Το τέλος των ψευδαισθήσεων

Η Ελλάδα βιώνει μια συνεχή οικονομική ψευδαίσθηση εδώ και πέντε χρόνια. Επί Τσίπρα η ψευδαίσθηση ήταν ότι, μόλις ολοκληρωθεί το Τρίτο Μνημόνιο (με την ‘κοινωνία όρθια’), η οικονομία θα εκτιναχθεί σαν ελατήριο. Επί Μητσοτάκη η ψευδαίσθηση μετεξελίχθηκε σε μια παράλληλη πραγματικότητα: ‘γυρίσαμε σελίδα’, ‘είμαστε στα καλύτερά μας’, ‘επενδύσεις’ και άλλα απίστευτα.
Η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η ελληνική οικονομία είναι εξαιρετικά αδύναμη, με πολύ φτωχούς ρυθμούς ανάπτυξης (μόλις 1,9% για το 2019), χαμηλότατες επενδύσεις, περιορισμένη κατανάλωση, χαμηλή παραγωγικότητα, αρνητική καθαρή αποταμίευση και ροπή προς έλλειμμα στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές. Το χρέος της είναι μεγαλύτερο από ποτέ (356δις, ή 185% του ΑΕΠ). Τα Μνημόνια την σταθεροποίησαν νεκρώνοντας την αναπτυξιακή δυναμική.
Η παγκόσμια κρίση που αρχίζει να διαφαίνεται, σε συνδυασμό με τον κορονωϊό, θα τινάξει στον αέρα τα ιδεολογήματα. Η Ελλάδα οδεύει προς οικονομική αναταραχή και σκληρές κοινωνικές καταστάσεις.
Τα ημίμετρα της κυβέρνησης Μητσοτάκη είναι παντελώς ανεπαρκή. Τα μέτρα που είναι πραγματικά αναγκαία, αναγκαστικά θα πρέπει σπάσουν το μνημονιακό πλαίσιο. Δηλαδή:
1.Μεγάλα κονδύλια στο βαριά τραυματισμένο σύστημα υγείας για να αποφευχθούν τραγικές καταστάσεις, όπως, για παράδειγμα, στην παροχή οξυγόνου και κατάλληλων κλινών στους ασθενείς. Χρειάζονται άμεσα μόνιμο προσωπικό και πόροι. Η καραντίνα στο Αλεξάνδρα κρούει τον κώδωνα.
2.Μέτρα στήριξης των φτωχότερων λαϊκών στρωμάτων που θα βρεθούν αποκλεισμένα καθώς εξαπλώνεται η επιδημία. Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης που κινδυνεύουν να χάσουν τη μόνη πηγή εισοδήματός τους.
3.Άμεση και γενναία δημοσιονομική τόνωση για να αποφευχθεί η προοπτική ύφεσης. Η Βρετανία ήδη ανακοίνωσε εξαιρετικά φιλόδοξη δημοσιονομική επέκταση ύψους 30δις στερλινών. Η Ιταλία ανακοίνωσε μέτρα ύψους 25δις ευρώ.
4.Οι επιπλέον δημοσιονομικοί πόροι θα πρέπει να διοχετευθούν στην κατανάλωση των νοικοκυριών με παροχή επιδόματος σε όλους του πολίτες, όπως ήδη έκανε το Χονγκ Κονγκ. Θα πρέπει επίσης να στηριχτούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις με επιπλέον φορολογικές ελαφρύνσεις.
5.Παροχή πιστώσεων στο εμπόριο, ανοχή στην καθυστέρηση αποπληρωμής χρεών των μικρομεσαίων και δραστική δημόσια παρέμβαση στις τράπεζες για την απάλειψη των ‘κόκκινων δανείων’, χωρίς να πουληθούν σε διεθνή αρπακτικά.
6.Τίποτε από όλα αυτά δεν μπορεί να γίνει χωρίς μονομερή αποκήρυξη του καταστροφικού στόχου του 3,5% για το πρωτογενές πλεόνασμα.
7.Τίποτε επίσης δεν μπορεί να γίνει χωρίς προετοιμασία για μονομερή μέτρα στην αποπληρωμή του τεράστιου χρέους. Το χρέος είναι στην βάση του μνημονιακού πλαισίου.
Η ΝΔ πίστεψε ότι, μετά τη βρώμικη δουλειά που έκανε ο ΣΥΡΙΖΑ, θα μπορούσε να κυβερνήσει για χρόνια απερίσπαστη. Στην πραγματικότητα τα Μνημόνια έχουν αφήσει την ελληνική οικονομία με αγιάτρευτες αδυναμίες, που γίνονται φανερές μετά το σοκ του κορονωϊού. Αν δεν σπάσει το ασφυκτικό πλαίσιο, η Ελλάδα δεν θα μπορέσει να πάρει τα μέτρα που χρειάζονται για να προστατεύσει την κοινωνία της.
Ο χρόνος είναι ελάχιστος.
Αναδημοσίευση από την προσωπική ιστοσελίδα του Κώστα Λαπαβίτσα
*Έχει διδάξει οικονομικά σε μεγάλα πανεπιστήμια της Ευρώπης, της Αμερικής και της Ιαπωνίας και η έδρα του ήταν στη Σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Μελετών του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, συμπληρώνοντας 25 χρόνια μίας υψηλού κύρους διεθνούς ακαδημαϊκής καριέρας.