Για την 14η Σεπτέμβρη 1943: Κάθε χρόνο, την ίδια μέρα, τα ίδια λόγια.

Είναι κάποια χρόνια τώρα, που στην ΦΑΙΑΚΙΑ αυτή την ημέρα της θλιβερής επετείου επαναλαμβάνουμε το ίδιο κείμενο… Γιατί δεν έχουμε να θυμηθούμε κάτι περισσότερο από τους Γερμανικούς εμπρηστικούς βομβαρδισμούς που κατέστρεψαν εκατοντάδες κτίρια της πόλης, μεταξύ των οποίων κάποια εμβληματικά: το Ξενοδοχείο Bella Venezia, το δημοτικό Θέατρο της πόλης κ.α.
Ομως, θλιβερότερη από την ίδια την καταστροφή της φωτιάς είναι η εγκληματική αδιαφορία κρατικών και τοπικών αρχών, που ολοκλήρωσαν το έργο της πρωτοφανούς βλάβης του αρχιτεκτονικού τοπίου της πόλης! Μοναδικού στην Ελλάδα και από τα πιο ενδιαφέροντα στην Ευρώπη…
Οι κυβερνήσεις της εποχής, που περιορίζονταν να …ανήκουν στην δύση δεν είπαν κουβέντα, δεν διεκδίκησαν ούτε μία δραχμή για την αναστήλωση της πόλης-μνημείου… Που κατά σύμπτωση ανήκε στο στρατόπεδο των νικητών… Την ίδια ώρα, που χιλιάδες βομβαρδισμένοι οικισμοί αποκαταστάθηκαν στην ίδια την ηττημένη Γερμανία… Και πολύ καλά, γιατί ο αρχιτεκτονικός-πολεοδομικός πλούτος των κρατών είναι παγκόσμια πνευματική ιδιοκτησία και κληρονομιά…
Από την άλλη, η τοπική αυτοδιοίκηση της εποχής έχει το ‘προνόμιο’ της πρωτοβουλίας κατεδάφισης του Δημοτικού Θεάτρου, που ήταν σαφώς επισκευάσιμο… Βοήθησαν και …’ειδικοί’ που γνωμοδότησαν ότι η όψη του Θεάτρου δεν είναι διατηρητέα… Οσοι δεν την έχουν μέχρι τώρα δει μπορούν να ρίξουν μία ματιά σε σχετικές φωτογραφίες της και να αποφασίσουν οι ίδιοι σαν πολίτες αν έπρεπε ή όχι να διατηρηθεί…
Ακολούθησε η περίοδος της ανοικοδόμησης. Η εποχή της εθναρχικής παρότρυνσης: χτίστε, χτίστε, χτίστε… Και το εθνικό έργο ‘συνετελέσθη’. Ολόκληρες γειτονιές και προάστια της πόλης γέμισαν από κτίσματα σημαδεμένα από την αισθητική της χείριστης αντιπαροχής…
Ακόμα και σήμερα, που υπάρχει η δυνατότητα εξωτερικών διορθωτικών παρεμβάσεων, που βελτιώνουν κατά πολύ την εικόνα (βλέπε καθολική αρχιεπισκοπή) δεν υπάρχει κανενός είδους σχετικό ενδιαφέρον …
Αν μιλήσεις για την ανάγκη ενός γενικού σχεδιασμού αναδιαμόρφωσης της εξωτερικής όψης κτισμάτων, κινδυνεύεις να θεωρηθείς γραφικός… Δεν κινδυνεύεις… Είσαι γραφικός!!! Τελείως εκτός του ήθους και της αισθητικής της φτηνής τουριστικής μονοκαλλιέργειας, που κυριαρχεί και μας οδηγεί …στις λεωφόρους της ανάπτυξης…
Η αδιαφορία δεν αφορά μόνον την γενική εικόνα της πόλης… Αναφέρεται και σε ειδικές περιπτώσεις κτιρίων, που καταρρέουν επί 10ετίες τώρα και που αντιμετωπίζονται με …΄χρηματοδοτούμενες μελέτες’. Μία μάλλον επιτυχής φάμπρικα παραπομπής του ζητήματος στις καλένδες…
Αν η φθορά του κτιριακού πλούτου της πόλης συνεχιστεί θα οδηγήσει σε αναπόφευκτες απώλειες, που θα αλλοιώσουν την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία της πόλης περισσότερο απ’ ότι οι ίδιοι οι βομβαρδισμοί. Μόνον που η ζημιά δεν θα γίνει τόσο θορυβώδης και θεαματική όσο έγινε στο μοναδικό εκείνο βράδυ της 14ης Σεπτέμβρη του 1943. Θα γίνεται λίγη-λίγη συνοδευόμενη από την δική μας δήθεν στεναχώρια και έκπληξη…