Έτσι, εδώ και λίγα επτά, η ιστοσελίδα https://faiakas.blogspot.com/ είναι και παλι στον “αέρα” του διαδικτύου, παρόλο που μετά το αίτημα του συντακτη της (και εξαιρετικό συνεργατη του CorfuPress.com) Μίλτου Βασιλείου η Google είχε αρχικά απαντήσει ότι θα διατηρήσει το “λουκέτο” χωρίς να δώσει καμία απολύτως εξήγηση…
Χωρίς εξήγηση
Χωρίς εξήγηση, μετά τη δημοσιοποιηση του θέματος τόσο από το CorfuPress.com όσο και από άλλες ιστοσελίδες (enimerosi.com) και αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα, εστάλη ένα email στο διαχειριστή κ. Βασιλείου απλά ενημερώνοντάς τον ότι ο ιστότοπος επανήλθε σε λειτουργία. Ούτε γιατί κατέβηκε, ούτε το περιεχόμενο της καταγγελίας (όπως ανέφερε το αρχικό email), ούτε καμία απολύτως πληροφορία.
Ο κόπος και το πλουσιότατο περιεχόμενο μίας πολιτικής ιστοσελίδας που ξεπερνά τη μιάμισι δεκαετία λειτουργίας, κινδύνεψε να εξαφανιστεί όχι μόνο από τη λειτουργία αλλά και από τις σελίδες αναζήτησης της Google χωρίς ο κολοσσός να (οφείλει να) δίνει καμία απολύτως εξήγηση, κάτι που δυστυχώς συμβαίνει όλο και πιο συχνά στο περιεχόμενο που ελέγχουν απολύτως εταιρίες όπως η Alphabet (Google), Meta (Facebook, Instagram), X, Tiktok κλπ…
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΓΙΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΘΕΜΑ:
Η “δικτατορία” του αλγορίθμου και η «μαύρη τρύπα» της λογοκρισίας
Το περιστατικό με τη «Φαιακία» δεν είναι μια μεμονωμένη δυσλειτουργία ενός συστήματος, αλλά το σύμπτωμα μιας βαθιάς, παγκόσμιας παθογένειας που μεταλλάσσει το διαδίκτυο από πεδίο ελεύθερης διακίνησης ιδεών σε ένα ψηφιακό πανοπτικό. Η ευκολία με την οποία ένας αλγόριθμος —ή ένας ανώνυμος υπάλληλος στην άλλη άκρη του Ατλαντικού— μπορεί να σβήσει δεκαπέντε χρόνια πνευματικής παραγωγής, αναδεικνύει την τρομακτική εξουσία που έχουν συγκεντρώσει οι Big Tech εταιρείες. Πρόκειται για την απόλυτη ιδιωτικοποίηση της δημόσιας σφαίρας, όπου οι κανόνες της δημοκρατίας και της ελευθεροτυπίας αντικαθίστανται από τους αδιαφανείς «Όρους Χρήσης» (Terms of Service) και τους «Κοινοτικούς Κανόνες», οι οποίοι ερμηνεύονται κατά το δοκούν.
Στην καρδιά αυτής της νέας δυστοπίας βρίσκεται ο αλγόριθμος. Οι εταιρείες ισχυρίζονται ότι η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και αυτοματοποιημένων συστημάτων είναι απαραίτητη για τη διαχείριση του τεράστιου όγκου πληροφοριών. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, ο αλγόριθμος λειτουργεί ως ένας «τυφλός δήμιος». Στερείται την ικανότητα να αντιληφθεί το πλαίσιο (context), την ειρωνεία, την πολιτική ανάλυση ή την ιστορική αναδρομή. Έτσι, μια πολιτική κριτική μπορεί να βαφτιστεί «ρητορική μίσους» και μια ιστορική αναφορά να θεωρηθεί «παραβίαση ασφαλείας».
Ψευδή mass reporting
Το πρόβλημα επιτείνεται από τη διαδικασία των «μαζικών καταγγελιών» (mass reporting). Οργανωμένες ομάδες ή συμφέροντα που ενοχλούνται από μια συγκεκριμένη φωνή, χρησιμοποιούν τα εργαλεία των πλατφορμών για να «ρίξουν» σελίδες, εκμεταλλευόμενοι την αλγοριθμική ευαισθησία. Όπως είδαμε στην περίπτωση του κ. Βασιλείου, η Google λειτούργησε ως κατήγορος και δικαστής ταυτόχρονα, χωρίς να επιτρέψει στον «κατηγορούμενο» να γνωρίζει καν το περιεχόμενο της καταγγελίας. Είναι μια διαδικασία που θυμίζει τη «Δίκη» του Κάφκα: είσαι ένοχος επειδή το αποφάσισε το σύστημα, και η μόνη σου ελπίδα είναι η δημοσιοποίηση του θέματος για να αναγκαστεί ο κολοσσός να «ανακρούσει πρύμναν».
Διεθνείς αντιδράσεις και νομικές προσφυγές
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η κατακραυγή εντείνεται. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσω της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA), προσπαθεί δειλά να επιβάλει κανόνες διαφάνειας, απαιτώντας από τις πλατφόρμες να εξηγούν γιατί αφαιρούν περιεχόμενο. Όμως, η πράξη απέχει πολύ από την εφαρμογή. Στις ΗΠΑ, η συζήτηση γύρω από το «Section 230» —τον νόμο που προστατεύει τις πλατφόρμες από την ευθύνη για το περιεχόμενο των χρηστών— έχει διχάσει την πολιτική σκηνή, με πολλούς να υποστηρίζουν ότι οι εταιρείες έχουν μετατραπεί σε εκδότες που ασκούν πολιτική λογοκρισία.
Ποιος θυμάται τον Julian Assange, που πριν τη μακρόχρονη δίωξή του, είχε προειδοποιήσει: «Το μέλλον της ελευθερίας του λόγου εξαρτάται από το αν θα επιτρέψουμε σε μερικές εταιρείες στη Silicon Valley να γίνουν οι παγκόσμιοι επιμελητές της ανθρώπινης ιστορίας».
Οργουελισμός
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της προσφυγής δημοσιογράφων και ακτιβιστών κατά της Meta (Facebook) για τη συστηματική υποβάθμιση ή εξαφάνιση περιεχομένου που αφορούσε πολιτικές κρίσεις στη Μέση Ανατολή ή την καταπίεση μειονοτήτων. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως η Διεθνής Αμνηστία και το Human Rights Watch, έχουν επανειλημμένα καταγγείλει ότι οι πλατφόρμες λειτουργούν ως «εργαλεία καταστολής» στα χέρια αυταρχικών καθεστώτων, αλλά και ως «ιδιωτικοί λογοκριτές» σε δυτικές δημοκρατίες, υποκύπτοντας σε κρατικές πιέσεις για την απομάκρυνση «ενοχλητικού» περιεχομένου.
Ο Shoshana Zuboff, καθηγήτρια στο Harvard και συγγραφέας του εμβληματικού έργου «Η Εποχή του Καπιταλισμού της Επιτήρησης», έχει δηλώσει εύστοχα: «Αυτές οι εταιρείες δεν είναι απλώς πλατφόρμες· είναι μια νέα μορφή κυριαρχίας. Διεκδικούν το δικαίωμα να κατέχουν την ανθρώπινη εμπειρία και να την μετατρέπουν σε δεδομένα, ελέγχοντας όχι μόνο τι βλέπουμε, αλλά και τι επιτρέπεται να σκεφτόμαστε».
Η δυστοπία της σιωπής
Η πραγματικότητα που βιώνουμε είναι μια ψηφιακή δυστοπία όπου η μνήμη είναι εύθραυστη. Όταν μια ιστοσελίδα με 15 χρόνια ιστορίας «εξαφανίζεται» με ένα κλικ, δεν χάνεται μόνο η τρέχουσα πληροφορία, αλλά ένα κομμάτι της συλλογικής μνήμης και του πολιτικού διαλόγου. Η Google και η Alphabet δεν ελέγχουν απλώς μια μηχανή αναζήτησης· ελέγχουν την πρόσβαση στη γνώση. Αν κάτι δεν υπάρχει στα αποτελέσματα της Google, για το ευρύ κοινό δεν υπάρχει καθόλου.
Αυτή η «αόρατη λογοκρισία» (shadow banning) ή το πλήρες «λουκέτο» δημιουργεί μια κουλτούρα αυτολογοκρισίας. Οι δημιουργοί περιεχομένου, οι δημοσιογράφοι και οι πολιτικοί αναλυτές αρχίζουν να γράφουν με το φόβο του αλγορίθμου, αποφεύγοντας λέξεις-κλειδιά ή θέματα που μπορεί να «χτυπήσουν» στα συστήματα ασφαλείας των πλατφορμών. Αυτό οδηγεί σε έναν αποστειρωμένο, ελεγχόμενο δημόσιο λόγο, όπου η πραγματική κριτική εξοβελίζεται στο περιθώριο.