Όταν ανακαλύφθηκε το πρώτο μεγάλο κοίτασμα (Ekofisk) το 1969, η νορβηγική κοινωνία και το πολιτικό σύστημα δεν αντιτάχθηκαν στην εξόρυξη, αλλά συμφώνησαν να μην αφήσουν τον πλούτο αυτό στον ανεξέλεγκτο έλεγχο ξένων πολυεθνικών. Αντίθετα, δημιούργησαν την κρατική εταιρεία Statoil (σημερινή Equinor) και θεσπίστηκαν οι «10 Εντολές του Πετρελαίου», διασφαλίζοντας ότι τα κέρδη θα επέστρεφαν στην κοινωνία.
Οι «10 Εντολές του Πετρελαίου» (The 10 Oil Commandments) αποτελούν τη βάση του περίφημου Νορβηγικού Μοντέλου Διαχείρισης. Θεσπίστηκαν το 14 Ιουνίου 1971 από μια ειδική επιτροπή του νορβηγικού κοινοβουλίου (Storting)
1. Απόλυτος κρατικός έλεγχος: Πρέπει να διασφαλίζεται η εθνική εποπτεία και ο έλεγχος σε όλες τις δραστηριότητες της νορβηγικής υφαλοκρηπίδας.
2. Ενεργειακή ανεξαρτησία: Η εξόρυξη του πετρελαίου πρέπει να καλύπτει με ασφάλεια τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς σε αργό πετρέλαιο.
3. Ανάπτυξη νέας βιομηχανίας: Πρέπει να αναπτυχθούν νέες εγχώριες βιομηχανίες και επιχειρήσεις που βασίζονται στην επεξεργασία του πετρελαίου.
4. Προστασία του περιβάλλοντος και των παραδοσιακών κλάδων: Η ανάπτυξη της πετρελαϊκής βιομηχανίας πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις υπάρχουσες δραστηριότητες (π.χ. αλιεία) και να προστατεύει τη φύση και το περιβάλλον.
5. Απαγόρευση άσκοπης καύσης αερίου: Η καύση του φυσικού αερίου στην ατμόσφαιρα (gas flaring) στις εξέδρες εξόρυξης πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο και να επιτρέπεται μόνο για λόγους δοκιμών.
6. Μεταφορά στη Νορβηγία: Το πετρέλαιο από τη νορβηγική υφαλοκρηπίδα πρέπει, κατά κανόνα, να μεταφέρεται και να ξεφορτώνεται απευθείας σε νορβηγικό έδαφος.
7. Κρατική συμμετοχή: Το κράτος πρέπει να εμπλέκεται ενεργά σε όλα τα επίπεδα, συμβάλλοντας στον συντονισμό των νορβηγικών συμφερόντων και στη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης πετρελαϊκής κοινότητας.
8. Ίδρυση κρατικής εταιρείας: Πρέπει να ιδρυθεί μια κρατική εταιρεία πετρελαίου (έτσι γεννήθηκε η Statoil, σημερινή Equinor) για να διαχειρίζεται τα εμπορικά συμφέροντα της χώρας.
9. Σύνεση στις ευαίσθητες περιοχές (Βορράς): Κάθε δραστηριότητα βόρεια του 62ου παραλλήλου (προς την Αρκτική) πρέπει να σχεδιάζεται με βάση τις ιδιαίτερες κοινωνικοοικονομικές και περιφερειακές ανάγκες της περιοχής.
10. Εξωτερική πολιτική: Οι νέες ανακαλύψεις πετρελαίου πρέπει να αξιοποιούνται με τρόπο που να εξυπηρετεί την εξωτερική πολιτική της Νορβηγίας και τα συμφέροντά της στη διεθνή σκηνή
Γιατί πέτυχαν;
Αντίθετα με άλλες χώρες που έπεσαν θύματα της «κατάρας του πετρελαίου» (διαφθορά, υπερπληθωρισμός), η Νορβηγία χρησιμοποίησε αυτές τις εντολές ως κοινωνικό συμβόλαιο. Διαχώρισε την πολιτική (Υπουργείο) από τον έλεγχο (Διεύθυνση Πετρελαίου) και την εμπορική δραστηριότητα (Statoil), εμποδίζοντας τη διαπλοκή
Κατά τις πρώτες δεκαετίες, η υποστήριξη των πολιτών ήταν καθολική. Το πετρέλαιο μεταμόρφωσε τη χώρα, χρηματοδοτώντας ένα από τα πιο ισχυρά κοινωνικά κράτη στον κόσμο.
Το 1990 ιδρύθηκε το περίφημο Κρατικό Ταμείο Συντάξεων της Νορβηγίας. Αντί να ξοδεύουν αλόγιστα τα έσοδα, οι Νορβηγοί τα αποταμίευαν και τα επένδυαν στο εξωτερικό. Αυτό δημιούργησε ένα τεράστιο οικονομικό δίχτυ ασφαλείας, κάνοντας τους πολίτες να βλέπουν την εξόρυξη ως εθνική ευλογία.
Η Νορβηγία είναι μια χώρα με τεράστια οικολογική συνείδηση. Στο εσωτερικό της, το 88-89% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται από ανανεώσιμες πηγές (υδροηλεκτρικά). Αυτό δημιουργεί ένα ηθικό παράδοξο: οι πολίτες γνωρίζουν ότι η χώρα τους πλουτίζει εξάγοντας ορυκτά καύσιμα που επιβαρύνουν τον πλανήτη.
