Η πρόσφατη έγκριση του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE terrAmare για την Ελλάδα, με περιοχές παρέμβασης την Κέρκυρα και τη Γαύδο, σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη για την προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων του δικτύου Natura 2000.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση:
Το έργο, που συντονίζεται από την ιταλική D.R.E.A.M. με τη συμμετοχή 16 φορέων, έχει διάρκεια έως τον Νοέμβριο του 2031 και στοχεύει στη διατήρηση των οικοτόπων προτεραιότητας.
Ο Χαλικούνας ως «Απάτητη Παραλία»
Η έναρξη του προγράμματος συμπίπτει με την αποδοχή της πρότασης της Διεύθυνσης Δασών Κέρκυρας για τον χαρακτηρισμό της παραλίας Χαλικούνα ως «Απάτητης Παραλίας». Η απόφαση αυτή ενισχύει το καθεστώς προστασίας του οικοτόπου 2250* (Θίνες των παραλίων με Juniperus spp.), διασφαλίζοντας έναν από τους σημαντικότερους σχηματισμούς κεδρόδασους στη Μεσόγειο, ο οποίος προστατεύει τις ακτές από τη διάβρωση και ενισχύει την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή.
Οι δράσεις του LIFE terrAmare
Στο πλαίσιο του έργου θα υλοποιηθούν στην Κέρκυρα και τη Γαύδο δράσεις χαρτογράφησης, παρακολούθησης και αποκατάστασης των αμμοθινών. Παράλληλα, προβλέπεται η συλλογή γενετικού υλικού κέδρων, η καταπολέμηση ξενικών φυτικών ειδών και η ανάπτυξη σχεδίων για τη βιώσιμη διαχείριση των επισκεπτών με τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.
Βιώσιμη ανάπτυξη και θεσμική ενίσχυση
Η προστασία αυτών των περιοχών στοχεύει στην αντιμετώπιση των πρακτικών ανεξέλεγκτης τουριστικής ανάπτυξης που υποβαθμίζουν το περιβάλλον. Σύμφωνα με τους επιστημονικά υπεύθυνους του έργου, η εμπειρία της Κέρκυρας αναδεικνύει την ανάγκη θεσμικής και επιχειρησιακής ενίσχυσης των δασικών υπηρεσιών για την αποτελεσματική εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και τη διασφάλιση του φυσικού πλούτου για τις επόμενες γενιές.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
«Η προστασία της Λιμνοθάλασσας Κορισσίων και του οικοτόπου προτεραιότητας 2250* ενισχύεται μέσα από το έργο LIFE terrAmare και τον χαρακτηρισμό του Χαλικούνα ως Απάτητης Παραλίας
Η πρόσφατη έγκριση του ευρωπαϊκού προγράμματος LIFE terrAmare για την Ελλάδα, με περιοχές παρέμβασης την Κέρκυρα και τη Γαύδο, αποτελεί μια εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη για την προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων και των οικοτόπων προτεραιότητας του δικτύου Natura 2000. Το έργο LIFE terrAmare είναι μια σύμπραξη 16 ερευνητικών φορέων και οργανισμών με συντονιστή την D.R.E.A.M. της Ιταλίας. Από την Ελλάδα συμμετέχουν το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, η Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης, το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας Κρήτης. Το έργο έχει χρονική διάρκεια 6 χρόνια και αναμένεται να διαρκέσει μέχρι το Νοέμβριο του 2031.
Ιδιαίτερα για την Κέρκυρα, η έναρξη του έργου συμπίπτει με μια ακόμη καθοριστική εξέλιξη: την αποδοχή από την Πολιτεία της πρότασης της Διεύθυνσης Δασών Κέρκυρας για τον χαρακτηρισμό της παραλίας Χαλικούνα ως «Απάτητης Παραλίας». Πρόκειται για μια απόφαση με ουσιαστικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, η οποία ενισχύει το καθεστώς προστασίας ενός από τα σημαντικότερα παράκτια οικοσυστήματα της χώρας και δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για τη διατήρηση του οικοτόπου προτεραιότητας 2250* (Θίνες των παραλίων με Juniperus spp.).
Η Λιμνοθάλασσα Κορισσίων φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους και καλύτερα διατηρημένους σχηματισμούς κεδρόδασους πάνω σε αμμοθίνες στη Μεσόγειο. Ο οικότοπος 2250* αποτελεί οικότοπο προτεραιότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παρέχει κρίσιμες οικοσυστημικές υπηρεσίες, όπως η προστασία των ακτών από τη διάβρωση, η διατήρηση της βιοποικιλότητας και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Η αναγνώριση της ανάγκης για ενισχυμένη προστασία της λιμνοθάλασσας Κορισσίων από τη Διεύθυνση Δασών Κέρκυρας, καθώς και η τελική έγκριση της σχετικής πρότασης από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα ορθής εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Παράλληλα, αναδεικνύουν τον καθοριστικό ρόλο των δασικών υπηρεσιών στη διαφύλαξη και διαχείριση του φυσικού πλούτου της χώρας.
Η εξέλιξη αυτή συνάδει άμεσα με τους στόχους του προγράμματος LIFE TERRAmare, το οποίο στοχεύει στην αποκατάσταση, αποτελεσματική διαχείριση και μακροπρόθεσμη προστασία των αμμοθινικών οικοτόπων της Μεσογείου. Η προστασία αυτών των πολύτιμων οικοσυστημάτων δεν έρχεται σε αντίθεση με την παρουσία πολιτών και επισκεπτών, αλλά με πρακτικές ανεξέλεγκτης και μη βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης που υποβαθμίζουν το φυσικό περιβάλλον. Στόχος είναι η διασφάλιση μιας μορφής ανάπτυξης που θα σέβεται και θα διατηρεί τον φυσικό πλούτο για τις επόμενες γενιές.
Το έργο LIFE terrAmare θα υλοποιήσει στην Κέρκυρα και τη Γαύδο δράσεις χαρτογράφησης και παρακολούθησης του οικοτόπου 2250*, αποκατάστασης των αμμοθινών, συλλογής και διατήρησης γενετικού υλικού κέδρων, καταπολέμησης χωροκατακτητικών ξενικών φυτικών ειδών, καθώς και ανάπτυξης σχεδίων βιώσιμης διαχείρισης επισκεπτών και συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών.
Παράλληλα, η εμπειρία της Κέρκυρας αναδεικνύει τη σημασία της επιστημονικής τεκμηρίωσης και της αποφασιστικής στάσης των αρμόδιων υπηρεσιών απέναντι στις πιέσεις που δέχονται οι προστατευόμενες περιοχές. Για τον λόγο αυτό, θεωρούμε ότι οι δασικές υπηρεσίες της χώρας, συμπεριλαμβανομένης της Διεύθυνσης Δασών Κέρκυρας πρέπει να ενισχυθούν θεσμικά και επιχειρησιακά, ώστε να μπορούν να επιτελούν αποτελεσματικά τον ρόλο τους στην προστασία των οικοτόπων Natura 2000 και στην εφαρμογή ευρωπαϊκών έργων διατήρησης της φύσης.
Η προστασία των αμμοθινών, των κεδρόδασων και των παράκτιων οικοσυστημάτων δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση, αποτελεί επένδυση στο μέλλον των τοπικών κοινωνιών, στην ποιότητα του τουριστικού προϊόντος και στην ανθεκτικότητα των νησιών μας απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης.
Το LIFE terrAmare και η πρόσφατη θεσμική θωράκιση της λιμνοθάλασσας Κορισσιών δείχνουν ότι η προστασία της φύσης και η βιώσιμη ανάπτυξη μπορούν και πρέπει να προχωρούν μαζί.
Δρ Ευαγγελία Αβραμίδου, Κύρια Ερευνήτρια, Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, Επιστημονικά Υπεύθυνη
Ξανθή Χαντζηστρούντσιου, Δρ. Βιολόγος, Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης»
