Η σχέση «αγάπης και μίσους» Κέρκυρας και ΗΠΑ

Το ποιητικό βιβλίο του Κερκυραίου λογοτέχνη Ιάσονα Δεπούντη, με τον τίτλο «Η Καταστροφή», που γράφτηκε το 1945 για την ατομική βόμβα στη Χιροσίμα και απευθυνόταν στον Αμερικανό πρόεδρο, Χάρι Τρούμαν, αλλά δεν έφτασε ποτέ στα χέρια του.

Αυτό θα ήταν, δίχως άλλο, πολύ ταιριαστό δώρο προς την Αμερικανίδα πρέσβειρα Κίμπερλι Γκιλφόιλ. Πολύ πιο αντιπροσωπευτικό του λαού μας, των φιλειρηνικών αισθημάτων και της περηφάνιας του, από τα συνηθισμένα στους κοσμικούς κύκλους δώρα που της προσέφεραν ορισμένοι Κερκυραίοι εκλεκτοί προσκεκλημένοι της στην εορταστική δεξίωση για τα 250 χρόνια της αμερικανικής Ανεξαρτησίας, την οποία στις 6 Αυγούστου παρέθεσε – αλά Μόντε Κάρλο – στη μήκους 117 μέτρων εκθαμβωτική θαλαμηγό «Boardwalk», στο αστυνομοκρατούμενο για την περίσταση λιμάνι της πόλης· απόντων, είναι αλήθεια, του δημάρχου της πόλης-μνημείου Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και του περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων. 

Ίσως όμως να ταίριαζε στην περίπτωση ακόμα πιο πολύ ένα αντίτυπο της μεταφρασμένης από τον Ιάκωβο Πολυλά στα 1875-1880 ομηρικής «Οδύσσειας». 

Το έργο εκείνο, δηλαδή, που ο Κερκυραίος Μέγας Πρωτοπαπάς, Γεώργιος Χαλικιόπουλος – Μάντζαρος, είχε προσφέρει πριν από 229 χρόνια, το καλοκαίρι του 1797, στον Γάλλο νέο επικυρίαρχο του νησιού και λυτρωτή από τη μισητή αποικιοκρατία των Βενετών στρατηγό, Αντουάν Ζεντιλί, θέλοντας να του επισημάνει ότι από τα χρόνια του γένους των Φαιάκων η γη αυτή πρεσβεύει τη φιλία των λαών, αγαπά την ειρήνη και απεχθάνεται τον κάθε λογής ιμπεριαλισμό και τον πόλεμο.

Γιατί όχι όμως ένα αντίτυπο του βιβλίου του αποδιδόμενου στα ελληνικά ως «Σελίδες Ημερολογίου 1819» που εξέδωσε στην Πολιτεία της Μασαχουσέτης -και επανεκδόθηκε το 1998 στην Αθήνα- ο πρώτος Αμερικανός περιηγητής στην Κέρκυρα, Edward Everett (βλ. πάνω τον ίδιο και το βιβλίο σε ελληνική έκδοση της αθηναϊκής εφημερίδας «Το Βήμα της Κυριακής»). Ήταν απόφοιτος του Χάρβαρντ και τελικά πρώτος καθηγητής ελληνιστής στις ΗΠΑ και πρωτοπόρος σαλπιγκτής ενός κύματος φιλελληνισμού στη χώρα του με το ξέσπασμα της Επανάστασης του 1821, εκθειάζοντας ο ίδιος, έστω, την οικογένεια των αγωνιστών που αργότερα δολοφόνησε τον Ιωάννη Καποδίστρια. Έφθασε στο νησί στις 2 Απρίλη 1819 και έμεινε μερικές μέρες, πριν συνεχίσει αλλού το ταξίδι του. 

Ο Βρετανός αρμοστής Τόμας Μέτλαντ οργάνωσε προς τιμήν του δεξίωση – που η περιγραφή της φέρνει στο νου όσα διέρρευσαν για… την αντίστοιχη της κυρίας Γκιλφόιλ τις προάλλες, δηλαδή προτού αυτή, αποφεύγοντας ακόμη και μια συμβολική επίσκεψη στο δημαρχείο της πόλης που είθισται πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, καταλύσει στο επιδοτημένο το 2018 με 11,98 εκατ. ευρώ από φόρους μας υπερπολυτελές ξενοδοχείο καταριανών κυρίως κεφαλαίων,  Miramare, το ήδη ενταγμένο κάτω από την ομπρέλα της αμερικανικής αλυσίδας Marriott International από το Μέριλαντ των ΗΠΑ, ως τμήμα του brand The Luxury Collection. Καθώς είχε δει τον ολοήμερο αγώνα των βιοπαλαιστών του νησιού με μετρημένη και στερημένη ζωή να τα «βγάλουν πέρα» και να ταΐσουν ένα κάρο περιττά παράσιτα με τίτλους και παράσημα και γαλόνια, ο Everett έφριξε με τη δεξίωση. Σε τραπέζια φτιαγμένα από ξύλο τριανταφυλλιάς, έρρεε οίνος από μακρινούς τόπους και το φαγητό ήταν τόσο που του φάνηκε, όπως έγραψε, ότι έφτανε να ταΐσεις ολόκληρη μεραρχία. «Τίποτα δε θύμιζε την πόλη του Αλκινόου, όπως την περιέγραφε ο Όμηρος…». Οι σχετικές σημειώσεις του και περιγραφές ιστορικού χαρακτήρα σώζονται στην Ιστορική Υπηρεσία της Μασαχουσέτης, Πολιτεία στην οποία το 1835 αναδείχθηκε κυβερνήτης.

Στην Κέρκυρα και στα άλλα Ιόνια νησιά η συμβολή Αμερικανών στην αποκάλυψη της αδικίας και όσων υπέφερε ο λαός σε αυτά και στην υπόλοιπη επίσης σκλαβωμένη Ελλάδα, καθώς και η αλληλεγγύη που εκδηλώθηκε από την τόσο μακρινή όχθη του Ατλαντικού λίγα χρόνια μετά, δεν ξεχάστηκαν ποτέ. 

Ο Κερκυραίος διπλωμάτης, ιστορικός και συγγραφέας Σταμάτιος Θ. Λάσκαρις το 1927 συνέταξε και δημοσίευσε προς τιμή τους ολόκληρη μελέτη με θέμα «Ο φιλελληνισμός εν Αμερική κατά την Ελληνικήν επανάστασιν», ένα θέμα που εκείνος πρώτος έφερε στην επιφάνεια μέσω των Εκδόσεων Ελευθερουδάκη και το οποίο απασχόλησε έκτοτε και Πανιόνια επιστημονικά Συνέδρια.

Η προερχόμενη από τη μεγάλη αυτή χώρα ανεπίσημη έστω αλληλεγγύη δεν έλειψε ούτε στα χρόνια της αγγλοκρατίας στην Κέρκυρα. Κορυφαία εκδήλωσή της εκείνα τα χρόνια ήταν ένα γραμμένο στο Λονδίνο άρθρο του Γερμανού φιλόσοφου επαναστάτη και θεμελιωτή της θεωρίας του επιστημονικού σοσιαλισμού, Καρλ Μαρξ, με τίτλο  «Το πρόβλημα των Ιονίων νήσων», που φιλοξενήθηκε στην πολύ μεγάλης κυκλοφορίας νεοϋρκέζικη εφημερίδα «New York DailyTribune» στις 6 Γενάρη του 1859 (βλ. πάνω τον ίδιο και τμήμα του άρθρου). 

Το δημοσίευμα στιγμάτιζε το – καθ’ όλη τη διάρκειά του πλήρως αποδεκτό από τις επίσημες ΗΠΑ – καθεστώς της βαναυσότητας και της οικονομικής εκμετάλλευσης των Κερκυραίων και των άλλων Επτανησίων από τον βρετανικό ζυγό, ενημερώνοντας την αμερικανική κοινή γνώμη για το ανήθικο σχέδιο του βρετανικού Στέμματος να ανακηρύξει την Κέρκυρα και τους Παξούς ως αποικία του, αποχωρώντας από τα υπόλοιπα νησιά του Ιονίου. Το κοινό ενημερωνόταν ότι η Διεθνής Συνθήκη της Βιέννης του 1815, όπως τόνιζε ο συντάκτης του άρθρου, «όριζε την Αγγλία όχι ιδιοκτήτρια της Κέρκυρας, παρά μονάχα προστάτρια των εφτά νησιών». Από εκείνο το δημοσίευμα της «New York Daily Tribune» πληροφορήθηκε ακόμη ότι «(…) τα φιλανθρωπικά αισθήματα της Μεγάλης Βρετανίας για τα νησιά εκδηλώθηκαν στην πραγματικά αυστριακή αγριότητα, με την οποία ο (σ.σ. Βρετανός αρμοστής της Επτανήσου στα τέλη της δεκαετίας του 1840) σερ Henry Ward συνέτριψε (…) εξέγερση στα νησιά (…) Σ’ έναν πληθυσμό 200.000 ψυχών, οι 8.000 τιμωρήθηκαν με απαγχονισμό, μαστίγωση, φυλάκιση κι εξορία· γυναίκες και παιδιά μαστιγώθηκαν μέχρις αίματος».

Επτά και πλέον δεκαετίες μετά, το 1923, όταν ορδές του Μουσολίνι κατέλαβαν την Κέρκυρα προχωρώντας σε αισχρό εκβιασμό της ελληνικής κυβέρνησης με ανυπόστατα επιχειρήματα, στη Νέα Υόρκη έγινε η ισχυρότερη εκδήλωση λαϊκής αλληλεγγύης προς τον λαό του νησιού μας και άσκησης πίεσης προς τις επίσημες αμερικανικές αρχές, προκειμένου να παύσουν να «ερωτοτροπούν», όπως κατηγορούνταν, με το φασιστικό ιταλικό καθεστώς.

Επρόκειτο, πράγματι, για κάτι το συγκλονιστικό. Με Ελληνικές και ιταλικές οργανώσεις, με την υποστήριξη εργατικών οργανώσεων και του Κομμουνιστικού Κόμματος ΗΠΑ, οργάνωσαν στις 8 Σεπτέμβρη 1923 στη Νέα Υόρκη μεγάλο αντιφασιστικό συλλαλητήριο υπέρ του λαού της Κέρκυρας και της Ελλάδας και εναντίον του Μουσολίνι. 

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ κρατούσε τόσο «ουδέτερη» στάση, ώστε ο πρεσβευτής τους στη Ρώμη τηλεγραφούσε με διθυραμβικούς τόνους στην Ουάσιγκτον την επικράτηση του Μουσολίνι επί της Ελλάδας. Κι αυτό, ενώ ο παρών στον βομβαρδισμό της Κέρκυρας, επικεφαλής του αμερικανικού σκέλους του διεθνούς μη κυβερνητικού οργανισμού «Save the Children» στην Ελλάδα, Adam Fernie, που βοηθούσε στη διατροφή και περίθαλψη Μικρασιατών προσφύγων στο νησί, μετέδιδε διεθνώς όσα τραγικά διέπρατταν οι Ιταλοί εισβολείς. Τόσο καταγέλαστη ήταν η στάση των ΗΠΑ και τόσο κατακριτέο το γεγονός ότι «έβλεπαν» θετικά τον ρόλο του Μουσολίνι, ίσως και ως πιθανή φιλοαμερικανική «σφήνα» ανάμεσα στην ισχύ της Βρετανίας και της Γαλλίας στα ευρωπαϊκά πράγματα, που επανεκτυπώθηκε τότε λονδρέζικο καρτούν με τον «Θείο Σαμ» να «σταθμίζει» τον φιλικό απέναντί του αναδυόμενο αστέρα του ιταλικού φασισμού (βλ. πάνω). Στην Αθήνα λογοκρίνονταν από τις αρχές ακόμη και πολύτιμες αναφορές των «New York Times», που έφερνε όσο μπορούσε στο φως στην Αθήνα η εφημερίδα «Ριζοσπάστης», καθώς ο ανταποκριτής της αμερικανικής εφημερίδας στη Ρώμη μετέδιδε ότι στην Κέρκυρα είχαν συλληφθεί 80 στρατιώτες, αλλά οι περισσότεροι «περιβληθέντες πολιτικάς αμφιέσεις και αναμιχθέντες μετά του λοιπού πληθυσμού της νήσου» δεν ήταν υπό ιταλικό έλεγχο και αντιστέκονταν. Στη λεγόμενη «Πρεσβευτική Διάσκεψη» των Μεγάλων Δυνάμεων στο Παρίσι, για το θέμα της κατάληψης της Κέρκυρας και της τελικής ετυμηγορίας για ευθύνες ή όχι της Ελλάδας απέναντι σε ιταλικές αιτιάσεις για τον φόνο Ιταλού στρατηγού στα ελληνοαλβανικά σύνορα, ο Αμερικανός εκπρόσωπος, μολονότι είχε δικαίωμα παρέμβασης, περιορίστηκε να δηλώσει πως «αι Ηνωμέναι Πολιτείαι δεν πρόκειται εν προκειμένω να εκφέρουν γνώμην» – όπως κάνουν άλλωστε λίγο ή πολύ και σήμερα για ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, ευνοώντας τους αμφισβητίες αυτών. Σε πολλές μεγαλουπόλεις της Ευρώπης και άλλων ηπείρων, είναι αλήθεια, είχαν εκδοθεί ανακοινώσεις λαϊκών οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένης και της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εργατικών Συνδικάτων στο Παρίσι, κατά της ιταλικής εισβολής στην Κέρκυρα, αλλά διαδήλωση, μεγάλη τουλάχιστον, μόνο αυτή της Νέας Υόρκης είναι γνωστή, απαθανατισμένη στους «New York Times» και ευρύτερα στον αμερικανικό Τύπο, καθώς και σε αναφορά της ελληνικής διπλωματικής αντιπροσωπείας. 

Ο «Κατάδικος» του Ντίνου Θεοτόκη στις ΗΠΑ το 1926 

Άγνωστο τελείως ή όχι, γεγονός είναι ότι εδώ και οπωσδήποτε 100 ολόκληρα χρόνια, αν όχι περισσότερα, τα κερκυραϊκά Γράμματα, όπως αποδεικνύει αντίτυπο μιας ιστορικής έκδοσης εκείνης της ελληνικής οργάνωσης, ήταν «παρόντα» στο διεθνώς εμβληματικό, λόγω των αιματηρών κατά το 1886 εργατικών διαδηλώσεων, Σικάγο.  

Εκδοτικός οίκος με την ονομασία Greek Workers’ Press, που ανήκε σε Ελληνική Εργατική Ομοσπονδία μεταναστών εργατών με ταξική κοινωνική κατεύθυνση, διέθετε στο κοινό «αυθημερόν» και «παντού», όπως εξηγούσε στην τελευταία σελίδα έκδοσής του με τίτλο «Εργατικά Τραγούδια», διάφορα «Φιλολογικά Βιβλία» 20 ξένων και οκτώ Ελλήνων συγγραφέων, μεταξύ των οποίων και τον «Κατάδικο» του Ντίνου Θεοτόκη (βλ. πάνω αριστερά). Το βιβλίο αυτού του εμβληματικού Κερκυραίου σοσιαλιστή λογοτέχνη – που κυκλοφορεί βέβαια ίσαμε σήμερα στην Ελλάδα, αλλά και σε νέα έκδοση του 2021 στην αγγλική γλώσσα (βλ. πάνω) στις ΗΠΑ, όπως και άλλα τέσσερα έργα του – είχε κάνει την πρώτη του έκδοση στην Αθήνα, ως γνωστόν, μόλις το 1919. Στην οκτάδα των Ελλήνων συγγραφέων και μεταφραστών, αν και δεν κατονομάζεται,  συμπεριλαμβανόταν ίσως ο Κερκυραίος φιλολογικός «δάσκαλος» του Θεοτόκη, Ιάκωβος Πολυλάς, καθώς ο σχετικός κατάλογος ανέφερε και την λαμπρά μεταφρασμένη από τον ίδιο ομηρική «Ιλιάδα».      

Στις ΗΠΑ κυκλοφορούν σήμερα, από αμερικανικούς εκδοτικούς οίκους, περί τα 35 βιβλία λογοτεχνικού, ταξιδιωτικού και ιστορικού περιερχομένου που αναφέρονται στην Κέρκυρα και έχουν αμερικανικές ή ευρωπαϊκές συγγραφικές υπογραφές είτε αποτελούν μεταφράσεις έργων Κερκυραίων. Στην κορυφή των πωλήσεων βρίσκονται, εδώ και χρόνια, τα γνωστά βιβλία των Βρετανών συγγραφέων αδελφών Τζέραλντ και Λόρενς Ντάρελ.

Ένα καινούργιο λογοτέχνημα, γραμμένο από τον γνωστό συγγραφέα και δημοσιογράφο-συνεργάτη των «New York Times», Alex Preston, φίλο της Κέρκυρας και προσκεκλημένο στη δραστηριότητα  Corfu Literary Festival των προηγούμενων ημερών, μέλλει να συζητηθεί πολύ. Εκδόθηκε στις ΗΠΑ από τον νεοϋρκέζικο και μάλλον ελληνικής έμπνευσης στην ονομασία του εκδοτικό οίκο Pegasus Books μόλις στις 4 Αυγούστου 2026 με τον τίτλο «A stranger in Corfu» – θέμα επόμενου ξεχωριστού κειμένου – και ήδη κυκλοφορεί, αμετάφραστο ακόμα, στην Αθήνα. Έχει στο επίκεντρό του τη δράση ποικιλώνυμων -βρετανικών και άλλων- μυστικών υπηρεσιών στην Κέρκυρα.  

Φυσικά, δεν αφορά τον… «Πράκτορα 007 – Για τα μάτια σου μόνο», με τον Τζέιμς Μποντ, τη γνωστή «ψυχροπολεμική» ταινία κινηματογράφου που είχε γυριστεί για λογαριασμό της αμερικανικής United Artists Corporation στην Κέρκυρα με πρωταγωνιστή τον Ρότζερ Μουρ το 1980 και τον καιρό εκείνο ανέδειξε πολύ το νησί, μαζί και τα κρασιά Theotoky Estate, διεθνώς.

Σε αντίθεση -ειρήσθω εν παρόδω- με ό,τι συμβαίνει τα τελευταία χρόνια με αμερικανικά κινηματογραφικά γυρίσματα στην Κέρκυρα και αναμένεται να συμβεί και με ανάλογη αμερικανική ταινία που προγραμματίζεται για το εγγύς μέλλον με συμμετοχή γνωστών Ελλήνων ηθοποιών, όπως ο Αλέξης Γεωργούλης, εκείνη η ταινία της αμερικανικής εταιρείας (βλ. πάνω τον Ρότζερ Μουρ με την Καρόλ Μπουκέ στο νησί) δεν είχε εν μέρει… προπληρωθεί από τις τσέπες μας, με αχρείαστες πια, ειδικά για την προβολή της Κέρκυρας, κρατικές επιδοτήσεις. Ο Μουρ, όπως θα θυμόσαστε, εξιχνίαζε μιαν υποτιθέμενη μυστηριώδη ανατίναξη πλοίου ανοιχτά της Κέρκυρας που μετέφερε προηγμένης τεχνολογίας πυρηνικό υλικό και αν «έπεφτε στα χέρια» των Ρώσων αυτό θα μπορούσε να έχει θανάσιμες συνέπειες για τον κόσμο μας, ενώ βέβαια στα χέρια του αμερικανικού κράτους ήταν… ακίνδυνο έργο πολιτισμού! 

Ήταν όμως, για κάποιους γνωρίζοντες, σαν αθέλητα να μιλούσε, συνειρμικά, για ανομολόγητα σχέδια των ΗΠΑ -που αποκαλύφθηκαν σε όλη τους την έκταση λίγα χρόνια αργότερα- σχετικά με την «αξιοποίηση», ως ναυτικής βάσης προωθημένης τεχνολογίας, μέσω του ΝΑΤΟ, τμήματος του πιο τουριστικού όρμου της Κέρκυρας: εκείνου της Παλαιοκαστρίτσας!   

Το βιβλίο «A stranger in Corfu», ένα μυθιστόρημα-ψυχολογικό θρίλερ κατασκοπείας που αξιοποιεί έντεχνα διάφορα ιστορικά γεγονότα (βλ. εξώφυλλο πάνω), έρχεται να ρίξει φως, υπαινικτικά, σε άλλες σκοτεινές δραστηριότητες άμεσα σχετιζόμενων με τις ΗΠΑ μυστικών υπηρεσιών στην Κέρκυρα, έχοντας ως σημείο αναφοράς το νησάκι Βίδο· εκείνο στο οποίο το 1901 ο λόγιος Νικόλαος Κονεμένος φαντάστηκε ότι θα μπορούσε να αρχίσει λειτουργεί πειραματικά, σε μικρογραφία, η μελλοντική σοσιαλιστική κοινωνία, με δική του συνεισφορά, καθώς είχε κερδίσει, υποτίθεται, «τον πρώτον αριθμό του Μεγάλου Λαχείου της Αμερικής, ένα εκατομμύριο και διακόσιες χιλιάδες δολάρια»!

Η έκδοση του 1926 με τα ελληνικά εργατικά τραγούδια στις ΗΠΑ, που πρότεινε και βιβλίο του Θεοτόκη, πρέπει να συμπληρώσουμε, έδινε έμφαση σε επαναστατικά και είχε μάλιστα ένα ιδιαίτερο κερκυραϊκό «χρώμα», αφού είχαν την τιμητική τους εκεί ποιητικές δημιουργίες Κερκυραίων. 

Ξεχώριζε ολοσέλιδο, ανάμεσά τους, το αφιερωμένο στον ηγέτη της ρωσικής Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης ποίημα «Λένιν» του Σπύρου Νικοκάβουρα (βλ. πάνω). 

Ένας Κερκυραίος μουσικοσυνθέτης που έκανε διεθνή καριέρα είχε μελοποιήσει τότε εκεί, στο Σικάγο και στη Νέα Υόρκη, κάποια από αυτά τα τραγούδια. Φτωχόπαιδο είχε ξεκινήσει τις νότες στην Παλαιά Φιλαρμονική της πόλης, πριν πιάσει δουλειά ως υπηρέτης σε σπίτια πλουσίων της Αθήνας για να «βγάλει» το Ωδείο της και -χωρίς να ξεχάσει τι σημαίνει εργατική τάξη και δίχως να θαμπωθεί από το «αμερικανικό όνειρο»- να διαπρέψει τελικά σε διάφορες χώρες και στις ΗΠΑ, όπως έγραψαν οι «New York Times» στον θάνατό του. Ήταν ο Σπύρος Μπεκατώρος (βλ. πάνω τον ίδιο και το δημοσίευμα της θανής του). 

Ο εκδοτικός οίκος των Ελλήνων εργατών με τον οποίο συνεργάστηκε στο Σικάγο, η μονάδα Greek Workers’ Press, στεγαζόταν σε λεωφόρο που έφερε το όνομα του πρωτεργάτη της θεσμικής συγκρότησης του μεγάλου αμερικανικού έθνους και διοικητή Γενικού Επιτελείου της αστικής Αμερικανικής Επανάστασης: Washington.

«Του Βάσιγκτον η γη»

Γκαρδιακά χαροποιήθη
και του Βάσιγκτον η γη,
και τα σίδερα ενθυμήθη
που την έδεναν και αυτή.

Έχουν περάσει από τούτα τα χώματα, όπου ο Διονύσιος Σολωμός (βλ. πάνω δημιουργία της Κερκυραίας προσωπογράφου Ρένα Κρουαζιέ) έζησε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του και πέθανε, ουκ ολίγοι Αμερικανοί πρεσβευτές στην Ελλάδα, για να μην πούμε και ακόμη πιο ισχυρούς εκπρόσωπους των ΗΠΑ που ήλθαν άλλοτε… για καλούς και άλλοτε για κακούς σκοπούς, μα ούτε ένας, ωστόσο, δεν πέρασε από το σπίτι του. Το σημερινό, εννοούμε, κερκυραϊκό Μουσείο Σολωμού και έδρα της Εταιρείας Κερκυραϊκών Σπουδών (ΕΚΣ), επίλεκτα μέλη-ιδρυτές και υποστηρικτές της οποίας αποτέλεσαν ορισμένους από τους πρώτους και σημαντικότερους Έλληνες μεταφραστές και θαυμαστές Αμερικανών λογοτεχνών. 

Κι ας είχε βάλει τον Ουάσιγκτον στον Εθνικό Ύμνο της χώρας ως τιμή για τη θερμή υποδοχή της είδησης της Ελληνικής Επανάστασης στα βορειοαμερικανικά εδάφη! Κι ας είναι ο δικός μας ο μοναδικός Εθνικός Ύμνος χώρας που αναφέρεται και στο αμερικανικό έθνος!

Βέβαια, όταν κάποια χρόνια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την ερείπωση από πολεμικές βόμβες του σπιτιού του ποιητή με τη διεθνιστική συνείδηση -που ήθελε από «τη μικρότη του τόπου» να αναδεικνύονται στο έργο του «τα μεγαλύτερα συμφέροντα της Ελλάδας» και συγχρόνως «τα μεγαλύτερα συμφέροντα της ανθρωπότητας»- το Ελληνικό Δημόσιο με καθυστέρηση μεγάλη κίνησε να το κάνει δικό του με τη διαδικασία της απαλλοτρίωσης, για να το ανοικοδομήσει, είχε εγείρει ενστάσεις και είχε στραφεί δικαστικά κατά του Δημοσίου ένα πρόσωπο από τις ΗΠΑ (βλ. πάνω σχετικό δημοσίευμα), με υποστήριξη φιλοαμερικανικών κύκλων. Δεν μπορεί, ωστόσο, να είναι αυτός ο λόγος. Απλώς, ισχύει μάλλον μια απάντηση που μας έδωσε σε ένα άλλο ερώτημα ο πρόεδρος του πολύ δραστήριου κερκυραϊκού παραρτήματος της πασίγνωστης αμερικανο-ελληνικής οργάνωσης AHEPA, Χριστόδουλος – Αντώνης Προβατάς. 

Τον ρωτήσαμε πώς και δεν παραβρέθηκε στην πρόσφατη δεξίωση της Αμερικανίδας πρέσβειρας κ. Γκιλφόιλ για την Αμερικανική Ανεξαρτησία και μας εξήγησε ότι δεν είχε προσκληθεί: «Προφανώς, είναι άλλες οι προτεραιότητες, γι’ αυτό δεν θα προσκληθήκαμε», εξήγησε. 

Και να πει κανείς ότι δεν έχει κόσμο και κοσμάκη και… «Μορφωτικά Τμήματα» και συμβούλους επί συμβούλων για να ξέρει κάτι για τον Σολωμό ή να μην αγνοεί οργανώσεις όπως η AHEPA η αμερικανική πρεσβεία! Λίγο-πολύ όμως όλα καθορίζονται, σε τελική ανάλυση, από το ποιες είναι οι προτεραιότητες, ποιες οι πραγματικές αξίες, ποιοι οι στόχοι! 

Τόσες δεκαετίες, από το 1868 που συμφωνήθηκαν επίσημες διπλωματικές σχέσεις και μετά τη φυγή του διανοούμενου πρώτου πρέσβη στην Αθήνα, Charles K. Tuckerman, να μην έχουν ακούσει – ή λέτε να μην τους ενθουσίασε το γεγονός – ότι ο Σολωμός με διεθνιστικό πνεύμα για έναν αλληλέγγυο κόσμο ειρήνης έγραψε (και) για τον Ουάσιγκτον και τη δική τους, ανεπιθύμητη βέβαια στους κύκλους τους προ πολλού ως έννοια, Επανάσταση; 

«Δεν θυμόμαστε να μας έχει επισκεφθεί ποτέ Αμερικανός πρεσβευτής τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά και αν και είχε γίνει πιο πριν κάποια τέτοια επίσκεψη, δεν μπορεί, θα ήταν γραμμένο στα κιτάπια μας, θα το είχαμε μάθει κι εμείς», μας είπε γηραιό μέλος της 74χρονης ΕΚΣ στην παλαιά σολωμική κατοικία στα Μουράγια της πόλης. 

Οπότε, για έναν ακόμη λόγο, πολύ καλά έκαναν και δεν προσήλθαν στην προσβλητική κιόλας για την πόλη-μνημείο της Unesco δεξίωση προκλητικής χλιδής της Αμερικανίδας πρέσβειρας, στο θηριώδες mega yacht, ούτε ο δήμαρχος της πόλης, Στέφανος Πουλημένος, ούτε ο – αυτό… πού το πάτε, άλλοτε κατηγορούμενος σε δίκη για… αντιαμερικανισμό! – περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων, Γιάννης Τρεπεκλής.

Επίσης, πιθανότατα θα ‘ταν τζάμπα κόπος να της προσφερθεί, συμβολικά, εκείνο το ανεπίδοτο το 1945 στον Αμερικανό πρόεδρο, Χάρι Τρούμαν, όπως γράψαμε στην αρχή του κειμένου μας, ποίημα του ημέτερου Δεπούντη «Η Καταστροφή». 

Στο τέλος της ποιητικής αυτής έκδοσης υπήρχε μια σημείωση για όλα όσα «Η Καταστροφή» τραγουδούσε στους στίχους της. Διατύπωνε την ελπίδα, καθώς η αμερικανική ατομική βόμβα ήταν γεγονός, η ενδεχόμενη εγκληματική ρίψη της στην Ιαπωνία και αλλού σκίαζε τον ορίζοντα, οι μεταπολεμικές ευχές για ειρήνη έμπαιναν πάλι σε δεινή δοκιμασία και ούτε η Κέρκυρα ούτε η Ελλάδα ανάσαιναν ελεύθερα μετά τη συντριβή του ναζιστικού τέρατος, για μια εποχή «της αδερφοσύνης των λαών». Έλεγε ακόμα: «Όλοι οι άνθρωποι θα υποφέρουν σε φριχτή αγωνία, και κοντά Τους ο ποιητής». Ευχόταν να μην υπάρξει «το ξέσπασμα του τελικού χαμού του Σύμπαντος» και αντί για τον Ψυχρό Πόλεμο και όλα όσα ακολούθησαν «να είναι το τέλος η Αγάπη, η ειρήνη των ανθρώπων». Αναφερόταν «στο Μέγα Όραμα της Ελευθερίας». Και κατέληγε: «Ως τον Εξοχώτατο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής κ. Truman, όπου σ’ αυτόν είναι αφιερωμένο το τραγούδι “Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ”, δε θα φτάσει, ευγενικέ αναγνώστη, γιατί “τύποι” και “λόγοι” και πολεμικές ακόμα “αυστηρότητες” απαγορεύουν, ίσως μόνο τη σημερινή (μέρα), να το λάβει στα χέρια του, γραμμένο στην πατρική μας ελληνική γλώσσα!».

Τέτοια λόγια για τις ΗΠΑ, τέτοιες ώρες, με τέτοια νέα ιμπεριαλιστική τρικυμία στην Ουάσιγκτον, όσο και να ‘ναι δεν θα ακούγονται πολύ βολικά.

Αμερικανικές σημαίες κι ένα φιρμάνι λοχαγού από «του Βάσιγκτον τη γη» στην Κέρκυρα

Πέντε χρόνια πριν, το πρωί της πρώτης μέρας της Κέρκυρας χωρίς ναζιστική μπότα 10ης Οκτώβρη 1944, δηλαδή τρία χρόνια προτού η εξασθενημένη Βρετανία «παραδώσει» στις ΗΠΑ τα ηνία της ιμπεριαλιστικής ηγεμονίας της στην Ελλάδα και στα ύδατά της, ο κερκυραϊκός λαός ξύπνησε πλημμυρισμένος από χαρά. Ενόψει της βέβαιης πλήρους αποχώρησης των ναζιστικών στρατευμάτων, νεολαίοι είχαν ετοιμάσει, με επικεφαλής το κυρίαρχο στο νησί ΕΑΜ, εορτασμό του γεγονότος, όχι μόνο με ελληνικές σημαίες, αλλά και με κάποιες προϋπάρχουσες και νέες των «Μεγάλων Συμμάχων» του αντιχιτλερικού συνασπισμού: αμερικανικές, βρετανικές, σοβιετικές. Τις ύψωσαν όλες τη μία δίπλα στην άλλη λοιπόν σε μεγάλη συγκέντρωση στην πλατεία Σαρόκο, όπου όμως όσο πέρναγε η ώρα τόσο η χαρά χανόταν!      

Τι φιρμάνι (βλ. πάνω αριστερά) ψεύτικο ή αληθινό ήταν αυτό που είχε κολληθεί ξημερώματα σε διάφορους δρόμους κι έφερε πρώτη-πρώτη την υπογραφή ενός άγνωστου, βέβαια, Αμερικανού λοχαγού, ονόματι Ε. Ρότζερς, ενός Βρετανού υπολοχαγού και ενός ακόμη Αμερικανού ανθυπασπιστή, με σκέτο όνομα Γεώργιος, λες και ήταν «μυστικός»; 

Μήπως, αναρωτιούνταν κάποιοι, αυτός ο Ρότζερς είναι ένας από εκείνους τους δέκα Αμερικανούς αεροπόρους που το αεροπλάνο τους λόγω βλάβης τον Νοέμβρη του 1943 είχε προσγειωθεί στην περιοχή της Λευκίμμης; 

Από εκείνους που μετά την απόκρυψή τους επί μέρες εκεί με ευθύνη τοπικού αντιστασιακού πυρήνα του αγγλόφιλου ΕΔΕΣ, τελικά, στα τέλη Δεκέμβρη του 1943 τη βαριά ευθύνη της διάσωσής τους, της μεταφοράς τους στην πόλη και από ‘κει με βάρκες στα βουνά της Ηπείρου σε Σύνταγμα του μάχιμου αντιστασιακού στρατού του ΕΛΑΣ για να τους παραδώσει σε βρετανική Αποστολή, είχαν αναλάβει και φέρει εις πέρας, με απίστευτα τολμηρή  επιχείρηση και γενναιότητα, οι δυνάμεις του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ στη Λευκίμμη και στην πόλη της Κέρκυρας, καθώς και στα ενδιάμεσα χωριά, σε όλη αυτή τη διαδρομή των σαράντα περίπου χιλιομέτρων εν μέσω γερμανικών φυλακίων; 

Ο Αμερικανός δεν ήταν αεροπόρος και ούτε αυτός ούτε οι έτεροι υπογραφόμενοι, που εκπροσωπούσαν όπως έλεγαν το Συμμαχικό Στρατηγείο Μέσης Ανατολής και Μεσογείου, αστειεύονταν: «Η Κέρκυρα θα τελή υπό τον έλεγχο του Στρατηγού Ζέρβα και των Εθνικών ομάδων του (σ.σ. του ισχνού στο νησί βρετανόφιλου ΕΔΕΣ)» και «πάσα άλλη Οργάνωσις και άπαντες οι πολίται δέον να καταθέσουν αμέσως τα όπλα και να παραδώσουν ταύτα εις την Συμμαχικήν Αποστολήν», έλεγε το φιρμάνι τους. Απαιτούσε «πλήρη συνεργασία με τας δυνάμεις του Στρατηγού Ζέρβα δια την τήρησιν του Νόμου και της τάξεως».  

Την ίδια μέρα, εναντίον της άοπλης ΕΑΜικής συγκέντρωσης – όπως έγινε δύο περίπου μήνες αργότερα στην Αθήνα – και με στόχο κυρίως τον εκφοβισμό και την υποταγή των πλειοψηφικών στο νησί ΕΑΜικών δυνάμεων εκτοξεύτηκαν πυρά από δύναμη του ΕΔΕΣ, ο οποίος κατηγόρησε το ΕΑΜ για την έναρξη πυροβολισμών. Προς τιμή του, ο Ρότζερς έριξε στον ΕΔΕΣ την ευθύνη (βλέπε έκδοση «Χρόνια Πολέμου και Κατοχής» του ενάντιου στο ΕΑΜ Κώστα Δαφνή), απαιτώντας αδιαπραγμάτευτα κατά τα άλλα από το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ να… πειθαρχήσουν στον ίδιο, τους Βρετανούς και τον εντολοδόχο τους ΕΔΕΣ. Δύο περίπου βδομάδες μετά, πάλι εν ονόματι του Συμμαχικού Στρατηγείου, με βία και δόλο επιβλήθηκε αφοπλισμός του ΕΛΑΣ. 

Σώζεται στο Αρχείο Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) πολυσέλιδη αναφορά της ΕΑΜικής Νεολαίας ΕΠΟΝ της Κέρκυρας (βλ. πάνω τμήμα της), που αναφέρεται σε εκείνες τις αμερικανικές σημαίες και στις λαϊκές προσδοκίες στο γιορτινό παλλαϊκό συλλαλητήριο του ΕΑΜ, όπου είχε κληθεί να μιλήσει και ο Αμερικανός εκπρόσωπος των «Συμμαχικών Δυνάμεων», όπως και ο εκπρόσωπος της κυβέρνησης «Εθνικής Ενότητας» του Καΐρου. Αναφέρει ανάμεσα σε άλλα: «Η τάξη και η πειθαρχία θα επικρατούσε στο νησί μας (…) “Όλοι στη Λαϊκή Αγορά, για τους Συμμάχους”, ήταν το σύνθημα που βροντοφώναζαν οι τηλεβόες της ΕΠΟΝ (…)  Μια απέραντη ανθρωποθάλασσα, ένα πυκνό και πολύχρωμο δάσος από σημαίες (…) στα χέρια της νέας γενιάς. Μία αυθόρμητη κραυγή από τον πολυβασανισμένο κερκυραϊκό λαό. Σημαίες ελληνικές, αγγλικές, ρωσικές, αμερικανικές, λάβαρα της ΕΠΟΝ, συνθήματα της λευτεριάς, της λαοκρατίας, του λαογέννητου ΕΑΜ, του ηρωικού λαϊκού στρατού μας, των συμμάχων μας. Να η προσωπία (προσωπογραφία) Ρούζβελτ, Στάλιν, Τσόρτσιλ, ζωγραφισμένη σ’ ένα μακρύ πάνινο (…) “Ζήτω οι σύμμαχοι Αγγλία, Ρωσία, Αμερική” (…). Πίσω η μουσική της ΕΠΟΝ παίζοντας ένα εθνικό εμβατήριο (…) Ο Αμερικανός εξέφρασε στην αρχή την ικανοποίηση των Συμμάχων (…) που μετά από τριάμισι χρόνια αβάσταχτης σκλανιάς ελευθερώνεται το όμορφο νησί μας (…). “Εμείς θα σας στείλουμε τρόφιμα και ό,τι άλλο έχετε ανάγκη”… Ο πεινασμένος και κουρελιασμένος λαός της Κερκύρας εξεδήλωσε την μέχρι αυτοθυσίας απόφασή του να ζήσει ελεύθερος και κυρίαρχος στον τόπο του. “Όχι φαΐ, λευτεριά και λαοκρατία θέλουμε”, ήταν η κραυγή που έβγαινε από χιλιάδες στόματα (…) “ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΕΠΟΝ”, “Ζήτω η Εθνική Κυβέρνηση”, “Ζήτω η Ελλάδα”, “Λαοκρατία” (…) Ευτυχία, χαρά, ενθουσιασμός γέμιζε τις καρδιές του πολυβασανισμένου κερκυραϊκού λαού, ενώ πίστευε πως πια είναι ελεύθερος να χαρεί την λευτεριά του, ενώ πίστευε πως φύγαν μακριά, φύγαν για πάντα οι μαύρες μέρες, οι στιγμές του φόβου και της τρομοκρατίας (…) Ζητούσε να φύγουν τα πολυβόλα που ήταν στημένα σ’ όλη την πόλι από τους ξένους ΕΔΕΣίτες που είχαν έρθει από την Ήπειρο (…) Η φριχτή βοή του πολυβόλου και της χειροβομβίδας διέσχισε την ατμόσφαιρα.

Έτσι υποδέχθηκαν το ΕΑΜ και ο λαός τους Αμερικανούς απεσταλμένους, ενώ -αξίζει επίσης να σημειωθεί- άστοχοι, αδιάκριτοι ή αδιάφοροι για θύματα μεταξύ του πληθυσμού κοινοί αμερικανικοί και βρετανικοί βομβαρδισμοί με στόχο ναζιστικά στρατεύματα στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής του νησιού, κυρίως στο νότιο τμήμα του, είχαν στερήσει τη ζωή από ουκ ολίγους Κερκυραίους.     

Κάπως έτσι, ενώ σε ολόκληρη τη μετακατοχική Ελλάδα ήταν Βρετανοί στρατιωτικοί αυτοί που εμφανίστηκαν ως τοποτηρητές-εκπρόσωποι του Συμμαχικού Στρατηγείου και απαιτούσαν «συμμόρφωση» προς τις επιθυμίες του, μόνο στην Κέρκυρα επιλέχθηκε να «μπουν μπροστά» Αμερικανοί στρατιωτικοί. Ενδεχομένως, επειδή είχε κριθεί σκόπιμο να μη συγχέεται η νέα κατάσταση πραγμάτων με εκείνη του έως το 1864 βρετανικού προτεκτοράτου. Κάποιοι αναρωτιόντουσαν, βέβαια, αν οι Αμερικανοί είχαν την πλάνη ότι ίσχυε ακόμη πλήρως η περίφημη ρήση του Ναπολέοντα Βοναπάρτη για την πολύτιμη και αναντικατάστατη στρατηγική θέση της Κέρκυρας στους θαλάσσιους δρόμους της ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής.

Οι διωγμοί που υπέστησαν μετά τον «συμμαχικό» αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και την επιβολή μονοκρατορίας του ΕΔΕΣ μέλη, στελέχη και φίλοι του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στο νησί είναι απερίγραπτοι. Μέσα σε έναν μήνα είχε συλληφθεί ολόκληρη η τοπική ηγεσία του ΚΚΕ. Μαζί με Βρετανούς και άλλους συμπατριώτες του, πεζοναύτες, εκείνος ο Ρότζερς, από την ευρύτερη οικογένεια του οποίου προέρχονταν σύμφωνα με ορισμένα στοιχεία ο μακροβιότερος στρατηγός του ΝΑΤΟ, Μπέρτραντ Ρότζερς, το όνομα του οποίου συνδέθηκε κομβικά το 1980 με τη συμφωνία της κυβέρνησης της ΝΔ υπό τον Κερκυραίο από την πλευρά της μητέρας του πολιτικό Γεώργιο Ράλλη για την επανένταξη της Ελλάδας στο στρατιωτικό σκέλος του Βορειοατλαντικού Συμφώνου μετά την αποχώρηση από αυτό το 1974, είχε κυριαρχική εξουσία στην Κέρκυρα, τουλάχιστον έως και τον Φλεβάρη του 1945 (βλ. πάνω έγγραφο κοινής συνεδρίασης Αμερικανών του Πολεμικού τους Ναυτικού και της Μονάδας Πεζοναυτών NCIS, Βρετανών στρατιωτικών και Ηπειρωτών ΕΔΕΣιτών αξιωματούχων με ημερομηνία 9 Φλεβάρη 1945), υποστηριζόμενος από δύο στελέχη της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών. Στη συνάντηση εκείνη τέσσερις μήνες μετά την απελευθέρωση του νησιού, που πραγματοποιήθηκε στο ανάκτορο Μον Ρεπό, αποφασίστηκε η ενίσχυση της τοπικής εξουσίας του ΕΔΕΣ. Δόθηκε εντολή στον Έλληνα πολιτικό διοικητή Ιονίων Νήσων, Λέοντα Μακκά, να ιδρυθούν στρατονομικά αποσπάσματα με συμμετοχή ανδρών, από ελληνικής πλευράς, μόνον από μονάδες του Ζέρβα και της «υπό εξυγίανση» υποτίθεται Χωροφυλακής, με πλήρη αγνόηση σχετικών προτάσεων του κυρίαρχου στον λαό ΕΑΜ για κοινή συμφωνία και δράση με πνεύμα «εθνικής ενότητας» σε κάποια τέτοια, τουλάχιστον, ζητήματα. Τα κάθε λογής μέτρα θα προωθούνταν υπό την εποπτεία των «Στρατιωτικών και Ναυτικών Δυνάμεων αμφοτέρων των συμμάχων», ενόψει δημιουργίας σώματος Εθνοφυλακής. Σύμφωνα με το πρακτικό της συνεδρίασης, «κατόπιν αιτήματος (σ.σ. δύο) ανωτέρων Αμερικανών Αξιωματικών», που ήταν γνωστό ότι ανήκαν στις Μυστικές Υπηρεσίες των ΗΠΑ, αυτοί εξαιρέθηκαν από διάφορους κοινούς για τους λοιπούς αξιωματούχους περιορισμούς.

Σταδιακά, μέσα σε μία πενταετία, στο όργιο βίας και καταστολής που εξαπολύθηκε από την κυρίαρχη τάξη με τη βρετανική στην αρχή και την αμερικανική προτροπή και υποστήριξη στη συνέχεια, όλοι ανεξαιρέτως οι Κερκυραίοι ΕΑΜίτες – στο σύνολό τους πρωτοπόροι κομμουνιστές – που ηρωικά είχαν πρωταγωνιστήσει στην εκπληκτική και ιδανική ως θέμα για κινηματογραφική ταινία διάσωση των δέκα Αμερικανών αεροπόρων (βλ. πάνω φωτογραφία των τελευταίων με αντάρτες στην έδρα ηπειρωτικού Συντάγματος του ΕΛΑΣ, μαζί και με Βρετανούς τοποτηρητές του Συμμαχικού Στρατηγείου, που φρόντισαν μετά για τη μεταφορά τους στην Ιταλία) συνελήφθησαν περισσότερες από μία φορά, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, εξορίστηκαν σε ξερονήσια του Αιγαίου και στο κολαστήριο της Μακρονήσου ή και τους αφαιρέθηκε η ελληνική ιθαγένεια, ένας σκοτώθηκε από κρατικά και παρακρατικά πυρά και δύο καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν. 

Ο Charles K.Tackerman, πρώτος όπως προαναφέραμε πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Ελλάδα, δεν ήταν τυχαίο πρόσωπο, ούτε απλός διπλωμάτης. Διακεκριμένος συγγραφέας και μελετητής της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, το 1871, πενήντα δύο χρόνια μετά τον Everett και εβδομήντα τρία χρόνια προτού εμφανιστεί στο νησί ως σατράπης-εντολέας ο Αμερικανός λοχαγός Ρότζερς, έγινε ο δεύτερος σημαντικότερος Αμερικανός περιηγητής στο νησί, σύμφωνα και με τον Κώστα Τσουμάνη, ιστορικό ερευνητή θεμάτων τουριστικού ενδιαφέροντος της Κέρκυρας, ενώ είχαν προηγηθεί το 1839 ο James Alvin Cooley και το 1853 ο Cornelius Conway Felton, συντάκτης ελληνικής ποιητικής ανθολογίας. 

Ο Tackerman αποτύπωσε τις εντυπώσεις του έναν χρόνο μετά σε βιβλίο, όπου περιέλαβε κεφάλαιο «Η νήσος Κορφού». Το 1877 η έκδοση κυκλοφόρησε στην ελληνική γλώσσα με τον τίτλο «Οι Έλληνες της σήμερον» (βλ. πάνω) και επανεκδόθηκε το 1995 από τον επτανησιακό εκδοτικό οίκο Εκδόσεις Καραβία.

Δεινός παρατηρητής και διορατικός σχολιαστής, ο Τάκερμαν έγραψε, ανάμεσα σε άλλα: «Φαίνεται πως σπουδαίοι άνθρωποι έχουν σταθεί πάνω σ’ αυτή τη γη και σπουδαία γεγονότα έχουν λάβει χώρα κάτω από τον ουρανό του νησιού (…) Οι άνθρωποι, σε αντίθεση με τη φασαρία από τις καμπάνες, είναι ήσυχοι και εύτακτοι. Αν και υπάρχει έλλειψη αίσθησης ευημερίας, υπάρχει κάτι ελκυστικό σε αυτούς τους άβουλους, δαιδαλώδεις, παλαιομοδίτικους δρόμους (…) Η κοινωνία της Κέρκυρας είναι λιτή και οι άνθρωποι απλοί στα γούστα τους. Οι χαμηλές τάξεις είναι ολιγαρκείς, κάνουν μεν παράπονα (…), είναι ευγενικοί και καταδεκτικοί, ευέξαπτοι και περήφανοι. Η περηφάνια του Έλληνα ποτέ δεν τον εγκαταλείπει. Δίνεται χέρι με χέρι από γενιά σε γενιά».

Αλλά προφανώς ούτε αυτόν είχε διαβάσει στις μέρες μας η κ. Γκιλφόιλ. Δεν πρέπει, ωστόσο, να έχει παράπονο. Απουσίασαν επιδεικτικά από την ασύμβατη με την Κέρκυρα δεξίωση αυτής και του δισεκατομμυριούχου, ασφαλώς από τον μόχθο του, φίλου της πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Ιταλία, οι πολιτικές αρχές του τόπου, περιοριζόμενες στην αποστολή δώρων, όμως «πειθάρχησαν» απολύτως, ασφαλώς όχι κάνοντας «του κεφαλιού τους», οι στρατιωτικές, αστυνομικές και συναφείς αρχές (βλ. πάνω).

Ήταν σαφής εξάλλου η επίσημη κυβερνητική εκπροσώπηση, η ανταπόκριση στην πρόσκληση (βλ. πάνω). Δεν υπήρχε, ίσως, πιο κατάλληλο πρόσωπο για να την εκφράσει από τον τοπικό βουλευτή της ΝΔ. 

Ο γνωστός για τη μακρά και μάχιμη θητεία του στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, υφυπουργός Ναυτιλίας, Στέφανος Γκίκας, έχει στο ενεργητικό του -και δεν το κρύβει- στοιχεία όπως ότι, μεταξύ άλλων, είναι απόφοιτος του Επιχειρησιακού Κέντρου Εκπαίδευσης του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού στο San Diego των ΗΠΑ. Επίσης, υπηρέτησε σε διπλωματική θέση στην Ελληνική Αντιπροσωπεία στο στρατηγείο του ΝΑΤΟ στις Βρυξέλλες. Ακόμη, έχει λάβει σημαντικές διακρίσεις και σε ΝΑΤΟικό επίπεδο. Δεν είχε την τύχη, όπως άλλος συμπατριώτης του ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος, να τελειώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση με αμερικανική υποτροφία και να τιμηθεί στον επαγγελματικό στίβο με την προτίμηση διεθνώς κορυφαίων δραστηριοποιούμενων στο νησί μας επιχειρηματικών οικογενειών, αμερικανικών και μη, αλλά επέδειξε ηγετικά προσόντα που τον ανέδειξαν σε υψηλόβαθμο αξιωματούχο και στο αμερικανοκρατούμενο ΝΑΤΟ. Μικρός, μαθητής ακόμα, θέλοντας και μη, «γαλουχήθηκε» άλλωστε, όπως επιχειρήθηκε να συμβεί και με χιλιάδες άλλους Κερκυραίους κάποιας ηλικίας σήμερα, με αμερικανοΝΑΤΟικές… θρησκευτικές αξίες.

Δεήσεις και κατήχηση στην Κέρκυρα για την ευόδωση των σκοπών του ΝΑΤΟ! 

Δέηση υπέρ του ΝΑΤΟ στο νησί των Φαιάκων; Σύμφωνα με μεγάλη αμερικανική πλατφόρμα τεχνητής νοημοσύνης, πολλά και διάφορα έχουν συμβεί στην Κέρκυρα και συνολικά στην Ελλάδα για ή από τους Αμερικανούς και το ΝΑΤΟ, αλλά… όχι κι έτσι, κάτι τέτοια τα λένε εξτρεμιστές αντιαμερικανοί. Πάλι καλά που δεν μας έκοψαν τη σύνδεση! Όχι, ποτέ -επέμεναν- δεν γίνονταν δεήσεις στην Ελλάδα για την ευόδωση των σκοπών του Βορειοατλαντικού Συμφώνου. Έλα όμως που γίνονταν και παραγίνονταν στην Κέρκυρα! 

Ήταν 1961. Οι ταπεινώσεις της Κέρκυρας διαδέχονταν, από ετών, η μία την άλλη. Όχι μόνο ήταν γιορτή η μέρα της ίδρυσης του ΝΑΤΟ, στην οποία στο κάτω-κάτω η Ελλάδα δεν συμμετείχε, αφού έγινε αργότερα μέλος του, αλλά γινόταν και τελετή. Σ’ αυτήν συχνά όφειλαν να παρίστανται υποχρεωτικά οι μαθητές μαζί με τις πάσης φύσεως αρχές και ο Δεσπότης βέβαια να ψάλει δέηση, ώστε ο στρεφόμενος εναντίον της ειρήνης και των λαών ψυχροπολεμικός αυτός στρατιωτικός και πολεμικός οργανισμός να μακροημερεύει, να «γράφει στα παπούτσια του» τη θέληση των λαών και σύνορα και αξίες και να καταστέλλει αυτούς τους οποίους υποτίθεται ότι προστατεύει. 

«Η 12η επέτειος του Ν.Α.Τ.Ο. θα εορτασθή μεθαύριον – Δέησις προς του Ηρώου, δια την ευόδωσιν των σκοπών του Συμφώνου», σημείωνε η τοπική εφημερίδα «Τηλέγραφος» (βλ. πάνω, πηγή για τα σχετικά νατοϊκά δημοσιεύματα: Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας) στις 11 Απρίλη 1961. 

Έτσι και έγινε, βέβαια, μπροστά στο μνημείο των πεσόντων μας στην Πάνω Πλατεία στις 13 Απρίλη 1961. Ο Μητροπολίτης Μεθόδιος έψαλε δέηση για το ΝΑΤΟ και ο γυμνασιάρχης του Γυμνασίου Θηλέων, Δημήτρης Καλλονάς, αφού κατατέθηκαν κιόλας στεφάνια στο μνημείο, διάβασε τον προπαγανδιστικό… πανηγυρικό της ημέρας για τη «Συμμαχία» που ήδη είχε καταστρώσει για κάθε χώρα, όπως είχε αρχίσει να αποκαλύπτεται διεθνώς, επιχειρησιακά σχέδια προβοκατόρικων ενεργειών για την υπεράσπιση «φιλικών» προς το αμερικανικό κράτος κυβερνήσεων – όπως στην Ελλάδα από το 1955 το σχέδιο «Κόκκινη Προβιά» – και την καταστολή του «εσωτερικού εχθρού», δηλαδή του λαού και των εργατικών – κομμουνιστικών δυνάμεων κάθε ευρωπαϊκού έθνους και φυσικά και των ίδιων των ΗΠΑ. 

Ας γυρίσουμε όμως στο 1949, τρίτη χρονιά εκτελέσεων πολιτικών κρατουμένων των φυλακών της Κέρκυρας εν μέσω λαϊκής κατακραυγής στη νησίδα Λαζαρέτο, σε μικρή απόσταση από την πόλη του νησιού, συχνά με αμερικανικά βόλια, σταλμένα ως τμήμα της αμερικανικής «βοήθειας» του «Σχεδίου Μάρσαλ», μαζί με τις βόμβες ναπάλμ που έπλητταν τους μαχητές -και ανάμεσά τους και τους Κερκυραίους φυσικά- του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας στα ελληνικά βουνά, με σκοπό τη συντριβή τους και τη ματαίωση κάθε πολιτικού διαλόγου, επειδή δεν μπορούσε να τους νικήσει αλλιώς η εγχώρια άρχουσα τάξη με τον κρατικό στρατό της. 

Τότε χρονολογείται η επίσημη έναρξη μιας αισχρής προπαγανδιστικής παρέμβασης της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών -που έμελλε να κωδικοποιηθεί ως CIA- στη δημόσια ζωή της Κέρκυρας.  

Ο τότε νομάρχης της Κέρκυρας δήλωνε σε συγγενείς των υπό εκτέλεση στο Λαζαρέτο κρατουμένων, καθώς και σε εκείνους των υπό εκτέλεση στα Ιωάννινα τοπικών κομμουνιστών αγωνιστών του ΕΑΜ Θανάση Βλάσση και Θρασύβουλου Βλάσση που είχαν ηγηθεί του σχεδιασμού και της οργάνωσης διεξαγωγής της μεταφοράς των Αμερικανών αεροπόρων από τη νότια Κέρκυρα σε βορειοανατολική ακτή του νησιού διαμέσου της πόλης, είχε άλλες, σοβαρότερες δουλειές να κάνει. Η αμερικανική πρεσβεία των Αθηνών… μάς σκεφτόταν όμως πολύ, βοηθούσε τις νομαρχιακές αρχές να απαλύνουν τον πόνο των προγόνων μας. Τον ρόλο αυτό είχε αναλάβει για λογαριασμό της, ως διορισμένος νομάρχης που ήταν, ο Στυλιανός Δερμιτζάκης, επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος και αργότερα της ΕΡΕ στα Χανιά. Στις 25 Μάη 1949 η πρεσβεία τον ενημέρωσε με επιστολές της (βλ. πιο πάνω, πηγή: Αρχείο Νομαρχίας Κέρκυρας, Γενικά Αρχεία του Κράτους – Αρχεία Νομού Κέρκυρας) ότι του έστελνε για το καλό μας… φωτογραφίες από το… «αμερικανικό όνειρο», από τη δήθεν ειδυλλιακή και δημιουργική ζωή στις ΗΠΑ, για να διακοσμήσουν χώρους στην πόλη και στα χωριά. Το θεωρούσε υποχρέωσή μας να αξιοποιήσουμε αυτές, παρά να θρηνούμε επειδή στις 16 Μάη 1949 έπεσαν στο Λαζαρέτο νεκροί νωρίς-νωρίς το πρωί πέντε Κεφαλονίτες ΕΑΜίτες των φυλακών, αφού ξενύχτησαν στη φυλακή τραγουδώντας επτανησιακά τραγούδια. 

«Ελπίζομεν ότι θα καταστή δυνατή η διανομή των εις ολόκληρον τον Νομόν και ότι αύται θα εκτεθούν εις δημόσια κέντρα, ως π.χ. σχολεία και καφενεία», έλεγε η πρεσβεία στην επιστολή της. 

Ο κ. νομάρχης ήταν περιχαρής με την τροπή των πραγμάτων. Μετά τη θετική ανταπόκρισή του στην πρόταση να γίνουμε αντικείμενα επιχείρησης «πλύσης εγκεφάλου», η πρεσβεία τον ενημέρωσε στις 20 Ιούλη 1949 με νέα επιστολή της ότι θα του στέλνει σχετικό υλικό «κάθε μήνα». Τα επίσημα έγγραφα της πρεσβείας δεν έκρυβαν τον εξειδικευμένο αποστολέα – τμήμα της πρεσβείας: «Αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών». 

Στα χρόνια που ακολούθησαν, αφού «μυρίστηκαν ψητό», διάφορες τοπικές και ασφαλώς «εθνικόφρονες» εφημερίδες, που όσο τα δολάρια υποκαθιστούσαν στην «καλή κοινωνία» του νησιού τις λίρες τόσο πιο πολύ υμνούσαν της πατρίδας το χαμό, καθιερώθηκε η δημοσίευση τέτοιων φωτογραφιών ακόμη και σε καθημερινή βάση, μέχρι και τη δεκαετία του 1960 – με το αζημίωτο υποθέτουμε. Οι αναγνώστες των κερκυραϊκών εφημερίδων ενδιαφέρονταν, υποτίθεται, να μάθουν, από «πρώτο χέρι» φυσικά, όχι μόνο για τη χαρούμενη ζωή και τις μοντέρνες συνθήκες δουλειάς των εργαζομένων στα σύγχρονα αμερικανικά εργοστάσια ή τις ωραίες μουσικές βραδιές τους, αλλά και για τις περγαμηνές, το γενεαλογικό δένδρο και τις φάτσες ακόμη και του τελευταίου υφυπουργού των αμερικανικών κυβερνήσεων και κάθε αληθινό ή ψεύτικο επίτευγμα των ΗΠΑ, όπως τον πολεμικό τους στόλο, τον έλεγχο των πετρελαιαγωγών του Ιράκ πριν τον απολέσουν και βέβαια πολύ πριν εισβάλουν σε αυτό με τον ισχυρισμό ότι είχε, τάχα, πυρηνικά όπλα. Όλα αυτά συνοδεύονταν, εννοείται, με… ξεσκέπασμα της ζημιογόνου για την ανθρωπότητα επίσκεψης του Σοβιετικού αστροναύτη Γκαγκάριν στο φεγγάρι ενώ οι ΗΠΑ διέθεταν δορυφόρους που δούλευαν για το καλό της ανθρωπότητας, καθώς και των ύπουλων σχεδίων της Κίνας και της Σοβιετικής Ένωσης να… ανατινάξουν το κτίριο του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη (βλ. πιο πάνω ορισμένα τέτοια χαρακτηριστικά δημοσιεύματα στον τοπικό, «ανεξάρτητο» ή και «κεντρώο», κατά τα άλλα, Τύπο).

Περίσσευε βέβαια και η άλλη προπαγάνδα, για τους προοριζόμενους δήθεν για τις λαϊκές ανάγκες πόρους του «Σχεδίου Μάρσαλ». Το 1950 υποτίθεται ότι θα δινόταν ποσό 450 εκατ. δραχμών «εκ των πιστώσεων Μάρσαλ» με σκοπό την ανέγερση ενός κτιρίου που θα στέγαζε την ερειπωμένη από  ναζιστικές βόμβες Δημόσια Βιβλιοθήκη του τόπου.  «Μόνον αφελείς ή εξημμένοι εγκέφαλοι ήτο δυνατόν να φαντασθούν ότι οι Αμερικανοί (…) θα ήτο δυνατόν να στέρξουν εις την διάθεσιν δισεκατομμυρίων, εις την ακμήν μάλιστα του ανταρτοπόλεμου, δια την ανοικοδόμησιν μιας επαρχιακής βιβλιοθήκης η οποία ακριβώς λόγω της καταστροφής της είχε χάσει την σημασίαν της (…)», είχε σχολιάσει με αμφιθυμία, εύστοχα όμως, ο δημοσιογράφος Κώστας Δαφνής, κάνοντας λόγο επίσης για δωρεές «με σαφώς προπαγανδιστικό χαρακτήρα».  

Τελικά, ενώ στα χωριά θέριζε ακόμα η πείνα και σχολειά παρέμεναν ερείπια, βρέθηκαν χρήματα για τον τόπο. Μόνο που αποδέκτης τους ήταν κάποιος «επενδυτής»: το ξενοδοχείο Corfu Palace! Κάπου ταιριαστά με τα πορτοφόλια τους, με τα αξιώματά τους, με τα γαλόνια τους, με την αρχοντική τους μεγαλοπρέπεια, έπρεπε να φιλοξενούνται οι υψηλοί επισκέπτες μας!

Επτά χρόνια μετά από εκείνες τις επιστολές της αμερικανικής πρεσβείας στον τότε νομάρχη, το 1956, αν όχι και από πολύ νωρίτερα, σε συνθήκες απηνούς ακόμη διωγμού κάθε μη εγκεκριμένης από τις αρχές ελεύθερης συνδικαλιστικής έκφρασης, το αθηναϊκό γραφείο της Αμερικανικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, εμφανιζόμενο συχνά ως Γραφείο Τύπου εργαζόμενο «δια την κυβέρνησιν των Ηνωμένων Πολιτειών», ήδη είχε «επικοινωνία» με το Εργατικό Κέντρο Κέρκυρας. Αυτό προκύπτει, αν κρίνει κανείς από το γεγονός ότι σε «ξεσκόνισμα»  του αρχείου του το 2021, πριν αυτό αρχίσει να διευθετείται, εντοπίστηκε έγγραφο – επίσημο κείμενό της (βλ. πάνω τμήμα του με ημερομηνία 30 Γενάρη 1956), με αντικομμουνιστικές οδηγίες. Ειδικά στην Κέρκυρα, η πολυπλόκαμη δράση της αμερικανικής πρεσβείας επεκτεινόταν σε κρίσιμες λαϊκές οργανώσεις, καθώς πύκνωναν οι επισκέψεις πολεμικών αμερικανικών πλοίων (βλ. πάνω ένα από αυτά στην Κέρκυρα του 1960, πηγή: Θ. Μεταλληνός).

Η Κέρκυρα με τον θρύλο των ειρηνικών λιμανιών του Αλκινόου, όπου ήταν ανεπιθύμητο κάθε αρματωμένο πλοίο, έγινε τη δεκαετία του 1960 ένα… μικρό Περλ Χάρμπορ, με τη διαφορά, μεταξύ άλλων, ότι οι ναύτες εδώ απολάμβαναν ασυλίας. Ήταν εβδομάδες ολόκληρες που πιο συχνά έβλεπες να κατευθύνεται προς το λιμάνι της πόλης πλοίο με την αστερόεσσα των ΗΠΑ, παρά φεριμπότ από την Ηγουμενίτσα. 

Σαν να «αναστήθηκαν» τα χρόνια της ενετοκρατίας με τον κερκυραϊκό μεγάλο ενετικό ναύσταθμο της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας. Ξεπέρασε σε ταπεινώσεις και σε συχνότητα τα πλοία του Στέμματος του Λονδίνου, κατά την περίοδο της αγγλοκρατίας, το αποικιοκρατικό «μπες-βγες» της πολεμικής  αρμάδας του Έκτου Αμερικανικού Στόλου στα νερά της στρατιωτικά «ουδέτερης» από το 1864 Κέρκυρας. Όσο για την… πατροπαράδοτη βρετανολαγνεία ισχυρών μερίδων της τοπικής ελίτ που ιστορικά από το 1802 και εντεύθεν όταν κινδύνευαν από τον λαό πάντα λογάριαζαν στην ισχύ των όπλων του λονδρέζικου Θρόνου, αυτή έδωσε τη θέση της, εν μέρει, σε μιαν ατιμωτική αμερικανολαγνεία. 

Παίρνουμε μια μικρή ιδέα όσων σχετικών διαδραματίζονταν στο νησί, διότι κάθε είδους ευνόητα έκτροπα σε βάρος απλών διαμαρτυρόμενων πολιτών και συναφείς δραστηριότητες πεζοναυτών -συμβάντα βαθιά χαραγμένα στη λαϊκή μνήμη- αποσιωπούνταν, μέσα από εννιά επιλεγμένα τοπικά δημοσιεύματα (πηγή: η ίδια, ιστορική Βιβλιοθήκη της Κέρκυρας ), που καλύπτουν μόνο το τετράμηνο Μάρτη – Ιούνη1961:

Στις πρώτες μέρες του Μάρτη είχε «δέσει» για πέντε μέρες στο νησί Μοίρα του «επόπτη» της Μεσογείου 6ου Αμερικανικού Στόλου, αποτελούμενη από οκτώ μεγάλα βοηθητικά, λεγόμενα, σκάφη. Για ψυχαγωγικούς μουσικούς και συναφείς σκοπούς εξυπηρέτησης των αναγκών των (πεζο)ναυτών της, κατά την παραμονή τους, οι χώροι των  χειμερινών δημοτικών καλλιτεχνικών εγκαταστάσεων του «Φοίνικα» μεταβλήθηκαν σε ψυχαγωγική «Αμερικανική Λέσχη USO». Έφεραν το όνομα στρατιωτικού οργανισμού ψυχαγωγίας που είχε ιδρυθεί στις ΗΠΑ το 1941 για να καλύψει, υποτίθεται, «τας πνευματικάς, θρησκευτικάς, κοινωνικάς και ψυχαγωγικάς ανάγκας των υπηρετούντων ανδρών», με ειδικά κριτήρια. Ο ναύαρχος διοικητής της Μοίρας και ο διοικητής των Μονάδων Πεζοναυτών έγιναν δεκτοί από τον νομάρχη Ισίδωρο Σιδηρόπουλο, τον δήμαρχο, τον διοικητή της τοπικής ελληνικής στρατιωτικής δύναμης και τον Δεσπότη, ο οποίος βεβαίως «ευλόγησε» τα όπλα τους σε «ανταποδοτική» επίσκεψη μαζί με τις άλλες τοπικές αρχές στα πλοία, καθώς η τοπική «Αμερικανική Λέσχη USO» ενδιαφερόταν πολύ, όπως ανακοινώθηκε αρμοδίως, «δια την ανάπτυξιν φιλικών σχέσεων μεταξύ του Αμερικανικού Ναυτικού και του ελληνικού λαού». Για τον σκοπό αυτό, στις 5 Μάρτη δόθηκε δεξίωση σε αμερικανικό αντιτορπιλικό. 

Τον επόμενο μήνα, Απρίλη, έφθασε για πασχαλινό εξαγνισμό στην Κέρκυρα με τη ναυαρχίδα του 6ου  Στόλου, το καταδρομικό κατευθυνόμενων πυραύλων, «Σπρίγκφιλντ», πλοίο-πρόγονο του σημερινού ομώνυμου πυρηνοκίνητου υποβρυχίου, ο ίδιος ο αρχηγός του, αντιναύαρχος Τζορτζ Άντερσον, μετά την έλευση του οποίου ανακοινώθηκε ομιλία γυμνασιάρχη στον μαθητόκοσμο της πόλης για τους κοινωφελείς, βέβαια, σκοπούς του ΝΑΤΟ, πριν ακολουθήσουν η προαναφερθείσα δέηση και νέα ομιλία, σε συνδυασμό με κατάθεση στεφάνων στο μνημείο που φτιάχτηκε για την απόδοση τιμών σε Επτανήσιους και γενικότερα Έλληνες ήρωες – πεσόντες. 

Ο δήμαρχος Παναγιώτης Ζαφειρόπουλος της οικογένειας των βιομηχάνων αλεύρων, στο γραφείο του οποίου τον Φλεβάρη του 1944 συστάθηκε επισήμως ο τοπικός ΕΔΕΣ με βασικό σκοπό τη δημιουργία αντιΕΑΜικού μετώπου, δώρισε στον Αμερικανό πηδαλιούχο του 6ου Στόλου και για λόγους εντυπώσεων αποκαλούμενο ναύαρχο «αργυράν απήδαλον νήα», στο πλαίσιο δεξίωσης που παρέθεσε προς τιμή του στη στολισμένη αμερικανικά μεγάλη αίθουσα τελετών του δημαρχείου. Ήταν το πιο ιερόσυλο ίσως κερκυραϊκό Πάσχα. Η δεξίωση για τον αρχηγό του 6ου Στόλου δόθηκε… «το εσπέρας του Μεγάλου Σαββάτου». Εκείνος υποσχέθηκε… «τακτικάς επισκέψεις μονάδων του 6ου Στόλου εις την νήσον (…) και τον ευγενήν της λαό». Ανερυθρίαστα υποστήριξε: «Η παρουσία του Έκτου Αμερικανικού Στόλου εις την νευραλγικήν αυτήν περιοχήν του κόσμου εξασφαλίζει ταύτην από πάσης απειλής και επιθέσεως». Υποτίθεται πως… η Αλβανία με την υποστήριξη άλλων βαλκανικών κρατών σοσιαλιστικού προσανατολισμού ετοίμαζε επίθεση στην Κέρκυρα! «Με την συνεργασίαν των Συμμάχων μας του ΝΑΤΟ και των ενδόξων ελληνικών πολεμικών δυνάμεων είμεθα εις θέσιν να εκπληρώσωμεν απολύτως το καθήκον μας έναντι του ελευθέρου κόσμου και να προστατεύσωμεν την Ελλάδα από οιονδήποτε απρόοπτον», υπερασπίζοντας, τάχα, «τας ελευθερίας των ατόμων και των λαών», όπως ισχυρίστηκε. Κατά τα άλλα, επισήμως, υπήρξαν «θερμοί λόγοι του ναυάρχου Άντερσον δια την νήσον και τον λαόν της», αλλά και για τις υποτιθέμενες κλασικές αρχαιοελληνικές αξίες που πρεσβεύει στο Σύνταγμά του και στις πρακτικές του το αμερικανικό κράτος, αυτά δηλαδή που αναμάσησαν μεταξύ τυρού και αχλαδιού στη θαλαμηγό η κ. Γκιλφόιλ στην εκδήλωσή της με τον τίτλο «Freedom 250 – Reception Aboard the Boardwalk in Corfu» και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα προσφάτως· ισχυρισμούς στους οποίους, σαν να ήταν κι εκείνος Έλληνας, είχε δώσει αποστομωτική απάντηση το 1889 σε κείμενό του σε αμερικανική εφημερίδα ο πολυγραφότατος ομηριστής -και σχολιαστής της σύγχρονης Κέρκυρας σε ένα άρθρο του- Κουβανός διανοούμενος, Χοσέ Μαρτί, υποστηρίζοντας ότι τα εμπνευσμένα υποτίθεται από την Ελλάδα άρθρα του αμερικανικού Συντάγματος «περιέπεσαν στη γελοιότητα και στην αχρηστία, επειδή ήταν ψεύτικες απομιμήσεις» της ελληνικής σκέψης. 

Την επομένη εκείνης της δεξίωσης στο δημαρχείο, Κυριακή του Πάσχα του 1961, καθώς είχε έλθει στο νησί ο πρωθυπουργός, Κωνσταντίνος Καραμανλής, ο Άντερσον πήρε πρόγευμα μαζί του, από κοινού με τις τοπικές αρχές και δικαστή παριστάμενο κάποια χρόνια νωρίτερα σε δεκάδες ακόμη και παράτυπες εκτελέσεις ΕΑΜιτών, αρνούμενων να αποκηρύξουν το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, στο Λαζαρέτο.   

Τον Μάη ήταν η σειρά του υπαρχηγού της σύγχρονης Ιεράς Συμμαχίας, Βρετανού στρατηγού Στόκγουελ, να αφιχθεί στο νησί, ενώ πέντε μέρες μετά μάς «κουβαλήθηκε» από τη Σμύρνη ο αρχηγός του τουρκικού ΝΑΤΟικού υπαρχηγείου, Αμερικανός στρατηγός Στορκ, με αξιωματικούς – μέλη του επιτελείου του. Πριν φύγει ο μήνας γνωστοποιήθηκε ότι στον ορίζοντα φάνηκαν, στο πλαίσιο πάντα της «διπλωματίας των κανονιοφόρων» και ενώ συνολικά το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ είχε ρεζιλευτεί με την αποτυχημένη απόβαση μισθοφόρων του τον Μάρτη στην Κούβα και είχε θέσει τις πυρηνοκίνητες δυνάμεις του ακόμη στη  Μεσόγειο σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής και επίδειξης ισχύος, νέες μονάδες του καλού Στόλου: τέσσερα μεταγωγικά και άλλα τόσα βοηθητικά.       

Έφτασαν την αυγή του Ιούνη για επταήμερη παραμονή, «μετά βαΐων και κλάδων» των δολαριοβίωτων προπαγανδιστών. «Ζωηρά κίνησις της κερκυραϊκής αγοράς λόγω αφίξεως Αμερικανών πεζοναυτών», προανήγγειλε τοπικό φύλλο. «Οι Αμερικανοί αξιωματικοί και ναύται καθώς και τα αγήματα των πεζοναυτών υπολογίζεται ότι εξώδευσαν περί τας 70.000 δολλαρίων», πανηγύριζε αργότερα, σαν να είχε πληροφοριοδότη μέλος κυκλώματος εξαργύρωσης συναλλάγματος και καθοδήγησης ναυτών σε προεπιλεγμένα καταστήματα, με πλαστικά αμερικανικά σημαιάκια της κακιάς ώρας. Όλα, τάχα, είχαν κυλήσει ομαλότατα κι ας μην μπορούσε να κυκλοφορήσει κανείς σε κεντρικούς δρόμους, ούτε πρωινές ώρες, από τα σπασμένα μπουκάλια και άλλα τινά! 

Τότε, είχε ανακοινωθεί από τις αρχές σε πανηγυρικούς τόνους, ώστε να είμαστε ευγνώμονες κιόλας για την άφιξη των πολεμικών πλοίων και τα «αντισταθμιστικά οφέλη» που δήθεν φέρνουν για τους άπορους του νησιού, ότι από οργάνωση αμερικανική, λεγόμενη Συνομοσπονδία για τη Σωτηρία του Παιδιού, παραδόθηκαν στο τοπικό Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας 25.106 δρχ. «δια την χορήγησιν δώρων εις 17 προστατευόμενα υπό αυτής άπορα παιδιά» και «γεωργοκτηνοτροφική αποκατάστασις δύο απόρων αγροτικών οικογενειών». 

H Κέρκυρα, οι σπουδαίοι Αμερικανοί λογοτέχνες και το «Spoon River»

Όμως… τον χαβά τους ο Λίλης Δεσύλλας, ο Ιάσων Δεπούντης, ο Κυριάκος Ντελόπουλος, ο Νάσος Δετζώρτζης, ο Θεόφιλος Φραγκόπουλος και ο Ευγένιος Αρανίτσης, εξέχουσες κερκυραϊκές λογοτεχνικές μορφές. Από το 1949 ο πρώτος και στη συνέχεια οι επόμενοι, με κορυφαίον ανάμεσά τους τον τρίτο, πιστοί στις παρακαταθήκες του Σολωμού, του Πολυλά και του Θεοτόκη για τη μετάφραση στην ελληνική γλώσσα αριστουργημάτων της παγκόσμιας λογοτεχνίας, έφερναν κοντά στο ελληνικό κοινό σπουδαίες μορφές της αμερικανικής ποίησης και πεζογραφίας: μετέφρασαν τέτοια ονόματα, όπως ο Τ. Σ. Έλλιοτ, ο Έντγκαρ Λη Μάστερς, ο Τζακ Λόντον, ο Μαρκ Τουέιν, ο Έρνστ Χεμινγουέι, ο Έντγκαρ Άλαν Ποέ. 

Δεν υπάρχει άλλος αντίστοιχος ελληνικός τόπος με μεγαλύτερη συνεισφορά λογοτεχνών του στη διάδοση του έργου σπουδαίων Αμερικανών λογοτεχνών, ένας εκ των οποίων, ο εκ των κορυφαίων θεατρικών συγγραφέων, Χένρι Μίλερ, το 1939, πολύ πριν διωχθεί από στις ΗΠΑ από τον μεταπολεμικό Μακαρθισμό για τις ιδέες του και την αποκάλυψη της κερδοσκοπικής ουσίας του «αμερικανικού ονείρου», είχε επισκεφθεί την Κέρκυρα και αποτύπωσε τις εντυπώσεις του από αυτήν και την Αθήνα σε βιβλίο.   

Το 1966 ο Δεπούντης ολοκλήρωσε τη μεταφραστική του δουλειά και παρουσίασε την «Ανθολογία του Σπουν Ρίβερ» (βλ. πάνω την έκδοση του ιδίου και άλλη αμερικανικού εκδοτικού οίκου), διάσημη ποιητική συλλογή του Μάστερς, που αποτελείται από σύντομα επιτάφια ποιήματα σε ελεύθερο στίχο, με περισσότερα από 200 νεκρά πρόσωπα μιας φανταστικής αμερικανικής κωμόπολης να μιλούν από τον τάφο τους και να γκρεμίζουν την ψευδαίσθηση ηθικής του ήδη αρκετά ξεθωριασμένου  «αμερικανικού ονείρου». Μια συλλογή που θεωρείται έργο-σταθμός της αμερικανικής λογοτεχνίας, με ύφος που θυμίζει την αρχαία ελληνική επιγραμματική ποίηση και φωτίζει τις ταξικές διεκδικήσεις στην αμερικανική κοινωνία του παρελθόντος και του παρόντος.

Δεν θα αργούσε ο κερκυραϊκής καταγωγής ποιητής Γιάννης Χονδρογιάννης να συμπεριλάβει στην Αθήνα, σε συλλογή του, ποίημα με τους εξής, ανάμεσα σε άλλους, στίχους, γραμμένους στο κερκυραϊκό βουνό Παντοκράτορας, στο ορεινό χωριό Σωκράκι:

Ο Νίξον ταμπουρώθηκε στο Λευκό Οίκο /
Μυριάδες και μυριάδες παρελαύνουν οι νέοι /
στη Λεωφόρο της Πενσυλβανίας / 
στην πόλη της Ελευθερίας. /

Κουβαλάνε μια ζεστή καρδιά / 
το ζεστό τους αίμα που θα βάψει /
μ’ ένα καινούργιο χρώμα /
σαν πελώριο λαμπριάτικο αυγό /
σ’ ένα καινούργιο Πάσχα (…) /

Έχει να σηκωθεί μια βοή που κανείς δεν την περιμένει / 

Να ξυπνήσει μια θάλασσα που κοιμάται (…) /
Υψηλά και μεγάλα της Ιεριχούς τα τείχη /
προστατεύουνε το όργιο και την ανομία. / 
Πούπουλα θα τα χορέψουν στον αέρα /
των σαλπίγγων οι ήχοι. /

Ναυτική βάση με τορπίλες στην Παλαιοκαστρίτσα 

Αυτό συνέβη τα χρόνια της χούντας των συνταγματαρχών. Τότε που η Κέρκυρα δεν ήταν μόνο «ξέφραγο αμπέλι» του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, ως σχεδόν πλωτή στρατιωτική βάση του, αλλά σκάφτηκε, εκεί περίπου που αποδίδεται το πρώτο «πάτημα» του μυθικού Οδυσσέα στο νησί, για να εγκατασταθεί μια τερατώδης αμερικανοΝΑΤΟική ναυτική βάση σε βορειοδυτική, άκρως τουριστική, ακτή, αλλά και πλάι στα ψαροκάικα δεκάδων βιοπαλαιστών. Αναφερόμαστε, φυσικά, στη λειτουργική έως τα μέσα περίπου της δεκαετίας του 1980, όταν έγινε αναδιάρθρωση των ελληνικών δραστηριοτήτων των ΗΠΑ, βάση που εγκατέστησαν στον όρμο της Αλύπας στην περιοχή της Παλαιοκαστρίτσας – «στις ακρογιαλιές του Ομήρου», όπως την περιέγραψε ο Οδυσσέας Ελύτης. 

Δεν πίστευε στα μάτια του ο Κερκυραίος φωτογράφος, Αλέξανδρος Μελίδης (βλ. πάνω αριστερά εικόνα που τράβηξε), όταν έριξε τον φακό του, χρόνια μετά το κλείσιμό της, σε σπηλαιώδη ενδότερά της. Είχαν απομείνει ένδεκα παλαιές, άχρηστες τορπίλες.

Η ναυτική βάση κατασκευάστηκε, σε μια πρώτη δομή, με σκοπό τον «έλεγχο της εισόδου στην Αδριατική» και τη «ναυτική προστασία» της… Ιταλίας, όταν το Κομμουνιστικό Κόμμα Ιταλίας διεκδικούσε εκλογική πρωτιά, ως βάση πυρηνικών υποβρυχίων και αποθήκη τορπιλών-πυραύλων χωρίς πυρηνικές κεφαλές, σε συντονισμό με ανάλογη βάση με πυρηνικούς πυραύλους στον γειτονικό Άραξο και σχεδιαζόμενες βοηθητικές υποδομές στις ακτές των περιοχών Αυλιώτες και Άγιος Στέφανος Κασσιόπης. Το σχέδιο, ευτυχώς, δεν προχώρησε. Η βάση θεωρήθηκε αχρείαστη, λόγω αναδιάρθρωσης του ΝΑΤΟ.

Η ανάπτυξη και δοκιμαστική λειτουργία της ναυτικής βάσης της Παλαιοκαστρίτσας είχε φθάσει στο απόγειό της με σειρά υπόγειων τεχνικών έργων και εσωτερικό σιδηροδρομικό σύστημα στο λαξευμένο υπόγειο τούνελ μέσα σε λόφο, το 1973, μια χρονιά που σημαδεύτηκε βέβαια από την εξέγερση του Πολυτεχνείου στην Αθήνα, στην οποία έχουν αφιερώσει στίχους τους, κάνοντας αναφορές στον ρόλο των ΗΠΑ στα ελληνικά πολιτικά πράγματα της περιόδου, ένας από τους πιο άγρια βασανισμένους από τη χούντα Κερκυραίους αντιδικτατορικούς αγωνιστές και ένας Κερκυραίος τραπεζοϋπάλληλος, συντάκτης και εκδότης τριών ποιητικών συλλογών. 

Ο πρώτος, ο ξυλουργός Σταύρος Κωνσταντάς, σε ποίημά του με τον τίτλο «21 Απρίλη 1967», για τη δικτατορία των συνταγματαρχών, έγραψε: 

Φοιτητές κι εργάτες ενωμένοι /
αντίσταση προβάλλουν σθεναρή /
Νομική και Πολυτεχνείο έχουν γίνει /
μετερίζια για αγώνα και για λεύτερη ζωή. /
Στη μνήμη πρέπει να μείνει, να χαραχτεί / 
τη χούντα τη φτιάξανε αυτοί / 
Κεφάλαιο, Παλάτι και Αμερικανοί /
για την Ελλάδα ξένοι και παρακατιανοί. /

Ο δεύτερος, στο ποίημά του «Η κραυγή», έγραψε: 

Να ξεχάσω δεν μπορώ εκείνο το βράδυ. / 
Όταν τα νιάτα σκορπίσαν μιας σκλαβιάς το σκοτάδι. / 
Και είναι ίδιος ο κόμπος στο λαιμό μου που πιάνει. /
Και είναι ίδια η κραυγή στα αυτιά μου που φτάνει. /
Φονιάδες των λαών Αμερικάνοι. /

Το 1996 είχαν εξεταστεί διάφορα «σενάρια» για νέα «ναυτική υποδομή» σαν αυτή την ήδη ανενεργή τότε βάση του ΝΑΤΟ. Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού, αντιναύαρχος Ι. Στάγκας, σε «εμπιστευτική» επιστολή του προς τη Νομαρχία  Κέρκυρας στις αρχές Γενάρη 1996, με θέμα «Προκεχωρημένη Ναυτική Βάση Παλαιοκαστρίτσας», ανέφερε: «Το Πολεμικό Ναυτικό, κάτω από την επίδραση των νέων δεδομένων στην περιοχή της Αδριατικής και των εξ αυτών απορρεουσών επιχειρησιακών απαιτήσεων, προτίθεται όπως στο άμεσο μέλλον αξιοποιήσει την “ΠΝΒ Παλαιοκαστρίτσας” από επιχειρησιακής πλευράς. Γι’ αυτό το λόγο σχεδιάζονται ήδη έργα βελτίωσης των λιμενικών εγκαταστάσεων ο χρόνος έναρξης των οποίων προβλέπεται μετά παρέλευση ενός ή δύο ετών (…) Καθίσταται έτσι προφανές ότι κατά τη φάση της κατασκευής των έργων, αλλά και στη συνέχεια, ο ελλιμενισμός των ιδιωτικών λέμβων και σκαφών δεν θα είναι δυνατός και ως εκ τούτου προκύπτει η ανάγκη δημιουργίας αλιευτικού καταφυγίου σε περιοχή που θα επιλεγεί από τη Νομαρχία». Ακόμα τότε, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, αξιωματικός του στρατηγείου του ΝΑΤΟ από τη Νάπολη της Ιταλίας επιθεωρούσε την κατάσταση της βάσης, κάνοντας λόγο για προνομιακή γεωγραφική της θέση, λόγω της κατευθείαν πρόσβασης στην ανοιχτή θάλασσα. Η βάση ήταν ανενεργός και μόνο κατ’ όνομα ανήκε στο Πολεμικό Ναυτικό της χώρας μας. Μαζικοί φορείς και η Τοπική Διοίκηση είχαν εκφράσει την αντίθεσή τους, προειδοποιώντας για δυναμικές αντιδράσεις, όταν είχε γίνει προσπάθεια εκτοπισμού των πολιτικών σκαφών από το τοπικό λιμάνι. Ο αρχηγός του ΓΕΝ ζητούσε, σχεδόν τελεσιγραφικά, από τη Νομαρχία  Κέρκυρας, να επισπεύσει τις διαδικασίες κατασκευής νέου λιμανιού για τα αλιευτικά και άλλα πολιτικά σκάφη, αξιώνοντας τη συγκατάθεση των φορέων και των πολιτών της περιοχής. Δεν δόθηκε συνέχεια, αφού προκλήθηκαν έντονες λαϊκές αντιδράσεις. Ήταν λίγα χρόνια αφότου επισκέφθηκε την Κέρκυρα ο τότε πρέσβης των ΗΠΑ, Μάικλ Σωτήρχος, ο οποίος είχε «τυχαία» επιλέξει να επισκεφθεί στο νησί, εκτός από την πόλη, την Παλαιοκαστρίτσα, τους Αυλιώτες και το πιο δυτικό ελληνικό άκρο, το νησάκι Οθωνοί, προφανώς για τη σύνταξη σχετικών αναφορών προς τους προϊσταμένους του.  

Ακριβώς στην Παλαιοκαστρίτσα, πριν ακόμη το 2005 «βάλει λουκέτο» και τυπικά η βάση, εκτυλίχθηκε μία εκδήλωση μοναδική στον διεθνικό χαρακτήρα της, έως τώρα: κοινή διαμαρτυρία και συμπαράταξη Κερκυραίων και αλλοδαπών τουριστών -είτε Ευρωπαίων είτε Αμερικανών- εναντίον της ύπαρξης ξένων στρατιωτικών βάσεων στα κερκυραϊκά εδάφη και ευρύτερα ΝΑΤΟικών στη χερσόνησο της Βαλκανικής (βλ. πάνω χαρακτηριστικά στιγμιότυπα – βασική πηγή των εικόνων σχετικών διαδηλώσεων στην Κέρκυρα: φωτογραφικό αρχείο Ανδρέα Παγιατάκη). 

Και γιατί όχι βέβαια; Παρά τους συχνά σκόπιμους  ισχυρισμούς ότι ο έντονα εκδηλωνόμενος στην Κέρκυρα «αντιαμερικανισμός» μέσω λαϊκών διαδηλώσεων εκλαμβάνεται από τους τουρίστες ως δήθεν μομφή κατά του λαού των ΗΠΑ ή και άλλων κρατών μελών του ΝΑΤΟ και επομένως υπονομεύει την τουριστική ανάπτυξη του τόπου ή, έστω, τη ροή τουριστών -και δη εισοδήματος υψηλότερου του μέσου- από τις ΗΠΑ, «τίποτα τέτοιο δεν δείχνουν τα στοιχεία και η στάση των Αμερικανών επισκεπτών απέναντί μας, διότι απλώς δεν συμβαίνει, αφού όλοι τους σχεδόν καταλαβαίνουν εναντίον ποιων στρεφόμαστε και ότι θέλουμε ειρηνικό το νησί μας», συνομολογεί ο Γιώργος Ανδριώτης, επί μακρόν στέλεχος του 90χρονου Συνδέσμου Ξενοδοχοϋπαλλήλων Κέρκυρας. Όλοι σχεδόν εκείνοι που «αναμασούν» τετριμμένα επιχειρήματα κατά των αντιΝΑΤΟικών διαδηλώσεων, δήθεν για το καλό του νησιού, έχουν «καταπιεί τη γλώσσα τους» για τις κυρώσεις κατά της Ρωσικής Ομοσπονδίας, εξαιτίας των οποίων το νησί μετρά μόνο απώλειες επισκεπτών.   

Ενώ τα αμερικανικά ΜΜΕ, από το 1975 και εντεύθεν, καταγράφουν συχνά τέτοιες εκδηλώσεις, το τουριστικό ρεύμα από τις αμερικανικές μεγαλουπόλεις βαίνει αυξανόμενο, παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν απευθείας αεροπορικές πτήσεις. «Πράγματι, αυξάνονται με ικανοποιητικό ρυθμό οι τουριστικές εισροές από τις ΗΠΑ, που παλαιότερα ήταν σχεδόν ασήμαντες», αναφέρει πηγή της Ένωσης Ξενοδόχων Κέρκυρας. «Μια εκτίμηση κοντά στην πραγματικότητα, όχι πολύ πρόσφατη,  έκανε λόγο για αφίξεις Αμερικανών τουριστών της τάξης των 5.000 μηνιαίως, σε εξάμηνη βάση τουριστικής περιόδου, με σαφή ανοδική τάση, αλλά και μεγάλες αναξιοποίητες δυνατότητες», υποστηρίζει ο αναλυτής τουριστικών δεδομένων Γιώργος Μαυρωνάς, βέβαιος ότι αυτά τα μεγέθη -που δεν ενσωματώνουν εκείνα της κρουαζιέρας- υστερούν πια κατά πολύ των πραγματικών. Απλώς, η λίστα των επισκεπτών ανά χώρα προέλευσης, που καταγράφουν οι υπηρεσίες του αεροδρομίου, δεν συμπεριλαμβάνει ξεχωριστά τους Αμερικανούς, λόγω της μη πραγματοποίησης απευθείας πτήσεων. Προσφιλή σε μέσου οικονομικού επιπέδου νοικοκυριά των ΗΠΑ προγράμματα αμερικανικών κρουαζιερόπλοιων εντάσσουν συχνότερα την Κέρκυρα στα μεσογειακά τους ταξίδια. Σύμφωνα με την αμερικανική ένωση τουριστικών πρακτόρων American Society of Travel Advisors, η αυξανόμενη ζήτηση για ταξίδι στην Κέρκυρα αποτελεί «έκπληξη», αν και απέχει πολύ από του να θεωρείται «πρώτης γραμμής» ανάμεσα στα ελληνικά νησιά. Ολοένα και περισσότεροι μοιάζει να είναι οι Αμερικανοί τουρίστες που προσελκύονται από την πολυπολιτισμική κερκυραϊκή ιστορία, παρά το ότι δεν εστιάζουν σε αυτή την πλευρά, μέχρι τώρα, οι μάλλον διόλου φειδωλές σχετικές διαφημιστικές «προσεγγίσεις» της αμερικανικής αγοράς από τους ιθύνοντες της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων. Επηρεάζονται θετικά εξάλλου από τις επισκέψεις γνωστών Αμερικανών σταρ του θεάματος και του αθλητισμού στο νησί, όπως μεταξύ άλλων ο πρωταγωνιστής και παραγωγός της ταινίας «Γάμος αλά Ελληνικά» και στα μέρη μας Τομ Χανκς, η Ντέμι Μουρ, η Μαντόνα, η Τζένιφερ Άνιστον, η Κιμ Καντάρσιαν, ο Μάικλ Τζόρνταν και ο ΛεΜπρον Τζέιμς, δεκαετίες βέβαια μετά τις επισκέψεις του Πολ Νιούμαν και της Άβα Γκάρντνερ.  

Όσο για την ανώφελη τελείως σχεδόν για το ευρύ κοινό ιδιαίτερη κατηγορία με τα… μυθικά βαλάντια και τις αγορές ή ενοικιάσεις πολυτελών και υπερπολυτελών επαύλεων, για σχεδόν αποικιοκρατική χρήση, αυτή εξυπηρετείται συχνά από την παρούσα στο νησί Re/Max, μεγάλη αμερικανική φίρμα real estate.   

Κάποιες φορές, κυρίως σε περιόδους πολεμικών συμβάντων με αμερικανική ανάμειξη ή διαδηλώσεων και έγγραφων διαμαρτυριών κατά της παρουσίας πολεμικών πλοίων των ΗΠΑ και άλλων ΝΑΤΟικών πλοίων, ο Σύνδεσμος Ξενοδοχοϋπαλλήλων Κέρκυρας μοιράζει στους τουρίστες ενημερωτικό υλικό, διαχωρίζοντας φυσικά τον απλό αμερικανικό λαό από το αμερικανικό κράτος. «Είναι ιδιαίτερα καλοδεχούμενοι, πολύ φιλικοί απέναντί μας, χαρωποί και γενναιόδωροι ακόμη, θα έλεγα, χωρίς έπαρση, αλλά με σεβασμό στη δουλειά μας και κατανόηση», προσθέτει για τους Αμερικανούς τουρίστες ο Ανδριώτης. Αν και η οργανωμένη έλευση Αμερικανών τουριστών στο νησί άργησε πολύ να ξεκινήσει, «το american breakfast», όπως και τα σημεία ανάλογης εστίασης Americanino στην περιοχή Ύψος και στη μαρίνα στα Γουβιά, μετρούν πολλά χρόνια ζωής στην Κέρκυρα. 

Η περιπετειώδης «οικειοποίηση» του άλλοτε δημόσιου ξενοδοχείου-διαμαντιού Ξενία το 1965 και η μετατροπή του από την αμερικανική Hilton σε Corfu Hilton πριν από μισόν αιώνα, στη φάση της πρώτης μεγάλη αμερικανικής επένδυσης στο νησί  που τελικά μεταβιβάστηκε σε κερκυραϊκά χέρια, έχοντας φιλοξενήσει, μεταξύ άλλων, τον Αμερικανό πρόεδρο Τζίμι Κάρτερ και συνάντησή του το 1985 με τον Έλληνα πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου, απλώς επιτάχυνε τη διάδοση του πλούσιου αμερικανικού προγεύματος.

Ομογενειακές κερκυραϊκές οργανώσεις χωρίς Κροίσους 

Μια πολύ μικρή «γέφυρα» ανάμεσα στον λαό του νησιού και τον… 3.400 φορές αριθμητικά μεγαλύτερο λαό των ΗΠΑ αποτελούν αναμφισβήτητα οι τέσσερις ομογενειακές κερκυραϊκές οργανώσεις, που λειτουργούν κυρίως στη Νέα Υόρκη, με επίκεντρο παλαιόθεν τη γνωστή συνοικία Αστόρια, ως συνδετικοί κρίκοι των λίγων χιλιάδων, όπως εκτιμάται, Κερκυραίων που ζουν μόνιμα στη χώρα -κάποιοι και στον αμερικανικό Νότο – και είναι συχνά απόγονοι οικογενειών που μετανάστευσαν από την Κέρκυρα εδώ και έναν περίπου αιώνα. Τρεις εκπροσωπούν Κερκυραίους προερχόμενους από τα ισάριθμα εγκαταλελειμμένα επί μακρόν στην τύχη τους Διαπόντια κερκυραϊκά νησιά, την Ερείκουσα, τους Οθωνούς και το Μαθράκι, το πρώτο των οποίων είχε πλήρως σχεδόν ερημώσει μεταπολεμικά. Πολλοί Κερκυραίοι από τα νησάκια αυτά βρήκαν εργασιακή διέξοδο στις ΗΠΑ, αρκετοί σε πλοία ή στον τομέα της εστίασης, πριν από τους υπόλοιπους συμπατριώτες τους, κάποιοι από τους οποίους μετακόμισαν εκεί την περίοδο των αντεργατικών παροξυσμών και της παρακμής του κερκυραϊκού βιομηχανικού τομέα.  

Μολονότι δεν φαίνεται να είναι ιδιαιτέρως ισχυρές και να αναπτύσσουν τη δράση τους χωρίς έντονες εσωτερικές διαμάχες για λόγους ήσσονος σημασίας, ωστόσο βρίσκουν τους τρόπους να υποδέχονται με αγάπη Φιλαρμονικές και άλλους πολιτιστικούς οργανισμούς της Κέρκυρας σε καθιερωμένους εορτασμούς ελληνικών επετείων, αλλά και να προβαίνουν κατά διαστήματα σε οικονομικές δωρεές, με αποδέκτες κερκυραϊκούς φορείς, όπως η ιστορική Ιατροχειρουργική Εταιρεία. Ορισμένα μέλη τους γίνονται ιμάντες εισαγωγής και διάθεσης μικρών ακόμα ποσοτήτων έξτρα παρθένου ελαιολάδου και άλλων κερκυραϊκών αγροτικών και βιομηχανοποιημένων προϊόντων. Αν υποθέτετε ότι… ρέει ο πλούτος των μελών τους, απατάσθε. 

Υπάρχει κάτι σαν «τίτλος τιμής» που ξεχωρίζει πολύ τους Κερκυραίους των ΗΠΑ από άλλους Έλληνες ή, πιο σωστά, τους Ελληνοαμερικανούς συμπατριώτες τους εκεί. Στα ορθώς ή όχι θεωρούμενα 100 πιο πλούσια και προβεβλημένα πάμπλουτα μέλη αυτής της μεγάλης κοινότητας, που βέβαια δεν έγιναν… με αγιαστούρα αυτό που έγιναν και για την εύνοια των οποίων ερίζουν το Ρεπουμπλικανικό και το Δημοκρατικό Κόμμα, δεν υπάρχει, πιστεύεται, ούτε ένας Κερκυραίος. Πρόκοψαν αρκετοί, μα «δεν πάτησε επί πτωμάτων» και «δεν έψαξε μεγαλεία», όπως λέγεται, κανείς τους. Κάποιοι το ‘χουν τιμή τους και καμάρι τους που δεν φιγουράρει όνομα Κερκυραίου σε τέτοιες λίστες Ελληνοαμερικανών μεγιστάνων των μπίζνες και της πολιτικής, αν και δεν είναι αμελητέα, όπως επίσης λέγεται, η μάλλον αξιοσημείωτη θέση που απέκτησαν στο αμερικανικό οικονομικό στερέωμα, σε ορισμένες Πολιτείες, κάποιοι, μετρημένοι στα δάχτυλα, κερκυραϊκής καταγωγής επιχειρηματίες. Ο ασχολούμενος μεταξύ άλλων και με την παραγωγή και διάθεση παρασκευασμάτων κρέατος με το σήμα «Corfu Gyros», Βασίλειος Μέμος, έμπορος κατά βάση ειδών διατροφής, καταγόμενος από το χωριό Άνω Γαρούνας, θεωρείται ανάμεσά τους ο ισχυρότερος. 

Ως συνισταμένη των κερκυραϊκών συμφερόντων στη Νέα Υόρκη θεωρείται ο «Παγκερκυραϊκός» (βλ. πάνω εικόνα από παλαιότερη εκδήλωσή του προς τιμή βετεράνου Κερκυραίου εστιάτορα της Αστόριας), όπου πρόεδρος έχει αναλάβει πρόσφατα ο Χρήστος Μάνεσης. Πρόσωπα που επίσης έχουν ξεχωρίσει στα οργανωτικά – συνδικαλιστικά πράγματα της κερκυραϊκής οικογένειας, τα τελευταία χρόνια, είναι ο καταγόμενος από το χωριό Αφιόνας, Νίκος Μπάρδης, ηγετικό στέλεχος της ενιαίας οργάνωσης των προερχόμενων από τα Ιόνια νησιά Ελλήνων των ΗΠΑ, καθώς και οι Γιώργος Κατέχης, Σπύρος Μάστορας και Θεόδωρος Δουκάκης. 

«Είμαστε σε όλες τις ΗΠΑ περίπου 5.000, αν όχι περισσότεροι», εκτιμά ο Ντίνος Αυλωνίτης από το χωριό Αυλιώτες, κάτοικος Νέα Υόρκης. Δεν είναι λίγοι, προσθέτει, όσοι ασχολούνται με την κοινωνικοπολιτική ζωή, μεταξύ άλλων στο Σικάγο. Αρκετοί στη Νέα Υόρκη συντάχθηκαν από νωρίς υπέρ του νέου τοπικού Κυβερνήτη, Μαμντάνι, ενώ σε διάφορες πόλεις ορισμένοι υποστηρίζουν πολύ δραστήρια τον γερουσιαστή Σάντερς, ως τις προοδευτικότερες φωνές στους συσχετισμούς του αμερικανικού πολιτικού κατεστημένου. Λειτουργεί, όχι σταθερά όμως, κερκυραϊκός ποδοσφαιρικός σύλλογος, με την επωνυμία Αθλητικός Όμιλος «Κέρκυρα» (ΑΟΚ). Στην περιοχή της Αστόριας υπάρχει Corfu Center για εμπορικούς, κυρίως, λόγους. Η κοινωνική διαστρωμάτωση της κερκυραϊκής κοινότητας στη χώρα είναι μάλλον ισορροπημένη μεταξύ εργατοϋπαλλήλων κάθε βαθμίδας και επιχειρηματιών – επαγγελματιών μικρομεσαίας κατά βάση κλίμακας. Κορυφαίοι εκπρόσωποι της κοινότητας στις ΗΠΑ θεωρούνται, όπως σημειώνει, οι πανεπιστημιακοί καθηγητές Γρηγόρης Αργυρός στο Μίτσιγκαν και Διονύσης Γραμμένος στο Ιλλινόις.

Ένας από εκείνους τους πρώτους Κερκυραίους που έγιναν ναυτεργάτες στις ΗΠΑ ήταν ο Σωκράτης Μοναστηριώτης ή Μοντής (βλ. πάνω), που είχε μεταναστεύσει από την περιοχή της Λευκίμμης στη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών στις αρχές της δεκαετίας του 1930. Εκεί εντάχθηκε στον προοδευτικό σύλλογο «Σπάρτακος». Στο κάλεσμα των Ισπανών δημοκρατών το 1936 για διεθνή βοήθεια, εναντίον των φασιστικών δυνάμεων του Φράνκο, δήλωσε «παρών», συμμετέχοντας σε ομάδα με 96 Αμερικανούς και αγωνιζόμενος μέσα από τις γραμμές του τάγματος «Αβραάμ Λίνκολν», στο οποίο είχαν ενταχθεί αρκετοί Ελληνοαμερικανοί. Τραυματίστηκε βαριά σε μάχη στην πόλη Χαράμα στις 6 Φεβρουαρίου 1937, στην οποία αποδεκατίστηκε το αμερικάνικο τάγμα, όπως και ο ελληνικός λόχος της 15ης Διεθνούς Ταξιαρχίας. Πέθανε σε νοσοκομείο της Καταλονίας αργότερα. , λόγω επιδείνωσης της κατάστασης της υγείας του. 

Ο συναγωνιστής του, Στέλιος Τοπολάνος, έγραψε γι’ αυτόν: «Πριν δύο μέρες για δεύτερη φορά πληγώθηκε και ο σ. Σωκράτης Μοντής. Πολύ τολμηρός. Οι διπλανοί του τον προσέχουν, γιατί το θάρρος του είναι απερίγραπτο. Είναι αρχηγός μιας ελληνικής διμοιρίας. Όταν προσωρινά του δέσανε τα τραύματά του στο χέρι και την ωμοπλάτη για να πάει στο νοσοκομείο, απαιτούσε να μείνει στο μέτωπο. Τον καταφέραμε ωστόσο να πάει στο νοσοκομείο». 

Εκεί ο Μοναστηριώτης είχε λάβει το εξής γράμμα από την Αμερική, από φίλο του, πιθανώς Κερκυραίο: «Αγαπητέ μας συμπατριώτη Σωκράτη. Λάβαμε το γράμμα σου απ’ το νοσοκομείο της Καταλονίας, όπου βρίσκεσαι πληγωμένος, μαχόμενος για την ελευθερία και την ανεξαρτησία του ισπανικού λαού. Ξέροντας ότι έχετε ανάγκη από τσιγάρα, μαζέψαμε αναμεταξύ μας 3,50 δολάρια και σας τα στέλνουμε μέσω των “Φίλων του τάγματος Λίνκολν”. Με αντιφασιστικούς χαιρετισμούς, Σ. Κατσαρός».

Στη Νέα Υόρκη, αρκετές δεκαετίες νωρίτερα, στις 15 Νοεμβρίου 1884 συγκεκριμένα, στο περιοδικό «Brooklyn Chess Chronicle» είχε δημοσιευθεί ένας μουσικός επιτάφιος θρήνος του Ιωσήφ Λιμπεράλη, επί σειρά ετών αρχιμουσικού της παλαιάς Φιλαρμονικής του νησιού, ο οποίος θεωρείται ο «πατριάρχης» του ελληνικού σκακιού. Ο Λιμπεράλης είχε συνθέσει ένα  πένθιμο εμβατήριο στη μνήμη του θανόντος τότε μεγαλύτερου σκακιστή του 19ου αιώνα, Αμερικανού Paul Morphy (βλ. πάνω, πηγή: Π. Σταθόπουλος). 

Σε λογοτεχνικό επίπεδο, η Υβέτ Μάνεσση – Κορπορόν είναι η καταγόμενη από την Κέρκυρα πλέον διακεκριμένη Ελληνοαμερικανίδα συγγραφέας στις ΗΠΑ, γνωστή και από το ιστορικό της μυθιστόρημα, με τίτλο «Something Beautiful Happened». Αυτό αναφέρεται στη διάσωση μιας εβραϊκής οικογένειας στην Κέρκυρα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. 

Η συγγραφέας συνεργάζεται με μεγάλους αμερικανικούς εκδοτικούς οίκους, όπως ο HarperCollins. «Βαστάει» από την Ερείκουσα,

Από τη δική του πλευρά, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, το οποίο από το 2023 με την υποστήριξη του κεντρικού Δήμου της Κέρκυρας απέκτησε γραφείο διασύνδεσης με αμερικανικά ΑΕΙ στο Μανχάταν, έχει δρομολογήσει  συνεργασίες με κορυφαία αμερικανικά πανεπιστήμια, όπως τα πολύ γνωστά Johns Hopkins, George Mason, Queens, University of Texas, Univesity of Alabama, έχοντας επιλέξει, για λόγους που δεν γνωρίζουμε, μια πολύ δυσανάλογη, σε σχέση με ευρωπαϊκά ΑΕΙ, διασύνδεση με αμερικανικά, σε διάφορους ερευνητικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένης της μουσικής – ελπίζουμε όχι και σε πολεμικής φύσεως «ιατρικά» και άλλα ερευνητικά προγράμματα των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, ένα από τα οποία ήταν θέμα διεθνούς συνεδρίου στην Κέρκυρα προ ετών. Μια διπλωματική εργασία φοιτήτριάς του έχει διερευνήσει εξάλλου, πρωτοποριακά, την απήχηση του αμερικανικού μιούζικαλ, ενώ σταθμό στην ανάπτυξη των σχέσεων στον τομέα της μουσικής αποτέλεσε, στις 21 Ιούνη φέτος, η κοινή συναυλία που έδωσαν στην πόλη του νησιού η Φιλαρμονική «Μάντζαρος» και η Σχολή Τρομπέτας του Πανεπιστημίου του Κεντάκι, στη διάρκεια της οποίας δεκάδες Αμερικανοί τρομπετίστες παρουσίασαν κλασικά αμερικανικά και διεθνή έργα, όπως το «West Side Story» του Leonard Bernstein. Σε Θερινή Μουσική Ακαδημία του Ιονίου Πανεπιστημίου έχει δοθεί εξάλλου εμβληματική συναυλία του διάσημου Αμερικανού κιθαρίστα της τζαζ Jonathan Kreisberg. 

Παράλληλα, ωστόσο, αναπτύσσονται τακτικές συνεργασίες με το στενά συνδεόμενο με τις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ Bowling Green State University του Οχάιο.

Η Κέρκυρα έχει αρκετή πείρα από την εμπλοκή παραγόντων Πανεπιστημίων σε ποικιλώνυμες, άλλου είδους, επιστημονικές έρευνες και ανάλογα συνέδρια για σκοπούς του ΝΑΤΟ, που πλέον παρουσιάζονται ως «διττής χρήσης», δηλαδή και στρατιωτικής και πολιτικής, ώστε να γίνονται αποδεκτά. 

Το 2000, θυμίζουμε, τις μέρες 25 Ιούνη-5 Ιούλη,  το ΝΑΤΟ είχε διοργανώσει στην Κέρκυρα, στο πρώην ξενοδοχείο Χανδρής στην περιοχή της Δασιάς, Επιστημονικό Συνέδριο με θέμα «Το σύνδρομο της οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας», σε συνθήκες πλήρους μυστικότητας. Είχε προηγηθεί στο νησί, το 1997, ανάλογη δράση του λεγόμενου Ινστιτούτου Προχωρημένων Ερευνών – Advanced Study Institute του ΝΑΤΟ, πάλι για το σύνδρομο της οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας, σε σχέση με την καταγραφή του, σε μαζική κλίμακα, στη διάρκεια των δολοφονικών επιδρομών των Αμερικανών στο Βιετνάμ και του ΝΑΤΟ στον Περσικό Κόλπο.

Καταγγέλθηκε τότε, από την πλευρά της τοπικής Οργάνωσης του ΚΚΕ, η συμμετοχή Ελλήνων γιατρών ακόμη και στην οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου, καθώς και το γεγονός ότι τα στελέχη της Πνευμονολογικής Κλινικής και της διοίκησης του Νοσοκομείου της πόλης, Δ. Χαΐνης, Α. Μάστορας και Κ. Αλεξανδρόπουλος, εκθείαζαν την επιλογή της Κέρκυρας ως τόπου διεξαγωγής του… «Πρώτου Παγκόσμιου Συνεδρίου για το Σύνδρομο της Οξείας Αναπνευστικής Δυσχέρειας», με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών καθηγητών, αποκρύπτοντας παντελώς τον οργανωτή και το ότι αυτό αφορούσε την αντιμετώπισή του στο πλαίσιο της αποτελεσματικότερης λειτουργίας της πολεμικής ΝΑΤΟικής μηχανής. 

Το 2022 το Ιόνιο Πανεπιστήμιο είχε υποδεχθεί στο νησί εκπροσώπους από οκτώ αμερικανικά ΑΕΙ. Προωθεί, μεταξύ άλλων, την καταγραφή της ιστορίας της ελληνικής ομογένειας.

Αυτή ίσως να συμπεριλάβει και δραματικές ιστορίες για έναν από τους λόγους που ορισμένοι Κερκυραίοι  πριν από έναν περίπου αιώνα είχαν βρει «καταφύγιο» στις τότε στερούμενες εργατικού δυναμικού και φιλόξενες ΗΠΑ, όπως έχει καταγραφεί σε τοπικές εφημερίδες.

Το 1912 ο εργάτης Νικόλαος Πρίφτης (βλ. πάνω αριστερά τμήμα επιστολής του δημοσιευμένης σε φύλλο της εφημερίδας «Σοσιαλιστική Δημοκρατία» με ημερομηνία 23 Αυγούστου 1912 που σώζεται στην Αναγνωστική Εταιρία Κέρκυρας – ΑΕΚ) εργαζόταν ως λιθογράφος, για ενδέκατη συνεχή χρονιά, στην τρανή εκτυπωτική και εκδοτική βιομηχανία Ασπιώτη, αλλά απολύθηκε. Έλεγε στην επιστολή, μεταξύ άλλων: «Έπειτα από τόσα χρόνια έντιμον και πειθαρχικήν εν τω ανωτέρω εργοστάσιον εργασίαν μου ήτο πεπρωμένον ο μεγαλόκαρδος Ασπιώτης να μου δόση μία κλωτσιά διότι και εγώ ως άνθρωπος πάσχων δια την αδικίαν του άλλου ηθέλησα να φωνάξω δια την αδικίαν ήτις εγένετο εις βάρος μιας εργάτιδος ορφανής τιμωριθείσης τας παραμονάς των Χριστουγένων εις 5 δραχμάς πρόστιμον· ακούσετε και φρίξετε, διότι έβαλε ένα φύλλο σιγαροχάρτου εις την δεσμίδα περισσότερον του πρέποντος και η οποία εργάτις ουδέποτε περιέπεσεν εις σφάλμα τι καθ’ όλον το δωδεκαετές χρονικόν διάστημα καθ’ ο ειργάζετο εν των ανωτέρω Εργοστασίω. Και επειδή εφώναξα δια την αδικίαν αυτήν ήτις εγένετο εις βάρος του ορφανού αυτού κοριτσιού ο ευγενών αισθημάτων κ. Ασπιώτης ήρχισε να μου κηρύξη αμείλικτον τον πόλεμον και ως αποτέλεσμα ο πόλεμος αυτός είχε ότι με απέλυσε από την εργασίαν μου (…) Εν Κερκύρα τη 12 Αυγούστου 1912». Έγινε εργατικός έρανος, προκειμένου ο Πρίφτης, καθώς για τον λόγο αυτό κρίθηκε ανεπιθύμητος από όλα τα εργοστάσια της πόλης, «να μεταναστεύσει στην Αμερική». Τρεις εβδομάδες μετά την πρώτη επιστολή, σε νέο γράμμα του στην εφημερίδα «Εργάτης» του τοπικού Σοσιαλιστικού Κέντρου (βλ. πάνω στο κέντρο τμήμα φύλλου 2 Σεπτέμβρη 1912, πηγή: ΑΕΚ), καλούσε σε συσπείρωση και οργάνωση των εργατών του νησιού και πληροφορούσε ότι αναχωρούσε την επόμενη Τρίτη, προσθέτοντας: «Θεωρώ επιβεβλημένον μου καθήκον όπως εκφράσω τας ευχαριστίας μου προς το Σοσιαλιστικόν Κέντρον το οποίον από το μικρό ταμείον του μ’ εβοήθησε όπως επίσης και τας αδελφικάς μου ευχαριστίας εις όλα τα μέλη του Κέντρου τα οποία μαζύ με το ταμείον μου έδωσαν το ποσόν των 200 δρχ. δια τα έξοδά μου όπως αναχωρήσω δι’ Αμερικήν. Σας φιλώ, ο αδελφός σας, Νικόλαος Τ. Δ. Πρίφτης». Φαίνεται ότι ήδη υπήρχε διασύνδεση με εργατικούς κύκλους στο Σικάγο, καθώς η εφημερίδα στο ίδιο φύλλο πληροφορούσε: «Η ημερησία σοσιαλιστική εφημερίς του Σικάγου “Ημερήσιος Κόσμος” έχει κυκλοφορίαν 300.000 φύλλων». 

Δεν επρόκειτο για μεμονωμένο φαινόμενο. Ύστερα από μεγάλη και σχεδόν πανεργατική απεργία, η εξίσου φημισμένη βιομηχανία επεξεργασίας λίνου, ιούτης και καννάβεως Δεσύλλας είχε απολύσει είκοσι περίπου συνδικαλισμένους εργάτες – μια πρακτική που τότε ίσχυε άλλο τόσο βέβαια και στις ΗΠΑ. Στο ίδιο φύλλο του ο «Εργάτης» πληροφορούσε (βλ. πάνω δεξιά): «Πλείστοι των εργατών τούτων οίτινες δια της επιμονής του Δεσύλλα έμειναν άνεργοι, εγκαταλείψαντες τας οικογενείας των εις το έλεος του Θεού μετηνάστευσαν εις τα απότατα μέρη, εις την χώραν της λεγομένης ευτυχίας (Αμερικήν)».

Περίπτωση βιομηχανικής επένδυσης στην Κέρκυρα που να έγινε ή να περιήλθε σε επιχείρηση με αμιγώς ή μερικώς αμερικανικά κεφάλαια δεν υπάρχει άλλη από εκείνη της άλλοτε εταιρείας παραγωγής μιας ευρείας γκάμας αναψυκτικών Βιομηχανικής Ένωσης Λεμοναδοποιών Κέρκυρας (ΒΕΛΚ) στην περιοχή Πέραμα, που είχε αποκτηθεί περί τα τέλη της δεκαετίας του 1980 από την Coca-Cola 3Ε και σε περίοδο συγκεντροποίησης των παραγωγικών δραστηριοτήτων της τελευταίας στη Βοιωτία και τελικά συνέχισε να λειτουργεί για λίγα χρόνια ακόμη, η μακροημέρευσή της κρίθηκε ασύμφορη. 

Υπάρχει και ένα πολύ θλιβερό, σκανδαλώδες ιστορικό με αμερικανική επιχείρηση στην Κέρκυρα, που χρονολογείται τον καιρό της Χούντας και αφορούσε το δίκτυο ύδρευσης της πόλης. Ήταν η εταιρεία Ionix. Η ανάθεση σε αυτήν της κατασκευής μονάδας αποσκλήρυνσης του νερού, στην τοποθεσία Χρυσηίδα, αποδείχθηκε στις αρχές του 1975 τόσο σκανδαλωδώς ζημιογόνα και ασύμφορη, ώστε χαρακτηρίστηκε από το δημοτικό συμβούλιο, ομοφώνως, αποικιοκρατική. Η μονάδα υποκαταστάθηκε, αλλά η επιχείρηση ήδη είχε εισπράξει ένα τεράστιο ποσό.  

Αμερικανοί κεφαλαιούχοι είχαν αναμιχθεί για πρώτη φορά με υποθέσεις στην Κέρκυρα, είναι αλήθεια, πολύ πριν, διαβλέποντας τις τουριστικές προοπτικές του νησιού. Ήταν λίγο μετά το 1902, στη γνωστή υπόθεση της Ρολίνας, δηλαδή της δημιουργίας ενός μεγάλου, πολυτελούς καζίνου, στην οποία αντιτάχθηκαν κορυφαίοι Κερκυραίοι διανοούμενοι, επικρίνοντας την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου να δεχθεί σχετική πρόταση γαλλοελβετικής εταιρείας. Λίγο μετά, το 90% των μετοχών αυτής βρέθηκε στα χέρια επιχείρησης που έμεινε γνωστή ως… Σκρα και Σία και συνδεόταν με αμερικανικούς και άλλους επιχειρηματικούς κύκλους, στόχος των οποίων ήταν ο έλεγχος του τζόγου και της τουριστικής κίνησης της παρασιτικής ευρωπαϊκής αριστοκρατίας στη Μεσόγειο. Ακολούθησαν δικαστικές διώξεις για απάτες.

Το άνοιγμα αμερικανικής «ομπρέλας» στο ξενοδοχειακό δυναμικό της Κέρκυρας 

Η ξενοδοχειακή Hilton Worldwide είχε φύγει για να ξανάρθει από τη Βιρτζίνια, με άλλους Έλληνες συνεργάτες και με βάση «στρατηγικό μοντέλο συνεργασίας», σε επένδυση τρίτων στη νότια Κέρκυρα. Κάτω από την «ομπρέλα» της ολοκληρώθηκε πριν από λίγες μέρες το υπερπολυτελές θέρετρο Conrad Corfu (βλ. πάνω, από αριστερά πρώτο από τα πέντε εικονιζόμενα ξενοδοχεία). Είναι το πρώτο πολυτελές resort του σήματος Conrad / Hilton στην Ελλάδα. Θα ανοίξει το 2027 τις πύλες του στην τοποθεσία Μώλος, στην περιοχή της Λευκίμμης. 

Μέσα στα πέντε-έξι τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί μια απροσδόκητη και ακόμη ανεκτίμητη σε εύρος «εγκατάσταση» αμερικανικών τελείως κερδοσκοπικών -μη ξενοδοχειακών- κεφαλαίων και συναφών παχυλά αμειβόμενων αμερικανικών εμπορικών τίτλων-ομπρελών στον κερκυραϊκό ξενοδοχειακό τομέα, που ήδη έχει αποδώσει στο σχετικό αμερικανικό «χαρτοφυλάκιο» δεσπόζουσα θέση στην ύψους κάποιων εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ σε κύκλο εργασιών τοπική ξενοδοχειακή αγορά. Μεγάλα ξενοδοχειακά συγκροτήματα με μερικές χιλιάδες κλίνες και προσωπικό που μπορεί να φθάνει στο «φόρτε» της σεζόν τους 2.000 εργαζόμενους  αντιπροσωπεύοντας σημαντικό ποσοστό των νοικοκυριών του νησιού, αποτελούν εδώ και ελάχιστα χρόνια, στις περισσότερες περιπτώσεις έχοντας αλλάξει ονόματα και ιδιοκτησιακά σχήματα, πηγές άντλησης κερδών για γιγαντιαία επενδυτικά κεφάλαια, θεσμικούς κολοσσούς διαχείρισης ακινήτων και brands φιλοξενίας των ΗΠΑ.

Το εδώ και τρεις μήνες Hyatt Ziva Corfu, στα Γουβιά, που λεγόταν Corcyra Beach (βλ. πάνω, δεύτερο), ανήκει στην Hotel Investment Partners – ΗΙΡ, έναν τουριστικό κολοσσό που ελέγχεται κατά 65% από τα κεφάλαια του αμερικανικού επενδυτικού ταμείου Blackstone, ενώ τη διαχείρισή του έχει αναλάβει η Apple Leisure Group (ALG), μέρος του αμερικανικού ομίλου Hyatt, με το δικό του σήμα. Στο άλλοτε Louis Grand Hotel και νυν Domes of Corfu (βλ. πάνω, τρίτο), στη Γλυφάδα, το ακίνητο περιήλθε στη HIP / Blackstone  και η διαχείριση εντάχθηκε στο σήμα Autograph Collection Hotels του αμερικανικού ομίλου Marriott International. Kάτι παρόμοιο έγινε με το Domes Miramare, στα Μωραΐτικα, με άλλο σήμα της Marriott (βλ. πάνω, τέταρτο). Το Wyndham Corfu Acharavi, πρώην Corfu Acharavi Hotel, περιήλθε στην καναδική Mercan Group σε συνεργασία με την αμερικανική αλυσίδα Wyndham Hotels & Resorts, τον μεγαλύτερο ίσως franchisor ξενοδοχείων παγκοσμίως. 

Η Ella Hotels & Resorts, ένα πολυτελές ξενοδοχειακό brand – θυγατρική εταιρεία με επενδυτική «σφραγίδα» του HIG Capital του Μαϊάμι που στοχεύει σε «οικολογικά – κομψά» θέρετρα στη Νότια Ευρώπη, έχει εξαγοράσει και βάλει κάτω από την ομπρέλα της τα ξενοδοχεία πρώην Grand Mediterraneo και νυν Ella Alkyna, Capo di Corfu, Pelekas Monastery και Mon Repos Palace στις τοποθεσίες Άγιος Γόρδιος, Άγιος Πέτρος, Κοντογιαλός και στην πόλη της Κέρκυρας. 

H νεοϋρκέζικη York Capital Management, εξάλλου, είναι επενδυτής στο άλλοτε ανενεργό και αναδρομικά επιδοτούμενο από κρατικούς πόρους της τάξης των 14,35 εκατ. ευρώ πρώην San Stefano και νυν Angsana Corfu Resort & Spa στις Μπενίτσες (βλ. πάνω, πέμπτο).

Η επενδυτική Goldman Sachs Asset Management, κλάδος βεβαίως της τράπεζας Goldman Sachs που μαζί με άλλους Αμερικανούς και διεθνείς επενδυτές μεταβίβασε σε ασιατικά κεφάλαια των πλειονότητα των μετοχών της εταιρείας που κατέχει στο νησί τα ξενοδοχεία Ikos Dassia και Ikos Odysia, αναπτύσσεται πλέον στην Κέρκυρα μέσα από ξενοδοχειακές πλατφόρμες διαχείρισης και έμμεσο ή άμεσο έλεγχο resorts και συναφών μονάδων, όπως το Cook’s Club Corfu στα Γουβιά και τμήματα του ελληνικού ομίλου Domes Resorts. Καθώς απέκτησε τη μονάδα στα Γουβιά, έλαβε «προίκα» φορολογική απαλλαγή ύψους 2,52 εκατ. ευρώ, για επένδυση αναβάθμισης 7,20 εκατ. ευρώ, όπως συμβαίνει άλλωστε, αναλογικά, γενικά με τις προαναφερθείσες μονάδες, που επιχορηγούμενες εκ νέου ή ολοκληρώνοντας τη λήψη κρατικών επιχορηγήσεων με ζεστό χρήμα και με τη μορφή των φορολογικών απαλλαγών αναβαθμίζονται καθώς μπαίνουν κάτω από αμερικανικές «ομπρέλες». 

Για επένδυση στο πρώην Corcyra Beach το κρατικό ταμείο διέθεσε 4,375 εκατ. ευρώ, ενώ για τα ξενοδοχεία στον Κοντό Γιαλό και στον Άγιο Γόρδιο είχαν εγκριθεί επιδοτήσεις 6,82 εκατ. ευρώ.  

Ένα πολυτελές συγκρότημα διαμερισμάτων/σουιτών στο ιστορικό κέντρο της πόλης της Κέρκυρας φέρει την ονομασία New York Luxury Suites, χωρίς να συνδέεται κεφαλαιουχικά με τις ΗΠΑ. Λειτουργούσε παλαιότερα ως ξενοδοχείο, με την ονομασία New York.

Ένας τακτικός νεοϋρκέζος επισκέπτης της Κέρκυρας, όμως, τα τελευταία χρόνια, ακούει στο όνομα «USS New York», μεγάλο αμερικανικό αποβατικό πλοίο που κατέπλευσε στις 5 Ιούλη του 2024 στο λιμάνι της πόλης (βλ. πάνω), έξι χρόνια μετά τη δεύτερη επίσκεψή του στο νησί τον Μάη του 2018, οπότε είχαν προκληθεί πιο λαϊκές αντιδράσεις, με συνθήματα: «Να μη μετατραπεί το λιμάνι της Κέρκυρας σε αμερικανοΝΑΤΟικο ορμητήριο –  Όχι στα πλοία του πολέμου στο λιμάνι μας – Ανεπιθύμητοι οι ελλιμενισμοί πολεμικών πλοίων των ΗΠΑ». Η εκ νέου έλευσή του το 2024 καταδικάστηκε σε κοινή ανακοίνωση που εξέδωσαν και οι Επιτροπές Ειρήνης Ιωαννίνων, Πρέβεζας, Άρτας και Λευκάδας, που επισήμαναν ότι το συγκεκριμένο πλοίο, μήκους 208,5 μέτρων και πλάτους 32 μέτρων με πλήρωμα 360 άτομα και ικανότητα να μεταφέρει έως και 800 πεζοναύτες με τον εξοπλισμό τους, είναι αποβατικό με αντιπυραυλικά συστήματα και λειτουργεί ως μία πλωτή στρατιωτική βάση, φέροντας ελικόπτερα και ελικοδρόμιο καθώς και βαρέα οχήματα και 14 τεθωρακισμένα αμφίβιας εφόδου, ενώ διαθέτει συνεργεία επισκευών και συμπληρωματικό εξοπλισμό, ώστε να μετατρέπεται σε προκυμαία ανεφοδιασμού σε στρατιωτικό λιμάνι. Είχε «δέσει» για πρώτη φορά στην Κέρκυρα τον Νοέμβρη του 2012.

Είναι μικρή, κατά τα άλλα, η αμερικανική -και εύπορη- κοινότητα της Κέρκυρας, συγκεντρωμένη κατά βάση σε επαύλεις με ξεχωριστό γνώρισμα τις πισίνες υπερχείλισης στη βορειοανατολική περιοχή του νησιού, την αποκαλούμενη από την ίδια και ως «Kensington-on-Sea», με παραπομπή στη δημοφιλή στο πιο προνομιούχο κοινωνικό στρώμα των ΗΠΑ λονδρέζικη, πιο αριστοκρατική συνοικία. Αρκετά μέλη της έχουν προτιμήσει να γειτνιάζουν με τον Ερημίτη, την έκτασης 500 στρεμμάτων ειδυλλιακή περιοχή-μήλο της έριδος Αμερικανών και άλλων επενδυτών, με τον σπουδαίο φυσικό πλούτο και θέα, μαζί με το Ιόνιο, το αλβανικό Εθνικό Πάρκο του άλλοτε κερκυραϊκού επίνειου και θεωρούμενου «δεξιού ματιού της Κέρκυρας» στην ανοιχτή θάλασσα, Βουθρωτού. Όχι μακριά, δηλαδή, από την άνω των οκτακοσίων στρεμμάτων έπαυλη της οικογένειας Rothchild της γνωστής οικονομικής αυτοκρατορίας, η οποία μέσω των συμμετοχών της σε τεράστια αμερικανικά κυρίως επενδυτικά funds, όπως η BlackRock και άλλα, είναι εμμέσως μέτοχος σε ξενοδοχειακές μονάδες του νησιού, αλλά και στην πετρελαϊκή κοινοπραξία που ετοιμάζεται να υλοποιήσει το πρόγραμμα «Ασωπός» ανοιχτά της Κέρκυρας (βλέπε στο διαδίκτυο θέμα μας «Αμερικανική ενεργειακή πρωτοκαθεδρία στο Ιόνιο Πέλαγος», 13.5.2021). Σε τέτοιες βίλες έχουν βρεθεί, μεταξύ άλλων, μέλη των οικογενειών των Αμερικανών προέδρων Μπαράκ Ομπάμα και Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζον Κέρι.  

Ο Mr. Nat, όπως του αρέσει να τον προσφωνούν οι φίλοι του, κ. Nathaniel Rothschild (βλ. πάνω), αναγνωρίζεται από αυτή την κοινότητα ως ο έχων τον πρώτο λόγο, αν και βρετανικής υπηκοότητας, καθώς η δυναστεία αναπτύσσεται διεθνώς επενδυτικά κυρίως μέσω θεσμικών επενδυτών αμερικανικής ιθαγένειας. 

Έχει τη γνώμη ότι ορθώς κάποια παλαιά ξενοδοχεία μαζικού τουρισμού στην Κέρκυρα κατεδαφίζονται ή σχεδιάζεται να κατεδαφιστούν, όπως έχει δηλώσει, για να μετατραπούν σε «πρώτης τάξεως ιδιωτικές κατοικίες». Αυτό είναι, εκτιμά, το συμφέρον του τόπου. 

Μια μελέτη για την Κέρκυρα από εργολάβο βάσεων των ΗΠΑ σε έξι χώρες  

Θα αναθέτατε ποτέ μια οικονομική μελέτη για την τουριστική ανάπτυξη της Κέρκυρας σε επιχείρηση, με έδρα των μετόχων της τον Παναμά και τυπική έδρα την Αθήνα, η οποία έστω και αν έχει και άλλες δραστηριότητες επιμελείται, αναλαμβάνει και υλοποιεί τεχνικά έργα ανάπτυξης των στρατιωτικών βάσεων και σχετικών υποδομών των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Κρήτη, στη Θεσσαλονίκη, στο Κιλκίς, στην Αττική και στον Άραξο Αχαΐας στην Ελλάδα και συγχρόνως στη Σαουδική Αραβία, στη Γερμανία, στην Ιταλία, στο Πακιστάν και στην Τουρκία;  

Αυτό έγινε στα τέλη της δεκαετίας του 1970, ενώ υπουργός Συντονισμού και Προγραμματισμού ήταν  ο μετέπειτα πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και διαμορφωνόταν νέο Χωροταξικό Σχέδιο για το νησί. Η εταιρεία διεθνών τεχνικών – κατασκευαστικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών Frank E Basil, περί ης ο λόγος, η οποία γύρω στα 1960 είχε γραφείο στην Ουάσιγκτον και μετά επεκτάθηκε στη Νέα Υόρκη και σε άλλες μεγαλουπόλεις διεθνώς, ανέλαβε να χαράξει τις κατευθύνσεις του μέλλοντος της Κέρκυρας. Συνέταξε «Feasibility Study for the Tourist Development of Corfu». Και συμπέρανε (βλ. πάνω σχετικά δημοσιεύματα με τα στοιχεία που είχε φέρει στο φως η αθηναϊκή εφημερίδα «Ριζοσπάστης» το δίμηνο Ιούνη-Ιούλη 1980) πως η Κέρκυρα έπρεπε να «αδειάσει» από μεγάλο μέρος του πληθυσμού της. Ο μισός σχεδόν πληθυσμός της υπαίθρου του «περίσσευε». Από 93.000 που ήταν το 1971 οι γηγενείς και άλλοι Έλληνες κάτοικοι, το 1995 δεν έπρεπε να υπάρχουν περισσότεροι από 75.000.

Με  επικεφαλής τον δήμαρχο Κέρκυρας Γιάννη Κούρκουλο και την τοπική Ένωση του Δήμου και των Κοινοτήτων του νησιού είχε σηκωθεί κύμα μαζικών λαϊκών αντιδράσεων, καθώς είχε δει μάλιστα το φως της δημοσιότητας και ένα «καρμπόν» Χωροταξικό Σχέδιο της Κέρκυρας, αλλά χωρίς τέτοιους αριθμούς – ένα νέο, θυμίζουμε, τέθηκε προσφάτως σε διαβούλευση, επίσης χωρίς πολλά αριθμητικά δεδομένα. Είχε δηλώσει τότε ο Γ. Κούρκουλος: «Από την περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών σχεδιαζόταν μείωση του πληθυσμού της Κέρκυρας (…) Δεν μπορεί ο Τουρισμός να αναπτύσσεται προς γενικότερη βλάβη του πληθυσμού και του τόπου μας (…) Θα προασπίσουμε τα λαϊκά συμφέροντα». Κυνικά, με ελάχιστα κομψές ή διπλωματικές διατυπώσεις και με επιχείρημα μεταξύ άλλων ότι ο ελαιοπαραγωγικός τομέας και άλλοι μη τουριστικοί εξ ορισμού τομείς της οικονομίας θα αντιμετώπιζαν οξύτατα προβλήματα με την ένταξη της χώρας στην τότε ΕΟΚ και νυν Ευρωπαϊκή Ένωση, προτεινόταν η πρόκληση συνθηκών έξωσης δεκάδων χιλιάδων κατοίκων. Προκειμένου, να ευνοηθεί ο υποτίθεται συμφερότερος «παραθεριστικός τουρισμός», με «επενδύσεις» από ενδιαφερόμενους «να γίνουν μόνιμοι και ημιμόνιμοι κάτοικοι στο νησί σε ιδιόκτητες επαύλεις», σε συνδυασμό βέβαια με την παροχή σε κεφαλαιούχους, ξένους κατά προτίμηση, διαφόρων «κινήτρων», επιπρόσθετων εκείνων που παρείχε η στρατιωτική δικτατορία, ώστε γρήγορα τα πιο πολυτελή ξενοδοχεία να αντιπροσωπεύουν τα 2/3 του συνόλου των ξενοδοχειακών μονάδων. Ήταν η περίοδος που Αμερικανοί με ευρωπαϊκές εταιρικές «ταμπέλες» και άλλοι εύποροι Ευρωπαίοι αλλοδαποί με προσφυγές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ζήτησαν -και πέτυχαν- άρση των ελάχιστον περιορισμών που ίσχυαν, με πολλά νομικά «παράθυρα» ευχερούς παράκαμψής τους,   όσον αφορά την απεριόριστη απόκτηση γης από μη Έλληνες σε παραμεθόριες περιοχές της χώρας.

Σύμφωνα με τη μελέτη της Frank E. Basil, όπως εύλογα ερμηνεύθηκε με βάση όσα εισηγήθηκε, η Κέρκυρα έπρεπε να μετατραπεί σε ένα Ελντοράντο για λίγους. Κυρίως, για υψηλού οικονομικού επιπέδου επισκέπτες. Με τεχνητό εξανδραποδισμό δεκάδων χιλιάδων κατοίκων της κερκυραϊκής υπαίθρου, για τους οποίους έπρεπε να επιλεγεί η εξασφάλιση μέσου εισοδήματος χαμηλότερου και πάντως όχι ανώτερου εκείνου της χώρας, ώστε να ευνοηθεί η φυγή τους. Δεν δικαιολογούνταν, κατά τη μελέτη, «μονάδες παραγωγής» στο νησί, παρά μόνο τουριστικές κάθε μορφής. Η πόλη έπρεπε να μεγαλώσει πληθυσμιακά, μέσω εγκατάστασης εταιρειών παροχής υπηρεσιών, για την παράλληλη μετατροπή του νησιού σε σταθερό κοσμοπολίτικο θέρετρο χρηματιστών. Έπρεπε, βλέπετε, να «απελευθερωθούν» κιόλας χώροι για κάποιες στρατιωτικές-ναυτικές υποδομές των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ και για άλλες υποδομές, σχετικές με τη Συμφωνία Ιταλίας – Ελλάδας του 1977 για κάποιες θαλάσσιες οριοθετήσεις στην προοπτική «αξιοποίησης» ενεργειακών πόρων του Ιονίου και της Αδριατικής με αμερικανοΝΑΤΟική «επίβλεψη» και «προστασία». Στο θέατρο «Φοίνικας» της πόλης είχε γίνει στις 9 Ιούλη 1980 ογκώδης παγκερκυραϊκή συγκέντρωση οργής, ενώ γινόταν λόγος και για σχεδιασμό δημιουργίας αεροδρομίου στην περιοχή της Λευκίμμης, με σκοπό την κάλυψη αναγκών του ΝΑΤΟ. 

Η ζωή, βέβαια, τράβηξε από τότε τον δικό της δρόμο. Όπως συμβαίνει συχνά, αρκετά «σχέδια επί χάρτου» μένουν αναγκαστικά στα χαρτιά. Ή, βέβαια, μετατίθενται χρονικά και διαφοροποιούνται, όταν αυτό επιβάλλουν οι λαϊκές αντιδράσεις, οι διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες, οι αντιθέσεις της αδιάκοπης βουερής ή σιγαλής πάλης των τάξεων καθώς και της διαμάχης των επιμέρους αντιτιθέμενων ισχυρών οικονομικών συμφερόντων.

Όλως τυχαίως, προφανώς, η εταιρεία Frank E. Basil συνέταξε πριν από δέκα χρόνια και μελέτη με θέμα «Tourist development in Cassiopi Corfu», πιθανώς για την ίδια τη γνωστή για την οικειοποίηση της μεγάλης έκτασης του Ερημίτη -με διαβλητές διαδικασίες και αποφάσεις της κυβέρνησης του έτους 2016- νεοϋρκέζικη NCH Capital, στελέχη της οποίας συνδέονταν πολλαπλώς με το ΝΑΤΟ. Αφορούσε το «Kassiopi Project», δηλαδή τη μυστηριώδους πορείας υπό εξέλιξη επένδυση στον Ερημίτη, παρέχοντας και υπηρεσίες «Coordination with Public Sector», με σχέδιο για υπερπολυτελείς βίλες σε συνδυασμό με κάποιο ανάλογο «ψυχαγωγικό – τουριστικό χωριό». 

Όλα αυτά βέβαια τα… παράξενα και σύνθετα δεν ξαφνιάζουν. Είναι καιρό τώρα διατυπωμένες οι εκτιμήσεις του Κερκυραίου γεωπολιτικού αναλυτή Μιλτιάδη Μπότση, μέλους του διδακτικού προσωπικού του Ιονίου Πανεπιστημίου, ότι ολόκληρη η περιοχή του Ιονίου «έχει συνδεθεί στενά με ζωτικά στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ» και ότι τα νησιά μας «έχουν ληφθεί υπόψη στους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή», σχετικά και με την «ύπαρξη μεγάλων πετρελαϊκών αποθεμάτων βορείως της Κέρκυρας και δη στον υποθαλάσσιο χώρο μεταξύ Κέρκυρας και Οτράντο». Όπως επίσης ότι «το ίδιο το ΝΑΤΟ προσεγγίζει με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το γεωγραφικό σύμπλοκο Αδριατικής-Ιονίου-Μεσογείου», λόγω και της πιθανής «μελλοντικής διασταυρώσεως ενεργειακών, τηλεπικοινωνιακών και συγκοινωνιακών αξόνων και δικτύων υψίστης γεωστρατηγικής σπουδαιότητος στο γεωπολιτικό αυτό υποσύστημα», για να το πούμε και με λόγια του κορυφαίου στα θέματα αυτά, προγενέστερου και επίσης Κερκυραίου γεωπολιτικού-γεωστρατηγικού αναλυτή, Γιάννη Μάζη, καθηγητή στο ΕΚΠΑ.

Σύμφωνα με θέσεις του Κώστα Αχ. Καραμανλή, εξάλλου, όπως τις είχε διατυπώσει σε συνεδρίαση Επιτροπών της Βουλής το 2022, σχετικά με τον γνωστό στρατηγικό για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ «Διάδρομο της Αλεξανδρούπολης» ως κρίσιμου άξονα για την άσκηση στρατιωτικής πίεσης στο αντίπαλο ευρωασιατικό μπλοκ και τον οποίο ο Κερκυραίος πολιτικός Νίκος Δένδιας είχε χαιρετίσει ως κάτι που σχεδόν ονειρευόταν, χρειάζεται «ανάπτυξη συμπληρωματικού κλάδου Ευρωπαϊκού Διαδρόμου κατά μήκος της ακτογραμμής Αδριατικής – Ιονίου». 

Προσκεκλημένοι με αιτία στο πλωτό ανάκτορο

Το νόημα που έχει για την Κέρκυρα η λίστα των προσκεκλημένων και παριστάμενων στη δεξίωση της βαλλόμενης εσχάτως στις ΗΠΑ πρέσβειρας κ. Γκιλφόιλ στο mega yacht στο λιμάνι της Κέρκυρας συνοψίζεται, ίσως, σε τέσσερα πρόσωπα. 

Ήταν λίγες δεκάδες βέβαια, από όσα προσκλήθηκαν, τα πρόσωπα του νησιού που προσήλθαν, πέραν όσων προαναφέρθηκαν. Φυσικά, ήταν εκεί η ξενοδοχειακή ηγεσία του νησιού, μαζί με επιλεγμένους μάνατζερ μονάδων που εκπροσωπούν (και) αμερικανικά συμφέροντα. Ήταν και ο σχεδόν ημιμόνιμος κάτοικος του νησιού και κάποτε θεωρούμενος μεγαλύτερος συλλέκτης έργων τέχνης, Δάκης Ιωάννου, που οι οικογενειακές επιχειρηματικές του δραστηριότητες συνδέθηκαν εσχάτως, όπως λέγεται, με το ιστορικό καφέ Ακταίον. Βρέθηκαν ακόμη στο mega yacht, προφανώς εκπροσωπώντας την παλιά αριστοκρατία όχι του χρήματος, δύο… κοντέσες. Ακόμη, πρόσωπα δύο πνευματικών σωματείων, ο επικεφαλής του Οργανισμού Λιμένος Κέρκυρας, φίλοι γενικώς της μεσοαστικής – και όχι οποιασδήποτε άλλης επιμέρους – αμερικανικής κουλτούρας, επαγγελματίες με γραφεία νομικών, συμβουλευτικών, τεχνικών και άλλων υπηρεσιών που παραδοσιακά καλύπτουν με την απαραίτητη εχεμύθεια ανάγκες επιχειρήσεων  και ιδιωτικών πορτοφολιών των ΗΠΑ και αναμένουν το… κάτι τις τους από τις επικείμενες πετρελαϊκές μπίζνες, μια ανάσα με τα σκάφη τους, στο Ιόνιο. Ακόμη, εκπρόσωπος του άγνωστου στο ευρύ κοινό ως προς τον ρόλο του Corfu Tech Lab.     

Ήταν, επίσης, δύο τραπεζίτες της Αθήνας που έχουν προσφερθεί να χρηματοδοτήσουν το project υδρογονανθράκων «Ασωπός». 

Όλα αναμενόμενα, πλην της ανεξήγητης – για πολλούς από τους παριστάμενους – παρουσίας τεσσάρων μη Κερκυραίων μεγαλοεπιχειρηματιών και του γεγονότος ότι δέσποζαν στις σχετικές συζητήσεις θέματα ενέργειας και διαφόρων ειδών υποδομών. 

Στο «μενού» αυτό ήταν και η επιταχυνόμενη διαδικασία για τη δημιουργία λιμενικών υποδομών – ενδεχομένως όχι μόνο μαρίνας – στο βόρειο τμήμα του νησιού.      

Το ένα πρόσωπο είναι ο ομογενής επιχειρηματίας Τζον Κουδούνης (βλ. πάνω πρώτος από αριστερά) του αμερικανικού επενδυτικού ομίλου Calamos Investments, του οποίου ηγείται ο επίσης ομογενής επενδυτής Τζον Κάλαμος (βλ. πάνω, δίπλα στον πρώτο), φερόμενος νέος ιδιοκτήτης της έκτασης του Ερημίτη, με απροσδιόριστες επιχειρηματικές βλέψεις. 

Τα άλλα τρία πρόσωπα είναι ο επικεντρωμένος στην κάλυψη μεταφορών ενεργειακών προϊόντων εφοπλιστής και ιδιοκτήτης των φιλόδοξων να αναπτυχθούν σε συμπληρωματικούς τομείς Ναυπηγείων Σκαραμαγκά, Γιώργος Προκοπίου (βλ. πρώτος από αριστερά στη δεύτερη σειρά), ο  ομογενής επιχειρηματίας, ιδιοκτήτης των Ναυπηγείων Ελευσίνας και ενδιαφερόμενος για την ανάπτυξη σε εκείνη την περιοχή λιμενικών – διαμετακομιστικών υποδομών ευρύτατης κλίμακας, Πάνος Ξενοκώστας (βλ. στο μέσον στην ίδια σειρά), καθώς και ο ιδιοκτήτης μεγάλου τεχνικού – κατασκευαστικού ομίλου και ενεργά εμπλεκόμενος σε ενεργειακά σχέδια χερσαίας μεταφοράς φυσικού αερίου και σχετικές υποδομές, Αλέξανδρος Εξάρχου (βλ. δεξιά στην ίδια σειρά). Οι δραστηριότητές τους αυτές συμπίπτουν με την υλοποίηση πολύ σημαντικών αμερικανικών σχεδιασμών στη χώρα μας. Ήταν οι μόνοι Έλληνες επιχειρηματίες μεγάλου βεληνεκούς που άφησαν τις δουλειές τους ή τις υπόλοιπες διακοπές τους και είχαν σοβαρούς λόγους, φαίνεται, να βρεθούν για τη δεξίωση της κ. Γκιλφόιλ στην Κέρκυρα. Προφανώς, τα σχέδια αυτά θα απασχολήσουν την Κέρκυρα, ανεξαρτήτως της τύχης της κ. Γκιλφόιλ στη θέση του πρεσβευτή στην Αθήνα, στο εγγύς μέλλον.   

Αμερικανοί πρέσβεις στην Κέρκυρα

Ο Τσαρλς Τάκερμαν ήταν από άλλη «πάστα» Αμερικανών ή άλλαξαν οι συνθήκες; 

Πριν από την κ. Γκιλφόιλ, στη διάρκεια των τριών τελευταίων δεκαετιών επισκέφθηκαν την Κέρκυρα τέσσερις Αμερικανοί πρέσβεις, για διαφορετικούς λόγους ή με διαφορετικές αφορμές, πιο σωστά, ο καθένας. Προκάλεσαν και οι τέσσερις το δημόσιο αίσθημα. 

Ο πρέσβης Τομ Νάιλς (βλ. τον ίδιο πρώτο από αριστερά στην πάνω σειρά κατά την επίσκεψή του) βρέθηκε στην Κέρκυρα το 1997, για μια τελετή μνήμης στη Λευκίμμη στις 30 Απρίλη 1997, προς τιμή τελικά εκείνων – και μόνον εκείνων – των κατοίκων της ενός πυρήνα του ΕΔΕΣ που είχαν περιθάλψει τους Αμερικανούς αεροπόρους το 1943, στο πλαίσιο αμφιλεγόμενης πρωτοβουλίας των τοπικών δημοτικών αρχών, που κατέληξε, προκειμένου να μη δυσαρεστηθεί ο επίσημος προσκεκλημένος, σε διχασμό και τελείως απαράδεκτη εκ μέρους του στάση. Ήταν τόσο προσβλητική αυτή, για όλους εκείνους τους κατοίκους και τους άλλους Κερκυραίους του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ που με ηρωική επιχείρηση φυγάδευσαν και οδήγησαν και παρέδωσαν τους αεροπόρους σώους και ασφαλείς σε Συμμαχικό Επιτελείο στα βουνά της Ηπείρου, που ο επιζών από εκείνη την ομάδα, 17χρονος το 1943 Στέλιος Βλάχος – Κολομπόνης, γύρισε την πλάτη του και έκλεισε την πόρτα του στον Αμερικανό πρέσβη και την τοπική συνοδεία του, όταν σε μια βόλτα τους στο χωριό πέρασαν από το σπιτικό του και έκαναν να του μιλήσουν. Ανεπιθύμητος ήταν στα σπίτια όλων των οικογενειών εκείνων των αγωνιστών του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ που οργάνωσαν και έφεραν εις πέρας τη διαφυγή και διάσωση των δέκα αεροπόρων, συμπεριλαμβανομένων φυσικά δύο αγωνιστών που το 1949, παρά τις εκκλήσεις συγγενών τους και στους «Συμμάχους», δεν είχαν μόνο φυλακιστεί, αλλά εκτελέστηκαν. Με ένα ποδήλατο, στα τέλη του 1943, ο Στέλιος Βλάχος – Κολομπόνης είχε διανύσει αρκετά χιλιόμετρα, προηγούμενος σε απόσταση λίγων εκατοντάδων μέτρων από ένα κάρο γεμάτο υποτίθεται άχυρα, με δύο από τους αεροπόρους, ώστε να γυρίσει πίσω σε περίπτωση που συναντούσε πολυάριθμη γερμανική περίπολο και να ειδοποιήσει τους κομμουνιστές ΕΛΑΣίτες οδηγούς να καθυστερήσουν εκείνη την τόσο – μέχρι τρέλας – ριψοκίνδυνη αποστολή τους ως τις βορειοανατολικές ακτές της πόλης.  

Ο κ. Νάιλς, τακτικός συνεργάτης της Goldman Sachs στις ΗΠΑ, είχε να πει -και πέραν τούτου ουδέν- μόνο «πόσο επικίνδυνο ήταν για τους ανθρώπους από το χωριό, από τη Λευκίμμη, να βοηθήσουνε τους Αμερικανούς που ήταν εκεί», κρύβοντάς τους, παρά και το γεγονός ότι στην εκδήλωση για χάρη του τοπικού Δήμου είχε προσέλθει παλιός αγωνιστής της πόλης, Γραμματέας της Οργάνωσης του ΚΚΕ και θύμα απίστευτων διώξεων τον καιρό εκείνο, στο σπίτι της οικογένειας του οποίου είχαν ξεκουραστεί οι δέκα Αμερικανοί αεροπόροι, πριν οδηγηθούν σε βάρκες με τελικό προορισμό, πλέοντας εν μέσω γερμανικών περιπολικών σκαφών, τα άπαρτα από τους ναζί, χάρη στον ΕΛΑΣ, βουνά της Ηπείρου.   

Μάταια άλλοι περίμεναν ότι ο κ. πρέσβης θα προσκόμιζε έστω από τα στρατιωτικά αρχεία των ΗΠΑ κάτι νεότερο για την υπόθεση ή ότι θα διαβάζονταν στην εκδήλωση αντιπροσωπευτικά και χαρακτηριστικά αποσπάσματα μαρτυριών των ίδιων των αεροπόρων και συγγενών τους για όσα συνέβησαν και επακολούθησαν, ένας από τους οποίους έβαλλε ευθέως κατά του κρατικού «αμερικανικού ιμπεριαλισμού».  

Εύλογα κατήγγειλαν προκαταβολικά αυτή τη φιέστα και τον πρέσβη το τοπικό παράρτημα της Πανελλήνιας Ένωσης Αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης (ΠΕΑΕΑ), όσο και η τοπική Οργάνωση των κομμουνιστών. 

Τέσσερα χρόνια μετά, το 2001, ήταν η σειρά του πρέσβη, στελέχους του Rockefeller Fund και κατόπιν μόνιμου αντιπρόσωπου των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Νίκολας Μπερνς (βλ. πάνω, πλάι στον προκάτοχό του Τ. Νάιλς), να βρεθεί στην Κέρκυρα, 26 χρόνια αφότου, το 1975, ο κερκυραϊκός λαός είχε στείλει στον αγύριστο ένα αντιτορπιλικό του Έκτου Στόλου των ΗΠΑ.

«Ίσως σήμερα να πληρώνουμε το τίμημα για δυσαρέσκειες που συσσωρεύθηκαν όλα αυτά τα χρόνια στην Ελλάδα λόγω της – φαινομενικά τουλάχιστον – υπερβολικής επιρροής των ΗΠΑ στην χώρα σας», είχε πει σε συνέντευξή του στην κερκυραϊκής καταγωγής ιδιοκτήτρια του αθηναϊκού εκδοτικού οίκου Κέρκυρα, Αλεξάνδρα Βοβολίνη, η οποία μαζί με συγγενικό της πρόσωπο συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των Μεγάλων Ευεργετών της Αναγνωστικής Εταιρείας Κέρκυρας (ΑΕΚ). Ανάλογες ήταν οι τοποθετήσεις του στις 17 Ιούλη 2001 στην ΑΕΚ, όπου προσκλήθηκε να μιλήσει και να πάρει μέρος σε σχετική δεξίωση. Αυτά συνέβησαν σε «παγωμένο» κλίμα, παρά το γεγονός ότι ήταν -και παραμένουν- τακτικές οι επισκέψεις κάθε λογής αξιωματούχων των ΗΠΑ σε αυτό το 190 ετών σήμερα θεωρούμενο επί μακρόν ως πνευματικό προπύργιο της μεγαλοαστικής τάξης ιστορικό κερκυραϊκό πνευματικό ίδρυμα. Ήταν απογοητευμένος ο κ. Μπερνς λόγω κάποιων πραγμάτων που προηγήθηκαν στο νησί, απογοήτευσε και η «εξωραϊστική» επίσκεψή του, τον χαρακτήρα της οποίας και τον ίδιο τον ερχομό του είχε αποδοκιμάσει με έντονη ανακοίνωσή της η Νομαρχιακή Επιτροπή του ΚΚΕ. 

Έξι μήνες νωρίτερα, τον Γενάρη του 2001, βλέπετε, ακριβώς λόγω των λαϊκών αντιδράσεων που προκάλεσε η σχετική εξαγγελία, ματαιώθηκε η πραγματοποίηση στο νησί Συνεδρίου σχεδιασμένου με τη συμμετοχή ΑμερικανοΝΑΤΟικών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του κ. Μπερνς, το οποίο θα γινόταν με οργανωτές… το Πάντειο Πανεπιστήμιο και τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Κέρκυρας, με αντικείμενο την ανοικοδόμηση και τον εκδημοκρατισμό των βομβαρδισμένων από αυτούς Βαλκανίων!

Η μεθόδευση είχε αποκαλυφθεί ταυτόχρονα σχεδόν με την εξαγγελία, με αποτέλεσμα το Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών (ΙΔΙΣ) του Παντείου Πανεπιστημίου να ανακαλέσει την απόφασή του, αφού και ο νομάρχης, Ανδρέας Παγκράτης, είχε ανακαλέσει σχετική εισήγησή του για συνδιοργάνωση, που ήταν βέβαιο πως θα καταψηφιζόταν καθώς αντίθετα είχαν εκφραστεί και σύμβουλοι της δικής του, φιλοκυβερνητικής παράταξης. Ήδη είχε συγκροτηθεί «Αντιπολεμική – Φιλειρηνική πρωτοβουλία μαζικών φορέων». Η επιδιωκόμενη αμερικανοΝΑΤΟική σύναξη καταγγέλθηκε σε συγκέντρωση εκατοντάδων Κερκυραίων που διοργάνωσε το τοπικό παράρτημα της Ελληνικής Επιτροπής για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη (ΕΕΔΥΕ) στις 19 Γενάρη 2001 στο Δημοτικό Θέατρο. Έτσι, η δράση του φιλειρηνικού κινήματος ανέτρεψε σχεδιασμούς διαφόρων μηχανισμών. 

Προσκαλεσμένοι για να μιλήσουν στο προγραμματισμένο για το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτέμβρη του 2001 Συνέδριο, όπως αποκαλύφθηκε (βλ. πάνω σχετικό έγγραφο), ήταν ο ίδιος ο κ. Μπερνς, οι αξιωματούχοι – κυβερνητικά στελέχη των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ και Κοντολίζα Ράις και ο στρατηγός τους Νάουμαν Κλάους, πρόεδρος της στρατιωτικής επιτροπής του ΝΑΤΟ. Υποτίθεται ότι, όπως τελείως αδόκιμα έλεγε ο πρύτανης του Παντείου, Δημήτρης Κώνστας, «ο ιστορικός ρόλος της Κέρκυρας στις εξελίξεις των Βαλκανίων καθιστά το νησί τον ιδανικό χώρο για τη διεξαγωγή του συνεδρίου, όπου θα διεξαχθούν ενδιαφέρουσες συζητήσεις για το μέλλον και τις προοπτικές της περιοχής», ενώ βέβαια τα συνέδρια αυτού του είδους είναι ασύμβατα με κάθε  φιλειρηνικό ρόλο της στα Βαλκάνια. 

Αντιπολεμική Επιτροπή του νησιού, αποτελούμενη από 17 φορείς, είχε αντιδράσει στην επίσκεψη – ομιλία του Μπερνς στην ΑΕΚ. 

Ακολούθησε, στις 5 Μάη 2006, ο τότε πρεσβευτής και σήμερα αξιωματούχος της εξειδικευμένης στις στρατιωτικές συγκρούσεις και την τεχνητή νοημοσύνη καλιφορνέζικης «δεξαµενής σκέψης» και παράλληλα συµβουλευτικής εταιρείας Rand Corporation -η οποία το 2019, όπως αποκαλύφθηκε το 2023, είχε εκπονήσει τη γνωστή στρατηγική των ΗΠΑ για την Ουκρανία- Τσαρλς Ρις (βλ. τον ίδιο πάνω, πλάι στον Μπερνς). Κατά τη γνώµη του «η αµερικανική και η ευρωπαϊκή ασφάλεια είναι αδιαίρετες» και «η σηµαντική βελτίωση στις διµερείς ελληνοαµερικανικές σχέσεις (…) ξεκίνησε την περίοδο 2004-2007». Όπως έχει πει, «η στέρεη δέσµευση της Ελλάδας στην ασφάλεια της Συµµαχίας ήταν ξεκάθαρη και τη συµβόλιζαν οι πολλές επισκέψεις σε λιµάνια από µεγάλα πλοία του αµερικανικού Πολεµικού Ναυτικού, παρά τις διαφορές για τον πόλεµο στο Ιράκ». Για τον κ. πρέσβη δεν μέτραγε το ότι ο ελληνικός λαός, όπως και στην Κέρκυρα τότε με μεγάλη συχνότητα, διαδήλωνε εναντίον!     

Τη σκυτάλη παρέλαβε δεκατρία χρόνια μετά, το 2019, καθώς και το 2022, ο Τζέφρι Πάιατ (βλ. τον ίδιο πιο πάνω, σε επίσημες και ανεπίσημες ευχάριστες στιγμές με τις περιφερειακές και δημοτικές αρχές, καθώς και με τοπική βουλευτή), πρώην πρεσβευτής στην Ουκρανία και αργότερα υφυπουργός των ΗΠΑ για θέματα Ενεργειακών Πόρων, αλλά και πρώην… διαδηλωτής στο Κίεβο, μαζί με την περιφερειάρχη Ιονίων Νήσων, Ρόδη Κράτσα, ευρωβουλευτή, υπέρ του γνωστού  πραξικοπήματος της Πλατείας Μεϊντάν το 2014, μετά το οποίο η Ουκρανία μετατράπηκε σε «δημοκρατία γελωτοποιών» τύπου Βλαντίμιρ Ζελένσκι.

Ο κ. Πάιατ, στέλεχος της McLarty Associates, αμερικανικής εταιρείας «πρωτοπόρου στη διπλωματία του ιδιωτικού τομέα» ώστε οι επενδυτές «να πλοηγούνται στο σημείο τομής μεταξύ κυβέρνησης, επιχειρήσεων και κοινωνίας», είχε ξετρελαθεί απολαμβάνοντας με τοπικούς αξιωματούχους το έθιμο των μπότηδων το Πάσχα του 2019. Τόσο μας συμπάθησε ώστε δεν άργησε ούτε να δηλώσει «γνώστης της ιστορίας των Ιονίων Νήσων και λάτρης του πολιτισμού και των παραδόσεων τους», ούτε να υποσχεθεί ότι πίσω από γαλανόλευκες επιχειρηματικές σημαίες που ανεμίζουν στους χάρτες του Ιονίου Πελάγους, όπως αυτές των εγχώριων επιχειρήσεων Energean και HelleniQ Energy, πρώην Ελληνικά Πετρέλαια, θα βρίσκονται αμερικανικά κεφάλαια. Πολύ πριν γίνει γνωστή η παραχώρηση στην ExxonMobil από την Energean μεγάλου πακέτου των μετοχών της κοινοπραξίας του Ασωπού, με τη σύμφωνη γνώμη της HelleniQ Energy, ο Αμερικανός πρεσβευτής είχε ξεκαθαρίσει ότι μεγάλο μέρος του κεφαλαίου της Energean «προέρχεται από την Αμερική» και διαβεβαίωνε κιόλας πως η κοινοπραξία θα έχει «υψηλό επίπεδο αποτελεσματικότητας όσον αφορά στις έρευνες για υδρογονάνθρακες». Η σχετική επένδυση υποτίθεται ότι αντιπροσωπεύει «μια ευκαιρία να συνδράμουμε (σ.σ. οι ΗΠΑ) μέσα από αυτές τις επενδύσεις και για την ανάπτυξη της οικονομίας συνολικότερα», στο πλαίσιο προώθησης αμερικανόπνευστων λύσεων σε ενεργειακά ζητήματα της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως ο λεγόμενος «Κάθετος Διάδρομος».

Στις 8 Φλεβάρη 2022… υποσχέθηκε στην κ. Κράτσα, πρώτα-πρώτα, ότι θα βρεθεί τρόπος να προχωρήσουν νέες αμερικανικές επενδύσεις στον τόπο μας, όπως αυτές της NCH Capital στον Ερημίτη, για τις οποίες η προηγούμενη κυβέρνηση είχε προκαταβολικά εξασφαλίσει εγχώριες κρατικές επιδοτήσεις. Υποσχέθηκε και βοήθεια στη γυναικεία κερκυραϊκή επιχειρηματικότητα για τέτοιες επενδύσεις, που εκφράστηκε μέσω εντονότερου ενδιαφέροντος οργανώσεων όπως το Ελληνοαμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο και η American Women’s Organization of Greece, καθώς και του – αναμενόμενος οσονούπω στο νησί – Γενικού Προξένου των ΗΠΑ στη Θεσσαλονίκη, για τοπικές οικονομικές και συναφείς υποθέσεις.  

Επίσης, ενώ είχε εμπλακεί διεθνώς σε διπλωματικό σκάνδαλο καθώς μια συνομιλία του το 2014 στην Ουκρανία με βοηθό υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ για την πολιτική πορεία της χώρας είχε προφανώς υποκλαπεί και αναρτηθεί στο YouTube, συζήτησε με την περιφερειάρχη για την παροχή έμπρακτης στήριξης στο καθεστώς Ζελένσκι, αντί στους Έλληνες των ρωσόφωνων ουκρανικών περιοχών. Λίγο μετά, η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων γνωστοποίησε δράση «συλλογής ανθρωπιστικής βοήθειας», με παραλήπτη βέβαια τις διεφθαρμένες ουκρανικές αρχές και το διαβόητο Τάγμα Αζόφ.

Μια φωνή της πρεσβείας των ΗΠΑ μέσα στην πιο ιστορική ελληνική Βιβλιοθήκη

Θα μπορούσε να φανταστεί κανείς ότι ειδικά μέσα στην παλαιότερη ελληνική Δημόσια Βιβλιοθήκη, την πιο ιστορική της χώρας, είναι δυνατόν να λειτουργεί,  με πρόσωπο που επιλέγεται από υπηρεσίες ενός οποιουδήποτε ξένου κράτους και δρα βάσει δικών του οδηγιών μέσα σε αυτήν, μια… « Γωνιά» που εκτελεί για λογαριασμό ξένης πρεσβείας χρέη ραδιοφωνικού περίπου σταθμού, σαν έναν λεγόμενο Σταθμό Βορειοδυτικής Ελλάδας  πριν από έξι δεκαετίες που είχε οριστεί να εκπέμπει… οκτώ μίλια βόρεια από το μικρότερο και νοτιότερο Διαπόντιο νησάκι, Μαθράκι, στις δυτικές ελληνικές εσχατιές, για να μεταδίδει σε άλλες βαλκανικές χώρες προβοκατόρικα αντισοσιαλιστικά μηνύματα σχετικά με τη Γιουγκοσλαβία και την Πολωνία, υπαγορευμένα από την αμερικανική πρεσβεία; 

Κι όμως, αυτό συμβαίνει στη Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Κέρκυρας, από το 2005. Μόνο που για χρόνια ο «σταθμός» αυτός της πρεσβείας των ΗΠΑ, ένας από αρκετούς παρόμοιους διεθνώς και στη χώρα μας, ονομαζόταν απλώς Corfu Tech Lab και σπάνια αναφερόταν ως Αμερικανική Γωνιά, ενώ εδώ και λίγους μήνες αποκαλείται πια American Space Corfu, όπως είχε εξαρχής σχεδιαστεί αλλά για να μην διαταραχθεί η ηρεμία μας προτιμήθηκε πιο εύπεπτη ονομασία. Σε συνεργασία – πάντα και μόνο – με το λεγόμενο Μορφωτικό Τμήμα της αμερικανικής πρεσβείας, που από το 1949 όπως είδαμε στα δικά της έγγραφα ενδιαφερόταν πολύ για να φέρει το πολιτιστικό μας επίπεδο στο αμερικανικό ύψος, πραγματοποιεί δράσεις και εκδηλώσεις εντός της Βιβλιοθήκης όσο και ευρύτερα, καθόλου θορυβωδώς είναι η αλήθεια, σε κύκλους της κερκυραϊκής κοινωνίας. 

Αποτελεί, όπως λέγεται, «λειτουργικό κομμάτι της Βιβλιοθήκης» (!), ως τμήμα με -αυστηρά προεπιλεγμένα φυσικά – λογοτεχνικά, αρκετά κυβερνητικά και άλλα βιβλία και ποικίλης φύσεως στοχευμένο πληροφοριακό υλικό, σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή, σχετικά με τις ΗΠΑ. Υλοποιεί καταρτισμένα από την αμερικανική πρεσβεία προγράμματα με φωτογραφικό και άλλο έντυπο υλικό «για τον πολιτισμό και την εκπαίδευση», όχι τόσο χοντροκομμένο βέβαια όσο εκείνο που διοχέτευε στη Νομαρχία Κέρκυρας και στον τοπικό Τύπο τις δεκαετίες 1950-1970. Ως κατάλληλο «δόλωμα» για την έναρξη της διαπαιδαγώγησης των παιδιών των Κερκυραίων στις αμερικανικές αξίες από την παιδική ηλικία, με επισκέψεις σχολείων, έχει επιλεγεί ένα Εργαστήριο Ρομποτικής, που το ελληνικό κράτος είχε παραλείψει να εγκαταστήσει στη Βιβλιοθήκη. Έχει προβλεφθεί, εξάλλου, η μεταφορά «εκπαιδευτικού υλικού», μέσω δανεισμού μικρής χρονικής διάρκειας, σε σχολεία. 

Για τους προπαγανδιστικούς του σκοπούς ο «σταθμός» αξιοποιεί, για να φθάνει εύκολα στα σπίτια μας, κάθε σύγχρονη ηλεκτρονική μορφή μετάδοσης υλικών και διαθέτει ιστοσελίδα σε social media, όπου βεβαίως έχει γίνει εξόφθαλμα φανερό ότι διοχετεύεται εντέχνως κάθε είδους προπαγάνδα της αμερικανικής κρατικής και στρατιωτικής μηχανής πληροφόρησης. Μέσω email και σε διαδικτυακές συναντήσεις, η American Space Corfu έχει ενημερώσει κατοίκους του νησιού με «εξακριβωμένες πληροφορίες», για θέματα όπως το Ουκρανικό, αγωνιζόμενη φυσικά πάντα «εναντίον της παραπληροφόρησης» που έκαναν, για παράδειγμα, διάφορα τοπικά ΜΜΕ προ ετών, διαδίδοντας τάχα ψευδώς ότι τα βομβαρδιστικά αεροπλάνα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ είχαν επιβαρύνει περιβαλλοντικά και το Ιόνιο, όταν το είχαν κηρύξει μέρος εμπόλεμης ζώνης και έριξαν χιλιάδες βόμβες κάθε είδους στην αλήστου μνήμης Γιουγκοσλαβία. Και τι δεν λένε τα προπαγανδιστικά «ενημερωτικά δελτία», που ερήμην βέβαια όλων των εργαζομένων στη βιβλιοθήκη διακινούνται μέσω του σχετικού δικτύου στο νησί. 

Κι ένας λαός που «δεν το βάζει κάτω»  

Μες στα χαράματα συχνά,  
και μες στα μεσημέρια,
Κι όταν θολώσουν τα νερά, 
κι όταν πληθύνουν τ’ άστρα,
Ξάφνου σκιρτούν οι ακρογιαλιές, 
τα πέλαγα κι οι βράχοι 

Η δύναμή σου πέλαγο 
κι η θέλησή μου βράχος 

(«Ελεύθεροι Πολιορκημένοι»)

Τι γίνεται όταν ένας λαός σηκωθεί κι αποφασίσει να δείξει τη δύναμή του, όταν οι «New York Times» στην άλλη όχθη του Ατλαντικού γράφουν ότι 10.000 Κερκυραίοι και Κερκυραίες απαίτησαν να φύγει από τα νερά τους ένα πλοίο του Έκτου αμερικανικού Στόλου, όταν ο Δήμος τους υψώνει με μια φωνή το ανάστημά του για να μην έρχονται πια στο νησί τους πολεμικά πλοία άλλων χωρών;  

Αυτό που συνέβη στις 27 Γενάρη 1975, πενήντα ένα ολόκληρα χρόνια πριν, με τον διωγμό πολεμικού πλοίου των ΗΠΑ, ήταν μια κορυφαία στιγμή, ανάμεσα σε τόσες και τόσες του λαού της Κέρκυρας στο διάβα του χρόνου, στον προαιώνιο αγώνα του για προκοπή με ειρήνη, χωρίς να στρέφει κανείς και για κανέναν λόγο όπλα καταπάνω του, στο νησί του.

Το «τραγούδησαν» με τον ένα ή τον άλλο τρόπο περισσότερες από 100 μεγάλες εφημερίδες διεθνώς, μαζί με όλες σχεδόν τις μεγάλες ελληνικές, μαζί και με έναν αγωνιστή της Αθήνας, ονόματι Νίκο Οικονομίδη, που τους στίχους του έβαλε σε δίσκο ο ημέτερος συνθέτης Χρύσανθος Μουζακίτης και ο οποίος έγραφε και υπέγραφε, ως «Ο Παλιός», την πρωτοσέλιδη στήλη «Έμμετρος Ρίζος» στην αθηναϊκή εφημερίδα «Ριζοσπάστης». Εμπνεύστηκε λοιπόν το εξάστιχο «ΚΕΡΚΥΡΑ!»: 

Ακούστηκε της Κέρκυρας η λεύτερη φωνή:
           — «Να φύγουν οι Αμερικανοί!»
Και με μια λεύτερη φωνή οι «φίλοι» Αμερικάνοι 
απ’ το μικρό λιμάνι μας φύγανε μάνι – μάνι
Όταν των λεύτερων λαών θα ενωθεί η φωνή
απ’ τα λιμάνια όλης της γης θα φύγουν οι Αμερικανοί! 

Το λαϊκό ποτάμι ξεχείλισε από το κέντρο της πόλης στο παλιό λιμάνι της, γύρω στα εκατόν πενήντα μέτρα από το σπίτι όπου ο Σολωμός είχε γράψει τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους». Το κατάφορτο με επιθετικά όπλα και πλήρωμα 354 αξιωματικών, υπαξιωματικών και ναυτών αμερικανικό αντιτορπιλικό «Richard E. Byrd» έκανε μεταβολή για αλλού, πριν συμπληρώσει οκτώ ώρες στα ανοιχτά του λιμένα. Δύο αξιωματικοί του, σύμφωνα με τους «New York Times», είχαν δεχθεί προπηλακισμούς και εγκλωβιστεί σε αυτοκίνητο, με το που πάτησαν το χώμα της Κέρκυρας, όταν αποβιβάστηκαν με άκατο. Για την αποτροπή επεισοδίων κινητοποιήθηκαν δυνάμεις της Αστυνομίας, του Λιμενικού και της Πυροσβεστικής, αλλά δεν αποσοβήθηκε ο θάνατος Έλληνα οδηγού αυτοκινήτου. 

Έγραφαν διάφορες απόψεις τους οι αθηναϊκές εφημερίδες για το γεγονός, ορισμένες επισημαίνοντας πως συνέβη κάτι που σε άλλες περιοχές της χώρας με λιμάνια δεν είχε ποτέ σημειωθεί και άλλες αφήνοντας υπαινιγμούς ότι υπήρξε αντιπολιτευτικός «κομματικός δάκτυλος», ενώ το μόνο που είχε συμβεί ήταν ότι κάποιων νέων ο αυθορμητισμός εκδηλώθηκε πιο γρήγορα από όσο άλλων. Προσβολές και ταπεινώσεις τριών δεκαετιών σε τοπικό επίπεδο, σε συνδυασμό με τον άμεσο και έμμεσο ρόλο των ΗΠΑ στην τραγωδία της Κύπρου και στη Χούντα των συνταγματαρχών, «έβγαλαν» τη συσσωρευμένη αγανάκτηση του λαού στους δρόμους. Τα πιο πολλά δημοσιεύματα μέτρησε ο «Ριζοσπάστης» (βλ. πάνω, φύλλα 28.1.1975, 29.1.1975 και 30.1.1975), ο οποίος υπερασπίστηκε κιόλας με θαυμαστό τρόπο το δίκιο των χιλιάδων διαδηλωτών, εξαίροντας την ενότητά τους στον κοινό στόχο τους. 

Η κυβέρνηση, αν και λόγω της πάνδημης και μαχητικής κινητοποίησης είχε ζητήσει από την αμερικανική πρεσβεία, μέσω του υπουργού Εθνικής Άμυνας και πρώην νομάρχη Κέρκυρας, Ευάγγελου Αβέρωφ, την αποχώρηση του πλοίου για την αποτροπή χειρότερων εξελίξεων, έσπευσε ταυτόχρονα να αποδοκιμάσει τη λαϊκή πρωτοβουλία, ως… βλαπτική και δήθεν στρεφόμενη κατά του αμερικανικού λαού.   

Σε δημοσίευμά της για «Το κοινό αίσθημα», η αθηναϊκή εφημερίδα «Ριζοσπάστης», την ονομασία της οποίας, ως γνωστόν, έφερε εφημερίδα των Επτανήσιων Ριζοσπαστών το 1850 στην Κέρκυρα, σχολίασε: «Υπεύθυνη κυβερνητική πηγή έσπευσε όχι μόνο ν’ αποδοκιμάσει τη θαυμάσια αυτή πατριωτική εκδήλωση του λαού της Κέρκυρας τονίζοντας ότι τέτοιες εκδηλώσεις… βλάπτουν τα ελληνικά συμφέροντα, αλλά και να εξομοιώσει τον Έκτο Στόλο με τον αμερικανικό λαό! Είναι όμως γνωστό ότι ο αμερικανικός λαός δεν έχει καμιά σχέση με τον δήμιο της ελευθερίας των μεσογειακών λαών, που ονομάζεται Έκτος Στόλος και είναι όργανο στα χέρια μιας κλίκας ιμπεριαλιστών, όπως επίσης είναι πολύ γνωστό ότι η πολιτική της υποτέλειας μόνον τα εθνικά μας συμφέροντα δεν εξυπηρετεί». Προσέθετε για τις ΗΠΑ: «Αυτοί υποθάλπουν και υποδαυλίζουν την αδιαλλαξία και την προκλητικότητα των σωβινιστών της Άγκυρας». Υπενθύμιζε τη Χούντα, την Κύπρο και επισκέψεις της αρμάδας του 6ου Στόλου σε ελληνικά εδάφη, έκανε λόγο για «εγκλήματα γκάγκστερς με τη στολή του ναύτη ή του βαθμοφόρου» και κατέληγε: «Γι’ αυτό και το ξεσήκωμα του δημοκρατικού λαού της Κέρκυρας που εμπόδισε τους άνδρες του αντιτορπιλικού (…) του 6ου Στόλου να πατήσουν το πόδι τους στο νησί, βρήκε τη βαθιά και ομόθυμη επιδοκιμασία του ελληνικού λαού (…) Έξω από το κοινό αίσθημα βρέθηκε μόνον η ελληνική κυβέρνηση».

Πράγματι, έτσι ήταν. Ιστορική και άσβεστη στη λαϊκή συνείδηση έχει μείνει, ως δεσμευτική για τις επόμενες δημοτικές αρχές και δηλωτική της κοινής επιθυμίας της συντριπτικής πλειονότητας του κερκυραϊκού λαού, η απόφαση που έλαβε το δημοτικό συμβούλιο Κερκυραίων, σε αυθημερόν έκτακτη σύγκλησή του, σε πλήρη σύνθεση. Ομόφωνα (βλ. πάνω τα σχετικά Πρακτικά της συνεδρίασης, πηγή: Αρχείο κεντρικού Δήμου Κέρκυρας), συμπεριλαμβανομένου του τοποθετημένου ως δημάρχου μέχρι τη διεξαγωγή νέων εκλογών, εφέτη Κωνσταντίνου Αλεξόπουλου, αξίωσε την αποχώρηση του πλοίου του 6ου Στόλου. 

Αναφέρει το Ψήφισμα, που εγκρίθηκε ομόφωνα:

Συνελθόν εκτάκτως, κατόπιν αιτήσεως του Δημάρχου, ανταποκριθέντος εις σχετικήν πρότασιν Δημοτικών Συμβούλων, μετά γενομένην εν αυτώ συζήτησιν επί του θέματος της ημερησίας διατάξεως, ομοφώνως εκφράζει, διερμηνεύον και τα αισθήματα σύμπαντος του Κερκυραϊκού λαού, την έντονον διαμαρτυρίαν του, δια την άφιξιν εις τον λιμένα της Κερκύρας, δια τετραήμερον παραμονήν, μονάδος του Αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού, λόγω της εχθρικής στάσεως της Αμερικανικής Κυβερνήσεως επί των εθνικών μας θεμάτων και του συνεχιζομένου, τη ανοχή της, στραγγαλισμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των Κυπρίων αδελφών μας εκ μέρους του βαρβάρου εισβολέως και της προσπαθείας προς κατάλυσιν της ανεξαρτησίας της Κύπρου.

Στα Πρακτικά της συζήτησης γίνεται σαφές ότι η λαϊκή διαμαρτυρία «δεν αφορά τον Αμερικανικόν Λαόν, αλλά την Αμερικανικήν Κυβέρνησιν, άποψιν ην σύσσωμον το Δημοτικόν Συμβούλιον ενστερνίζεται». Από τις 10 το πρωί, οπότε έγινε γνωστή η πρόθεση ελλιμενισμού του πλοίου και αποβίβασης του πληρώματος, ο πρόεδρός του, Ιωάννης Μεταλληνός, ζήτησε από τον εκτελούντα χρέη νομάρχη Διευθυντή Εσωτερικών της Νομαρχίας και τον Ναυτικό Διοικητή Κέρκυρας να μεσολαβήσουν για την αποτροπή αυτής της εξέλιξης «προς πρόληψιν απευκταίων εκτρόπων». Ο δεύτερος ενημέρωσε, αργότερα, πως υπήρχαν ενδείξεις ότι λόγω των αντιδράσεων το πλοίο θα εγκατέλειπε την Κέρκυρα στις πέντε το απόγευμα. Εν τω μεταξύ, με δημόσιες ανακοινώσεις και τηλεγραφήματά τους στις κυβερνητικές αρχές στην Αθήνα και στον Δήμο, την αποχώρηση του πλοίου ζητούσαν, όπως ανακοινώθηκε στη συνεδρίαση, το Εργατικό Κέντρο, η Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών, ο Δικηγορικός Σύλλογος, ο Ιατρικός Σύλλογος, ο Φαρμακευτικός Σύλλογος, ο Εμποροβιομηχανικός Σύλλογος και η Ομοσπονδία Επαγγελματιών και Βιοτεχνών του νησιού.

Το ιστορικό αυτό Ψήφισμα της 27ης Γενάρη 1975, που το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό σεβάστηκε μόνο για μικρή χρονική περίοδο, είχαν την τιμή να το υπογράψουν, μαζί με τον εκτελούντα χρέη δημάρχου, δικαστή, τα εξής, προσκείμενα στα κόμματα ΝΔ, Ένωση Κέντρου, ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ ή και σε μικρότερες πολιτικές δυνάμεις, συνολικά 18 μαζί με τον δήμαρχο, μέλη του δημοτικού συμβουλίου (στα Πρακτικά είναι δυσδιάκριτα ή δεν αναφέρονται σε όλες τις περιπτώσεις ονόματα, παρά μόνον επώνυμα): Αβραμίδης, Αλεξάκης, Αλεξόπουλος, Βαρότσης, Γαρδικιώτης, Θύμης, Κόλλας, Μανωλάτος, Μεταλληνός, Μπάκολης, Μπαμίχας, Μπογδάνος, Μπονέτης, Περούλης, Νεράντζης, Ράπτης, Ρώσσης, Φακιολάς. 

Λίγες μέρες αργότερα, αφιερωμένη σε εκείνη την κινητοποίηση ήταν η πρώτη σελίδα της εφημερίδας της τοπικής Οργάνωσης του ΚΚΕ, «ο αγώνας» (βλ. πάνω φύλλο 10.2.1975, πηγή: Δημόσια Βιβλιοθήκη Κέρκυρας). 

Κυκλοφόρησε με τον τίτλο «Περή(ί)φανη απάντηση του κερκυραϊκού λαού στους Αμερικάνους ιμπεριαλιστές» και κατέγραψε πιο ολοκληρωμένα το χρονικό της μεγάλης λαϊκής κινητοποίησης. 

«Οι Κερκυραίοι πατριώτες και δημοκράτες, με την μαχητική τους συσπείρωση έδειξαν πολύ καθαρά, πως στόχος τους δεν ήταν κανένας λαός. Είναι ο ίδιος ο Ιμπεριαλισμός που έχει για στόχο του, όλους τους λαούς», σημείωνε η εφημερίδα, προσθέτοντας: «Κάθε Κερκυραίος, που διαδήλωσε μαχητικά ενάντια στην επίσκεψη του Αμερικάνικου πολεμικού, στρέφονταν ενάντια στο σύμβολο του Αμερικάνικου Ιμπεριαλισμού, τον εχθρό της ειρήνης, της δημοκρατίας και της ελευθερίας των λαών, 6ο Στόλο». Στο ίδιο φύλλο έχουν διασωθεί σε σχετικό κείμενο μοναδικές στιγμές, μη καταγεγραμμένες σε άλλες τοπικές εφημερίδες, όπως συνοπτική περιγραφή που αναφέρει: «Ένας μεγάλος αριθμός τρικύκλων με πανό με αντιιμπεριαλιστικά – αντιαμερικανικά συνθήματα αναστάτωναν την πόλη με τις κόρνες τους. Τα μαγαζιά έκλειναν, όλοι έτρεχαν στο λιμάνι, ενώ νέοι πετούσαν προκηρύξεις που καλούσαν τον Κερκυραϊκό λαό σ’ απογευματινή διαδήλωση». Μετά τη διασφάλιση της αναχώρησης του πλοίου, οι διαδηλωτές κατευθύνθηκαν οργανωμένα στο κέντρο της πόλης και επέδωσαν ψήφισμα στις τοπικές αρχές, ζητώντας να μην επιτραπεί στο μέλλον να καταπλεύσει στο νησί αμερικανικό πολεμικό πλοίο.

Αξίζει να παρατεθούν, αυτούσια, βασικά στοιχεία της περιγραφής:

Μέσα στη νύχτα και στο σκοτάδι – μάννα των τεράτων πλησίασαν τα αμερικάνικα πλοία την Κέρκυρα. Σταμάτησαν στ’ ανοιχτά της Λευκίμμης κι έστειλαν ένα μες στο λιμάνι της Κέρκυρας να σφυγμομετρήσει την αντίδραση των Κερκυραίων ανίκανοι να υπολογίσουν φαίνεται τον σίφουνα που τους ανάγκασε ύστερα από μερικές ώρες να εγκαταλείψουν το λιμάνι.

Από νωρίς το πρωί οι Κερκυραίοι αντελήφτηκαν το πλοίο και άρχισαν να μαζεύονται στην προκυμαία, λίγοι στην αρχή, εκατοντάδες αργότερα στα «Μουράγια» (σ.σ. κοντά στο λιμάνι) τρίζοντας δόντια, σφίγγοντας γροθιές κι αναθεματίζοντας τους γιάνκηδες. Παράλληλα ένας μεγάλος αριθμός τρικύκλων με πανώ με αντιιμπεριαλιστικά-αντιαμερικανικά συνθήματα αναστάτωναν την πόλη με τις κόρνες τους. Τα μαγαζιά έκλειναν, όλοι έτρεχαν στο λιμάνι ενώ νέοι πετούσαν προκηρύξεις και καλούσαν τον Κερκυρ. Λαό σ’ απογευματινή διαδήλωση διαμαρτυρίας. Στο λιμάνι ο κόσμος πλήθαινε, χέρια όλο και περισσότερα υψώνονταν απειλητικά, έλεγες πώς ετοιμάζεται μάχη σώμα προς σώμα.

Ο κυβερνήτης του πλοίου τόλμησε να πατήσει στη ξηρά. Μετά βίας γλύτωσε από το λυντσάρισμα του κόσμου – με την επέμβαση αστυνομικών και ενός περιπολικού της Άμεσης Δράσης – που έσπρωχνε αυτοκίνητο και επιβάτες στη θάλασσα.

Με την ίδια ένταση οι Κερκυραίοι δήλωναν τα αντιαμερικανικά τους αισθήματα μέχρι το απόγευμα. Από το Εθνικό (σ.σ. κινηματοθέατρο δίπλα στην Πάνω πλατεία της πόλης) στις 5 το απόγευμα ξεκίνησε η διαδήλωση. Πολλές χιλιάδες κόσμου ακολουθούσε με πανώ και συνθήματα «έξω οι Αμερικάνοι», «Κίσσινγκερ (σ.σ. υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ) δολοφόνε» «έξω οι βάσεις από την Ελλάδα», «ένας είναι ο εχθρός ο ιμπεριαλισμός», «Λαέ προχώρα, δεν πέρασε η μπόρα», με αγωνιστικό παλμό οι νέοι στην πρωτοπορία κρατώντας τεράστια πανώ (σ.σ. των πολιτικών οργανώσεων) της Κ.Ν.Ε., του Ρήγα Φεραίου, της Νεολαίας του ΠΑΣΟΚ, σπουδαστές των Τεχνικών σχολών, μαθητές και μαθήτριες, η Μ.Ο.Δ.Ν.Ε. (σ.σ. Μαθητική Οργάνωση Δημοκρατικής Νεολαίας Ελλάδας), εργάτες  υπάλληλοι όλοι μαζί παραληρούσαν και διαμαρτύρονταν.

Τα πρόσωπα και τα μάτια άστραφταν από νεύρο κι απόφαση. Η διαδήλωση έγινε στους κεντρικούς δρόμους της πόλεως χωρίς να περάση από το λιμάνι. Γιατί; Μα το πλοίο είχε εξαφανιστή. Όχι κανένα θαύμα δεν έγινε. Ο λαός ενίκησε, κι αυτό δεν ήταν θαύμα μεταφυσικό, ήταν αληθινό.

Η διαδήλωση – 10000 περίπου κόσμου κατέληξε στη Νομαρχία, ενώ η συντονιστική επιτροπή έδινε ψήφισμα στο Νομάρχη με αιτήματα την απαγόρευση ξαναεμφάνισης πλοίων του στόλου στην Κέρκυρα και το διώξιμο των αμερικανικών βάσεων υποβρυχίων από την Παλαιοκαστρίτσα, το πλήθος διαδήλωνε την απόφαση του για το παντοτινό διώξιμο των γιάνκηδων με συνθήματα και τραγούδια. Τραγουδήθηκε ο Εθνικός μας Ύμνος κι η διαδήλωση διαλύθηκε.

Ναι, η νίκη ήταν μεγάλη. Οι «ισχυροί» το ‘βαλαν στα πόδια. Ο Γολιάθ νικήθηκε από τον Δαυίδ. Ο λαός ενίκησε. Ο ιμπεριαλισμός, ο εχθρός που πρέπει να νικηθή.

Το «Richard E. Byrd», αξίζει να σημειωθεί, ήταν αντιτορπιλικό μήκους 133 μέτρων και πλάτους 14 μέτρων, εξοπλισμένο με εκτοξευτές και πυραύλων (βλ. πάνω, πηγή: Militaire.gr). Δέκα χρόνια μετά, το 1985, στο λιμάνι της Λισαβόνας, στην Πορτογαλία, είχε δεχθεί πυρά όλμων από τρομοκρατική ομάδα. Κατόπιν φυσιολογικής απαξίωσής του παροπλίστηκε το 1990 και… παραχωρήθηκε από τις ΗΠΑ ως «αμερικανική βοήθεια» στην Ελλάδα. Στάλθηκε από την αμερικανική ναυτική βάση του San Diego της Καλιφόρνια στον ελληνικό πολεμικό ναύσταθμο της Σαλαμίνας το 1992. Δεν χρησιμοποιήθηκε, παρά μόνο για χρήση ανταλλακτικών. Αγκυροβολημένο, έφερε την ελληνική σημαία στην πρύμνη του για έντεκα περίπου χρόνια, ώσπου βυθίστηκε στοχευμένα στις 19 Ιούνη 2003. 

Η έξωση του πλοίου αυτού του 6ου Στόλου των ΗΠΑ, το 1975, σήμανε την αρχή ενός αγώνα ασταμάτητου -με «τα πάνω του» και «τα κάτω του» βέβαια- επί πέντε δεκαετίες, έως τις μέρες μας, προκειμένου να γίνει σεβαστή από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και τις ελληνικές αρχές η επιλογή του λαού να μην επισκέπτονται την Κέρκυρα πλοία ή και αεροπλάνα ή άλλα μέσα και στρατιωτικά σώματα ή ντυμένοι στα χακί δήθεν επιστημονικοί και εκπαιδευτικοί μηχανισμοί που βρίσκονται στην υπηρεσία της πολεμικής μηχανής των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ είτε άλλων Δυνάμεων. 

Εκτυλίχθηκε σε αυτό το μεσοδιάστημα των πενήντα ετών ένα χρονικό που τιμά τον λαό μας και τις παραδόσεις του και δεν έπαψε ποτέ, όσες «ζαβολιές» και «τρικλοποδιές» και αν υπήρξαν μερικές φορές από τοπικές αρχές και τοπικούς παράγοντες υπό την επίδραση των αλλαγών που επήλθαν έκτοτε στις θέσεις και τη φρασεολογία σειράς βασικών πολιτικών δυνάμεων της χώρας, να έχει παλλαϊκά χαρακτηριστικά, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι μόνον το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, μεταξύ των βασικών αυτών κομμάτων, απέμεινε όλα αυτά τα χρόνια, με συνέπεια και αξιοπιστία, σταθερός υποστηρικτής της επιλογής του. 

Σελίδες αυτού του χρονικού, όχι ολόκληρο βέβαια, καταγράφουν συνοπτικά οι γραμμές που ακολουθούν, με έτος-σταθμό, όπως το 1975, το 1999, όταν και πάλι ο Δήμος Κερκυραίων ύψωσε εκκωφαντικά τη φωνή του. Ο λαός «ξέσπασε» με πρωτόφαντες κινητοποιήσεις για την ειρήνη. Βασικός βοηθός μας σε αυτό το μικρό χρονικό, μαζί με πολύτιμα δημοσιεύματα του Τύπου, τοπικού και αθηναϊκού, είναι ένα εν πολλοίς αδημοσίευτο επιμέρους φωτογραφικό αρχείο του Ανδρέα Παγιατάκη, καθώς και σχετικό φωτογραφικό υλικό του corfupress.com, του 902.gr και του   athens.indymedia.org, «απλωμένο» εδώ χωρίς χρονολογικές επισημάνσεις, αφού άλλωστε τα λαϊκά αιτήματα, σε γενικές γραμμές, ανεξάρτητα από την κλιμάκωσή τους, είχαν κοινό παρανομαστή. Είχαν επιμονή στον αγώνα μέχρι τη νίκη: την απεμπλοκή της Κέρκυρας και της χώρας βέβαια από κάθε ξένο και επικίνδυνο, ανά πάσα στιγμή, άλλωστε, για τον λαό της και τα συμφέροντά του, ιμπεριαλιστικό πολεμικό ιστό. Σημαντικά γεγονότα αυτού του χρονικού αποτυπώνουν την πολύμορφη έκταση που έχει προσλάβει, όσο και τους κινδύνους που επιφέρει, η εμπλοκή του νησιού σε τους αμερικανοΝΑΤΟικούς πολεμικούς σχεδιασμούς και τυχοδιωκτισμούς, με την καταπάτηση ακόμη και στοιχειωδών κανόνων σεβασμού του ελληνικού εδάφους και των ελευθεριών του λαού. 

Η πρώτη επίθεση κατά διαδηλωτών 

Οι λαϊκές αντιδράσεις ήταν έντονες όποτε, μετά το 1975, γινόταν γνωστό ότι επρόκειτο να καταπλεύσουν στο νησί παρόμοια πλοία. 

Πρώτη επίθεση αμερικανικής στρατιωτικής δύναμης, εναντίον ειρηνικής διαδήλωσης, σημειώθηκε την Πέμπτη 21 Σεπτέμβρη 1995, μετά την άφιξη πλοίων του 6ου Στόλου. Επρόκειτο για προκλητική και βάρβαρη επίθεση του προσωπικού ασφαλείας των αμερικανικών πλοίων κατά διαδηλωτών που εκδήλωναν στο λιμάνι την αντίθεσή τους σε αμερικανοΝΑΤΟικές πολεμικές επιχειρήσεις στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη. Δράστες ήταν ναύτες και αξιωματικοί, οι οποίοι είχαν αποκλείσει κεντρικό δρόμο της προκυμαίας του παλιού λιμανιού και εκτελώντας προφανώς διατεταγμένη υπηρεσία επιτέθηκαν στους διαδηλωτές. 

Με την έγκριση της ελληνικής κυβέρνησης το νησί είχε μετατραπεί σε τόπο αναψυχής και ξεκούρασης των πληρωμάτων των πολεμικών πλοίων που συμμετείχαν σε βομβαρδισμούς εναντίον των Σέρβων της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης. Στις 19 Σεπτέμβρη 1995, τρία χρόνια αφότου «πέρασε» από το νησί το αεροπλανοφόρο «Saratoga», κατέπλευσαν στο λιμάνι της πόλης το αεροπλανοφόρο «America» και το καταδρομικό «Normandy», από το οποίο λίγες μέρες πριν είχαν εκτοξευτεί 13 πύραυλοι Τόμαχοκ με κατεύθυνση σερβικούς στόχους. Η αντίδραση σειράς φορέων της Κέρκυρας ήταν άμεση, παρότι εκδηλώθηκαν προσπάθειες υπονόμευσής τους από  δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, αλλά και από την πλευρά του Μητροπολίτη. Το Νομαρχιακό Συμβούλιο αποφάσισε τη διοργάνωση συλλαλητηρίου σε συνεργασία με το Εργατικό Κέντρο, την τοπική Επιτροπή Ειρήνης και άλλους μαζικούς φορείς. Στη διάρκεια του συλλαλητηρίου, στις 21 Σεπτέμβρη, οι Αμερικανοί, καταργώντας κάθε έννοια ελληνικής εθνικής κυριαρχίας, συμπεριφέρθηκαν σαν κατακτητές, αναλαμβάνοντας οι ίδιοι την αντιμετώπιση των διαδηλωτών. Ήταν η μεγαλύτερη αντιπολεμική διαδήλωση που έγινε στο νησί. Μετά από πορεία, κάτω από καταρρακτώδη βροχή, κατέληξαν στο παλιό λιμάνι φωνάζοντας αντιαμερικανικά – αντιιμπεριαλιστικά συνθήματα. Περίπου εκατό «θιγόμενοι» Αμερικανοί, που την ώρα εκείνη διασκέδαζαν στην παραλία, έστειλαν διαδηλωτές στο νοσοκομείο, ποδοπάτησαν γέρους, χτύπησαν νεαρές γυναίκες – και όλα αυτά μπροστά στα μάτια αστυνομικής δύναμης και λιμενικών, οι οποίοι περιορίστηκαν σε ρόλο θεατή. Το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ με ανακοίνωσή του είχε καταγγείλει την προκλητική στάση των αμερικανικών πληρωμάτων ενάντια στην ειρηνική διαδήλωση του κερκυραϊκού λαού, σημειώνοντας ότι οι Αμερικανοί συμπεριφέρονται ως στρατός κατοχής.

Οι ένοχοι, τα μέλη του προσωπικού ασφαλείας των πλοίων, δεν βρίσκονταν πια στη χώρα μας όταν διατάχθηκαν ανακρίσεις σε αστυνομικό – δικαστικό επίπεδο, προφανώς σε μια προσπάθεια εκφοβισμού του λαού και σε επιβολή ποινών σε αστυνομικά ή και σε λιμενικά όργανα για δήθεν παραλείψεις τους, ώστε να επιδειχθεί «καλή διαγωγή» έναντι των ΗΠΑ, όπως είχαν καταγγείλει βουλευτές του ΚΚΕ τον Φλεβάρη του 1996 στη Βουλή. 

Τριάντα χρόνια μετά το αεροπλανοφόρο «Independence», που είχε φτάσει στην Κέρκυρα το 1960 και το είχε απαθανατίσει μπροστά από το Παλαιό Φρούριο ο Θ. Μεταλληνός, το «America» ήταν ένα ακόμη αμερικανικό αεροπλανοφόρο που βεβήλωνε τον τόπο.

Το αμερικανικό αντιτορπιλικό κατευθυνόμενων βλημάτων «Mitscher» είχε κάνει εξάλλου ελλιμενισμό στα τέλη Ιούλη του 1996, ενώ συνέχιζαν να «κάνουν τον γύρο του κόσμου» φωτογραφικά, μέσω τουριστών, οι μεγάλες απανωτές διαδηλώσεις του λαού της Κέρκυρας ενάντια στη βαρβαρότητα των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων στη Μέση Ανατολή, στον Κόλπο και στις αφρικανικές ακτές. 

Μυστήριο απέμεινε κάτι που συνέβη μερικούς  μήνες αργότερα, τον Οκτώβρη του 1997, όταν το πλοίο «John McDonnel», ωκεανογραφικό και υδρογραφικό ερευνητικό σκάφος που ανήκει στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, πραγματοποίησε έρευνες σε μια τεράστια περιοχή του Ιονίου, από την Κέρκυρα μέχρι την Ηλεία, για «εργασίες που αποσκοπούν στον έλεγχο του συστήματος ερευνών παράκτιων περιοχών», όπως γενικόλογα είχε ειπωθεί. Η κυβέρνηση, ενδεχομένως επειδή δεν γνώριζε τι συνέβαινε, δεν έδωσε επαρκείς εξηγήσεις στη Βουλή. Κύρια αποστολή του πλοίου τότε, επισήμως, ήταν η χαρτογράφηση του βυθού ωκεανών και η συλλογή υδρογραφικών δεδομένων. 

Στις 8 Μάρτη 1997, περίοδο κατά την οποία σημειώθηκε εξέγερση του αλβανικού λαού με αφορμή οικονομικά σκάνδαλα της πολιτικής του ηγεσίας και έσπευδαν στην περιοχή πολεμικά πλοία των ΗΠΑ, δήθεν για την ασφάλεια της ήδη αμερικανοκρατούμενης χώρας, οργανώθηκε λαϊκό συλλαλητήριο, με χαρακτήρα αλληλεγγύης κιόλας στον εξεγερμένο γειτονικό λαό, όταν ανακοινώθηκε  ο κατάπλους του αμερικανικού πολεμικού πλοίου «Nasvill» στο Ιόνιο.

Στις 20 Αυγούστου 1998 η Επιτροπή Ειρήνης Κέρκυρας κάλεσε τον λαό του νησιού σε «επαγρύπνηση», προκειμένου να μην μετατραπεί το λιμάνι σε ναύσταθμο για τα πλοία του 6ου Αμερικανικού Στόλου, καθώς εξελισσόταν ΝΑΤΟική άσκηση με επίκεντρο την Αλβανία, με στόχο την επιβολή «Νέας Τάξης» στα Βαλκάνια. «Η συνεχής παρουσία αεροπλανοφόρων στο νησί μας υποθηκεύει το μέλλον της ειρήνης και την ανάπτυξή του», τόνισε. 

Λίγο νωρίτερα, στις 25 Ιούνη 1998 το βράδυ έγιναν συγκέντρωση στην πλατεία του Νέου Φρουρίου και πορεία στους δρόμους της πόλης, με πρωτοβουλία της τοπικής Επιτροπής Ειρήνης – μέλους της Ελληνικής Επιτροπής για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη (ΕΕΔΥΕ). Δύο μέρες νωρίτερα είχε αγκυροβολήσει κοντά στο λιμάνι ετοιμοπόλεμο, μαζί με μεγάλα πλοία συνοδείας, αμερικανικό ελικοπτεροφόρο τεραστίων διαστάσεων, στο οποίο επέβαιναν 3.500 άνδρες, πλήρωμα και πεζοναύτες, με την προοπτική επέμβασης στη Γιουγκοσλαβία. Ορισμένοι τοπικοί παράγοντες επιδίωξαν να δημιουργήσουν κλίμα αντιπαράθεσης, καλώντας τους καταστηματάρχες να αντιταχθούν στις λαϊκές κινητοποιήσεις, για να μην απολέσουν πελατεία. Στην κίνηση αυτή είχαν πρωτοστατήσει οι επικεφαλής του συλλόγου καταστηματαρχών Παλαιάς Πόλης, Σπ. Μητσιάλης και Γ. Μπογδάνος – ένας τους μάλιστα είχε αναφέρει σε τοπικό ραδιοσταθμό ότι… θα εμποδίσει τους διαδηλωτές να φθάσουν στο κέντρο της πόλης. Είχε καταγραφεί κινητοποίηση τραμπούκων από ορισμένα νυκτερινά μαγαζιά, από διάφορα σημεία του νησιού, με προφανή ανοχή μερίδας των τοπικών αρχών, για τη συγκρότηση παρακρατικού μηχανισμού. «Είναι δημοκρατικό δικαίωμα των πολιτών», είχε τονίσει σε δηλώσεις του ο Θεόδωρος Γουλής, επικεφαλής της Οργάνωσης Κέρκυρας του ΚΚΕ επί σειρά ετών, «να διαδηλώνουν και να παλεύουν ενάντια στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, πολύ περισσότερο στις μέρες μας είναι και υποχρέωσή τους. Οποιαδήποτε παρεμπόδιση μιας τέτοιας διαδήλωσης επαναφέρει τις λογικές και τις πρακτικές του παρακράτους της Δεξιάς της δεκαετίας του ’60 και ακέραια την ευθύνη θα έχει η κυβέρνηση». Επισήμανε ακόμη ότι η τουριστική κίνηση δεν κινδυνεύει από τους φιλειρηνικούς διαδηλωτές αλλά από τους ιμπεριαλιστές, που μεθόδευαν τη μετατροπή της Κέρκυρας σε πολεμικό ορμητήριο ενάντια στη Γιουγκοσλαβία και στην ουσία σε πολεμική ζώνη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, όχι μόνο για τον τουρισμό, αλλά και για την ασφάλεια των ίδιων των κατοίκων του νησιού. 

Ήδη ο αντιαμερικανισμός, ως αντίθεση στον ιμπεριαλισμό βέβαια, άσχετα με την ένταση και τον τρόπο που κάθε φορά εκδηλωνόταν, παρέμενε βαθιά ριζωμένος, αποτελώντας μέρος της συλλογικής συνείδησης του κερκυραϊκού λαού. Οι απόπειρες με διάφορα προσχήματα, ωστόσο, να μετατραπεί το νησί σε αναψυκτήριο «Ράμπο» και.. American Bar θα συνεχίζονταν, καθώς διάφορα αμερικανικά πολεμικά πλοία επισκέπτονταν διάφορα λιμάνια της χώρας, όποτε το επιθυμούσαν, ωσάν να πρόκειται για αποικία τους. Είχε ξεκινήσει μια προσπάθεια διαφορετικής προσέγγισης του λαού, με πρόνοια ώστε οι έξοδοι των πληρωμάτων των πλοίων να παίρνουν και χαρακτήρα σύσφιξης των σχέσεων με τον λαό, μέσω διαφόρων εκδηλώσεων και κάποιων στελεχών του Νεοδημοκρατικού πολιτικού χώρου και διαφόρων τοποτηρητών τους, για την αλλοίωση της συνείδησής του. 

Η μαζική διαδήλωση που τελικά έγινε απομόνωσε τους νοσταλγούς της περιόδου της «Καρφίτσας» και αποτέλεσε  απάντηση στους βρώμικους αμερικανικούς σχεδιασμούς. Οι διαδηλωτές με πορεία κατέληξαν στο λιμάνι, στον μόλο όπου αποβιβάζονταν τα πληρώματα του ελικοπτεροφόρου, διαδηλώνοντας ενάντια στη μετατροπή της Κέρκυρας σε ορμητήριο για επέμβαση στο Κοσσυφοπέδιο και γενικότερα ενάντια στα ιμπεριαλιστικά σχέδια. Οι τραμπούκοι και όσοι του χώρου της ΝΔ δήλωναν, χωρίς ή ίδια να τοποθετείται, με μοναδικό επιχείρημα την προσδοκώμενη κερδοφορία τους ότι με φασιστοειδή θα «προστατεύσουν το κύρος της Κέρκυρας» (!), δεν τόλμησαν να προκαλέσουν. Η Επιτροπή Ειρήνης κάλεσε όλους τους Κερκυραίους σε συσπείρωση στο φιλειρηνικό κίνημα, «ενάντια στον πόλεμο, τη φτώχεια, την πείνα και την πολιτιστική υποβάθμιση».

Και ήρθε το 1999. Με την τραγική γιγαντιαία επέμβαση – επίθεση των ΗΠΑ και βασικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία. Τότε «το μίσος έβγαλε κι εκείνο τη φωνή του». 

Η Κέρκυρα, ο λαός της οποίας συνδέεται με τον σερβικό, ιστορικά, με στενούς δεσμούς φιλίας και αλληλεγγύης, ύψωσε πιο δυνατά από οπουδήποτε αλλού στην Ελλάδα λαϊκή κατακραυγή. Με απόφαση των στρατιωτικών αρχών και του Λευκού Οίκου των ΗΠΑ μετατράπηκε σε σχεδόν «πολεμική ζώνη» (βλ. πάνω και συναυλία με τον ένα εκ των ερμηνευτών, Βασίλη Παπακωνσταντίνου).   

Εκείνη την περίοδο, στις 15 Απρίλη 1999, τρεις εβδομάδες περίπου αφότου άρχισε ο βομβαρδισμός της πρώην Γιουγκοσλαβίας, εκδόθηκε δεύτερη απόφαση – ψήφισμα του δημοτικού συμβουλίου Κέρκυρας, σε έκτακτη συνεδρίασή του, εξίσου και ακόμη πιο ιστορικής σημασίας από εκείνη του Γενάρη 1975, καθώς ρητά κηρύσσει ανεπιθύμητους τους ελλιμενισμούς πλοίων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην Κέρκυρα. Πρόκειται για ακόμη πιο κατηγορηματική απόφαση, που δεν έχει έκτοτε ανατραπεί και φυσικά δεσμεύει κάθε επόμενη δημοτική διοίκηση, όσο δεν λαμβάνεται απόφαση που τους καθιστά επιθυμητούς. Γιατί βέβαια όση βασιμότητα έχει ο ισχυρισμός για τη λεγόμενη συνέχεια του κράτους και την ισχύ προγενέστερων αποφάσεων και δεσμεύσεων μέχρι να αλλάξουν, άλλο τόσο υπάρχει συνέχεια και για τον κάθε δήμο, που λειτουργεί άλλωστε, εν πολλοίς, ως τμήμα του κρατικού μηχανισμού.    

Πέρα από την απερίφραστη καταδίκη της στρατιωτικής επέμβασης των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στη Γιουγκοσλαβία, η ξεκάθαρη απόφαση (βλ. πάνω δημοσίευμα του «Κερκυραϊκού Βήματος» με το σύνολό της, φύλλο 25.4.1999 – πηγή: Βιβλιοθήκη Αναγνωστικής Εταιρίας Κέρκυρας) δεν συναρτά ούτε έμμεσα ούτε άμεσα την άρνηση έλευσης πολεμικών πλοίων με την εξέλιξη εθνικών θεμάτων ή τη στάση της κυβέρνησης των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ επ’ αυτών για κάποιο ορισμένο χρονικό διάστημα, μεγαλύτερο ή μικρότερο, ούτε αφήνει περιθώρια παρερμηνειών.

Το Ψήφισμα που ενέκρινε το δημοτικό συμβούλιο, αποδεχόμενο εισήγηση που έκανε ο δήμαρχος, Χρύσανθος Σαρλής (βλ. πάνω), αναφέρει στην έβδομη παράγραφό του, χωρίς περιστροφές: 

Διακηρύσσει προς τις Η.Π.Α. και το ΝΑΤΟ ότι τα πολεμικά πλοία τους είναι ανεπιθύμητα στην Κέρκυρα. 

Ορισμένοι δημοτικοί σύμβουλοι, από τις προσκείμενες στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ παρατάξεις, θέλησαν να τεθεί χρονικός περιορισμός, σε συνάρτηση με την παύση των βομβαρδισμών, στην  άρνηση του ελλιμενισμού των κάθε είδους πολεμικών αμερικανοΝΑΤΟικών πλοίων στο νησί, αλλά η θέση τους αυτή, στη διάρκεια της ψηφοφορίας, παρέμεινε μειοψηφική, χωρίς να την ασπαστούν άλλοι συνάδελφοί τους των ιδίων παρατάξεων ή άλλων. 

Οι δημοτικοί σύμβουλοι που – όπως ο δήμαρχος ως εισηγητής – στο όνομα του λαού επέλεξαν την τιμή να υπερψηφίσουν το προαναφερόμενο Ψήφισμα, συγκροτώντας πλειοψηφικό μέτωπο ανεξάρτητα από παραταξιακές διαφορές και εξέφρασαν έτσι γνήσια τη θέληση του κερκυραϊκού λαού, είναι οι εξής δεκατέσσερις: Ιωάννης Ασωνίτης, Σπυρίδων Βεντούρας, Θεμιστοκλής Βλαχόπουλος, Θρασύβουλος Γερογιάννης, Παναγιώτης Γιοχάλας, Λουίζα Διαβάτη – Σαΐνη, Σπυρίδων Δουκάκης, Γεώργιος Καλούδης, Δημήτριος Λαβράνος, Ιωάννης Μεμής, Κωνσταντίνος Νικολούζος, Δημήτριος Πουλιέζος, Σπυρίδων Τσιριγγάκης και Ευαγγελία Λογαρά – Πρίφτη (βλ. πάνω). 

Η τελευταία, αξίζει να σημειωθεί, είναι κόρη του κομμουνιστή αξιωματικού Αλέκου Πρίφτη, τελευταίου κατά τα χρόνια της Κατοχής στρατιωτικού διοικητή του ΕΛΑΣ Κέρκυρας και μέλους της ομάδας του ΕΑΜικού αυτού στρατού η οποία τον Δεκέμβρη του 1943, με επικεφαλής τον ίδιο, μετέφερε από τις βορειοανατολικές ακτές της Κέρκυρας στα βουνά της Ηπείρου και παρέδωσε στον ΕΛΑΣ και σε Συμμαχική Αποστολή του Στρατηγείου της Μέσης Ανατολής τους δέκα Αμερικανούς αεροπόρους. Ήταν ακριβώς έξι μηνών όταν, τον Ιούλη του 1946, ο πατέρας της σκοτώθηκε μαχόμενος με το όπλο στο χέρι, από πυρά κρατικού και παρακρατικού καταδιωκτικού αποσπάσματος, αρνούμενος να παραδοθεί και να εκτίσει ποινή κάθειρξης πέντε ετών και έξι μηνών, που ερήμην του είχε αποφασίσει τοπικό δικαστήριο σκοπιμότητας, κατηγορώντας τον  για «συκοφαντική δυσφήμιση» της απούσας τότε από τη χώρα βασιλικής δυναστείας των Γλύξμπουργκ.   

Το Ψήφισμα του δημοτικού συμβουλίου του Απρίλη του 1999 εστάλη, τότε, στον Λευκό Οίκο, στον Δημοκρατικό κατά τα άλλα πρόεδρο των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον, στον υποτιθέμενο σοσιαλιστή γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Χαβιέ Σολάνα, στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, στους αρχηγούς των κρατών – μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, φυσικά και στον Έλληνα πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη, καθώς και στους αρχηγούς των ελληνικών κομμάτων και τον πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων.   

Σε ένα απέραντο «ναρκοπέδιο», που ξεκινούσε από τις δυτικές ακτές της Κέρκυρας και έφθανε έως τη Βενετία, μετατράπηκαν εκείνους τους μήνες το βόρειο Ιόνιο Πέλαγος και η Αδριατική, με συνέπεια, πέραν των άλλων, μαζί και των πληγμάτων που δέχθηκαν ο Τουρισμός και οι βιοπαλαιστές του τόπου, τα εμπορικά πλοία να κάνουν «σλάλομ», προκειμένου να περάσουν με ασφάλεια από δεκάδες, οριοθετημένες ως επικίνδυνες, περιοχές, στις οποίες οι πιλότοι των αεροπλάνων του ΝΑΤΟ «άδειαζαν» βόμβες τους που για διάφορους επιχειρησιακούς λόγους δεν είχαν χρησιμοποιήσει πάνω από τη Γιουγκοσλαβία – έριχναν το περίσσιο φορτίο τους στη θάλασσα κυρίως για να προσγειωθούν με ασφάλεια. Το πρόβλημα επεκτεινόταν έως και δυτικά της Κέρκυρας, σε πολύ μικρή απόσταση από τα τότε ελληνικά χωρικά ύδατα. Ιταλοί ψαράδες ανέσυραν πυραύλους, αντί για ψάρια, από τον βυθό. Αποκαλύφθηκε ότι το ΝΑΤΟ ψευδόταν, αποκρύπτοντας περιοχές στις οποίες γίνονταν ρίψεις βομβών και πυραύλων. Ιδιαίτερη σημασία είχε το τεχνικό στίγμα 39.49 βόρειο – 19.00 ανατολικό, καθώς βρίσκεται δυτικά της Κέρκυρας. Όλη η περιοχή από τον 39ο παράλληλο μέχρι την Τεργέστη έγινε εμπόλεμη ζώνη, με άμεση εμπλοκή της χώρας μας. 

Στις 26 Μάρτη, δύο μέρες μετά την έναρξη της επίθεσης σε συνοικίες του Βελιγραδιού, έγινε πρώτο μαζικό και μαχητικό συλλαλητήριο στην πλατεία Σαρόκο, με χιλιάδες κόσμο να ανταποκρίνεται σε πρόσκληση της Επιτροπής Ειρήνης Κέρκυρας – Παραρτήματος της Ελληνικής Επιτροπής για τη Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη (ΕΕΔΥΕ) και άλλων φορέων του νησιού. Ο νομάρχης, Ανδρέας Παγκράτης, έκανε γνωστό ομόφωνο ψήφισμα του Νομαρχιακού Συμβουλίου καταδίκης της επέμβασης του ΝΑΤΟ. Οι συγκεντρωμένοι κατευθύνθηκαν με πορεία στο γιουγκοσλαβικό προξενείο για την έκφραση αλληλεγγύης και στη συνέχεια στο αγγλικό προξενείο, όπου διατράνωσαν την άρνησή τους να δεχθούν στο νησί την παρουσία αμερικανικών και ΝΑΤΟικών πλοίων. 

Την 1η Απρίλη νωρίς το μεσημέρι έγινε στην πλατεία Σαρόκο διαδήλωση με 1.500 περίπου συμμετέχοντες, με πρόσκληση του Δήμου και άλλων φορέων, όπου ο νομάρχης κατήγγειλε, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία «γκρίζων ζωνών» στο Ιόνιο Πέλαγος με τις αποφάσεις του ΝΑΤΟ για τις πολεμικές ζώνες. Έκλεισαν για μία ώρα οι δημοτικές υπηρεσίες και για δύο ώρες τα σχολεία Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.   

Στις 15 Απρίλη η Επιτροπή Ειρήνης είχε καλέσει σε συγκέντρωση και συμβολική περικύκλωση του αεροδρομίου στις 7.30 το απόγευμα, καθώς έκαναν χρήση του χώρου ΝΑΤΟικά πολεμικά αεροπλάνα. Λίγο πριν από το Πάσχα, γερμανικά, γαλλικά και αμερικάνικα C-130 χρησιμοποιούσαν το πολιτικό αεροδρόμιο του νησιού «Ιωάννης Καποδίστριας» – ο οποίος ειρήσθω εν παρόδω το 1811 είχε απορρίψει πρόταση της Ρωσικής Αυλής να τοποθετηθεί πρέσβης στην Ουάσιγκτον – ως σταθμό για τη μεταφορά μισθοφόρων Κοσσοβάρων ευρωπαϊκών χωρών και πολεμοφοδίων στην Αλβανία, καθώς και για ανεφοδιασμό. 

Στις 17 Απρίλη, το βράδυ, τουλάχιστον χίλιοι Κερκυραίοι απέκλεισαν συμβολικά τις πύλες του αεροδρομίου, σε μια συγκλονιστική διαμαρτυρία εναντίον του πολέμου στα Βαλκάνια. Με πανό, πικέτες και συνθήματα κατά του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, αλλά και πράξεων υποταγής της ελληνικής κυβέρνησης στις επιθυμίες των ΗΠΑ, οι διαδηλωτές «περιφρούρησαν» το αεροδρόμιο από τη μετατροπή του σε ένα ακόμη πολεμικό ορμητήριο. Ο αερολιμενάρχης, Κώστας Σκιαδόπουλος, δήλωσε αντίθετος σε τέτοιου είδους διαμαρτυρίες γιατί δήθεν… πλήττουν τον τουρισμό. Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης, Μπάμπης Χαραλάμπους, αλλά και εκπρόσωπος μαζικού φορέα της Σερβίας, απάντησαν πως ο τουρισμός πλήττεται από τον χαρακτηρισμό της Κέρκυρας από τις ΗΠΑ ως πεδίου εμπόλεμης ζώνης και από απόπειρες της κυβέρνησης να επιτρέψει τη χρήση του αεροδρομίου ως υποδομή του ΝΑΤΟ. 

Το δημοτικό συμβούλιο -που από την πρώτη σχεδόν ώρα καταδίκασε τη ΝΑΤΟική επέμβαση στη Γιουγκοσλαβία- επικρότησε τις λαϊκές εκδηλώσεις. Επιπλέον ο δήμαρχος, Χρύσανθος Σαρλής, κάλεσε σε συγκέντρωση φαρμακευτικού υλικού, τροφίμων και χρημάτων για την παροχή βοήθειας «στον ηρωικό και περήφανο αδελφό λαό της Σερβίας και της Γιουγκοσλαβίας».

Πέντε ημέρες μετά, στις 20 Απρίλη 1999, παρά το γεγονός ότι επέκριναν τις φιλειρηνικές κινητοποιήσεις ο τότε περιφερειάρχης Κ. Γεωργαλίδης και αρκετοί τουριστικοί πράκτορες, πλήθος κόσμου – ανταποκρινόμενο σε κάλεσμα της Επιτροπής Ειρήνης και Επιτροπής κατά της Επέμβασης στη Γιουγκοσλαβία – είχε συγκεντρωθεί έξω από το αεροδρόμιο, απαιτώντας να μην υπάρξει εμπλοκή των ελληνικών εδαφών, του ελληνικού εναέριου χώρου και των ελληνικών θαλασσών στον πόλεμο. Αργά το βράδυ οι Κερκυραίοι απάντησαν στο πολεμικό κρεσέντο των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της ΕΕ με τραγούδια της ειρήνης. Υπήρχε κλίμα οργής για το γεγονός ότι, με πλήρη μυστικότητα και με χρησιμοποίηση αστυνομικών αποσπασμένων από τη Λευκάδα, διεξαγόταν στην Κέρκυρα, όπως τότε μαθεύτηκε,  συνάντηση – συνέδριο ανώτατων αξιωματικών του ΝΑΤΟ, στο ξενοδοχείο «Imperial Palace», μερικά χιλιόμετρα έξω από την πόλη, στην τοποθεσία  Κομμένο. Ο δοτός περιφερειάρχης και διάφοροι τουριστικοί πράκτορες ζήτησαν από τις δύο Επιτροπές για την ειρήνη να μην πραγματοποιήσουν τη συγκέντρωση, γιατί… «βλάπτεται σοβαρά ο τουρισμός μας από αυτές τις ακραίες (!) εκδηλώσεις». Ο διευθυντής του ξενοδοχείου υποστήριξε πως αυτό είχε κλειστεί για τη συγκεκριμένη σύναξη από τον Μάρτη του 1997, παραδεχόμενος όμως ότι αφορούσε «βαριά μηχανοκίνητα οχήματα» για πολεμικούς σκοπούς, με σπόνσορες πολυεθνικές εταιρείες του τομέα αυτού. Σχολιάζοντας τη σύναξη ανώτατων ΝΑΤΟικών αξιωματικών, το ΚΚΕ επισήμανε ότι  «ορισμένοι ξενοδόχοι και τουριστικοί πράκτορες (…) δεν έχουν κανέναν δισταγμό να τρυγάνε αιματοβαμμένα δολάρια», καθώς επίσης ότι «ο (Αμερικανός πρόεδρος) Κλίντον κήρυξε το Β. Ιόνιο σε εμπόλεμη ζώνη, βάζοντας έτσι άλλη μια μεγάλη τορπίλη στην οικονομία της περιοχής» και οι  επιπτώσεις του βρώμικου πολέμου επεκτείνονταν «στην υγεία των κατοίκων των Βαλκανίων και στην καταστροφή του περιβάλλοντος», αφού «οι ΝΑΤΟικές μπόμπες σπέρνουν τον άμεσο αλλά και τον έμμεσο θάνατο, σκορπώντας μεγάλες ποσότητες ραδιενέργειας». Σύμφωνα με το ΚΚΕ, «θα περίμενε κανείς από τη συνδικαλιστική ηγεσία των τουριστικών επαγγελματιών μια υπεύθυνη και καθαρή στάση ενάντια στον πόλεμο, που καταστρέφει τη ζωή αλλά και τον τουρισμό», αντί για «την τακτική της κινδυνολογίας και της συκοφάντησης των φιλειρηνικών κινητοποιήσεων του κερκυραϊκού λαού», σε μια περίοδο μάλιστα που για στρατιωτικούς λόγους καταγράφονταν απανωτές  καθυστερήσεις στις αφίξεις πτήσεων τσάρτερ. Όπως τόνιζε, «οι φιλειρηνικές κινητοποιήσεις ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο στηρίζουν και τον τουρισμό, γιατί η ειρήνη είναι η πρώτη προϋπόθεση για την ύπαρξη τουριστικής κίνησης», ενώ όσοι αναπαράγουν στην Κέρκυρα τα ΝΑΤΟικά επιχειρήματα, «πέρα από το ότι αυτογελοιοποιούνται, γίνονται επικίνδυνοι και τορπιλίζουν την όποια τουριστική κίνηση έχει απομείνει». 

Τα μεσάνυχτα περίπου της 20/21 Απρίλη, στη διάρκεια της εξελισσόμενης από νωρίς μεγάλης φιλειρηνικής διαδήλωση 2.000 και πλέον Κερκυραίων έξω από το αεροδρόμιο, διαδηλωτές που εισήλθαν στην πίστα του προσπάθησαν να πλησιάσουν δύο μεταγωγικά αεροπλάνα και ένα ελικόπτερο του ΝΑΤΟ, για να γράψουν συνθήματα. Τα ΜΑΤ, που μέχρι και εκείνη τη στιγμή παρακολουθούσαν, χωρίς να προηγηθεί κανένα επεισόδιο ή απειλή επεισοδίου, επιτέθηκαν με κλομπ και καπνογόνα εναντίον των διαδηλωτών, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν από την επίθεση δεκάδες, ανάμεσά τους, ελαφρά, ο επικεφαλής της Οργάνωσης του ΚΚΕ Γιώργος Κουλούρης, καθώς και ο πρώην βουλευτής και μέλος της Γραμματείας της ΚΕ του ΚΚΕ Γεράσιμος Αραβανής. Οι διαδηλωτές προχώρησαν σε καθιστική διαμαρτυρία επί τόπου και μετά από μία ώρα αποχώρησαν, στέλνοντας το μήνυμα πως η τρομοκρατία δεν περνά και πως απαιτούν να παραμείνει το αεροδρόμιο της Κέρκυρας αποκλειστικά για πολιτική χρήση, χωρίς να αξιοποιείται για τη στάθμευση και τον ανεφοδιασμό ΝΑΤΟικών αεροσκαφών που μεταφέρουν πολεμοφόδια. Ως συνυπεύθυνοι για τις βαναυσότητες καταγγέλθηκαν ένας τοπικός υφυπουργός, ανώτερο στέλεχος της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων και ο διευθυντής της Αστυνομικής Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, υποστράτηγος Σκούρας, καθώς η αστυνομική δύναμη επικαλέστηκε εντολές τους. Απαιτήθηκε «το σταμάτημα του νατοϊκού εγκλήματος, καμία διευκόλυνση στο ΝΑΤΟ, κανένα νατοϊκό πλοίο ή αεροπλάνο στο νησί και κανένας Έλληνας φαντάρος έξω από τα σύνορα». Καθημερινά στο αεροδρόμιο του νησιού προσγειώνονταν και απογειώνονταν, με μεγάλη συχνότητα, ΝΑΤΟικά αεροσκάφη. 

Σύμφωνα με τον Γιώργο Κουλούρη, ήδη υπήρχαν επιπτώσεις στην τοπική κοινωνία, λόγω ακυρώσεων κρατήσεων σε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια.  

Η δίωρη κινητοποίηση και κατάληψη στο αεροδρόμιο ήταν το πέμπτο  από την έναρξη των βομβαρδισμών στη Γιουγκοσλαβία μαζικό συλλαλητήριο, με πρωτοφανή συμμετοχή κόσμου και μαχητικότητα, για το ίδιο αυτό ζήτημα.  

Στις 27 Απρίλη, ενώ συνεχίζονταν βέβαια οι Νατοϊκοί βομβαρδισμοί και τις ίδιες εκείνες ώρες οι προσγειώσεις και απογειώσεις αμερικανικών αεροπλάνων στο αεροδρόμιο Κέρκυρας, έγινε στην κεντρική πλατεία Σπιανάδα της πόλης του νησιού, με πάνω από 10.000 κόσμο να ενώνεται με κεντρικό σύνθημα «ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΘΕΣΗ ΤΟ ΝΑΤΟ ΣΤΗΝ ΚΕΡΚΥΡΑ» σε έναν μοναδικό ξεσηκωμό υπέρ της ειρήνης και κατά του πολεμικού μετώπου ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ, η ιστορική, μεγάλη αντιπολεμική συναυλία, με συμμετοχή και σπουδαίων Ελλήνων καλλιτεχνών. Ήταν η πιο μεγάλη αντιπολεμική κινητοποίηση του κερκυραϊκού λαού. Ενώνοντας τις δυνάμεις τους για τον σκοπό αυτό την οργάνωσαν, από κοινού, οι φιλειρηνικές κινήσεις και οργανώσεις Επιτροπή Ειρήνης Κέρκυρας, Πρωτοβουλία Πολιτών 1ης Μάρτη, Πρωτοβουλία Φορέων ενάντια στον Πόλεμο, μαζί με την Τοπική (Αυτο)Διοίκηση του νησιού. Συνέπραξαν στη σκηνή, μαζί με τον Κερκυραίο αγωνιστή συνθέτη Σπύρο Σαμοΐλη και τοπικά μουσικά συγκροτήματα, ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Διονύσης Τσακνής, ο Λάκης Λαζόπουλος, η Πέμυ Ζούνη, η Λίνα Νικολακοπούλου, ο Γιώργος Θωμαΐδης και ο Νίκος Τουλιάτος, που έφθασαν στην Κέρκυρα για αυτόν τον σκοπό. Με την έναρξη της συναυλίας δύο μεταγωγικά αεροσκάφη του ΝΑΤΟ φάνηκαν στον ουρανό του νησιού στη φάση καθόδου για προσγείωση στο αεροδρόμιο. 

Με τη λήξη της, το πλήθος απαίτησε να πορευτεί για ακόμη μία φορά προς το αεροδρόμιο, προκειμένου να διαδηλώσει την αντίθεσή του στη μετατροπή του νησιού σε ΝΑΤΟικό ορμητήριο. Η ανταπόκριση των καλλιτεχνών ήταν άμεση και θετική και τέθηκαν επικεφαλής της πορείας. Ο σκοπός ήταν να επιδοθεί ψήφισμα του συλλαλητηρίου στον αερολιμενάρχη από επιτροπή αποτελούμενη από τον Θάνο Μικρούτσικο εκ μέρους των καλλιτεχνών, τον νομάρχη Ανδρέα Παγκράτης,  τον νομαρχιακό σύμβουλο – στέλεχος του ΚΚΕ Θεόδωρο Γουλή και δημάρχους του νησιού. Στο αεροδρόμιο όμως οι διαδηλωτές αντίκρισαν ακόμη μια μεγαλύτερη πρόκληση. Εκτός από τις ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις που είχαν παραταχθεί στην είσοδό του, το αεροδρόμιο είχε περικυκλωθεί με στρατιωτικό συρματόπλεγμα! Γεγονός που εξαγρίωσε τον κόσμο, ο οποίος έσπασε τις «αλυσίδες» των αστυνομικών και κατέλαβε την αίθουσα αφίξεων, αλλά γρήγορα αποκαταστάθηκε η ψυχραιμία. Η διαμαρτυρία μεταφέρθηκε στην ανατολική πύλη του αεροδρομίου, όπου έγινε συμβολική κατάληψή της, με το αίτημα να φύγουν αμέσως τα δύο αεροσκάφη του ΝΑΤΟ και να τερματιστεί η στρατιωτική χρήση του αεροδρομίου. Πίσω από την πύλη και το συρματόπλεγμα βρίσκονταν ισχυρές δυνάμεις των ΜΑΤ, ωστόσο αποφεύχθηκαν επεισόδια. Το πλήθος αποχώρησε ήρεμα και συντεταγμένα γύρω στα μεσάνυχτα. Ενώ ο κύριος όγκος των διαδηλωτών είχε απομακρυνθεί, τα ΜΑΤ χτύπησαν ομάδα νεαρών, γεγονός που ανάγκασε τον Θ. Γουλή, τον πρόεδρο του σωματείου των ναυτεργατών Βασίλη Δημητρά και άλλους εκπροσώπους μαζικών φορέων να παραμείνουν και να προσπαθήσουν να ματαιώσουν μεγαλύτερα επεισόδια. Ακολούθησε βροχή δακρυγόνων. Δύο αστυνομικές διμοιρίες πέρασαν την περίφραξη και επιτέθηκαν στους νεαρούς, κυνηγώντας τους, ώσπου συνέλαβαν τρεις στην περιοχή του αεροδρομίου και άλλους τέσσερις στο προάστιο της Κέρκυρας, Γαρίτσα, σε σημείο ενάμισι περίπου χιλιόμετρα μακριά από το αεροδρόμιο, τους οποίους, με πρωτεργάτη επικεφαλής διμοιρίας, ανθυπασπιστή, ξυλοκόπησαν αγρίως, αναγκάζοντας και κατοίκους του προαστίου να διαμαρτυρηθούν με τη σειρά τους έντονα. Κατόπιν έντονων διαμαρτυριών στον αστυνομικό διευθυντή, Οδυσσέα Δελή, οι συλληφθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι στις 2.30 το πρωί, χωρίς να τους απαγγελθούν κατηγορίες. Από τα επεισόδια τραυματίστηκαν ελαφρά και ορισμένοι αστυνομικοί.

Στις 2 Μάη εκδηλώθηκε προσπάθεια διάσπασης του φιλειρηνικού – αντιπολεμικού κινήματος, στο όνομα της τουριστικής ανάπτυξης, κατόπιν συνεργασίας μέρους της τοπικής ηγεσίας του τότε κυβερνώντος κόμματος και μερίδων του τουριστικού κεφαλαίου, με συμμετοχή του υφυπουργού Γιώργου Δρυ, σε σύσκεψη τουριστικών και άλλων φορέων του νησιού στο ξενοδοχείο Imperial – όπου λίγες μέρες νωρίτερα είχε πραγματοποιηθεί σύσκεψη αξιωματούχων του ΝΑΤΟ. 

Εκπρόσωποι των τουριστικών φορέων τάχθηκαν κατά των κινητοποιήσεων, ενώ άλλοι συμμετέχοντες κατηγόρησαν ως… υποκινητή το ΚΚΕ. Αντέδρασαν εύστοχα εκπρόσωποι του Εργατικού Κέντρου και του δημάρχου Κερκυραίων. Είχε ξεκινήσει μια «κινδυνολογική επιχείρηση», μετά το αντιΝΑΤΟικό συλλαλητήριο στο αεροδρόμιο. 

Το ΚΚΕ έψεξε τη συντονιζόμενη τότε με την κυβερνητική πολιτική τοπική ηγεσία του εν λόγω κόμματος, για «φτηνό αντικομμουνιστικό παραλήρημα», συνδέοντας τη στάση της με προσπάθειες του αστυνομικού διευθυντή και ελάχιστων αστυνομικών να υιοθετηθούν ψευδείς ειδήσεις, συκοφαντικές για συνδικαλιστικά στελέχη, δημάρχους, νομαρχιακούς συμβούλους, δημοσιογράφους και άλλους εργαζόμενους στα τοπικά ΜΜΕ. Χονδροειδής συκοφαντία εκτοξεύτηκε από αξιωματικό της Ασφάλειας και ταυτόχρονα πρόεδρο του σωματείου των αστυνομικών υπαλλήλων εναντίον του προέδρου της Ένωσης Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης, Νίκου Μεταλληνού: ότι τάχα οδηγούσε νεαρούς διαδηλωτές από νωρίς σε χώρο του αεροδρομίου όπου αργότερα έγινε επίθεση των ΜΑΤ. Γνωστός διμοιρίτης των ΜΑΤ… κατήγγειλε συλλήβδην όλους τους μαζικούς φορείς, αποκαλώντας «όχλο» τον διαμαρτυρόμενο λαό. 

Στις 4 Μάη οι Κερκυραίοι εργαζόμενοι στα ΜΜΕ κατήγγειλαν την Αστυνομική Διεύθυνση για επιχείρηση στοχοποίησης και φίμωσης αυτών και του τοπικού Τύπου και παραπληροφόρηση, καθώς προσπάθησε να τους παρουσιάσει ως… καταδότες. Στις 30 Απρίλη η Αστυνομική Διεύθυνση είχε αναφέρει σε ανακοίνωσή της ότι «η κάμερα επαγγελματία καμεραμάν κατέγραψε με λεπτομέρεια όλα τα γεγονότα του Αεροδρομίου» και ότι «η σχετική βιντεοκασέτα ήδη ευρίσκεται στο σώμα της δικογραφίας που σχηματίζεται και η οποία περαιωμένη εντός των ημερών θα υποβληθεί στην Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών». Την ίδια μέρα μεγάλη αντιπροσωπεία των εργαζομένων στα ΜΜΕ έκαναν παράσταση στην Αστυνομική Διεύθυνση και ζήτησαν να αποσύρει το σχετικό δελτίο Τύπου και να αποκαλύψει τον τρόπο με τον οποίο έφθασε – αν έφθασε – τέτοια βιντεοκασέτα στα χέρια της. Στις 2 Μάη 21 εργαζόμενοι στα ΜΜΕ με κοινή ανακοίνωσή τους κατήγγειλαν ως ψευδές και επιλήψιμο το δελτίο Τύπου, προσθέτοντας: «Δηλώνουμε κατηγορηματικά ότι ουδέποτε παρείχαμε τηλεοπτικό ή άλλο υλικό στην Αστυνομική Διεύθυνση ή άλλη αρχή». Επίσης, κατήγγειλαν την Αστυνομική Διεύθυνση για παραπλάνηση και παραπληροφόρηση του κοινού, λόγω αναφορών της σε δήθεν «σοβαρό τραυματισμό αστυνομικού» κατά τα επεισόδια στο αεροδρόμιο. Ο ισχυρισμός αυτός κρίθηκε αναληθής, καθώς είχε καταπέσει με επίσημη ανακοίνωση της Επιστημονικής Επιτροπής Ιατρών του Γενικού Νοσοκομείου. Την ανακοίνωση υπέγραφαν ο δημοσιογράφοι και οπερατέρ Α. Αναλυτής, Γ. Ανδριώτης, Χ. Ανδριώτης, Σ. Βλάσσης, Π. Βλάχος, Κ. Γιωτάκη, Ν. Δουκάκη, Β. Ζουμίδης, Δ. Καρύδης, Γ. Κατσαΐτης, Α. Κοσκινάς, Η. Λέλλα, Κ. Μάνεσης, Μ. Μοσχάτ, Μ. Παγκράτη, Ντ. Παϊπέτη, Γ. Σκορδίλης, Σ. Σκορδίλης , Α. Στογιάννος, Μ. Τζώρα, Β. Τρύφωνα.

Την αποκάλυψη, ότι στο βόρειο Ιόνιο και εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, ρίχνονταν από ΝΑΤΟικά αεροσκάφη αχρησιμοποίητα πυρομαχικά τους είχε κάνει η Γενική Γραμματέας του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα, σε δηλώσεις της, παρέχοντας στοιχεία, σύμφωνα με τα οποία στις 22 Μάη ΝΑΤΟικός πύραυλος είχε πέσει ανάμεσα στα Διαπόντια νησιά Οθωνοί και Ερείκουσα, στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Σχετικό σήμα του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας ανέφερε: «Μία κόκκινη αναλαμπή θεάθηκε στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ των βορειοδυτικών ακτών της Κέρκυρας και της νήσου Οθωνοί στο βόρειο Ιόνιο (…) Πλοία που είναι κοντά παρακαλούνται να έχουν αυξημένη επαγρύπνηση και να ζητούν βοήθεια αν είναι αναγκαίο».

Τον Ιούνη, καθώς είχε προσλάβει παλλαϊκό χαρακτήρα το πλήθος των πολύμορφων αντιπολεμικών εκδηλώσεων, ήδη το φιλειρηνικό κίνημα της Κέρκυρας είχε «γράψει ιστορία». Μια ιστορία, για την οποία οι Κερκυραίοι δικαιολογημένα νιώθουν περήφανοι. Από την πλευρά των στελεχών των Επιτροπών κατά της Επέμβασης του ΝΑΤΟ και της Επιτροπής Ειρήνης, η Λουϊζα Δραζίνου συνόψισε: «Κάναμε μεγάλες πορείες με χιλιάδες κόσμο. Προχωρήσαμε στην περικύκλωση και κατάληψη του αεροδρομίου. Κάναμε ολονυκτίες με αναμμένα κεριά έξω από το βρετανικό προξενείο, μουσικές συναυλίες και δεκάδες ακόμη εκδηλώσεις που αξιοποιούσαν ακόμα και παραδοσιακά έθιμα του τόπου μας. Το “σπάσιμο της κανάτας” το Πάσχα έκανε το γύρο της Ελλάδας και του κόσμου. Συμμετείχαν χιλιάδες Κερκυραίοι στην εκδήλωση αυτή κατά της φασιστικής θηριωδίας της νέας ιμπεριαλιστικής τάξης πραγμάτων». Και προσέθεσε: «Αξίζει να σημειωθεί και η μεγάλη προσφορά σε είδος και χρήματα του κερκυραϊκού λαού προς το γιουγκοσλαβικό λαό. Αξίζει, επίσης, να υπογραμμιστεί η προσφορά 60 ζωγράφων που, με προτροπή της Επιτροπής μας, ζωγράφισαν ειδικά για την ενίσχυση του γιουγκοσλαβικού λαού. Διέθεσαν έργα τους και τα χρήματα από την έκθεση – ως τώρα έχουν συγκεντρωθεί περί τα 2.000.000 δραχμές – έχουν κατατεθεί σε λογαριασμό για το γιουγκοσλαβικό λαό». Η Ρένα Πηλού, ζωγράφος, σημείωσε ότι «πέρα από το μίσος μας στον πόλεμο και κατά της αδικίας, ο κερκυραϊκός λαός, από την αρχή συνειδητοποίησε ότι είναι και η χώρα μας που πλήττεται απ’ αυτό το βάρβαρο πόλεμο του ΝΑΤΟ και άμεσα και πολλαπλά πλήττεται η Κέρκυρα. Έτσι, με τις κινητοποιήσεις μας αποτρέψαμε το ΝΑΤΟ να μετατρέψει το αεροδρόμιο του νησιού σε στρατιωτικό αεροδρόμιο για τα ΝΑΤΟικά στρατεύματα, κάτι που θα έπληττε άμεσα τον τουρισμό στο νησί (…) Συμπαρατάχτηκαν και συμμετείχαν, από την αρχή, όλοι οι μαζικοί φορείς του νησιού και ο δήμαρχος και ο νομάρχης που διαβεβαίωναν πως δε θα επιτρέψουν πολεμικά καράβια και ΝΑΤΟικά αεροπλάνα να σταθούν στον τόπο μας». Επίσης, η Σία Παπά, ιδιωτική υπάλληλος, είχε αναφέρει: «Αυτή η επιτυχία, να διώξουμε τα ΝΑΤΟικά αεροπλάνα, δείχνει πως ο αγώνας έχει και άμεσα αποτελέσματα. Δείχνει πως οι μεγάλες κινητοποιήσεις του ελληνικού λαού μπορεί και πρέπει να βάλουν σοβαρά εμπόδια στην ΕυρωΝΑΤΟική βαρβαρότητα. Μπορούμε, τουλάχιστον, να αποτρέψουμε την ενεργότερη εμπλοκή της χώρας μας στον πόλεμο που μας οδηγεί η κυβερνητική υποταγή στο ΝΑΤΟ». 

Σύμφωνα με την αξέχαστη Λουίζα Δραζίνου, δημοσιογράφο, «σ’ αυτό το αντιπολεμικό κίνημα, θα ήταν παράλειψη μεγάλη, να μην υπογραμμίσουμε την ιδιαίτερη συμβολή των κομμουνιστών που έδωσαν “ψυχή” στις κινητοποιήσεις με τη συμμετοχή τους και την οργάνωσή τους». Κατά τον Νίκο Μεταλληνό, εκπαιδευτικό, «το ΚΚΕ με τις ξεκάθαρες θέσεις του για το ρόλο και το χαρακτήρα του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, βοήθησε να πάρει σωστό προσανατολισμό το αντιπολεμικό φιλειρηνικό κίνημα, να πάρει ξεκάθαρο αντιιμπεριαλιστικό αντιευρωΝΑΤΟικό χαρακτήρα», αντί να εξελιχθεί αταίριαστα σε εθνικιστικό. 

Στα τέλη αυτού του μήνα, στις 27 Ιούνη, την άμεση αντίδραση του ΚΚΕ, που εκδηλώθηκε με αλλαγή του σχεδιασμού προγραμματισμένης νέας αντιπολεμικής συγκέντρωσης – συναυλίας με το μουσικό συγκρότημα του Σπύρου Σαμοΐλη και την πραγματοποίησή της έξω από λιμενικό Πάρκο στο προάστιο Μαντούκι, αντί στο Άλσος του Ανεμομύλου, προκάλεσε ο απροσδόκητος ελλιμενισμός των ιταλικών πολεμικών κορβετών «Fenice» και «Urania» της ιταλικής και ΝΑΤΟικής ανθυποβρυχιακής δύναμης. Τη συγκέντρωση – συναυλία υποστήριξε για τον λόγο αυτό η Επιτροπή Ειρήνης. 

Την ίδια ημέρα, οι Επιτροπές Ειρήνης Βορειοδυτικής Ελλάδας και πολλοί μαζικοί φορείς διοργάνωσαν διαδήλωση έξω από τη βάση του Άκτιου στην Πρέβεζα, παράλληλα με τη συγκέντρωση – διαδήλωση στην Κέρκυρα, ενάντια στην παραμονή των δύο ΝΑΤΟικών πλοίων στο λιμάνι της πόλης.

Πρόσωπα που ξεχώρισαν και δράσεις σε όλο το νησί 

Έγινε στο νησί το 2009, χρονιά-σταθμός για το φιλειρηνικό κίνημα στην Κέρκυρα που είχε δείξει την ισχυροποίησή του και την περίοδο των επιθέσεων των ΗΠΑ και άλλων χωρών στο Ιράκ και σε άλλες περιοχές την προηγούμενη δεκαετία, ένας μεγάλος αριθμός εκδηλώσεων καταδίκης των βάρβαρων αμερικανοΝΑΤΟικών βομβαρδισμών και αλληλεγγύης προς τον δοκιμαζόμενο γιουγκοσλαβικό λαό, από το ένα άκρο του ως το άλλο. Ο φορέας που «σήκωσε» το κύριο βάρος της διοργάνωσης τους ήταν η Επιτροπή Ειρήνης Κέρκυρας. 

Στον αγώνα εκείνο που σάλπισε η Επιτροπή, έδωσαν στην πρώτη γραμμή τον καλύτερο εαυτό τους μαζί με τον πρόεδρό της Μπάμπη Χαραλάμπους, όπως ο ίδιος σε επιστολή του σε τοπική εφημερίδα είχε επισημάνει, τα μέλη της Βασίλης Αρμενιάκος (+), Φωτεινή Δημουλή, Λουίζα Δραζίνου (+) – η οποία αποτέλεσε κυριολεκτικά, όπως ο ίδιος ανέφερε, την «ψυχή» πολλών εκδηλώσεων που έγιναν στη πόλη της Κέρκυρας -, Νίκος Μεταλληνός, Σία Παπά, Ρένα Πηλού και Κώστας Ρούσσινος. Η Επιτροπή, όπως εξήγησε ο επικεφαλής της, συνεργάστηκε αρμονικά με τον μουσικοσυνθέτη Σπύρο Σαμοΐλη, τη Νομαρχία και όλους τους τότε Δήμους του νησιού. Ιδιαιτέρως συνεργάστηκε πολύ πετυχημένα με τον τότε Δήμο Κερκυραίων και, κυρίως, με την αντιδήμαρχο Λία Λογαρά – Πρίφτη, την αντιπολεμική δράση και προσφορά της οποίας ο Μπάμπης Χαραλάμπους εξήρε, χαρακτηρίζοντας την ως ισάξια με εκείνη την «ψυχή τε και σώματι», θα μπορούσε να πει κανείς, αφοσίωση των μελών της Επιτροπής Ειρήνης στο καθήκον τους. 

Η Επιτροπή, όπως επισήμανε, «από την ώρα έναρξης της βρώμικης, εγκληματικής νατοϊκής επιχείρησης κατά της Γιουγκοσλαβίας, μέχρι και μήνες μετά τη λήξη των βομβαρδισμών, οργάνωσε έναν πολύ μεγάλο αριθμό πολύμορφων εκδηλώσεων – διαδηλώσεις, πορείες, συναυλίες, ομιλίες, λαμπαδηφορίες και άλλες – και με αυτόν τον τρόπο συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην ευαισθητοποίηση και του τελευταίου Κερκυραίου και στην ενεργή εναντίωσή του στον πόλεμο κατά της Γιουγκοσλαβίας». Στις 25 Μάρτη, αμέσως μετά την έναρξη των βομβαρδισμών, στη διάρκεια του εορτασμού για την εθνική επέτειο του ξεσηκωμού του 1821 διοργάνωσε συγκέντρωση στο Πεντοφάναρο, όπου με πανό, πλακάτ, συνθήματα και προκηρύξεις κατήγγειλε την κατάφωρη ΝΑΤΟική επέμβαση. Λίγο αργότερα, στη διάρκεια των εκδηλώσεων για το Πάσχα και με το παραδοσιακό ρίξιμο των μπότηδων, μαζί με πλήθος κόσμου, διαδήλωσε στην Κάτω Πλατεία ενάντια στους ΝΑΤΟικούς βομβαρδισμούς, απαιτώντας το άμεσο σταμάτημά τους. Σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, σε αγαστή συνεργασία με τον μουσικοσυνθέτη Σπύρο Σαμοΐλη, αλλά και σε συνεννόηση με τοπικούς φορείς, διοργάνωσε σε όλα σχεδόν τα κεφαλοχώρια της Κέρκυρας αντιπολεμικές εκδηλώσεις, που περιελάμβαναν μουσικό μέρος με συναυλία και ομιλίες – ήταν εκδηλώσεις που συνεχίστηκαν για αρκετό καιρό μετά τον τερματισμό των βομβαρδισμών. Διοργάνωσε εμβληματική εκδήλωση στην υπογεφύρια αίθουσα του Παλαιού Φρουρίου, με κεντρική ομιλήτρια τη δημοσιογράφο Λιάνα Κανέλλη και προσέλευση  κοινού που ξεπέρασε κάθε προσδοκία, με συνέπεια πολύς κόσμος να παρακολουθήσει την εκδήλωση από τον προαύλιο χώρο. Και έδωσε όλες της τις δυνάμεις για την καταπληκτική σε αποτελέσματα διοργάνωση της μεγάλης αντιπολεμικής συναυλίας στην Πάνω Πλατεία της πόλης, εξασφαλίζοντας με πάρα πολλές συνεργασίες την επιτυχία της, σε συνεννόηση με τον Δήμο και τη Νομαρχία. Την παρουσίαση της όλης εκδήλωσης έκανε το μέλος της Επιτροπής, Φωτεινή Δημουλή. «Τα μέλη  της Επιτροπής Ειρήνης», σημείωσε ο γιατρός Χαραλάμπους, «ό,τι έκαμαν το έκαμαν εκπληρώνοντας το διεθνιστικό τους καθήκον. Είμαστε περήφανοι γιατί με τη καθημερινή δράση μας βοηθήσαμε στο να αναδειχθεί ο τόπος μας πρωτοπόρος στις εκδηλώσεις καταδίκης των εγκληματικών ΝΑΤΟικών βομβαρδισμών κατά της Γιουγκοσλαβίας . Είμαστε περήφανοι γιατί με τη καθημερινή δράση μας βάλαμε και εμείς το λιθαράκι μας στο να πεισθεί  και ο πιο δύσπιστος άνθρωπος, πως το ΝΑΤΟ δεν ήταν μια αμυντική συμμαχία, όπως οι ελληνικές κυβερνήσεις προσπαθούσαν να πείσουν τον ελληνικό λαό, αλλά ένας εγκληματικός επιθετικός οργανισμός που με βόμβες απεμπλουτισμένου ουρανίου και βόμβες διασποράς δολοφονούσαν τον περήφανο λαό της Γιουγκοσλαβίας και διέλυαν τις υποδομές της».

Αποκορύφωμα των εκδηλώσεων εκείνων ήταν η διοργάνωση του μουσικού συλλαλητηρίου . Η Επιτροπή Ειρήνης αγκάλιασε» για τη συναυλία ιδέες που είχε – και έμπρακτη βοήθεια που προσέφερε από την Αθήνα – ο Κερκυραίος πανεπιστημιακός Γιώργος Ρούσης, μετά την ανάλογη συναυλία που έγινε στην πλατεία Συντάγματος της Αθήνας, με τον Μίκη Θεοδωράκη και δεκάδες καλλιτέχνες. Η μουσική εκδήλωση συγκλόνισε, με χιλιάδες κόσμο να συγκεντρώνεται γύρω από το πάρκο, σε μια πάνδημη αντιπολεμική κινητοποίηση.  

Στην πορεία και διαδήλωση αμέσως μετά, προς το αεροδρόμιο, όπου στάθμευαν ΝΑΤΟικά αεροπλάνα, πήραν μέρος χιλιάδες πολίτες. «Η διαδήλωση ήταν τόσο μεγάλη που ακόμα κι όταν η κεφαλή της έφθασε στο αεροδρόμιο, από την παραλιακή της Γαρίτσας, οι τελευταίοι διαδηλωτές ήταν ακόμα στην πλατεία!», έγραψε ο δημοσιογράφος – εκδότης της τοπικής «Ενημέρωσης», Γιώργος Κατσαΐτης. 

Η έναρξη των νατοϊκών βομβαρδισμών κατά της Γιουγκοσλαβίας στις 24 Μάρτη προκάλεσε αμέσως την κερκυραϊκή εκδήλωση αλληλεγγύης. Ο δήμαρχος Κερκυραίων, διερμηνεύοντας επίσης τους μακροχρόνιους και στενούς δεσμούς φιλίας και αλληλεγγύης των δύο μερών, έστειλε στο Βελιγράδι μήνυμα εναντίωσης στους βομβαρδισμούς και συμπαράστασης στον δεινά δοκιμαζόμενο λαό. 

Τι ακολούθησε τη δεκαετία 2000-2000

Τον Απρίλη του 2000, στις 21 του μηνός στις οκτώ το βράδυ, έγινε στην πλατεία Σαρόκο νέα λαϊκή κινητοποίηση, ενόψει άφιξης πυρηνοκίνητου αεροπλανοφόρου των ΗΠΑ, μήκους 333 μέτρων και πλάτους 77 μέτρων, με το όνομα του 34ου Προέδρου των ΗΠΑ: του «Dwight D. Eisenhower» (βλ. πάνω, πρώτη σειρά).  

Στις 6 Οκτώβρη του 2000, αψηφώντας εκ νέου την ετυμηγορία του Δήμου και του λαού της πόλης, ένα άλλο αμερικανικό πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο «μόλυνε» πάλι τα νερά της, γεγονός που σήμανε συγκέντρωση διαμαρτυρίας, στις επτά το απόγευμα, στην πλατεία της Σπηλιάς, κοντά στο λιμάνι. Ήταν το μήκους 333 μέτρων και μάχιμο στις μέρες μας στη Μέση Ανατολή «Theodore Roosevelt» (βλ. πάνω δεξιά), με το όνομα του 26ου Προέδρου των ΗΠΑ, εισβολέα στην Κούβα και θεωρητικού της βίαιης παγκόσμιας επέκτασης της ακτίνας δράσης του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού. Είχε προηγηθεί το πλοίο «Trenton».

Η Επιτροπή Ειρήνης Κέρκυρας κατήγγειλε την έλευσή τους, έναν χρόνο περίπου μετά από όσα είχαν συμβεί την άνοιξη του 1999, ως «ιταμή πρόκληση». 

Το «Theodore Roosevelt» θύμισε βέβαια στους μεσήλικες και ηλικιωμένους του νησιού το εμπλεκόμενο παλαιότερα στον πόλεμο των ΗΠΑ στο Βιετνάμ και μήκους 300 περίπου μέτρων «Franklin D. Roosevelt» (βλ. πάνω δεύτερη σειρά, μετά τα δύο προηγούμενα), με το όνομα του 32ου Προέδρου των ΗΠΑ, το οποίο είχε καταπλεύσει στην Ελλάδα για πρώτη φορά το 1946 «διαμηνύοντας» ετοιμότητα για την παροχή «βοήθειας» στην… αποσόβηση του «κομμουνιστικού κινδύνου». Είχε φθάσει έως ανοιχτά της Κέρκυρας στις 30 Σεπτέμβρη 1957, πάλι το 1960 και επανήλθε, για να ελλιμενιστεί στο λιμάνι της πόλης, στη διάρκεια της Χούντας, όταν λειτουργούσαν πια -όπως και τώρα – στις βόρειες περιοχές των Αυλιωτών και του Αγίου Στεφάνου ραντάρ κάλυψης ΝΑΤΟικών αναγκών: το 1972. 

Ο ερχομός του «Αϊζενχάουερ», ενώ δύο εβδομάδες νωρίτερα είχαν γίνει στη χώρα μας βουλευτικές εκλογές με επικράτηση του κυβερνώντος κόμματος, σήμανε και μια συνδεδεμένη με το εκλογικό αποτέλεσμα μεταβολή της στάσης σειράς τοπικών πολιτικών δυνάμεων. Ενώ οι Κερκυραίοι κομμουνιστές διακήρυξαν ότι «τα ΝΑΤΟικά πολεμικά πλοία είναι ανεπιθύμητα στην Ελλάδα και την Κέρκυρα» και η Επιτροπή Ειρήνης δήλωσε ότι «είναι διαρκείας η αντίδρασή μας στα πλοία του ΝΑΤΟ», εκδηλώθηκαν φαινόμενα πολιτικού φαρισαϊσμού και διγλωσσίας. Τοπικά στελέχη, όπως ο νομάρχης, ο πρόεδρος της Τοπικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Βασίλης Κατσαρός, ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Σπύρος Δένδιας της ομώνυμης πολιτικής οικογένειας, πρόσωπα τοποθετημένα στον ακροδεξιό χώρο όπως οι Γιώργος Πηλός και Σπύρος Κομιανός, με τον πρόεδρο της Ένωσης Ξενοδόχων, Παναγιώτη Μπράμο, να «σέρνει τον χορό» σχετικών δηλώσεων, εμφανίστηκαν λάβροι – ορισμένοι από αυτούς βυσσοδομώντας και σχεδόν ουρλιάζοντας- εναντίον κατά κάθε λαϊκής αντίδρασης. Επόμενο ήταν, να «εισπράξουν» σχετικές καταγγελίες. Κάποιοι από αυτούς «λούστηκαν» κι ετούτο: «Το τοπικά φερέφωνα του ιμπεριαλισμού θέλουν να μας κάνουν να ξεχάσουμε ότι (οι Αμερικανοί) έσπειραν δίπλα μας, ακόμα και στο Βόρειο Ιόνιο, εκατοντάδες τόνους ραδιενεργού ουρανίου. “Ξεχάστε τους φόνους, ξεχάστε το ουράνιο, θυμηθείτε τα δολάρια των Ράμπο”. Αυτό είναι το μήνυμά τους. Η λαϊκή αξιοπρέπεια δεν αγοράζεται με αμερικανικά δολάρια…». Επόμενο ήταν και ανάμεσα στον λαϊκό κόσμο άλλοι να πτοηθούν και άλλοι να μην «το βάλουν κάτω». Κάπως έτσι, τοπικοί κομματικοί παράγοντες διπλού φάσματος έφθασαν στο ντροπιαστικό σημείο να «καλωσορίζουν» τότε το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό στην Κέρκυρα, εν ονόματι των… εκλογικών αποτελεσμάτων και του -κατά τα βενετικά ήθη- ιντερέσου ορισμένων καταστηματαρχών από τα δολάρια της «αναψυχής» των μισθοφορικών πληρωμάτων των αμερικανικών πλοίων-δολοφόνων. Ο νομάρχης, μάλιστα, επικαλέστηκε ως… μοναδικό κριτήριο κάποια τελείως ιδιοτελή συμφέροντα του νησιού, μένοντας μακριά, όπως έλεγε, από πρακτικές «λαϊκών» δικαστηρίων και «αντάρτικου» τηλεοπτικών πάνελ! Θεώρησε ότι «στις σημερινές διεθνείς συνθήκες και συγκυρίες η επίσκεψη αμερικανικών πλοίων στο νησί μας δε βλάπτει και δεν εναντιώνεται στα συμφέροντα του κερκυραϊκού λαού». Η αλήθεια είναι ότι άλλοι επρόκειτο να υποστούν ακόμη μεγαλύτερες  οβιδιακές πολιτικές μεταμορφώσεις και ίσως πιο πειστικά από κάθε άλλον επικριτή αντιμετώπισε όλους αυτούς ο δήμαρχος της πόλης, Χρύσανθος Σαρλής, μένοντας στις θέσεις του δημοτικού συμβουλίου βράχος. Περήφανη απάντηση, για λογαριασμό του κερκυραϊκού λαού, έδωσαν τόσο αυτός όσο και το δημοτικό συμβούλιο, στον αντίποδα της στάσης όλων εκείνων. Ακόμα καλύτερα, ίσως, ο δήμαρχος της περιοχής Μελιτειέων, Βασίλης Αρμενιάκος, τόνισε: «Το να εκστομίζεται από επίσημα χείλη σαν επιχείρημα… το 1,5 δισ. δρχ. (ενδεχόμενο) οικονομικό όφελος από την επίσκεψη (…) θίγει την ιστορία, την αξιοπρέπεια και την ηθική ενός ολόκληρου λαού. Ενός λαού, που έδωσε αγώνες και αντιστάθηκε χωρίς ποτέ να λογαριάσει το κόστος της θυσίας του». 

Πολλοί καλωσόρισαν τελικά όπως έπρεπε το «Αϊζενχάουερ»: «Εξω το ΝΑΤΟ κι οι Αμερικανοί». Δεν κάμφθηκαν, στις 24 Απρίλη, από νέα βάρβαρη επίθεση κυβερνητικών δυνάμεων καταστολής, οι οποίες επιτέθηκαν και τραυμάτισαν διαδηλωτές μπροστά στην πύλη του λιμανιού. Ειδικές δυνάμεις καταστολής είχαν φθάσει μέσω της Ηγουμενίτσας στο νησί, μην τυχόν και… κινδυνεύσει από τους απλούς και φυσικά άοπλους ανθρώπους το αεροπλανοφόρο. Επιτέθηκαν εναντίον του πλήθους των διαδηλωτών, χτυπώντας βάναυσα με ρόπαλα και σίδερα (!), που έσπασαν από κάγκελα του λιμανιού, τραυματίζοντας αρκετούς – σχετικά σοβαρά τον Δημήτρη Κουτσολούκα, μέλος της διοίκησης του σωματείου οικοδόμων, τον Κώστα Ρούσινο, πρόεδρο του συλλόγου αδιόριστων καθηγητών, καθώς και τον γιατρό Θεόδωρο Γουλή, του ΚΚΕ, χτυπώντας τον με μανία σε όλο το σώμα, ανάμεσα στις καγκελόπορτες, προκαλώντας του τραύμα στο ένα χέρι, με συνέπεια οι δύο τελευταίοι να  μεταφερθούν στο νοσοκομείο, όπου τους δόθηκαν οι πρώτες βοήθειες. Η επίθεση έγινε απρόκλητα, μπροστά στη δεύτερη πύλη του λιμανιού. Προηγουμένως, οι διαδηλωτές πραγματοποίησαν συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην πλατεία Σορόκο και με πορεία μέσα από τους δρόμους της πόλης έφθασαν στην εσωτερική πύλη του λιμανιού, που ήταν κλειστή. Αφού συμβολικά κλείδωσαν με αλυσίδες την πύλη αυτή, προχώρησαν στην επόμενη, όπου και ζήτησαν να τους επιτραπεί να διαδηλώσουν στον χώρο μπροστά από το σημείο ελλιμενισμού του πολεμικού πλοίου – πράγμα που σε προγενέστερο συλλαλητήριο είχε επιτραπεί. Οι Ειδικές Δυνάμεις έσκιζαν και ποδοπατούσαν (!) σημαίες ελληνικές και της ειρήνης που άρπαξαν από διαδηλωτές. Όταν κάποια κάγκελα υποχώρησαν, σήκωσαν και σιδερολοστούς για να πλήξουν τους συμπατριώτες τους. Παρά την επίθεση, οι διαδηλωτές παρέμειναν μπροστά στην πύλη για αρκετή ώρα, διαδηλώνοντας, με τα γνωστά συνθήματα οργής του ανυπότακτου κερκυραϊκού λαού, εναντίον της μετατροπής του νησιού σε πλωτή βάση του αμερικανικού Στόλου, κάτι που, βεβαίως, εάν επρόκειτο ποτέ να οριστικοποιηθεί, θα εγκυμονούσε κίνδυνο καταστροφής και του τουρισμού στο νησί. 

Σε λαϊκή συγκέντρωση της προηγούμενης μέρας, στην πλατεία Σορόκο, εκατοντάδες Κερκυραίοι, αφού απόλαυσαν συναυλία με μουσικό συγκρότημα του Ιονίου Πανεπιστημίου, πορεύτηκαν μαχητική προς το λιμάνι του νησιού. Βρήκαν κλειστές, για να μη μπουν, τις σιδερένιες πόρτες. Σε μια συμβολική κίνηση αποφασιστικότητας, ενάντια στην αναμενόμενη «απόβαση» των Αμερικανών στρατιωτών στο νησί, κλείδωσαν με αλυσίδες τις πόρτες του λιμανιού και αποχώρησαν.

Οι επισκέψεις των δύο αεροπλανοφόρων, το 2000,  ήταν άλλη μία «πρόκληση – προσβολή στα φιλειρηνικά αισθήματα του ελληνικού και ειδικότερα του κερκυραϊκού λαού», όπως τις χαρακτήρισε το ΚΚΕ.

Στις 18 Ιούνη 2021 έμελλε ακόμα μία, άλλου είδους: μια… συνήθης αμερικανική επιθεώρηση πολεμικής ετοιμότητας του Νοσοκομείου Κέρκυρας «Αγία Ειρήνη»! 

Αμερικανός στρατιωτικός γιατρός έκανε κανονική επιθεώρηση στο δημόσιο Νοσοκομείο, ζητώντας συγκεκριμένα στοιχεία για τις δυνατότητες που έχει  να περιθάλψει τραυματίες από πολεμικές συγκρούσεις. Αφού πήρε άδεια από τη διοίκηση του νοσοκομείου, απευθύνθηκε σε γιατρούς του Νοσοκομείου με τα εξής ερωτήματα, μεταξύ άλλων: Τι ασθενοφόρα διαθέτει το Νοσοκομείο, τι δυνατότητες νοσηλείας τραυματισμένων έχει, πόσες χειρουργικές επεμβάσεις σε τραυματίες μπορούν να γίνονται συγχρόνως στα χειρουργεία του; Ορισμένοι γιατροί, προς τιμή τους, αρνήθηκαν να απαντήσουν. Ο πρόεδρος του Νοσοκομείου Κέρκυρας, Κώστας Γρηγορόπουλος, επιβεβαίωσε το γεγονός, επισημαίνοντας ότι «δεν είναι η πρώτη φορά» που συμβαίνει κάτι τέτοιο, αλλά γίνεται σε κάθε επικείμενη άφιξη μεγάλου αμερικανικού πλοίου, για την αντιμετώπιση, όπως είπε, ενός ατυχήματος ή την περίθαλψη των θυμάτων κάποιας συμπλοκής μεταξύ… μεθυσμένων πεζοναυτών, χωρίς να απαιτείται «άνωθεν» άδεια ή κάποιου άλλου είδους έγκριση. Ένας στρατιωτικός άλλης χώρας μπορεί να «αλωνίζει» ελεύθερα, να επιθεωρεί κρατικούς οργανισμούς και να συγκεντρώνει τα στοιχεία που επιθυμεί;

Το 2002, στις 23 Οκτώβρη, καθώς οι ΗΠΑ δεν είχαν αντίρρηση και ο 6ος Στόλος τους συμφώνησε, με αφορμή εκδηλώσεις στη μνήμη του Ρώσου ναυάρχου, Φιοντόρ Ουσακόφ, επικεφαλής – κατά τα άλλα – των ρωσικών ναυτικών δυνάμεων που από κοινού με Οθωμανικά πλοία και 2.500 Τουρκαλβανούς το 1799 έθεσαν υπό την συνασπισμένη κυριαρχία τους την Κέρκυρα, καθιστώντας την υποτελή φόρου στην Οθωμανική Πύλη, κατέπλευσε στο λιμάνι το πολεμικό αποβατικό πλοίο «Yamal» του Ρωσικού Ναυτικού της Μαύρης Θάλασσας. Ήταν τότε περίπου που το κόμμα της ΝΔ συζητούσε με το κόμμα Ενωμένη Ρωσία του Ρώσου Προέδρου, Πούτιν, την αδελφοποίησή τους, πριν οξυνθούν με ένταση οι ανταγωνισμοί ανάμεσα στα αντίπαλα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα. Έτσι, με επικεφαλής… στελέχη της ΝΔ (βλ. πάνω), άγημα Ρώσων ναυτών του πλοίου, που τώρα συμμετέχει στο σφαγείο του πολέμου στην Ουκρανία, παρήλαυνε στο ιστορικό κέντρο της πόλης, με το αιτιολογικό ότι τιμούσε και τη μνήμη του Ιωάννη Καποδίστρια. Μέχρι και η θηριώδης φρεγάτα «Admiral Makarov» γινόταν πανηγυρικά δεκτή, το 2019, από τους τοπικούς υποστηρικτές του ΝΑΤΟ, που εκθείαζαν το αναπτυσσόμενο τουριστικό ρεύμα από την επίσης καπιταλιστική μεγάλη αυτή χώρα, όσο οι ΗΠΑ δεν είχαν έλθει σε σφοδρή αντιπαράθεση με τη Ρωσία για τους ενεργειακούς δρόμους και πόρους. Από τότε που συνέβη αυτό, δεν έχει ψελλίσει λέξη, «για το καλό της Κέρκυρας», κανείς τους, για την απώλεια τόσων δεκάδων χιλιάδων τουριστών εξαιτίας των κυρώσεων των ΗΠΑ!   

Και τι σύμπτωση… Στις 9 Οκτώβρη 2002 βόρεια της Κέρκυρας είχε εμφανιστεί αεροπλανοφόρο από τη χώρα που τον Γενάρη του 1916, μαζί με πολεμικά πλοία από τη Γαλλία και λίγο μετά και από την Ιταλία, είχε καταλάβει την Κέρκυρα με το «έτσι θέλω», ερήμην της κυβέρνησης των Αθηνών: από τη Βρετανία. Ήταν το βρετανικό αεροπλανοφόρο «Ark Royal», το οποίο συμμετείχε σε ΝΑΤΟική άσκηση, με επίκεντρο τη Σαρδηνία, για τον έλεγχο της Αδριατικής, όπως εκείνα που «σουλατσάριζαν» όποτε ήθελαν στην Κέρκυρα το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1940 και ενέπλεκαν την Κέρκυρα σε δολιοφθορές και άλλες πράξεις υπονόμευσης της αλβανικής κυβέρνησης. Για την άσκηση «Destined Glory 2002», ετήσια μεγάλης κλίμακας αεροναυτική αυτή άσκηση του ΝΑΤΟ που εξελίχθηκε και στην περιοχή του Ιονίου με τη συμμετοχή αμερικανικών δυνάμεων, τον μήνα αυτό στο λιμάνι της Κέρκυρας κατέπλευσε, εξάλλου, το βρετανικό πολεμικό πλοίο «York». 

Μέσα στον ίδιο μήνα κατευθύνθηκε στην Κέρκυρα το μήκους 172 μέτρων αμερικανικό αντιτορπιλικό «Deyo», που αποτέλεσε το 1998 την πρώτη ναυαρχίδα της Μόνιμης Ναυτικής Δύναμης Μεσογείου του ΝΑΤΟ. Το ίδιο πλοίο συμμετείχε το 1991 στην επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου» εναντίον του Ιράκ και πάλι το 1993 για την κατάληψη αυτής της χώρας, επειδή είχε τάχα πυρηνικά όπλα, εξαπολύοντας τότε τους πρώτους πυραύλους Τόμαχοκ, με στόχο τη Βαγδάτη. 

Το 2003, στις 29 Μάη, έμελλε να βρεθούν στο εδώλιο του κατηγορουμένου, για τα γεγονότα του 1999, τέσσερα γνωστά στελέχη των φιλειρηνικών -αντιπολεμικών κινητοποιήσεων εκείνου του έτους. Με κατασκευασμένο κατηγορητήριο, που έμοιαζε να έχει Αμερικανό υποβολέα, παραπέμφθηκαν σε δίκη στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο του νησιού, κάτω από γενική κατακραυγή του κερκυραϊκού λαού και μαζικών φορέων που εκδήλωσαν τη συμπαράστασή τους στους διωκόμενους μπροστά στο δικαστικό μέγαρο, οι παρακάτω:

1. Βασίλης Αρμενιάκος (βλ. πάνω, στην πρώτη σειρά πρώτος από αριστερά), δήμαρχος Δήμου Μελιτειέων και μέλος της Νομαρχιακής Επιτροπής Κέρκυρας του ΚΚΕ. 

2. Θεόδωρος Γουλής (βλ. πρώτη σειρά δεξιά), μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και γραμματέας του Γραφείου Περιοχής Βορειοδυτικής Ελλάδας του κόμματος αυτού καθώς και νομαρχιακός σύμβουλος Κέρκυρας. 

3. Γιάννης Τρεπεκλής (βλ. πάνω, στη δεύτερη σειρά πρώτος από αριστερά), νομαρχιακός και δημοτικός σύμβουλος Κέρκυρας, κατοπινός δήμαρχος Δήμου Κερκυραίων και νυν περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων. 

4. Μπάμπης  Χαραλάμπους (βλ. δεύτερη σειρά δεξιά), πρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Κέρκυρας και της Ένωσης Νοσοκομειακών Γιατρών Κέρκυρας, μέλος του Νομαρχιακού Γραφείου Κέρκυρας του ΚΚΕ και κατοπινός βουλευτής Κέρκυρας του εν λόγω κόμματος, κύριος πρωταγωνιστής των κινητοποιήσεων. 

Κατηγορήθηκαν για «καταστροφή δημόσιας περιουσίας», δηλαδή ότι «από πρόθεση κατέστρεψαν ολικώς ξένο πράγμα που χρησιμεύει για κοινό όφελος» και, συγκεκριμένα, τη νότια μεταλλική πύλη του αεροδρομίου, καθώς και για «στάση» (!), δηλαδή, πως «από πρόθεση υποκίνησαν δημόσια συναθροισθέν πλήθος να διαπράξει με ενωμένες δυνάμεις πράξη αντίστασης», προκειμένου να παρεμποδιστούν αστυνομικοί στην εκτέλεση νόμιμης πράξης. 

Αθωώθηκαν και οι τέσσερις για το σύνολο των κατηγοριών, καθώς αποδείχθηκε πλήρως η σκευωρία της παραπομπής Ο δήμαρχος Σαρλής και ο -καλός φίλος της Κέρκυρας- γενικός γραμματέας του Παγκόσμιου Συμβουλίου Ειρήνης και βουλευτής της πρωτεύουσας, Θανάσης Παφίλης, ήταν μεταξύ εκείνων που κατέθεσαν ως μάρτυρες υπεράσπισης.   

«Η δίκη αποτελεί πρόκληση για τα φιλειρηνικά αισθήματα του κερκυραϊκού λαού, ντροπή για τον πολιτισμό και την ιστορία μας», είχε υπογραμμίσει η ΕΛΜΕ Κέρκυρας, που είχε καλέσει γονείς, μαθητές και καθηγητές να συμμετέχουν στη διαδήλωση. 

Το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «Theodore Roosevelt» ενέσκηψε πάλι στην Κέρκυρα, τον Φλεβάρη του 2006, προκαλώντας νέο συλλαλητήριο στις 24 Φλεβάρη, με οργανωτή την Επιτροπή Ειρήνης. Η κινητοποίηση εξαγγέλθηκε όταν έγινε γνωστή πρόσκληση που απηύθυνε η αμερικανική πρεσβεία σε παράγοντες του νησιού να παραστούν σε δεξίωση στο πλοίο το Σάββατο το πρωί της 25ης Φλεβάρη. Η Επιτροπή κάλεσε όλους τους φορείς του νησιού να αποτρέψουν τον ελλιμενισμό του αμερικανικού «πλοίου του θανάτου» στην Κέρκυρα. «Όχι μόνον θα παραβιάσουν την απόφαση του Δήμου Κέρκυρας που κήρυττε ανεπιθύμητα τα αμερικανοΝΑΤΟικά πλοία στο νησί μας, αλλά θα είναι παντελώς εκτεθειμένοι στη συνείδηση των Κερκυραίων», επισήμανε για ορισμένους «τοπικούς άρχοντες» που είχαν προσκληθεί να προσφέρουν «εξωραϊστικές υπηρεσίες» στους αμερικανικούς πολεμικούς κύκλους. 

«Η Κέρκυρα θα γίνει λιμάνι των λαών – Έξω τα πλοία των Αμερικανών», ήταν η απαίτηση εκατοντάδων διαδηλωτών στο αντιιμπεριαλιστικό συλλαλητήριο, που έγινε με τη συμμετοχή των  σωματείων οικοδόμων και ξενοδοχοϋπαλλήλων, άλλων φορέων και έντονη παρουσία φοιτητών και άλλων νέων, στην πλατεία Σαρόκο. Ακολούθησε δυναμική διαδήλωση στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, η οποία κατέληξε στο λιμάνι. Στο όνομα των συμφερόντων και των σοβαρών προβλημάτων των μικρών και αυτοαπασχολούμενων εμπόρων, διάφοροι κύκλοι προπαγάνδιζαν, ανεπιτυχώς όμως, αποχή από κάθε διαμαρτυρία και, αντιθέτως, συμμετοχή στη δεξίωση – πλυντήριο της πολεμικής μηχανής.  

Έναν μήνα μετά, ολόκληρη αρμάδα αμερικανικών πολεμικών πλοίων «έκλεισε» το λιμάνι της πόλης για το τριήμερο 23-25 Μάρτη.

Τον Γενάρη του 2007 κατέπλευσε στο λιμάνι το αμερικανικό αντιτορπιλικό κατευθυνόμενων βλημάτων «Nitze», με πυραύλους Tόμαχοκ, αντιαεροπορικούς πυραύλους, τορπίλες, πυροβόλα,  δύο ελικόπτερα και 1.000 περίπου στρατιώτες, το οποίο εννιά χρόνια μετά εξαπέλυσε πυραύλους εναντίον της Υεμένης και ενεπλάκη σε ήπιο επεισόδιο με το Ιράν στα Στενά του Ορμούζ. Κάποιοι συνόψισαν την επιχειρηματολογία τους ως εξής: «Καλώς ήρθε το δολάριο!». Κόντρα, βέβαια, σε κάθε πολιτική και ηθική αξιοπρέπεια, διαφήμιζαν «μια χούφτα δολάρια». Σέρβιραν το επικίνδυνο παραμύθι του «στρατιωτικού τουρισμού». Άκουσαν και αυτοί και οι Αμερικανοί την επιθυμία του λαού για «λιμάνι των λαών και όχι ορμητήριο των ιμπεριαλιστών».

Δυόμισι χρόνια αργότερα, στις 28 Ιούνη 2009, στις 11 το πρωί, στην πλατεία Σαρόκο έγινε ένα διαφορετικό συλλαλητήριο για την ειρήνη, με πρόσκληση της Επιτροπής Ειρήνης και της τοπικής Γραμματείας του Πανεργατικού Αγωνιστικού Μετώπου (ΠΑΜΕ). Εκείνη τη μέρα και την προηγούμενη διεξήχθησαν ταυτόχρονα στο νησί, στην περιοχή Κομμένο του Δήμου Φαιάκων, με συμμετοχή σειράς διάσημων «γερακιών του πολέμου», Σύνοδος ΝΑΤΟ – Ρωσίας με υψηλόβαθμούς αξιωματούχους τους και Σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών των χωρών – μελών του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ / OSCE), διακρατικού οργανισμού «για τη διαφύλαξη της ασφάλειας στον κόσμο», με 57 συμμετέχοντα κράτη και έδρα τη Βιέννη. Λίγο νωρίτερα ο ΟΑΣΕ είχε αναγνωρίσει το ψευδοκράτος του Κοσσυφοπεδίου, ενώ συνέχιζε να καλύπτει πολιτικά τις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις στα Βαλκάνια, στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, από τον Καύκασο έως τη Σομαλία και την υποσαχάρια Αφρική, συντελώντας στις στρατιές οικονομικών μεταναστών. Επίσης, είχε αρνηθεί να διερευνήσει καταγγελίες για βόμβες απεμπλουτισμένου ουρανίου στη θάλασσα οκτώ μίλια δυτικά από τους Οθωνούς, για ανέλκυσή και απομάκρυνσή τους.

Έτσι, ήλθε στην Κέρκυρα (βλ. πάνω τον ίδιο με την πολιτικό Ντόρα Μπακογιάννη) και ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γιαπ ντε Χουπ Σέφερ (Jaap de Hoop Scheffer), συμπληρώνοντας τη γκάμα ανώτατων αξιωματούχων της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, όπως διοικητές ναυτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ, που βρέθηκαν στο νησί για τη διεξαγωγή κοινών στρατιωτικών ασκήσεων στην Αδριατική και το Ιόνιο Πέλαγος ή κατά τον ελλιμενισμό νατοϊκών ναυτικών δυνάμεων στο λιμάνι του. 

Η Κέρκυρα βρέθηκε αντιμέτωπη με μέτρα στρατιωτικού χαρακτήρα και υπό αστυνομικό κλοιό, με πρωτοφανείς περιορισμούς και απαγορεύσεις στην κυκλοφορία και χιλιάδες αστυνομικούς και αμέτρητους πράκτορες «επί ποδός», έχοντας κοπεί στα δύο, σε μια συνθήκη που δεν είχε ξαναζήσει. Εκπρόσωπος Τύπου του ΝΑΤΟ είχε διευκρινίσει ότι οι συζητήσεις θα αφορούσαν, μεταξύ άλλων, θέματα «αντιμετώπισης της τρομοκρατίας», υπό την οπτική βεβαίως που το θέμα τίθεται πολύ συχνά από την πλευρά του Βορειοτλαντικού Συμφώνου, ως πολιτικό και στρατιωτικό πρόσχημα για προβολή ισχύος τρόμου και ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, καθώς και με έναν τόσο ευρύ ορισμό της τρομοκρατίας, ώστε να θεωρείται τέτοια σχεδόν η κάθε μορφή αντίστασης των λαών, όπως του παλαιστινιακού, στα σχέδια των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Δύο μήνες νωρίτερα, στις 22 Απρίλη 2009, στην Κέρκυρα «έδεσε» αμερικανικό φορτηγό πλοίο (βλ. πάνω), προερχόμενο από το λιμάνι του Αστακού και φορτωμένο με πολεμικό υλικό. Εξαγγέλθηκε και ακολούθησε στις 9 Μάη, έξω από την ΝΑΤΟική βάση του Άκτιου, με συμμετοχή Κερκυραίων, αντιιμπεριαλιστική κινητοποίηση.  

Νέες προσβολές, ταπεινώσεις και εμπλοκή ΝΑΤΟ – Ρωσίας   

Στα τέλη του Απρίλη του 2010 κατέπλευσε το μήκους 290 μέτρων πλοίο «Sisler» του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, για ανεφοδιασμό ενόψει αποστολής, ως μεταγωγικό πλοίο στρατηγικών μεταφορών, σχεδιασμένο για την ταχεία μεταφορά βαρέων στρατιωτικών οχημάτων, πυρομαχικών και εφοδίων σε παγκόσμια κλίμακα. Ο ρόλος του ήταν υποστηρικτικός σε σχέδια στην περιοχή κυρίως της Μεσογείου. 

Έναν χρόνο μετά, στις 15 Απρίλη 2011, ελλιμενίστηκε στην Κέρκυρα το μήκους 263 μέτρων υπό αμερικανική σημαία άλλοτε εμπορικό πλοίο «Roy Wheat», που ήταν επιφορτισμένο, ωστόσο, με τη μεταφορά πολεμικού υλικού, πιθανότατα για την εξελισσόμενη επίθεση Γαλλίας – ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ εναντίον της Λιβύης για τον έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πηγών της, καθώς είχε περιέλθει στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.   

Στις 23 Απρίλη του ίδιου έτους  τρία ΝΑΤΟικά ελικόπτερα που ξεκίνησαν από στρατιωτική βάση της Ιταλίας, πιθανόν τη Νάπολη, με προορισμό τη βάση της Σούδας, στην Κρήτη, στάθμευσαν στην Κέρκυρα, πριν συνεχίσουν το ταξίδι τους για τις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στη Λιβύη. Προσγειώθηκαν για ανεφοδιασμό και παρέμειναν για μία περίπου ώρα στην πίστα του αεροδρομίου. 

Οι προσβολές και οι προκλήσεις στα φιλειρηνικά και  αντιιμπεριαλιστικά αισθήματα των Κερκυραίων δεν είχαν τελειωμό. 

Το «Roy Wheat» ήταν πάλι στην Κέρκυρα, μαζί με το μεταγωγικό, επίσης αμερικανικό πολεμικό σκάφος, «Roy P. Benavidez», τον Απρίλη και στη συνέχεια την 1η Νοέμβρη 2011. 

Στις 2 Νοέμβρη 2012 ήταν η σειρά του «New York» να πάρει θέση στο λιμάνι. Εναντίον της παραμονής του υψώθηκε φωνή μεγάλη σε συγκέντρωση της Επιτροπής Ειρήνης, από κοινού με το ΠΑΜΕ, την παράταξη μικρομεσαίων ΠΑΣΕΒΕ, το παράρτημα της Ομοσπονδίας Γυναικών Ελλάδας και εκείνο του το Μετώπου Αγώνα Σπουδαστών, την ίδια ημέρα, στην πλατεία Σαρόκο. Περνώντας από τους κεντρικούς δρόμους της πόλης, οι διαδηλωτές πλησίασαν στο λιμάνι, καταγγέλλοντας, μεταξύ άλλων, τοπικούς αξιωματούχους που έσπευσαν πρόθυμα σε δεξίωση στο πλοίο. Έξι μήνες νωρίτερα, στις 12 Μάη, είχε βρεθεί στο λιμάνι άλλο αμερικανικό πολεμικό σκάφος: το «Grasp», ναυτική μονάδα διάσωσης και ανέλκυσης σκαφών του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. 

Τον Νοέμβρη του 2013 το Ιόνιο έγινε πεδίο άσκησης για διάφορες δυνάμεις του ΝΑΤΟ. Κρίκος στην αλυσίδα των πολεμικών γυμνασίων και ετοιμασιών τους ήταν η έχουσα ελληνικό περίβλημα άσκηση «Αριάδνη 2013», με αιχμή τη μόνιμη «αντιναρκική» δύναμη του ΝΑΤΟ Standing NATO Mine Counter Measures Group 2, αποτελούμενη από δύο γερμανικά πλοία, ένα τουρκικό και ένα βρετανικό, σε συντονισμό με τον Έλληνα ναυτικό διοικητή Ιονίου. Τις μέρες 15-19 Οκτώβρη δύο γαλλικά πλοία, το ναρκοθηρευτικό «Capricorne» και το υδρογραφικό – ωκεανογραφικό «Beautemps-Beaupre» είχαν βρεθεί για αυτόν και μόνο τον λόγο στο λιμάνι της Κέρκυρας. Επισήμως, η πολυεθνική άσκηση ναρκοπολέμου με την ονομασία «Αριάδνη 2013» διοργανώνεται από το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό σε ετήσια βάση, κυρίως  στην ευρύτερη περιοχή του Ιονίου και του Πατραϊκού Κόλπου, με συμμετοχή και ελληνικών πλοίων, μαζί και της Ναυτικής Διοίκησης Ιονίου, καθώς και μέσων της Πολεμικής Αεροπορίας της χώρας μας. Το ΝΑΤΟ αντιμετωπίζει την περιοχή Μεσόγειος – Β. Αφρική – Μέση Ανατολή ως ενιαίο γεωστρατηγικό χώρο. Έτσι, στις 14 Νοέμβρη 2016, όταν επικεφαλής της ναυτικής αντιναρκικής δύναμης του ΝΑΤΟ στη Μεσόγειο είχε τοποθετηθεί Έλληνας, αντιπροσωπεία της επισκέφθηκε την Κέρκυρα και τον διοικητή του Ναυτικού Σταθμού Κέρκυρας (ΝΑΣΚΕ), αντιπλοίαρχο Θεόδωρο Γραμμένο, καθώς πραγματοποίησε «επιχειρησιακή εκπαίδευση», κυρίως νότια του νησιού, στην περιοχή της Λευκίμμης, αφήνοντας αρκετά αναπάντητα ερωτηματικά, ιδιαίτερα όσον αφορά τη θεώρηση του Στενού της Κέρκυρας ως ΝΑΤΟικού χώρου.

Το «Gunston Hall», μεγάλο αμερικανικό αποβατικό πλοίο πραγματοποίησε επίσημη «εθιμοτυπική επίσκεψη» στις 10 Οκτώβρη του 2014 (βλ. πάνω), μεταφέροντας το 22ο Εκστρατευτικό Σώμα Πεζοναυτών μετά από επιθετικές επιχειρήσεις από τον Περσικό Κόλπο στη Συρία και στο Ιράκ, πριν επιστρέψει στον ναύσταθμο Norfolk στις ΗΠΑ. Έτυχε ειδικής φιλοξενίας σε χώρους που διέθεσε ο Οργανισμός Λιμένα Κέρκυρας (ΟΛΚΕ), «σε συνεργασία με την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων», λόγω «αυξημένων μέτρων ασφαλείας που ζητήθηκαν εκ μέρους της αμερικανικής πλευράς». Στις 12 Οκτώβρη ο πρόεδρος του Οργανισμού, Σπύρος Ανδριώτης, απένειμε αναμνηστική πλακέτα στον Αμερικανό πλοίαρχο. Οι αξιωματούχοι του πλοίου και εκπρόσωποι της αμερικανικής πρεσβείας ευχαρίστησαν τον επικεφαλής του ΟΛΚΕ για έκτακτη «νομική υποχρέωση που ανελήφθη», σε σχέση με τη διάθεση προβλήτας, υποτίθεται με αποκλειστικό κριτήριο «την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας». Εκθείασαν τις «παροχές και διευκολύνσεις» που αποφασίζει ο ΟΛΚΕ και έκαναν σαφή την πρόθεσή τους η Κέρκυρα να καθιερωθεί ανάμεσα στους «προορισμούς ανάπαυσης των πληρωμάτων των αμερικανικών πολεμικών πλοίων» μετά το θεάρεστο έργο των σφαγών που επιτελούν στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή μας!

Ήταν, τότε, ακριβώς 100 χρόνια, απ’ όταν ο κορυφαίος Κερκυραίος λογοτέχνης, Κωνσταντίνος Θεοτόκης, προλογίζοντας το έργο του «Η τιμή και το χρήμα», το 1914, έγραψε για τον πόλεμο που ήδη εκτυλισσόταν εκείνη τη χρονιά σε διάφορες χώρες, καθώς και για το κοινωνικοπολιτικό καθεστώς που ήταν η γενεσιουργός αιτία του: 

Είταν η τύχη του φαίνεται το ειρηνικό διήγημά μου να προβάλει μέσα σε τέτιες κοσμοϊστορικές ταραχές, όταν ποτάμια αίματος βάφουν τη μητέρα γη, σα μια δειλή διαμαρτυρία ενάντια σ’ ένα τόσο άτοπο καθεστώς, που για να υπάρχει χρειάζεται τον παράλογο φόνο και την ατυχία τόσων πλασμάτων.

Το 2015, δέκα χρόνια αφότου με την υπουργική απόφαση 4805/18.04.2005 έγινε αποχαρακτηρισμός της βάσης της Παλαιοκαστρίτσας ως «ναυτικού οχυρού» και παραδόθηκε στον τότε Δήμο Παλαιοκαστριτών με υπογραφή πρωτοκόλλου παραχώρησης της βάσης στον Δήμο για 33 χρόνια, δεν καταγράφηκε, ευτυχώς, κάποια ανάλογη επίσκεψη, αν και μαίνονταν οι επιθέσεις στη Συρία και οι συγκρούσεις σε δεκάδες πολεμικά θέατρα σε διάφορες χώρες.  

Έναν αιώνα πριν, το 1915, ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης είχε γράψει το εξής άτιτλο σονέτο:

Βάφει τη μάνα γη ποτάμι το αίμα
Κι απ’ άκρη σ’ άκρη τ’ Άρη η οργή μανίζει,
Καίονται οι στεριές, η θάλασσα καπνίζει
Και βασιλεύει ο φόνος και το ψέμμα.
Του Τεύτονα ρηγάρχη το άγριο βλέμμα
Πάνω στα ερείπια ακοίμητο βιγλίζει
Και λάβρα πιθυμιά τον κατακλύζει
Της οικουμένης λαχταρά το στέμμα.
Η θέλησή του προσταγή και νόμος!

Το 2016, τον Μάρτη, πήρε θέση στο λιμάνι το αντιτορπιλικό «Donald Cook», για να ακολουθήσει τον Σεπτέμβρη του 2017 το αποβατικό «Carter Hall» – αμφότερα του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού.  

Στις 21 Μάη 2018, ενώ γιορταζόταν η 154η επέτειος της ένωσης της Επτανήσου με την υπόλοιπη Ελλάδα, βάσει διεθνούς Συνθήκης του 1864 που απαγόρευε ρητά σε οποιαδήποτε ξένη Δύναμη να αποβιβάζει στην Κέρκυρα με στρατιωτικές δυνάμεις και η οποία το ίδιο έτος ενσωματώθηκε στο Ελληνικό Δίκαιο, αγκυροβόλησαν στο νησί πλοία του αμερικανικού και του γαλλικού Πολεμικού Ναυτικού, προερχόμενα από τις ακτές της πολύπαθης Συρίας και της δεχόμενης τότε νέες δολοφονικές ισραηλινές επιθέσεις μαρτυρικής Παλαιστίνης. 

Το αμερικανικό, ήταν το ήδη γνώριμο αποβατικό «New York», το οποίο, ενταγμένο στη δύναμη του 6ου Στόλου των ΗΠΑ, λίγες μέρες πριν αποτελούσε μέρος αρμάδας συνοδείας του ομοεθνούς του αμφίβιου ελικοπτεροφόρου «Iwo Jima» που είχε διασχίσει τις ελληνικές θάλασσες «με έτερες μονάδες συνοδείας του Ναυτικού των ΗΠΑ», υποστηριζόμενο -για πρώτη φορά είχε συμβεί κάτι τέτοιο- και από ένα ελληνικό υποβρύχιο: το «Παπανικολής».

Δύο μήνες νωρίτερα, στις 18 Μάρτη, ο περιφερειάρχης, Θεόδωρος Γαλιατσάτος, είχε συναντηθεί στην έδρα της Περιφέρειας με τους επικεφαλής ΝΑΤΟικής Μοίρας τεσσάρων πολεμικών ναρκοθηρικών σκαφών, που κατέπλευσαν στο νησί μετά την πραγματοποίηση άσκησης στο Ιόνιο Πέλαγος. Ένα τοπικό ΜΜΕ σε μίαν άλλη περίπτωση τον είχε ψέξει επειδή είχε… προσβάλει  αξιωματούχους αμερικανικού πολεμικού πλοίου, αρνούμενος να τους δεχθεί, πέφτοντας έτσι σε θλιβερές αντιφάσεις. Αποτελεί τάχα… «ατόπημα η πόρτα στους αξιωματούχους Αμερικανικού πλοίου», είχε γράψει το συγκεκριμένο ΜΜΕ, υποστηρίζοντας πως με το αμερικανικό πλοίο «ζεστάθηκε» η αγορά της Κέρκυρας και ότι στη Ρόδο «παρακαλούν να πάνε τα αμερικανικά πλοία», ενώ «εμείς τους διώχνουμε».

Ήταν 100 χρόνια πριν, το 1918, όταν το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ «ανακάλυψε» την Κέρκυρα και την ενέταξε για πρώτη φορά στους σχεδιασμούς του, λόγω της στρατηγικής της θέσης. Η χώρα μας είχε συρθεί στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο με το ένα ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο εναντίον του άλλου ιμπεριαλιστικού συνασπισμού και οι Αμερικανοί συντάχθηκαν με εκείνο της Αντάντ, ενεργά, πριν αυτός ολοκληρωθεί. Τότε, αποβιβάστηκαν στο νησί 36 πεζοναύτες με γνώσεις κατασκευών και εγκατέστησαν στην ανατολική ακτή του νησιού, περί τα 12 χιλιόμετρα βόρεια της πόλης, στον ειδυλλιακό όρμο του Κομμένου – εκεί όπου προτιμούν στις μέρες μας οι αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ να συνέρχονται, σε πολυτελές ξενοδοχείο, όταν επισκέπτονται για διάφορους λόγους το νησί – μια  ναυτική βάση για την παροχή υπηρεσιών ανεφοδιασμού σε αμερικανικά σκάφη δίωξης υποβρυχίων, με επικεφαλής το ενεργό για τρία χρόνια ακόμη πλοίο υποστήριξης «Leonidas». Την ονόμασαν US Naval Base 25 και όρισαν την τοποθεσία ως American Bay (βλ. πάνω, πηγή: subchaser.org και Stella Marinazzo). Την εγκατέλειψαν με τη λήξη του Πολέμου.

Το 2019 δεν φάνηκε πλοίο των ΗΠΑ στο νησί, ωστόσο, σε μια εξέλιξη για την οποία ένας Κερκυραίος πολιτικός του κυβερνητικού κόμματος δεν θα αργούσε να δηλώσει πανευτυχής, στις 5 Νοέμβρη 2019 κατέπλευσε για πρώτη φορά στην Αλεξανδρούπολη ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο τύπου ταχύπλοου μεταγωγικού καταμαράν – το «Carson City», που τον Μάη του 2023 βρέθηκε στην Κέρκυρα. Εκφράζοντας βεβαίως την κυβερνητική πολιτική, ο υπουργός Εξωτερικών Ν. Δένδιας δήλωνε υπερήφανος για την τόσο επικίνδυνη για τον λαό και τη χώρα μας μετατροπή της Αλεξανδρούπολης σε τεραστίων δυνάμεων ορμητήριο του ΝΑΤΟ, εναντίον της Ρωσίας, ως βασικού δίαυλου για τη μεταφορά όπλων στην Ουκρανία, καθώς και εισαγωγής και διάθεσης του πανάκριβου αμερικανικού φυσικού αερίου. Τότε «βγήκαν από ντουλάπια» παλιότερες μελέτες και για έναν άλλο παρόμοιο άξονα, με εμπλοκή της Κέρκυρας.   

Έναν αιώνα πριν, το 1919, ενώ η Ελλάδα είχε εμπλακεί ευθέως σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στην Ουκρανία με την αποστολή στρατιωτών στο πλευρό Δυτικών Δυνάμεων για να καταπνίξουν τη Σοσιαλιστική Επανάσταση του πληθυσμού, καταγράφοντας μεγάλες απώλειες με εκατοντάδες νεκρούς -μεταξύ των οποίων οι εννιά ήταν Κερκυραίοι- και τραυματίες, ο Κερκυραίος λογοτέχνης Νίκος Λευτεριώτης έγραψε ένα αντιπολεμικό ποίημα, με τον τίτλο «Λευτεριά», γνωστό και ως «Ειρήνη»:

Ακούστε όσοι παλεύετε γενναία
για την αλήθεια
Σ’ αυτή τη μαύρη γης
Θαρθεί καιρός όπου ο καθείς
Θάχει χαρά στα στήθεια

Θάρθει καιρός που θα χαθεί
το μίσος και το ψέμμα
Θα μπει στη θήκη το σπαθί
Κι άσκοπα πια δεν θα χυθεί
Τ’ αδελφικό μας αίμα

Τριγύρω από την Κόκκινη
της Λευτεριάς Σημαία
Θα συναχτούν όλοι οι λαοί
Σαν μια οικογένεια, μια φυλή
Με μια καρδιά, μια ιδέα

Και κει που πρώτα ηχούσανε
οι στεναγμοί κ’ οι θρήνοι
Γλυκό τραγούδι θ’ αντηχεί
Και πανηγύρια και χοροί
Σ’ όλη τη γης ειρήνη.

Την τριετία 2019-2021 δεν μπήκε πλοίο των ΗΠΑ στο λιμάνι της Κέρκυρας. Στις 8 Μάρτη 2022, όμως, με έναν ακόμα ιμπεριαλιστικό πόλεμο σε εξέλιξη και τον ουκρανικό λαό να πληρώνει τη διαμάχη Ρωσίας – ΝΑΤΟ, «έσκασαν μύτη» στην Κέρκυρα η γαλλική φρεγάτα «Normandie» στο λιμάνι και μέσω υπερπτήσεων πάνω από το νησί δύο αμερικανικά βομβαρδιστικά αεροπλάνα τύπου Β-52, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγο για κατάπλου και του γαλλικού πυρηνοκίνητου αεροπλανοφόρου «Charles de Gaulle» στο Ιόνιο, ανοιχτά της Κέρκυρας. Πράγματι συνέβη αυτό, στο πλαίσιο αποστολής με την ονομασία «Clemenceau 22», για συνεκπαίδευση με μονάδες του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, ώσπου το αεροπλανοφόρο – που συνοδευόταν από τη γαλλική δύναμη κρούσης Task Force 473, με την αντιαεροπορική φρεγάτα «Forbin» και μια παρόμοια «Belharra» που έφθασαν στην Κέρκυρα στις 10 και 12 Ιούνη – να κατευθυνθεί με ασφάλεια στη ΝΑΤΟική βάση της Σούδας, στην Κρήτη. 

Υπήρξαν, μέσα στην ίδια χρονιά (βλ. πάνω γράφημα της ιστοσελίδας «protagon.gr»), έντονη κινητικότητα και άκρως επικίνδυνες «ναυτικές κόντρες» μεταξύ θαλάσσιων δυνάμεων του ΝΑΤΟ και ανάλογων της Ρωσίας που έπλεαν στην Αδριατική και το Ιόνιο, κοντά στην Κέρκυρα, όπως αποκάλυψε ντοκουμενταρισμένα η ιταλική εφημερίδα «La Repubblica» λίγο αργότερα. 

Στα τέλη Ιουλίου, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, μεγάλη ρωσική ναυτική δύναμη «πέρασε» στην Αδριατική και στο Ιόνιο και, μάλιστα, προσπάθησε να «μπλοκάρει» τη ναυαρχίδα του 6ου Αμερικανικού Στόλου, δηλαδή το αεροπλανοφόρο «Harry S. Truman», περιορίζοντας τις κινήσεις της.

Η απειλή σύρραξης στην Αδριατική και στο Ιόνιο αποκαλύφθηκε από τον ιστότοπο «The Ship Yard Naval Consultancy», που αναλύει δεδομένα από εμπορικούς δορυφόρους, ενώ επιβεβαιώθηκε από «επίσημες πηγές». Επίσης, αποστολές αναγνωριστικών αεροσκαφών του ΝΑΤΟ επί τούτου κατέγραψε ο ιστότοπος «Itamilradar».

Στα τέλη Φλεβάρη, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, το πυρηνοκίνητο «Harry S. Truman» έπλεε βόρεια της Κέρκυρας, πριν κατευθυνθεί με τη συνοδεία υποστηρικτικών πλοίων του 6ου Στόλου των ΗΠΑ νότια, φθάνοντας σε απόσταση μικρότερη των 1.000 μιλίων από το θέατρο των επιχειρήσεων στην Ουκρανία. Μαζί με αυτό, στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή, βρισκόταν κατά διαστήματα το γαλλικό αεροπλανοφόρο «Charles de Gaulle». Αμφότερα συμμετείχαν σε κοινές ασκήσεις, με την υποστήριξη ελληνικής φρεγάτας και υποβρυχίου, ανοιχτά της Κέρκυρας. Από τις 22 Φλεβάρη, δύο ημέρες δηλαδή πριν από τη ρωσική εισβολή, το «Truman» και πλοία συνοδείας του βρίσκονταν, όπως είχε ανακοινωθεί, στην «ευρύτερη περιοχή του Ιονίου», στο πλαίσιο μεγάλης και ετησίως επαναλαμβανόμενης άσκησης ανθυποβρυχιακού πολέμου, με την επωνυμία «Dynamic Manta», που διεξάγει κάθε χρόνο η Διοίκηση Ναυτικών Δυνάμεων του ΝΑΤΟ (MARCOM), με ελληνική συμμετοχή. Τα υποβρύχια «κυνηγούσαν» εκ περιτροπής, σε προσομοίωση της δραστηριότητας μιας αρμάδας που θα δρούσε ως το ναυτικό σκέλος της Διακλαδικής Δύναμης Υψηλής Ετοιμότητας του ΝΑΤΟ (VJTF – Very High Joint Readiness Task Force). Η εν λόγω Δύναμη (VJTF) συστάθηκε το 2014 ως η «Αιχμή του Δόρατος» της NATO Response Force (NRF – Δύναμη Απόκρισης του ΝΑΤΟ), με σκοπό να μπορεί να ξεκινήσει πολεμική δράση εντός ωρών όπου κι όποτε προκύψει μια κρίση στην περίπτωση κλιμάκωσης των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Στα τέλη Μάρτη, ενώ το «Truman» και η συνοδεία του συνέχιζε να κινείται κυρίως στην Αδριατική και το Ιόνιο, καθημερινά γίνονταν περίπου 80-90 απονηώσεις αεροσκαφών του, με πτήσεις έως τη Λιθουανία, σε μια ευρεία γκάμα αποστολών στη συνοριογραμμή με τη Ρωσία. Επίσης, στις αρχές Απρίλη με αεροσκάφη του είχε λάβει μέρος στην ελληνική- πολυεθνική ΝΑΤΟική διακλαδική άσκηση «Ηνίοχος 22», με επίκεντρο αεροπορική βάση στην Ηλεία. Νέα ανάλογη άσκηση, εστιασμένη σε αντιαεροπορικό πόλεμο, πραγματοποιήθηκε τις αρχές του Μάη σε μη κατονομαζόμενη «περιοχή του Ιονίου».

Σε μια παρόμοια άσκηση ΝΑΤΟικής ναυτικής δύναμης με την ονομασία «SNMG2», πάλι στο Ιόνιο, ήταν που, τον Απρίλιο του 2020, είχε καταπέσει δυτικά της Κεφαλονιάς καναδικό ελικόπτερο με έξι άτομα. 

Ήταν στις 7 Μάρτη 2022 που κατέπλευσε στο λιμάνι της Κέρκυρας, στο πλαίσιο φυσικά του ίδιου ΝΑΤΟικού σχεδιασμού και σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία, η γαλλική φρεγάτα «Normandie» του Γαλλικού Ναυτικού. Το πλοίο ήταν μέρος της Ομάδας Μάχης του «Charles de Gaulle», καθώς αυτό έπλεε στο Ιόνιο και την Αδριατική στο πλαίσιο της επιχείρησης επιτήρησης «Clemanceau-22», επικεφαλής πολυεθνικής ναυτικής δύναμης. Πέραν της φρεγάτας και του αεροπλανοφόρου, η δύναμη αυτή περιελάμβανε τρία πλοία επιφανείας και ένα πυρηνοκίνητο υποβρύχιο του Γαλλικού Ναυτικού, ένα αμερικανικό αντιτορπιλικό, μία ισπανική φρεγάτα, ένα βελγικό ελικόπτερο, καθώς και την ελληνική φρεγάτα «Ύδρα», ενώ υποστήριξη της προσέφερε το ελληνικό υποβρύχιο «Παπανικολής». 

Στο Ιόνιο είχε επίσης κατευθυνθεί, τότε, το τεραστίων διαστάσεων αμερικανικό οχηματαγωγό «Liberty Passion».

Ήδη το 2000, έντεκα χώρες-μέλη της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας είχαν πραγματοποιήσει εκτεταμένες στρατιωτικές ασκήσεις «στο Ιόνιο Πέλαγος», σε μη κατονομαζόμενες περιοχές, με συμμετοχή υποβρυχίων, πλοίων επιφανείας, αεροπλάνων και ελικοπτέρων, με την κωδική επωνυμία «Dogfish 2000». Σκοπός ήταν, όπως είχε λεχθεί, «να πιστοποιηθεί η αποφασιστικότητα του ΝΑΤΟ να διαφυλάξει την αποτελεσματικότητά του στις συντονισμένες ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις, με τη χρησιμοποίηση πολυεθνικής δύναμης πλοίων, υποβρυχίων και αεροσκαφών». Μαζί ήταν και δύναμη της Τουρκίας, με επικεφαλής φυσικά τις ΗΠΑ.

Τον Οκτώβρη του 2002 η ετήσια αεροναυτική άσκηση του ΝΑΤΟ «Destined Glory 2002» εξελίχθηκε, όσον αφορά το ναυτικό σκέλος της, αρχικά στην Τυρρηνική θάλασσα και στη συνέχεια στο Ιόνιο Πέλαγος, συγκεντρώνοντας περισσότερους από 8.000 άντρες, 70 πλοία και 170 αεροσκάφη από 12 χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, με αντικείμενο «ειρηνευτικές αποστολές» και «επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων», δρώντας ως «περιφερειακή Δύναμη Αντίδρασης» με τρεις αεροναυτικές δυνάμεις κρούσης και αποβατική δύναμη μεγέθους δύο αμφίβιων ταξιαρχιών.

Σε μιαν άλλη παρόμοια εξέλιξη, τότε, το αμερικανικό καταδρομικό «Leyte Gulf», που συνόδευε το αεροπλανοφόρο «George WH Bush», έτερη ναυαρχίδα του Στόλου των ΗΠΑ, εντοπίστηκε να κινείται σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων, μόνο, από την κορβέτα «Steregushchiy» του ρωσικού Πολεμικού Ναυτικού, η οποία συνόδευε το πλοίο «Academic Pashin» που βρέθηκε στην περιοχή του Οτράντο προερχόμενο από τη ρωσική βάση της συριακής πόλης Ταρτούς. Η ρωσική κορβέτα εντοπίστηκε, επίσης, ακίνητη σε σημείο της Αδριατικής όπου στον πυθμένα της βρίσκεται ο αγωγός «Trans Adriatic Pipeline» (TAP), ενώ νωρίτερα είχε περάσει από την περιοχή όπου βρίσκεται ποντισμένο το υποβρύχιο καλώδιο οπτικών ινών «OteGlobe», το οποίο συνδέει την Ιταλία με την Ελλάδα. Το «Academic Pashin», με τη σειρά του, έφθασε να πλέει ανοιχτά της Κέρκυρας, σε ένα ακόμη συμβάν που αναδεικνύει την επικινδυνότητα της κατάστασης στην Αδριατική και στο Ιόνιο Πέλαγος και το ενδεχόμενο η περιοχή αυτή, όπου συγκεντρώνονται αγωγοί φυσικού αερίου, ενεργειακά δίκτυα και ιντερνετικά καλώδια μεταξύ Ιταλίας και Βαλκανίων, να μετατραπεί σε πεδίο ανοιχτής ιμπεριαλιστικής αντιπαράθεσης, όπως και συνολικά η Ανατολική Μεσόγειος.

Έναν και πλέον χρόνο αργότερα, στις 14 Δεκέμβρη 2023, κατέπλευσε στο λιμάνι της Κέρκυρας -για δεύτερη φορά, καθώς είχε κάνει το ίδιο το 2000- το «Trenton», πρώην «Resolute», ένα ταχύ μεταγωγικό εκστρατευτικό πλοίο της Στρατιωτικής Διοίκησης Θαλάσσιων Μεταφορών –  Military Sealift Command του Ναυτικού των ΗΠΑ. Πλοίο μήκους 103 μ. και πλάτους 28,5μ., με πλήρωμα 41 ατόμων, ικανό να υποδέχεται ελικόπτερα σε ελικοδρόμιο που διαθέτει, αλλά και να εκφορτώνει πολεμικό υλικό και προσωπικό έως και 312 άτομα σε διάφορα θέατρα επιχειρήσεων, ακόμη και σε σημεία χωρίς αναπτυγμένες λιμενικές εγκαταστάσεις. Παρόμοιο πλοίο, το «Carson City», είχε ελλιμενιστεί στην Κέρκυρα, για ανάπαυλα και ανεφοδιασμό, τον Μάη της ίδιας χρονιάς.

Το 2024, σε μια παράλληλη εξέλιξη, καθώς εμπλέκονταν όλο και πιο στενά οι ευρωατλαντικοί σχεδιασμοί και οι δραστηριότητες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, στην ευρύτερη περιοχή της Κέρκυρας εξελίχθηκε τις ημέρες 16-20 Ιούνη η διακρατική άσκηση των χωρών της Αδριατικής με την επωνυμία «Adrion 2024». Συμμετείχαν σε αυτή, μαζί με ελληνικά πολεμικά πλοία, αντίστοιχα της Ιταλίας, της Κροατίας και της Αλβανίας, καθώς και επιπλέον προσωπικό της Σλοβενίας και του Μαυροβουνίου, δίνοντας έμφαση στην «αντιμετώπιση των προκλήσεων ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή της Αδριατικής και του Ιονίου Πελάγους». Το σχήμα της «Αδριατικής – Ιόνιας Πρωτοβουλίας» (Adriatic-Ionian Initiative – ADRION), όπως έχει επανειλημμένα αποδειχθεί, δεν είναι παρά ένα από τα διαφορετικά αμερικανοΝΑΤΟικής έμπνευσης σχήματα που συστάθηκαν στην ευρύτερη περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων, ώστε αυτή να «ξεκόψει» από κάθε ανταγωνιστική επιρροή. Διεξάγεται σε ετήσια βάση από το 2004, με τη συμμετοχή αρχικά της Ελλάδας και της Ιταλίας, ως ιδρυτικών κρατών, παλαιότερων ΝΑΤΟΙκών χωρών στην περιοχή.

Τον Φλεβάρη του 2024, αξίζει να σημειωθεί, είχαν σημειωθεί αρκετές παραιτήσεις στελεχών από τις τάξεις του Πολεμικού Ναυτικού, μεταξύ άλλων και από το αερόστρωμνο πλοίο «Κέρκυρα», τις οποίες αρμόδιες στρατιωτικές πηγές είχαν σπεύσει να αποσυνδέσουν από την ανάπτυξη πλοίων της χώρας μας σε εμπόλεμες ζώνες, στο πλαίσιο ευρωΝΑΤΟικών δραστηριοτήτων, όπως στον Λίβανο και τη Λιβύη. Το ΠΤΜ (πλοίο ταχείας μεταφοράς) «Κέρκυρα» είναι αποβατικό σκάφος, ηλικίας 21 ετών, προορισμένο για ταχεία μεταφορά στρατευμάτων και βαρέως εξοπλισμού/αρμάτων σε ανέτοιμες για άμυνα παραλίες, παροχή πυρός υποστήριξης και δυνατότητα πόντισης ναρκών, εφοδιασμένο με αντιπυραυλικά και αντιαεροπορικά ηλεκτρονικά συστήματα και ικανότητα μεταφοράς έως και 360 πλήρως εξοπλισμένων πεζοναυτών – στρατιωτών, όταν δεν μεταφέρει και άρματα. Θεωρείται το μεγαλύτερο στρατιωτικό πλοίο του είδους του παγκοσμίως, είναι ρωσικής σχεδίασης και κατασκευής και έχει ενσωματωθεί στη ΝΑΤΟική κατηγοριοποίηση ως πλοίο Pomornik. Ούτε αυτό εξαιρείται από επιθετικούς ΝΑΤΟικούς σχεδιασμούς. Λαμβάνει μέρος σε ΝΑΤΟικές ασκήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και συνεργάζεται, κατά κύριο λόγο, με το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ και της Γαλλίας, σε ασκήσεις με σενάρια αποβατικών επιχειρήσεων, ταχείας μεταφοράς πεζοναυτών και διαλειτουργικότητας με «συμμαχικά» πλοία και ελικόπτερα. Είχε πιάσει φωτιά το 2012, αλλά ανακατασκευάστηκε. Ένα άλλο ελληνικό πολεμικό πλοίο με την ονομασία «Κέρκυρα» είχε ναυπηγηθεί με άλλο όνομα το 1942 στις ΗΠΑ και λίγο μετά αποκτήθηκε πρώτα από τη Βρετανία και στη συνέχεια από την Ελλάδα. Παροπλίστηκε το 1973, λόγω παλαιότητας, έχοντας χρησιμοποιηθεί την περίοδο του Εμφυλίου, ως τμήμα του κυβερνητικού Στόλου, εναντίον των δυνάμεων του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Οι αντιδράσεις ορισμένων Κερκυραίων αξιωματικών, στο παρελθόν, στην εμπλοκή της χώρας μας σε δράσεις και αποστολές άσχετες με την προάσπιση των συνόρων της, είχαν οδηγήσει, σε μία τουλάχιστον περίπτωση, σε άσκηση μέτρων πειθαρχικού ελέγχου. Τον Ιούνη του  1999 ο αρχικελευστής του Πολεμικού Ναυτικού, Παύλος Γκόγκας, είχε έλθει αντιμέτωπος με τέτοια μέτρα, επειδή την αμοιβή σε δολάρια, που του χορηγήθηκε για την υποστήριξη του αντιτορπιλικού «Θεμιστοκλής» σε επιχείρηση του ΝΑΤΟ σχετική με την επίθεση στη Γιουγκοσλαβία, τη διέθεσε μέσω της Επιτροπής Ειρήνης Κέρκυρας υπέρ του λαού της Γιουγκοσλαβίας.     

Τον Απρίλη του 2024, εξάλλου, είχε εκ νέου ελλιμενιστεί για πολύ λίγο στην Κέρκυρα πολεμικό πλοίο των ΗΠΑ, μερικές εβδομάδες μετά από κοινή πυραυλική επίθεση των ΗΠΑ – Μ. Βρετανίας – Γαλλίας στη Συρία. Για να ακολουθήσει, στις 5 Ιούλη και στις 7 Σεπτέμβρη, το «New York».

Δύο συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας ήταν η απάντηση του φιλειρηνικού κινήματος του νησιού στην πρώτη αεροπορική επίθεση των ΗΠΑ και την ισραηλινή επιθετικότητα κατά του Ιράν το 2025: μία στις  22 Ιούνη στο Πεντοφάναρο και η άλλη την επομένη στην Ανουντσιάτα. 

Οι κινητοποιήσεις για το δράμα των Παλαιστινίων και τη θηριωδία του ισραηλινού κράτους – δολοφόνου (βλ. πάνω αριστερά) εντάθηκαν, με περαιτέρω πρόβλεψη ενημέρωσης τουριστών στη γλώσσα τους με ξενόγλωσσα πανό και άλλες δράσεις, αλλά και με διαρκή μέριμνα αποχής από κάθε μορφή ρατσιστικής εκδήλωσης και με σταθερό προσανατολισμό διαχωρισμού του λαού του Ισραήλ και των εβραίων στο θρήσκευμα, όπως άλλωστε και της κερκυραϊκής εβραϊκής κοινότητας, από τη φονική κρατική μηχανή του Ισραήλ.     

Έχει δίκιο ο επί μακρόν πρόεδρος της Επιτροπής Ειρήνης Κέρκυρας, Μπάμπης Χαραλάμπους, να επισημαίνει έντονες αγωνιστικές δράσεις, με διεθνιστικό κιόλας χαρακτήρα, που είχαν ως αποτέλεσμα «να αναδειχθεί ο τόπος μας πρωτοπόρος» σε σειρά κινητοποιήσεων του αντιιμπεριαλιστικού αντιπολεμικού κινήματος στον ελληνικό χώρο. 

Στις 9 Σεπτέμβρη 2025, σε μιαν άλλη εξέλιξη σχετική με τη δράση του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ στη «γειτονιά» μας, ενδεικτική των «δεσμών» που αναπτύσσει, κατέπλευσε στο νέο αλβανικό λιμάνι-κόμβος Πόρτο Ρομάνο, βόρεια του Δυρραχίου, το αμερικανικό πολεμικό πλοίο «Mount Whitney» (βλ. πάνω). Αυτή ήταν η πρώτη επίσκεψη πολεμικού σκάφους των ΗΠΑ στην Αλβανία, σηματοδοτώντας, σύμφωνα με την αμερικανική πρεσβεία στα Τίρανα, «ένα σημαντικό βήμα στην ενίσχυση της στρατηγικής αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Αλβανίας και Ηνωμένων Πολιτειών». Όπως είχε επισημανθεί σε εισήγηση στο Ι’ Πανιόνιο Επιστημονικό Συνέδριο του 2014, στην Κέρκυρα, «το ΝΑΤΟ αποσκοπεί στον πλήρη έλεγχο της Βαλκανικής, των ενεργειακών δρόμων και των ενεργειακών αποθεμάτων του ΒΔ Ιονίου – Αδριατικής σε βάρος της Ελλάδος, αλλά και των βαλκανικών λαών», αξιοποιώντας για τους σκοπούς αυτούς, μεταξύ άλλων, τον αλβανικό εθνικισμό και βλέψεις κύκλων της Αλβανίας για κατοχύρωση «ανταλλαγμάτων» ή και δικαιωμάτων ίδιας εκμετάλλευσης αν όχι και συνεκμετάλλευσης με την Ελλάδα των πιθανών ενεργειακών πόρων σε κάποια «θαλάσσια οικόπεδα» της ευρύτερης περιοχής, σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί η δυνατότητα εμπορικής εκμετάλλευσής τους. Η ίδια αυτή περιοχή, ως γνωστόν, αποτέλεσε πριν από μερικά χρόνια το επίκεντρο κοινών ναυτικών γυμνασίων Αλβανίας – Τουρκίας, που είχαν γίνει με την ενθάρρυνση των ΗΠΑ.

Το 2025 δεν υπήρξε άφιξη πολεμικού πλοίου των ΗΠΑ στην Κέρκυρα, όπως δεν έχει υπάρξει κι εφέτος έως τώρα, παρά μόνο μια γαλλική φρεγάτα, η πολλαπλών χρήσεων «Alsace», που έφθασε στις 21 Απρίλη 2026. Μήπως, όμως, αναρωτιόντουσαν κάποιοι το 2025, καθώς έμοιαζε σχεδόν ανέφικτο να επαναληφθούν επιτυχίες όπως εκείνη του 1975, ο αμερικανικός και ο σπαρασσόμενος καθώς φαίνεται από εσωτερικές αντιθέσεις ευρωατλαντικός ιμπεριαλισμός του καιρού μας, ΝΑΤΟικός ή με όποιο άλλο όνομα εμφανίζεται, είναι τελικά ανίκητος;    

Για την κατάλληλη απάντηση στον ιμπεριαλισμό του δικού του καιρού, εκατό χρόνια πριν, το 1925, σε πολύ πιο αντίξοες εγχώριες συνθήκες, ο ποιητής Σπύρος Νικοκάβουρας, από το χωριό Σφακερά, είχε μιλήσει στο ποίημά του «Εγερτήριο», που εκδόθηκε με την ποιητική συλλογή του «Ποιητικά έργα», λέγοντας: 

Πετάξτε το μαύρο κομπολόι,
Αφήστε πλια θλιμμένοι το μαράζι·
Σύψυχη όλη τη γης αναταράζει
Το δίκιο μας. Παιδιά το μοιρολόι
Ας πάψει, δεν ταιριάζει· την αλόη
Μας ποτίζουν, ξυπνήστε! χαράζει
Η μέρα μας, ο εχθρός μας λογαριάζει,
Ειμάστενε ο στρατός. Γιγάντιο μπόι
Έχομε. Στο χαρέμι, σαν πανώρια,
Γλεντάνε τη ζωή, και μεις φανάρι
Κρατούμε! Μας χωρίζουν άτιμα όρια,
Αρπάχτε το φαρί, τον καβαλάρη
Κατεβάστε· γενείτε ένα φουσάτο,
Φωνάξτε: «Στρατοί και στόλοι κάτω»

Πολλά δεν έχουν ξεχαστεί, πολλά έχουν «περάσει» στη συλλογική μνήμη. Το 1958, όπως άλλωστε και τον Ιούνη του 1984, είχαν σημειωθεί στην πόλη της Κέρκυρας εκτεταμένες συμπλοκές ανάμεσα σε κατοίκους και προκλητικούς Αμερικανούς πεζοναύτες του αεροπλανοφόρου «America». Για κάποια από τα πολλά κατά καιρούς επεισόδια, σε συνδυασμό με αντίστοιχα στα Χανιά λόγω της τεράστιας βάσης της Σούδας, είχε αναγκαστεί ο πολιτικός Ευάγγελος Αβέρωφ, όπως είχε πει, να καλέσει τον Αμερικανό πρέσβη και να ζητήσει… «παραδειγματική τιμωρία» των «άγνωστων» ναυτών που πρωτοστάτησαν σε αυτά. Λόγια χωρίς συνέπειες, φυσικά. Εκείνο το «Richard R. Byrd» που έφυγε κακήν κακώς τον Γενάρη του 1975, δέκα χρόνια νωρίτερα, τον Νοέμβρη του 1965, είχε γίνει πρόξενος μεγάλης κλίμακας επεισοδίων, μέσω του πληρώματός του βέβαια, στην πόλη της Κέρκυρας. Εννιά χρόνια πριν, τον Ιούνη του 1956, ναύτες άλλων πλοίων του 6ου Στόλου είχαν καταστρέψει, πιθανόν λόγω μέθης, τρία αγάλματα ιστορικής αξίας στο ανάκτορο του Αχιλλείου. Δήμαρχος και νομάρχης ζήτησαν την επιβολή ποινών και υποτίθεται ότι τιμωρήθηκαν από… τους διοικητές τους 400 ναύτες, με κάποια αστεία ποινή, καθώς κανείς τους δεν ανέλαβε την ευθύνη και όλοι αφέθηκαν να φύγουν ανενόχλητοι. Συγκρούσεις στην πόλη τον Σεπτέμβρη του 1995, λόγω αθλιοτήτων μελών των πληρωμάτων, έχουν καταγραφεί και από το «Reuters». Άλλα ανάλογα επεισόδια της δεκαετίας του 1960, καταγράφτηκαν, με κακεντρέχεια έστω, από το «Time», που έκανε λόγο για δήθεν… υστερικούς Κερκυραίους.

Από το 1946, όταν το αεροπλανοφόρο «Franklin D. Roosevelt» -που ήταν εδώ και το 1966 και το 1972- πρωτοεμφανίστηκε στο νησί, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ είχε «ξέφραγο αμπέλι» του την Κέρκυρα και στη διάθεσή του τις τοπικές αρχές, που… πανηγύριζαν με την προοπτική τέτοιων «πολεμικών» επισκέψεων. Τον Δεκέμβρη του 1959, καθώς είχε διαδοθεί ότι ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, ενδέχεται να κινηθεί με το βαρύ καταδρομικό «Des Moines» προς την Κέρκυρα μετά την επίσκεψή του στην Αθήνα, φιλοξενούμενος της βασιλικής δυναστείας στο Μον Ρεπό, τοπικοί αξιωματούχοι έτρεχαν να… παραγγείλουν εκατοντάδες πλαστικές αμερικανικές σημαίες. Το αεροπλανοφόρο «America», που βρισκόταν στην Κέρκυρα τον Ιούλη του 1965 στο παρθενικό ταξίδι του στη Μεσόγειο, το 1966, το 1972, τις παραμονές της πτώσης της Χούντας τον Ιούλη το 1974 και επανεμφανίστηκε τον Ιούλη του 1986, κυριολεκτικά «αλώνιζε» επί χρόνια στο νησί, με την πιο υποτελή συνδρομή τοπικών αξιωματούχων να εκδηλώνεται από τους χουντικούς τοπικούς παράγοντες το 1969 για τη διέλευση του αεροπλανοφόρου «Saratoga», τον Μάη και τον Ιούνη του 1970 για τον ερχομό του υπερ-αεροπλανοφόρου «Forrestal» και ολόκληρης μοίρας συνοδευτικών πλοίων για ΝΑΤΟική άσκηση με την ονομασία «Dawn Patrol» στο Ιόνιο, καθώς και την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1974 για τον κατάπλου του καταδρομικού «Little Rock», οπωσδήποτε «για το καλό του τουρισμού».  Το 1956, με την κρίση του Σουέζ, η Κέρκυρα είχε τεθεί στην υπηρεσία του αεροπλανοφόρου «Coral Sea» για να υλοποιεί με συνοδευτικά αντιτορπιλικά κάθε είδους ασκήσεις ανεφοδιασμού, ετοιμότητας και δράσης. Το 1952 το «Sixth Fleet», όπως και την περίοδο του Εμφυλίου, έκανε επίδειξη ισχύος αφέντη και δήθεν κοινωνικής προσφοράς στο νησί. Το ίδιο το 1957 το «Salem», που εμφανίστηκε λίγα χρόνια νωρίτερα ως δωρητής πομπού της προπαγανδιστικής «Φωνής της Αμερικής» για να υπάρξει ελληνικός Ραδιοφωνικός Σταθμός Βορειοδυτικής Ελλάδας. Δεκάρα τσακιστή δεν έδιναν όλοι αυτοί για την υπόθεση της εκπληκτικής διάσωσης των δέκα Αμερικανών αεροπόρων στην Κέρκυρα ή για τη βοήθεια που προσέφερε ο τόπος σε συναδέλφους τους στο ζήτημα της πτώσης άλλου αμερικανικού αεροπλάνου στο Λιβάδι του Ρόπα τον Σεπτέμβρη του 1944. Τον Μάη του 1965 το πρώτο πυρηνοκίνητο αμερικανικό αεροπλανοφόρο «Enterprise» δεξιώθηκε όλο το κερκυραϊκό αρχοντολόι σε μια εκδήλωση… προπομπό της δεξίωσης στην εξαώροφη θαλαμηγό με την απερχόμενη Αμερικανίδα πρέσβη, ως καρπό σύμβασης μακροχρόνιας διάρκειας του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ και της εταιρείας Corfu Tourist Services για την παροχή παντοειδών διευκολύνσεων ψυχαγωγίας, φιλοξενίας και μεταφοράς πληρωμάτων, σε συνέχεια ανάλογων συναντήσεων για τη «σύσφιγξη των φιλικών σχέσεων» που είχαν γίνει στη διάρκεια των επισκέψεων των πλοίων «Du Pont» και «Canberra»,  το 1961 και το 1963, αντιστοίχως. 

Αλλά και τότε, Κερκυραίοι ύψωναν φωνή εναντίωσης στα ψυχροπολεμικά σχέδια, συμμετέχοντας ακόμη και σε Πορείες Ειρήνης στην Αθήνα (βλ. πάνω). 

Το «κερασάκι στην (αμερικάνικη) τούρτα», μαζί με μπόλικη υπεροψία, ήταν… μπάλες του μπάσκετ και ανάλογοι αγώνες με τοπικές ομάδες του Κερκυραϊκού και των Προσκόπων. Ο Φώτης Χειμαριός, συνδράμοντας το βιβλίο «Η ιστορία του κερκυραϊκού μπάσκετ», θυμόταν για τα μέσα της δεκαετίας του 1950 και αυτή του 1960: «Δεν θα ξεχάσω ποτέ την απορία των Αμερικανών όταν χάνανε τα παιχνίδια! Δεν το μπορούσαν με τίποτα, πως σ’ ένα τόσο μικρό νησί σε κάποιο μέρος της Ελλάδος, βρέθηκε, όχι απλά ομάδα να παίξουν, αλλά τους κέρδισε κιόλας! Μάλιστα οι φανατικότεροι από αυτούς ζητούσαν ρεβάνς επιτόπου αν ήταν δυνατόν! Βέβαια αυτό προκαλούσε το θαυμασμό και το σεβασμό τους». 

Επανερχόμενοι στις μέρες μας, οφείλουμε να προσθέσουμε ότι ο εντοπισμός του «συμμαχικού» κατά τα άλλα ουκρανικού drone σε θαλάσσια περιοχή στη Λευκάδα, τον περασμένο Μάη, αν και οδηγεί, όπως ανακοινώθηκε, σε ενίσχυση του ρόλου των Ενόπλων Δυνάμεων σε φυλάκια νησιών, όπως το ναυτικό φυλάκιο Κέρκυρας (βλ. πάνω σκάφος) που υπάγεται στη Ναυτική Διοίκηση του Ιονίου, κάθε άλλο παρά ανέκοψε, όπως θα περίμενε κανείς, την ελληνική εμπλοκή στον πόλεμο της Ουκρανίας. Όπως ειπώθηκε, όσον αφορά άμεσα τα καθ’ ημάς, οι θαλάσσιες ζώνες της Δυτικής Ελλάδας, στις οποίες εκτός από σημαντική τουριστική και εμπορική δραστηριότητα προβλέπονται και επενδύσεις ενεργειακών κολοσσών, όπως είναι δηλαδή κατά προτεραιότητα η περίπτωση της Κέρκυρας με την επικείμενη προωθημένη δραστηριότητα της κοινοπραξίας  ExxonMobil – Energean – HelleniiQ Energy, θα «παρακολουθούνται επί 24ώρου βάσεως τόσο από τη θάλασσα όσο και από τη στεριά, ενώ εξετάζεται και η συμμετοχή μη επανδρωμένων αεροσκαφών επιτήρησης για τον αέρα». To Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας φέρεται να ζήτησε «ενίσχυση των μέτρων επιτήρησης και πιο συστηματική παρουσία του Πολεμικού Ναυτικού στην περιοχή». Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του ΓΕΝ εντάσσεται πρόβλεψη ώστε η παρουσία πλοίων του Στόλου στο Ιόνιο, αντί να είναι έκδηλη μόνο για λίγες ημέρες ανά δύο ή τρεις μήνες, όπως μέχρι τώρα, «να είναι πιο συστηματική», με σκοπό «να εμπεδωθεί αίσθημα ασφάλειας», προπαντός, όπως αφήνεται να εννοηθεί, στους επενδυτές. Ίδωμεν πώς ακριβώς, από τί είδους δυνάμεις, συγκεκριμένα, θα εκδηλωθεί αυτή η «μέριμνα», αλλά και εναντίον ποιων θα στραφεί.     

Άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο ρωμαλέο, το τοπικό αντιπολεμικό κίνημα συνεχίζει βέβαια να εκφράζεται πολλαπλώς, μέσα και από τις πολιτιστικές δραστηριότητες του τόπου, όπως οι πρόσφατες εκδηλώσεις του Έκτου Αντιπολεμικού Φεστιβάλ γυναικείων οργανώσεων (βλ. πάνω αριστερά), που πραγματοποιήθηκε στην πόλη στις 2 Οκτώβρη και είχε σαφή αντιιμπεριαλιστικό χαρακτήρα εναντίον της δράσης των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ στην περιοχή μας.  

Παράλληλα, μέσα από διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις, συνεχίζεται η ανάδειξη και προβολή διαλεχτών έργων Αμερικανών πνευματικών δημιουργών – κόντρα, θα έλεγε κανείς, στις ανάλογες επιλογές πολιτικής σκοπιμότητας που προωθεί το εγκατεστημένο εδώ και δύο δεκαετίες στη Δημόσια Βιβλιοθήκη Κέρκυρας, με απόφαση της τότε διευθύντριάς της, παράρτημα της αμερικανικής πρεσβείας με τον τίτλο «Αμερικανική Γωνιά». Καρπός πρωτοβουλίας στελέχους του Δημοτικού Περιφερειακού Θεάτρου (ΔΗΠΕΘΕ) Κέρκυρας ήταν το ανέβασμα στην Εναλλακτική Σκηνή της Λυρικής στην Αθήνα το 2023, για πρώτη φορά στην Ελλάδα,  του «The Last Five Years», ενός από τα δημοφιλέστερα οφ-Μπρόντγουεϊ μιούζικαλ, με μια τρυφερή νεοϋορκέζικη ιστορία που μελοποίησε ο πολυβραβευμένος Αμερικανός συνθέτης Τζέισον Ρόμπερτ Μπράουν. Την ίδια χρονιά παρουσιάστηκε στο Δημοτικό Θέατρο Κέρκυρας η «Συνάντηση», έργο του Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα Στέφεν Μπέλμπερ, σε σκηνοθεσία του Γιώργου Κιμούλη. Πέρυσι τον Οκτώβρη, εξάλλου, το ΔΗΠΕΘΕ Κέρκυρας παρουσίασε «Το Έργο των Δύο Χαρακτήρων» (βλ. πάνω), δημιουργία του κορυφαίου Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα Τενεσί Ουίλιαμς. Σε εξέλιξη βρίσκονται συζητήσεις, που άρχισαν το 2025, για τη διοργάνωση στην Κέρκυρα, με τη συμμετοχή της Σχολής Χορού του Σωτήρη Μπουχάγιαρ, ενός κύκλου εκδηλώσεων για το αμερικανικό μιούζικαλ.  

Φιλαρμονικές του νησιού ήδη έχουν παρουσιάσει ειδικά προγράμματα για τη μουσική των Αφροαμερικανών και των αυτοχθόνων των ΗΠΑ. Η Συμφωνική Ορχήστρα της Παλαιάς Φιλαρμονικής έχει παρουσιάσει, μεταξύ άλλων, ενορχηστρωμένα Negro Spirituals, ενώ δημοφιλή αποσπάσματα από το «West Side Story» του Αμερικανού συνθέτη και μουσικού παιδαγωγού, Λέοναρντ Μπερστάιν, ακούστηκαν κι εφέτος σε θερινές ανοιχτές συναυλίες κερκυραϊκών μουσικών σχημάτων. 

Εντυπωσιακό όλον αυτό τον τελευταίο μισό αιώνα σε εύρος, διάρκεια και δυναμισμό, το οργανωμένο φιλειρηνικό – αντιπολεμικό και αντιιμπεριαλιστικό κίνημα της Κέρκυρας έδειξε ίσως σε κάποια φάση σημάδια εξασθένησης, μολονότι δεν έπαυσε ποτέ να υψώνει τη φωνή του, έστω στηριγμένο σε μεγάλο βαθμό στην ακατάβλητη θέληση των κομμουνιστών, καθώς άλλες πολιτικές δυνάμεις «ανέκρουσαν πρύμναν» και απλώς εκφράζουν τη λύπη τους για τους πολέμους χωρίς να «τα βάζουν» με τους υπεύθυνους και τις αιτίες ή να διαχωρίζουν έστω τη θέση τους και να μην εμπλέκουν τη χώρα σε πολεμικά σχέδια. Σώζονται ηλεκτρονικά, για τον τελευταίο μισό αιώνα της δράσης του, περισσότερες από 180 σχετικές ανακοινώσεις και δημοσιεύσεις της Επιτροπής Ειρήνης Κέρκυρας, ορισμένων μεγάλων συλλογικών φορέων του νησιού και – σε μεγάλο ποσοστό – της Οργάνωσης Κέρκυρας και της πανελλήνιου δημοσιογραφικού οργάνου του ΚΚΕ, με αντιδράσεις και (για) κινητοποιήσεις εναντίον της μετατροπής του νησιού σε πολεμικό προτεκτοράτο. Δεν σίγησε ποτέ ο τόπος σε καμία ιμπεριαλιστική επιβουλή και επίδειξη ισχύος εδώ και στον κόσμο, σε καμία από τις τόσες προσβολές και ταπεινώσεις της θέλησής του και των προσδοκιών του για μια δίκαιη και ειρηνική κοινωνία. Δεν είναι εύκολο, βέβαια, να σημειώνονται κάθε τόσο επιτυχίες όπως εκείνη του 1975. Αλλά η ευμετάβλητη, όπως είναι φυσικό, μαζικότητα και η ευρύτητα του μεγαλειώδους αυτού κινήματος, που επιτεύχθηκαν το 1999 και κατά διαστήματα στη συνέχεια, έχουν αφήσει τόσο βαθιές ρίζες στο νησί, που εγγυώνται καινούργιες επιτυχίες και ακόμα μεγαλύτερες. Η μακρά διάρκειά του και ο συχνά θυελλώδης δυναμισμός του συνιστούν, μπορεί να πει κανείς αβίαστα, μια μικρή εποποιία.

Αν δεν ήταν έτσι, εφέτος, η προκλητική για τους νυχθημερόν εργαζόμενους βιοπαλαιστές του τόπου δεξίωση της αμερικανικής πρεσβείας στην πολυώροφη θαλαμηγό «Boardwalk» του πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Ιταλία, Αμερικανού δισεκατομμυριούχου Τίλμαν Φερτίτα, για τις αξίες των σύγχρονων ΗΠΑ, θα είχε άλλον χαρακτήρα, δημόσιο, στην πόλη της Κέρκυρας.

Ούτε έσπευσε, τιμητικά, κάποιο μικρό έστω σκάφος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ. 

Ξέρουν, ξέρουν! Το ξέρουν πως δεν υπέκυψε ποτέ αυτός ο τόπος σε υπογραφές υποταγής και σε φιρμάνια ούτε αλλοεθνών ούτε ομοεθνών και «Ιερών Συμμαχιών»! 

Λίγα λόγια του κερκυραϊκού «Ριζοσπάστη» του 1850 («Ο Ριζοσπάστης», φ. 3, σελ. 1, «Η Βουλή και ο Αρμοστής», 6.5.1850) ταιριάζουν πολύ με την ανυποχώρητη στάση μα και με την αυτοπεποίθηση των δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων του τόπου μας που έχουν πάρει μέρος σε τέτοιες κινητοποιήσεις στο διάβα του περασμένου αιώνα και σε αυτούς, νέους και παλαιότερους, που υψώνουν το ανάστημά τους και στα χρόνια μας:

«Ημείς ούτε ανεγνωρίσαμεν ούτε αναγνωρίζομεν ποτέ τας συνομολογουμένας συνθήκας μεταξύ των δυνατών της γης, διά των οποίων οι ατυχείς λαοί πωλούνται, αγοράζονται, ανταλλάσσονται και διανέμονται ως τόσα κτήνη· (…) αι επάρατοι αύται συνθήκαι δεν είναι ειμή το αποτέλεσμα της βίας ή της ανάγκης· άμα δε αύτη εκλείψη ή εκείνη δυνηθή να καταβληθή – το οποίον έγκειται εις αυτήν των την φύσιν και ή εγρήγορα ή αργά είναι αδύνατον να μη ακολουθήση – οι λαοί αναλαμβάνουσιν αυτοδικαίως την ελευθερίαν και ανεξαρτησίαν των». 

Με λίγους ακόμη στίχους, τους πιο ταιριαστούς ίσως, ας κλείσει αυτό το χρονικό. Σύμφωνα με στίχο της ομηρικής «Οδύσσειας», όπως τη μετέφρασε πριν από 150 χρόνια σ’ αυτά εδώ τα χώματα ο Ιάκωβος Πολυλάς, αποδίδοντας ως φαρέτρα και δοξάρι τα κάθε είδους επιθετικά όπλα, οι Φαίακες «ουδέ ποτέ τους να χαθούν ή να βλαφθούν φοβούνται». Αναφέρεται στη Ζ’ Ραψωδία της «Οδύσσειας»: 

Οι Φαίακες δεν αγαπούν φαρέτρα ουδέ δοξάρι, /
μόνον πανιά, μόνον κουπιά και ισόπλευρα καράβια, /
οπού γι’ αυτά περήφανοι το λευκό κύμα σχίζουν. /

Τούτων ξεφεύγω την πικρή γλώσσα, μη μ’ ονειδίση /
κανένας, ότ’ είναι λαός περήφανος και αυθάδης. /