Τις τελευταίες ημέρες, εικόνες από πλημμυρισμένα λιμάνια και παραλιακούς δρόμους στην Ελλάδα προκάλεσαν εύλογα ερωτήματα καθώς ανέβηκε ξαφνικά η στάθμη της θάλασσας. Φταίει η κλιματική αλλαγή;
Η κλιματική αλλαγή δεν ευθύνεται άμεσα για το φαινόμενο, αλλά συμβάλλει στην επιδείνωσή του.
Κεντρικός παράγοντας του φαινομένου ήταν ένα εξαιρετικά βαθύ βαρομετρικό χαμηλό* που επηρέασε τη χώρα στα μέσα Φεβρουαρίου. Στην περιοχή του Βορείου Αιγαίου, η ατμοσφαιρική πίεση έπεσε έως τα 982,7 hPa, δηλαδή περίπου 30 hPa χαμηλότερα από το φυσιολογικό. Για κάθε 1 hPa πτώσης της πίεσης, η επιφάνεια της θάλασσας ανυψώνεται κατά περίπου 1 εκατοστό. Μόνο από αυτόν τον μηχανισμό, η στάθμη της θάλασσας στο Βόρειο Αιγαίο ανέβηκε κατά τόπους σχεδόν 30 εκατοστά.
Σημαντικό, αλλά δευτερεύον ρόλο έπαιξε και το φεγγάρι. Το φαινόμενο συνέπεσε με Νέα Σελήνη, δηλαδή με παλιρροϊκή συζυγία (spring tide), όπου οι βαρυτικές δυνάμεις Ήλιου και Σελήνης προστίθενται. Αξίζει να σημειωθεί ότι, αν και το φαινόμενο συνέπεσε με Νέα Σελήνη, δεν συνέπεσε με στιγμή που η Σελήνη βρίσκεται πιο κοντά στη Γη (περίγειο). Σε μια τέτοια σύμπτωση, η παλιρροϊκή συνιστώσα θα μπορούσε να είναι ελαφρώς ισχυρότερη, κατά μερικά επιπλέον εκατοστά. Στο συγκεκριμένο επεισόδιο όμως, η συμβολή αυτή ήταν περιορισμένη. Αν το φαινόμενο συνέπιπτε με Πανσέληνο αντί για Νέα Σελήνη, το παλιρροϊκό αποτέλεσμα θα ήταν ουσιαστικά το ίδιο.
Και η κλιματική αλλαγή;
Η κλιματική αλλαγή δεν προκάλεσε άμεσα το συγκεκριμένο επεισόδιο υψηλής στάθμης της θάλασσας. Όμως έχει ήδη ανεβάσει τη μέση στάθμη της κατά περίπου +10–15 cm σε σχέση με τις αρχές του 20ού αιώνα στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου — αύξηση που οφείλεται σε θερμική διαστολή των ωκεανών και την τήξη παγετώνων. Αυτά τα επιπλέον εκατοστά, όταν προστίθενται σε ένα ακραίο καιρικό γεγονός με χαμηλή πίεση και ισχυρούς ανέμους, αυξάνουν την πιθανότητα και την έκταση της υπερχείλισης.Όσον αφορά την Ελλάδα, στην περίπτωση που το 2100 έχουμε μια υπερθέρμανση 3 °C, εκτιμάται ότι η άνοδος της στάθμης θα κυμανθεί στα 50-70 cm.
Το συμπέρασμα είναι ότι το φαινόμενο στα μέσα Φεβρουαρίου 2026 ήταν συνδυασμός γνωστών φυσικών διεργασιών. Όσο όμως η μέση στάθμη της θάλασσας συνεχίζει να ανεβαίνει, τέτοια επεισόδια θα γίνονται πιο συχνά, πιο εκτεταμένα και πιο επιζήμια στο μέλλον.
* Χάρτης ατμοσφαιρικής πίεσης στις 13 Φεβρουαρίου. Οι μωβ και μπλε αποχρώσεις δείχνουν περιοχές όπου η πίεση ήταν πολύ χαμηλότερη από το συνηθισμένο για την εποχή, με επίκεντρο την Ελλάδα. Όσο πιο έντονο το μωβ χρώμα, τόσο πιο ακραία ιστορικά (1991-2020) η πτώση της πίεσης. Οι κίτρινες και πορτοκαλί αποχρώσεις δείχνουν περιοχές με υψηλότερη από τη μέση πίεση. Το εξαιρετικά βαθύ βαρομετρικό χαμηλό συνέβαλε στην προσωρινή άνοδο της στάθμης της θάλασσας και στις υπερχειλίσεις σε παράκτιες περιοχές.
Πηγή: climatebook.gr
Κείμενο: Σταυρός Νταφης // Φωτογραφία εξωφύλλου από Παξούς: Έφη Αλεξοπούλου
