Δώστε «τέλος» στον παραλογισμό των επισκευών σπιτιών ως… μνημεία!

«Όχι» στην εξίσωση μνημείων με σύγχρονες κατασκευές, απλοποίηση αδειοδοτήσεων και αυστηροί κανόνες για τα τραπεζοκαθίσματα. Να επιτραπούν αλουμίνια και θερμοπροσόψεις στα νεότερα κτίρια. Διαχωρισμός κτιρίων, ευέλικτες επισκευές και «φρένο» στην εμπορευματοποίηση. Πρόταση για ψηφιακή πλατφόρμα καλλιτεχνών δρόμου και η αντίθεση στον αποκλεισμό κοινωνικών δράσεων.

Μια ηχηρή παρέμβαση στο διάλογο για τη λειτουργία και την εικόνα της Κέρκυρας πραγματοποίησε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (Τμήμα Κέρκυρας), καταθέτοντας τις θέσεις του επί του υπό διαβούλευση Κανονισμού Αστικής Λειτουργίας. Το ΤΕΕ, με ένα κείμενο τεκμηριωμένο και ρεαλιστικό, βάζει «το μαχαίρι στο κόκαλο» σε ζητήματα που ταλαιπωρούν εδώ και δεκαετίες τους πολίτες, τους επαγγελματίες και τους ιδιοκτήτες ακινήτων, προτείνοντας λύσεις που συνδυάζουν την προστασία του Μνημείου με τις ανάγκες της σύγχρονης ζωής.

Κεντρικός άξονας της τοποθέτησης των μηχανικών είναι η ανάγκη να σταματήσει η ισοπεδωτική λογική που αντιμετωπίζει κάθε κτίσμα στην πόλη ως «μνημείο», οδηγώντας σε γραφειοκρατικά αδιέξοδα και τελικά στην εγκατάλειψη των ιδιοκτησιών. Παράλληλα, θέτουν αυστηρούς όρους για την εμπορική εκμετάλλευση του δημόσιου χώρου και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την «αποκοινωνικοποίηση» της Παλιάς Πόλης.

Τέλος στον παραλογισμό: Διαχωρισμός Μνημείων και Νεότερων Κτιρίων

Το πιο σημαντικό ίσως κομμάτι της παρέμβασης του ΤΕΕ αφορά το ακανθώδες ζήτημα των επισκευών, των ανακαινίσεων και της συντήρησης των κτιρίων. Οι μηχανικοί επισημαίνουν το αυτονόητο: η Κέρκυρα δεν είναι ένα «νεκρό» μουσείο όπου όλα τα κτίρια είναι ίδια. Η πόλη αποτελεί ένα ζωντανό οργανισμό με αρχιτεκτονική αιώνων, που περιλαμβάνει όμως και πλήθος νεότερων ή μοντέρνων κατασκευών.

Το ΤΕΕ ζητά ρητά τον διαχωρισμό των κτιρίων σε δύο κατηγορίες:

Μνημεία: Κτίρια προ του 1830 ή χαρακτηρισμένα νεότερα μνημεία από το Υπουργείο Πολιτισμού.

Μη Μνημεία: Όλα τα υπόλοιπα κτίρια που δεν εμπίπτουν στην παραπάνω κατηγορία.

Για τη δεύτερη κατηγορία, το ΤΕΕ προτείνει μια επανάσταση στη μέχρι τώρα πρακτική. Ζητά να επιτραπούν σύγχρονα υλικά και τεχνικές που θα διευκολύνουν τη ζωή των κατοίκων και θα μειώσουν το κόστος συντήρησης, χωρίς να προσβάλλουν την αισθητική της πόλης. Συγκεκριμένα, προτείνεται να δοθεί η δυνατότητα χρήσης κουφωμάτων αλουμινίου ή πλαστικών (σε καθορισμένο χρώμα και τυπολογία), η τοποθέτηση ελληνορωμαϊκών κεραμιδιών, ακόμη και η εφαρμογή εξωτερικής θερμοπρόσοψης για την ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων.

«Η χρήση σιδηρών κουφωμάτων αποτέλεσε εφαρμοσμένη πρακτική σε πλήθος κτιρίων από την ανέγερσή τους και δεν θα πρέπει να επιβάλλεται η χρήση ξύλινων κουφωμάτων οριζόντια και σε κάθε περίπτωση», αναφέρει χαρακτηριστικά το ΤΕΕ, αποδομώντας μια πρακτική που συχνά οδηγεί τους ιδιοκτήτες σε οικονομική εξουθένωση.

Πόλεμος στη γραφειοκρατία για ένα απλό βάψιμο

Εξίσου σημαντική είναι η πρόταση για την απλοποίηση των διαδικασιών στις εργασίες μικρής κλίμακας, όπως οι ελαιοχρωματισμοί και τα επιχρίσματα. Το ΤΕΕ ζητά να καταργηθεί η απαίτηση για υποβολή πλήρους φακέλου αρχιτεκτονικής μελέτης (με αποτυπώσεις, τεχνικές εκθέσεις παθολογίας κ.λπ.) για απλές εργασίες συντήρησης όψεων.

Αντ’ αυτού, προτείνεται η εκ των προτέρων τυποποίηση των παρεμβάσεων (π.χ. συγκεκριμένο χρωματολόγιο, υλικά) σε συμφωνία με το Υπουργείο Πολιτισμού. Η διαδικασία έγκρισης θα πρέπει να είναι σύντομη, με ελάχιστα απαιτούμενα στοιχεία (μια τεχνική έκθεση και φωτογραφίες) και να επιβλέπεται από το Γραφείο Παλιάς Πόλης. Στόχος είναι να δοθεί κίνητρο στους πολίτες να συντηρούν τις περιουσίες τους, βελτιώνοντας την εικόνα της πόλης, αντί να αποθαρρύνονται από τον κυκεώνα των εγκρίσεων.

Επιπλέον, το ΤΕΕ ζητά να διευκολυνθεί η τοποθέτηση ανελκυστήρων στα κτίρια, αναγνωρίζοντας την ανάγκη προσβασιμότητας, καθώς και να επιτρέπεται η χρήση παραδοσιακών ικριωμάτων (σκαλωσιές) αντί των ακριβότερων μεταλλικών διατάξεων τύπου «πατάρι», εφόσον δεν εμποδίζεται η κυκλοφορία των πεζών.

Δημόσιος Χώρος: Τάξη στα τραπεζοκαθίσματα και την αισθητική

Στο πεδίο της επιχειρηματικότητας και της χρήσης του δημόσιου χώρου, το ΤΕΕ τηρεί αυστηρή στάση, θέτοντας ως προτεραιότητα την προσβασιμότητα και την αισθητική αναβάθμιση.

Για τα τραπεζοκαθίσματα, οι μηχανικοί τονίζουν ότι η ανάπτυξή τους σε πλατείες και πεζοδρόμια δεν μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη. Πρέπει να βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με το μέγεθος του εσωτερικού χώρου του καταστήματος και τη δυναμικότητα εξυπηρέτησης. Το βασικότερο, όμως, είναι ότι η τοποθέτησή τους δεν πρέπει να δημιουργεί την αίσθηση «ιδιωτικού χώρου» πάνω στον δημόσιο δρόμο. Ειδική μνεία γίνεται για τις στοές, όπου το ΤΕΕ ζητά να εξετάζεται κάθε περίπτωση ξεχωριστά, με γνώμονα ότι ο πρωταρχικός ρόλος των στοών είναι η διέλευση των πεζών και η προστασία από τα καιρικά φαινόμενα.

Παράλληλα, το ΤΕΕ ζητά την άμεση εξυγίανση των όψεων των κτιρίων από την κακή αισθητική των εμπορικών δραστηριοτήτων. Προτείνει την απαγόρευση ή τον αυστηρό περιορισμό της έκθεσης εμπορευμάτων στους εξωτερικούς χώρους και επί των όψεων (κρεμασμένα ρούχα, σταντ κ.λπ.), πρακτική που υποβαθμίζει την εικόνα του Μνημείου. Ως λύση, συστήνεται η υιοθέτηση τυποποιημένων προθηκών συγκεκριμένων διαστάσεων (40 εκ. πλάτος, 1.8 μ. ύψος) για καταστήματα με ένα μόνο άνοιγμα.

Για τους καλλιτέχνες

Σημαντική είναι και η παρέμβαση για τους πλανόδιους καλλιτέχνες. Το ΤΕΕ αναγνωρίζει ότι η πόλη είναι φυσικός υποδοχέας της τέχνης, αλλά ζητά κανόνες. Προτείνει τη μείωση του επιτρεπόμενου ορίου θορύβου από τα 80db στα 50db, ώστε να μην ενοχλούνται οι κάτοικοι και οι επισκέπτες. Επιπλέον, προτείνει τη δημιουργία μιας ψηφιακής πλατφόρμας όπου οι καλλιτέχνες θα δηλώνουν θέση και ώρα, ώστε να ελέγχεται η «χωρητικότητα» της πόλης και να αποφεύγεται ο συνωστισμός ηχητικών πηγών.

«Όχι» στη φίμωση της κοινωνίας

Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η τοποθέτηση του ΤΕΕ σχετικά με τις διατάξεις που αφορούν τις κοινωνικές και πολιτικές εκδηλώσεις. Το Επιμελητήριο διαβλέπει στον προτεινόμενο κανονισμό μια προσπάθεια περιορισμού της ελευθερίας έκφρασης στον δημόσιο χώρο, μέσω γραφειοκρατικών εμποδίων.

Συγκεκριμένα, αντιτίθεται στη θέσπιση όρων που απαιτούν ενημέρωση πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα πριν από μια εκδήλωση ή λήψη απόφασης από το Δημοτικό Συμβούλιο για δράσεις συλλόγων και φορέων. «Ουσιαστικά προσπαθεί να απαγορεύσει την τέλεση πολιτικών γεγονότων στο δημόσιο χώρο της παλιάς πόλης», αναφέρει το ΤΕΕ, προειδοποιώντας ότι αυτό θα οδηγήσει στην «αποκοινωνικοποίηση» της Κέρκυρας και τη μετατροπή της σε ένα αμιγώς επιχειρηματικό πεδίο, αποξενωμένο από τους κατοίκους της.

Ως αντίβαρο, προτείνεται η θεσμοθέτηση μιας επιτροπής που θα εκφέρει άποψη για αυτά τα ζητήματα, συμπεριλαμβάνοντας όλες τις κοινωνικές και πολιτικές τάσεις, ή εναλλακτικά, ο καθορισμός συγκεκριμένων υπαίθριων χώρων (όπως το “Speakers’ Corner” στο Λονδίνο) που θα μπορούν να φιλοξενούν ελεύθερα τέτοιες εκδηλώσεις, τηρώντας συγκεκριμένες προδιαγραφές ασφαλείας και καθαριότητας.

Ο Κανονισμός ως εργαλείο, όχι ως τιμωρία

Στο γενικότερο πλαίσιο, το ΤΕΕ Κέρκυρας χαιρετίζει την προσπάθεια θέσπισης του Κανονισμού Αστικής Λειτουργίας, χαρακτηρίζοντάς την ως «επιτακτική ανάγκη» και «βασική προτεραιότητα». Η επί σειρά ετών απουσία κανόνων έχει συμβάλει στην υποβάθμιση του Μνημείου και της ποιότητας ζωής. Ωστόσο, οι μηχανικοί θέτουν μια βασική προϋπόθεση: Ο Κανονισμός δεν πρέπει να αντιμετωπίζει την πόλη ως ενιαίο πεδίο.

Η εξειδίκευση των μέτρων ανά περιοχή είναι κρίσιμη. Το ΤΕΕ ζητά διαφορετική τυποποίηση παρεμβάσεων για την Παλιά Πόλη, διαφορετική για την Buffer Zone (ζώνη προστασίας) και διαφορετική για τον υπόλοιπο αστικό ιστό. Μόνο έτσι θα μπορέσει ο Κανονισμός να είναι λειτουργικός και δίκαιος, σεβόμενος τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.

Επιπλέον, το ΤΕΕ προτείνει:

Την πιλοτική εφαρμογή των μέτρων για ένα χρονικό διάστημα, με επιβράβευση των επιχειρήσεων που προσαρμόζονται άμεσα.

Τη λειτουργία ειδικής Υπηρεσίας (π.χ. Γραφείο Παλιάς Πόλης) που θα έχει την ευθύνη της τυποποίησης, της καταγραφής και της αστυνόμευσης των μέτρων.

Τη θεσμοθέτηση διαδικασίας ανοικτής διαβούλευσης και τακτικής επανεξέτασης του Κανονισμού, ώστε να διορθώνονται τυχόν αστοχίες στην πράξη.

Η παρέμβαση του ΤΕΕ Κέρκυρας έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για το μέλλον της πόλης, προσφέροντας μια τεχνοκρατική αλλά και βαθιά κοινωνική ματιά στα προβλήματα διαχείρισης του δημόσιου και ιδιωτικού χώρου. Μένει να φανεί αν η Δημοτική Αρχή θα υιοθετήσει αυτές τις προτάσεις, οι οποίες υπόσχονται να λύσουν τα χέρια των ιδιοκτητών και να βάλουν τάξη στην άναρχη εικόνα της αγοράς.