Και επίσημα, η Κέρκυρα μπαίνει στο “χορό” του πετρελαίου…

Οι τρισδιάστατες σεισμικές έρευνες, που ολοκληρώθηκαν το 2022 στη θαλάσσια περιοχή δυτικά της Κέρκυρας, αποτέλεσαν το πρώτο και κρισιμότερο βήμα στην προσπάθεια εντοπισμού κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Λειτουργώντας σαν ένα τεράστιο γεωλογικό «υπερηχογράφημα», οι έρευνες αυτές χαρτογράφησαν το υπέδαφος για να αποκαλύψουν τις δομές που μπορεί να κρύβουν τον ενεργειακό πλούτο της περιοχής.

Οι σεισμικές έρευνες, που αναφέρονται συχνά στο πλαίσιο της αναζήτησης υδρογονανθράκων, είναι η βασική επιστημονική μέθοδος για τη δημιουργία μιας λεπτομερούς εικόνας των γεωλογικών στρωμάτων κάτω από την επιφάνεια της γης ή τον πυθμένα της θάλασσας. Στην πράξη, λειτουργούν σαν ένα γιγαντιαίο «υπερηχογράφημα» του φλοιού της Γης.

Πώς λειτουργεί η μέθοδος

Για τις θαλάσσιες έρευνες, όπως αυτή που έγινε στο «Οικόπεδο 2» δυτικά της Κέρκυρας, η διαδικασία έχει ως εξής:

1. Πηγή Ήχου: Ένα ειδικά εξοπλισμένο ερευνητικό σκάφος ρυμουλκεί μια συστοιχία από «αεροβόλα» (air guns). Αυτές οι συσκευές απελευθερώνουν απότομα πεπιεσμένο αέρα στο νερό, δημιουργώντας ισχυρούς ηχητικούς παλμούς (κύματα).
2. Διάδοση Κυμάτων: Τα ηχητικά κύματα ταξιδεύουν προς τον πυθμένα, τον διαπερνούν και συνεχίζουν το ταξίδι τους βαθιά στο υπέδαφος. Καθώς συναντούν διαφορετικά στρώματα πετρωμάτων (π.χ. άμμο, άργιλο, συμπαγή βράχο), ένα μέρος της ενέργειάς τους ανακλάται και επιστρέφει προς την επιφάνεια.
3. Καταγραφή: Το ίδιο σκάφος ρυμουλκεί επίσης καλώδια μήκους πολλών χιλιομέτρων, γνωστά ως «streamers», πάνω στα οποία είναι τοποθετημένοι χιλιάδες ευαίσθητοι αισθητήρες, τα υδρόφωνα. Αυτά καταγράφουν τις ανακλάσεις των ηχητικών κυμάτων και τον χρόνο που χρειάστηκαν για να επιστρέψουν.
4. Επεξεργασία: Τα δεδομένα που συλλέγονται αποστέλλονται σε πανίσχυρους υπολογιστές. Ειδικοί γεωφυσικοί αναλύουν τον χρόνο και την ένταση των ανακλάσεων για να δημιουργήσουν έναν λεπτομερή τρισδιάστατο χάρτη του υπεδάφους. Αυτός ο χάρτης αποκαλύπτει τις γεωλογικές δομές, όπως «παγίδες» (anticlines, faults), όπου είναι πιθανό να έχει εγκλωβιστεί φυσικό αέριο ή πετρέλαιο.

Η διαφορά 2D και 3D ερευνών

• 2D (Δισδιάστατη): Η έρευνα γίνεται κατά μήκος μιας μόνο γραμμής, παρέχοντας μια δισδιάστατη «φέτα» του υπεδάφους. Είναι χρήσιμη για μια πρώτη, γενική εικόνα μιας μεγάλης περιοχής.
• 3D (Τρισδιάστατη): Το σκάφος καλύπτει την περιοχή με πολλαπλές, παράλληλες διαδρομές, δημιουργώντας ένα πυκνό πλέγμα δεδομένων. Η επεξεργασία τους δίνει μια πλήρη, τρισδιάστατη απεικόνιση του υπεδάφους, σαν ένα ψηφιακό μοντέλο. Οι 3D έρευνες, όπως αυτή που έγινε στο Ιόνιο, είναι πολύ ακριβότερες αλλά παρέχουν την απαραίτητη λεπτομέρεια για τον ακριβή εντοπισμό ενός στόχου για γεώτρηση, μειώνοντας σημαντικά το ρίσκο της αποτυχίας.

Φόβοι

Η διενέργεια σεισμικών ερευνών για υδρογονάνθρακες, όπως αυτές που πραγματοποιήθηκαν στο Ιόνιο, δεν γίνεται χωρίς έντονες αντιδράσεις από περιβαλλοντικές οργανώσεις και τμήματα της κοινωνίας. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται ο φόβος για μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο ευαίσθητο θαλάσσιο οικοσύστημα.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις, με κυριότερη την Greenpeace, προειδοποιούν σταθερά ότι ο εκκωφαντικός υποβρύχιος θόρυβος που παράγουν τα «αεροβόλα» κατά τη διάρκεια των ερευνών αποτελεί σοβαρή απειλή για τη θαλάσσια ζωή. Ο θόρυβος αυτός μπορεί να προκαλέσει τραυματισμούς, αποπροσανατολισμό, διαταραχή στην επικοινωνία και την αναπαραγωγή, ή ακόμη και να οδηγήσει στον θάνατο ευάλωτα είδη όπως οι φάλαινες φυσητήρες, οι ζιφιοί και τα δελφίνια, που χρησιμοποιούν τον ήχο για να επιβιώσουν.

Ένα από τα βασικά επιχειρήματα των επικριτών αφορά την παρουσία των θαλάσσιων θηλαστικών στις ελληνικές θάλασσες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Έρευνες πεδίου, όπως αυτές που έχει πραγματοποιήσει η Greenpeace σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος, έχουν αποδείξει την παρουσία κητωδών και κατά τους χειμερινούς μήνες. Το εύρημα αυτό αμφισβητεί την άποψη ότι η διεξαγωγή ερευνών τον χειμώνα μειώνει τον κίνδυνο, καθώς τα ζώα παραμένουν εκτεθειμένα. Οι οργανώσεις καταγγέλλουν συχνά αδιαφάνεια στη διαδικασία και ζητούν τον τερματισμό των εξορύξεων, προτάσσοντας την προστασία της βιοποικιλότητας.