευτικών. Παρά την καθημερινή απαξίωση, τη μισθολογική εξαθλίωση και τον διοικητικό αυταρχισμό που υφιστάμεθα, επιδεικνύουν μια ανεξήγητη συνδρομή και μια αντιφατική σύμπραξη στη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης, στηρίζοντας στις συνδικαλιστικές εκλογές τις ίδιες παρατάξεις που νομιμοποιούν τις πολιτικές της εξουθένωσής μας. Δεν χρειάζεται να πω περισσότερα….ένα Μπράβο μας αρκεί!
Η Πολιτεία οφείλει να καταλάβει ότι το σχολείο δεν είναι στείρος γραφειοκρατικός μηχανισμός, δεν είναι πεδίο άσκησης αυταρχισμού, ούτε αρένα κοινωνικών συγκρούσεων. Οι εκπαιδευτικοί και οι Διευθυντές δεν είναι αναλώσιμοι υπάλληλοι, ούτε σάκοι του μποξ για τις παθογένειες της κοινωνίας και τις ανεπάρκειες της Πολιτείας. Η υπομονή μας έχει εξαντληθεί.
Αν η Πολιτεία επιθυμεί πραγματικά ένα σύγχρονο, δίκαιο και ασφαλές δημόσιο σχολείο, πρέπει να σταματήσει να εξουθενώνει, να απειλεί, να φτωχοποιεί συστηματικά και να αφήνει απροστάτευτους τους ανθρώπους που το κρατούν όρθιο.
Υ.Γ. Με την παραπάνω επιστολή, όπως θα καταλάβατε ,δεν προσπαθώ να χαϊδέψω τα αυτιά κανενός (μας συμπεριέλαβα όλους!). Εκφράζω μια κραυγή αγανάκτησης και αγωνίας για το πού οδηγούμαστε. Μπορεί κάποιοι να διαφωνείτε με το σύνολο ή μέρος των γραφομένων μου, μπορεί και κάπου να είδατε τον εαυτό σας, «δηλώνω ότι κάθε ομοιότητα με φυσικό πρόσωπό είναι τυχαία!!!». Ένα θέλω να ξέρετε, δεν συνδικαλίζομαι, δεν πολιτεύομαι, δεν ανήκω σε καμία συνδικαλιστική παράταξη. Πάντα θα γράφω όπως σκέφτομαι και όχι όπως με συμφέρει να σκέφτομαι!
