Παρασκευή μεσημέρι στον Ερημίτη της Κέρκυρας. Υπό καταρρακτώδη βροχή, ο καλλιτέχνης The Krank βρίσκεται στην παραλία, δίνοντας μορφή σε ένα όραμα που ισορροπεί ανάμεσα στην τέχνη και τον ακτιβισμό. Ανάμεσα στις λευκές πέτρες, ένα βρεγμένο βαθυκόκκινο ύφασμα διασχίζει το έδαφος σαν ανοιχτή χειρουργική τομή, ενώ μαύρα κομμάτια υφάσματος παίρνουν τη θέση τους ως «ράμματα».
Το έργο, με τίτλο «Η Πληγή», έχει διαστάσεις 8 επί 50 μέτρα. Σχεδιάστηκε για να παραμείνει στο σημείο μόλις δύο ημέρες, αφήνοντας πίσω του μόνο την ανάμνηση και το μήνυμα της προστασίας του περιβάλλοντος, καθώς τα υλικά του θα επαναχρησιμοποιηθούν σε μελλοντικά έργα.
Μια «Πληγή» πάνω σε μια παλαιότερη πληγή
Ο Ερημίτης, στο βορειοανατολικό άκρο της Κέρκυρας, είναι ένα σπάνιο οικοσύστημα όπου συνυπάρχουν δάση, υγρότοποι και αδόμητοι κόλποι. Η εγκατάσταση στήθηκε στη Βρωμολίμνη, το σημείο όπου το 2021 οι μπουλντόζες του «Kassiopi Project» άφησαν τα σημάδια τους, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από την πρωτοβουλία «Save Erimitis».
Ο The Krank εξηγεί τη σημασία της τοποθεσίας: «Δεν ήθελα η “Πληγή” να τοποθετηθεί αυθαίρετα πάνω σε ένα ανέγγιχτο κομμάτι μόνο για την οπτική ένταση. Για μένα είχε σημασία η συμβολική τομή να συμπέσει με ένα πραγματικό ίχνος ανθρώπινης παρέμβασης. Ήταν η στιγμή που άρχισα να αντιλαμβάνομαι τον Ερημίτη ως έναν τόπο που έχει ήδη πληγωθεί».
Όταν το τοπίο γίνεται σώμα
Στο έργο του The Krank, το περιβάλλον μεταφράζεται στη γλώσσα του ανθρώπινου σώματος. Η κόκκινη επιφάνεια είναι το τραύμα και τα μαύρα υφάσματα η φροντίδα. «Όταν το τοπίο εμφανίζεται ως σώμα που τραυματίζεται, αλλάζει η συναισθηματική απόσταση. Η πληγή φέρνει μαζί της την ευθύνη, αλλά και τη δυνατότητα της φροντίδας», σημειώνει ο καλλιτέχνης.
Η «Πληγή» αποτελεί συνέχεια μιας σειράς έργων του καλλιτέχνη που σχολιάζουν την ανθρώπινη επίδραση στη φύση:
«Footprint» (Παξοί, 2022): Ένα ανθρώπινο αποτύπωμα 1.000 τ.μ. για την απώλεια της βιοποικιλότητας.
«SOLD» (Παξοί, 2024): Μια σφραγίδα αγοραπωλησίας δίπλα σε εργοτάξιο.
«The Hunt» (Οθωνοί, 2026): Μια αναφορά στις εξορύξεις φυσικών πόρων στο Ιόνιο.
Ποιος κρατά τη βελόνα;
Η δημιουργία της «Πληγής» δεν ήταν μια μοναχική διαδικασία. Στην τοποθέτηση των «ραμμάτων» συμμετείχαν ενεργά μέλη της τοπικής κοινότητας και της πρωτοβουλίας Save Erimitis.
«Όταν στάθηκαν στις δύο πλευρές της τομής και κράτησαν τα μαύρα υφάσματα, η χειρονομία απέκτησε κυριολεκτικό νόημα. Δεν ήταν θεατές, αλλά συμμετείχαν στην πράξη της φροντίδας. Στον Ερημίτη η φροντίδα προϋπήρχε του έργου και συνεχίζεται πέρα από αυτό», αναφέρει ο The Krank.
Η τέχνη ως διαμεσολαβητής της επιστήμης
Η Έλενα Παπαδοπούλου, βιολόγος και επιστημονική σύμβουλος του «Save Erimitis», τονίζει την ανάγκη της τέχνης ως εργαλείο επικοινωνίας. Ενώ τα επιστημονικά δεδομένα (για τα πτηνά, τη βίδρα, τα λιβάδια Ποσειδωνίας) είναι απαραίτητα για τις δικαστικές μάχες, η τέχνη είναι αυτή που αγγίζει το συναίσθημα.
«Η “Πληγή” συμβολίζει το πώς νιώσαμε όταν μπήκαν οι μπουλντόζες στην περιοχή. Ναι, πονέσαμε. Τα ράμματα είμαστε εμείς που αγωνιζόμαστε για την προστασία του Ερημίτη μέχρι να κλείσει τελείως η πληγή», δηλώνει η ίδια, υποστηρίζοντας την ανάδειξη της περιοχής σε προστατευόμενο οικολογικό πάρκο.
Η ουλή ως μνήμη και το ερώτημα για το μέλλον
Για τον The Krank, η επούλωση δεν σημαίνει διαγραφή της ιστορίας, αλλά δημιουργία μιας «ουλής» που λειτουργεί ως μνήμη. «Η λήθη αρχίζει όταν ξεχνάμε τι προηγήθηκε και η σημερινή κατάσταση μας φαίνεται αυτονόητη. Η ουλή υπενθυμίζει ότι αυτό που βλέπουμε έχει πίσω του μια ιστορία».
Το έργο ολοκληρώνεται θέτοντας ένα κρίσιμο ερώτημα: «Τι είμαστε διατεθειμένοι να αφήσουμε να συμβεί από εδώ και πέρα;». Η πιο ουσιαστική μορφή ανάπτυξης για ορισμένους τόπους, ίσως είναι τελικά το να τους επιτρέψουμε να παραμείνουν αυτό που είναι.
