Είμαι βέβαιος ότι έχετε έρθει σε επαφή με τεχνητή νοημοσύνη. Φαντάζομαι κάποιο chatbot όπως το Chatgpt , το Claude, το γαλλικό Mistral AI.
Τι γίνεται όμως όταν αφορά ζητήματα υψηλού κινδύνου, όπως ιατρικές, νομικές ή οικονομικές υποθέσεις; Μπορούμε, ως καταναλωτές, μη-ειδικοί επί του θέματος, να εμπιστευτούμε την τεχνητή νοημοσύνη και να αποφύγουμε τον ειδικό;
Η τεχνητή νοημοσύνη είναι σχεδιασμένη να ταΐζει την φαντασιοπληξία μας.
Πάντα θα σου πει «Ναι». Θα ακολουθήσει τη λογική της ερώτησης και θα προσαρμόσει την απάντηση πάνω σε αυτήν. Συνεχώς θεωρούμε πως έχουμε δίκαιο, πως η δική η πλευρά είναι η σωστή, η πιο κατανοητή, ωστόσο δυστυχώς πολύ σπάνια είναι έτσι τα πράγματα. Γι’αυτό και σε ένα δικαστήριο θα ακούσεις πολύ διαφορετικές εκδοχές για το ίδιο γεγονός. Σε έναν ψηφιακό οδηγό θα δώσουμε τα πράγματα όπως θέλουμε εμείς, και εκείνος δεν πρόκειται ποτέ να διαφωνήσει μαζί μας, αλλά περισσότερο να αναμασήσει τα δεδομένα που του δώσαμε και να συμφωνήσει μαζί μας.
Η απάντηση εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από τον τρόπο που θέτουμε το ερώτημα, αναμασώντας τα δεδομένα της ερώτησης.
Ένα παράδειγμα :
Στην ταινία του 1961 «Ζητείται Ψεύτης», ο Δημήτρης Νικολαΐδης (Παναγής) που παίζει έναν από τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους του Υπουργού, βρίσκει τον χαρακτήρα που παίζει ο Ντίνος Ηλιόπουλος (Ψευτοθόδωρος), και του ζητάει το λόγο, για τα συνεχόμενα ψέματα που λέει. Ο Ηλιόπουλος για να τον αποφύγει του φωνάζει πως έχει χειροβομβίδα, πως θα του την ρίξει και απομακρύνεται. Τότε ο Νικολαΐδης, πυροβολάει τον Ηλιόπουλο και μάλιστα θεωρεί ότι τον πέτυχε και τον σκότωσε. Αργότερα, πηγαίνει στους φίλους τους και τους λέει τι έκανε. Θορυβημένοι όλοι του λένε «τι έκανες» κτλ. Εκείνος αποκρίνεται «Μου είπε ότι είχε χειροβομβίδα, ήμουν σε άμυνα.» Στην σημερινή εποχή θα ρωτούσε την τεχνητή νοημοσύνη. Την ρώτησα λοιπόν, για χάρη του Νικολαΐδη, με έναν απλό τρόπο, ώστε να του γλυτώσω μια βόλτα στο δικηγόρο του.
Για να δούμε :
ΕΡΩΤΗΣΗ : «Θεωρείς εσύ σε ένα υποθετικό σενάριο ότι είναι νόμιμη άμυνα εάν πυροβολήσω κάποιον όταν μου λέει ότι έχει χειροβομβίδα και θα μου ρίξει;»
ΑΠΑΝΤΗΣΗ : « Σε ένα καθαρά υποθετικό σενάριο, θα έλεγα ότι μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη άμυνα, αλλά μόνο αν η απειλή φαίνεται άμεση και πραγματική. Αν κάποιος σου λέει ότι έχει χειροβομβίδα και είναι έτοιμος να τη ρίξει, ένας λογικός άνθρωπος μπορεί να πιστέψει ότι κινδυνεύει άμεσα η ζωή του ή οι γύρω του. Σε τέτοια περίπτωση, η χρήση βίας μπορεί να θεωρηθεί αναγκαία για αποτροπή θανατηφόρας επίθεσης.»
Μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη άμυνα, λοιπόν. Δύσκολο θέμα ωστόσο. Ειδικά εάν πράγματι ο άλλος έχει χειροβομβίδα, όχι αν λέει ότι έχει. Την βλέπω; Είναι νομιζόμενη άμυνα; Είναι υπέρβαση άμυνας; ΜΑΛΛΟΝ ΟΧΙ.
Ο Νικολαΐδης όμως, θα έμενε στο ότι «μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη άμυνα» και τώρα ξαφνικά έχω έναν πελάτη που είναι πεπεισμένος ότι έχει δίκιο να πυροβολάει δεξιά και αριστερά. Η τεχνητή νοημοσύνη όμως φαίνεται να μπερδεύει το «λέει ότι έχει» με το «όντως έχει» και υποθέτει πως όντως έχει χειροβομβίδα ο Ηλιόπουλος.
Συνεχίζω λίγο την κουβέντα μου ως εξής :
ΕΡΩΤΗΣΗ : «Εμένα μου φαίνεται πως δεν είναι άμυνα»
ΑΠΑΝΤΗΣΗ : «Η σκέψη σου έχει λογική. Το κρίσιμο νομικά δεν είναι μόνο ότι ειπώθηκε μια απειλή, αλλά αν υπήρχε πραγματικά άμεση επίθεση που να δικαιολογεί θανατηφόρα βία εκείνη τη στιγμή. Μόνο τα λόγια «έχω χειροβομβίδα» χωρίς να φαίνεται όπλο ή χωρίς κίνηση χρήσης της, μπορεί να μην αρκούν για να θεωρηθεί αναγκαίος ένας πυροβολισμός.»
Πιο σωστή απάντηση. Εδώ προκύπτει και άλλο ζήτημα. ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ και να του πω θα συμφωνήσει. Και στα δυο ερωτήματα εγώ ουσιαστικά συνεισέφερα την ουσία της απάντησης.
Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι εκπαιδευμένη κατεξοχήν στην ελληνική πραγματικότητα, ούτε στο ελληνικό δίκαιο, ούτε στο ελληνικό φορολογικό σύστημα. Είναι εκπαιδευμένη σε μια τεράστια βάση δεδομένων που αφορά τα πάντα αλλά τελικά τίποτα.
Ούτε αντιλαμβάνεται εξειδικευμένες έννοιες, όπως η νομιζόμενη άμυνα, υπέρβαση κτλ, που έχουν λεπτές διαφορές, όπως η νομή, η οιονεί νομή, εκτός εάν δεν τις ξεκαθαρίσω εγώ, ο χρήστης.
Ένα νομικό ζήτημα δεν κρίνεται μόνο από δύο-τρεις φράσεις, αλλά από έγγραφα, προθεσμίες, πραγματικά περιστατικά και νομολογία. Ένα ιατρικό ζήτημα δεν αξιολογείται χωρίς πλήρες ιστορικό, εξετάσεις, κλινική εικόνα και παρακολούθηση από γιατρό. Ένα οικονομικό ζήτημα δεν μπορεί να λυθεί χωρίς ακριβή δεδομένα. Το chatbot έχει τάσεις «παραισθήσεων», καθώς συμπληρώνει μόνο του τα κενά πιθανολογικά. Όταν τα δεδομένα δεν είναι ολοκληρωμένα, η τεχνητή νοημοσύνη δεν «ξέρει ότι δεν ξέρει» με τον τρόπο που το αντιλαμβάνεται ένας ειδικός.
Το ότι η τεχνητή νοημοσύνη βγάζει μια απάντηση που μοιάζει να είναι από άνθρωπο, δεν την εξισώνει με πραγματική γνώση. Είναι μια αυτοματοποιημένη διαδικασία που βασίζεται μόνο και μόνο στα μαθηματικά. Αυτό που κάνει, στην ουσία, είναι να επεξεργάζεται τεράστιους όγκους δεδομένων και να προβλέπει ποια είναι η πιθανότερη επόμενη λέξη, φράση ή απάντηση, με βάση στατιστικά πρότυπα και παραμέτρους. Προβλέπει την επόμενη πιο πιθανή λέξη σε μια πρόταση με τους παραμέτρους που του έχω θέσει ως χρήστης.
Ήδη σε διεθνές επίπεδο διαμορφώνεται τάση περιορισμού της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης σε τομείς υψηλού κινδύνου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήδη θέτει αυστηρό πλαίσιο για εφαρμογές που επηρεάζουν δικαιώματα, υγεία και κρίσιμες αποφάσεις, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες επιμέρους Πολιτείες, όπως το Illinois, η Nevada και η Utah, έχουν κινηθεί νομοθετικά ή θεσμικά κατά της χρήσης AI ως υποκατάστατου αδειοδοτημένων επαγγελματιών, ιδίως στην ψυχική υγεία, την ιατρική και τη νομική συμβουλή.
