Αναγκαία η τρίμηνη παράταση και η προστασία των αγροτών και των εξουσιοδοτημένων επαγγελματιών
Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ αποτελεί σημαντική θεσμική αλλαγή. Η επιτυχία της, όμως, δεν θα κριθεί από την αυστηρότητα των προθεσμιών ή των κυρώσεων, αλλά από την αξιοπιστία των ελέγχων, την ορθότητα των αιτήσεων και την ουσιαστική προστασία του δημοσίου συμφέροντος.
Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, με το Μέρος Γ΄ του ν. 5264/2025, σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης και ελέγχου των αγροτικών ενισχύσεων. Πρόκειται για μεταρρύθμιση με ιδιαίτερη σημασία για τη διαφάνεια, τη νομιμότητα των πληρωμών και την προστασία των εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων.
Ωστόσο, η εφαρμογή της στην πράξη αναδεικνύει δύο σοβαρά ζητήματα: τον χρόνο που απαιτείται για την ορθή συμπλήρωση των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης (ΕΑΕ) και την έκταση της ευθύνης που αναλαμβάνουν τα εξουσιοδοτημένα πρόσωπα, όπως τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ), οι λογιστές και οι λοιποί προβλεπόμενοι επαγγελματίες.
Η διαφάνεια είναι αδιαπραγμάτευτη. Δεν μπορεί όμως να επιτευχθεί με ασφυκτικές προθεσμίες και ασαφή όρια επαγγελματικής ευθύνης.
Η διαδικασία απαιτεί ουσιαστικό έλεγχο
Η απόφαση Α.1161/3.8.2026 της ΑΑΔΕ, όπως ισχύει μετά τις τροποποιήσεις της, καθορίζει το πλαίσιο υποβολής της ΕΑΕ 2026. Σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 3, η αίτηση δεν αποτελεί μια απλή καταχώριση προσωπικών στοιχείων. Περιλαμβάνει τη δήλωση της αγροτικής εκμετάλλευσης, γεωχωρικά δεδομένα, στοιχεία κατοχής και χρήσης γης, δικαιώματα ενίσχυσης, καλλιέργειες και, κατά περίπτωση, στοιχεία ζωικού κεφαλαίου και ειδικών καθεστώτων ενίσχυσης.
Παράλληλα, απαιτείται η συγκέντρωση, ψηφιοποίηση και αντιπαραβολή δικαιολογητικών, η διενέργεια ελέγχων συμβατότητας και η αντιμετώπιση τυχόν ασυμφωνιών. Η διαδικασία προϋποθέτει χρόνο, κατάλληλη τεχνική υποστήριξη και συνεργασία μεταξύ αγροτών, εξουσιοδοτημένων επαγγελματιών και αρμόδιων υπηρεσιών. Ιδιαίτερα σε περιοχές με πολυτεμαχισμένο αγροτικό κλήρο, όπως η Κέρκυρα, οι δυσκολίες μπορούν να είναι σημαντικές.
Όσο αυξάνονται οι απαιτήσεις ελέγχου και τεκμηρίωσης, τόσο περισσότερο πρέπει να διασφαλίζεται ο αναγκαίος χρόνος συμμόρφωσης.
Η τρίμηνη παράταση είναι ζήτημα δημοσίου συμφέροντος
Η χορήγηση παράτασης τουλάχιστον τριών μηνών για την ολοκλήρωση των αιτήσεων αποτελεί, υπό τις σημερινές συνθήκες εφαρμογής, αναγκαία διοικητική παρέμβαση. Δεν ζητείται παράταση για να περιοριστούν οι έλεγχοι ή να χαλαρώσουν οι προϋποθέσεις χορήγησης ενισχύσεων. Ζητείται ακριβώς το αντίθετο.
Να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος ώστε οι αιτήσεις να συμπληρωθούν με πληρότητα, να αντιμετωπιστούν οι τεχνικές δυσκολίες, να διορθωθούν οι ασυμφωνίες και να περιοριστεί ο κίνδυνος ανακριβών δηλώσεων. Μια βεβιασμένη διαδικασία μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερα σφάλματα, καθυστερήσεις πληρωμών, διοικητικές διαφορές και μεταγενέστερες διορθώσεις ή ανακτήσεις ενισχύσεων.
Η παράταση πρέπει ασφαλώς να σχεδιαστεί με σεβασμό στις δεσμευτικές προθεσμίες και υποχρεώσεις που απορρέουν από το ενωσιακό δίκαιο. Το δημόσιο συμφέρον δεν εξυπηρετείται από την ταχύτερη δυνατή υποβολή μιας αίτησης, αλλά από την ορθή, νόμιμη και επαληθεύσιμη υποβολή της.
Η ευθύνη των εξουσιοδοτημένων προσώπων έχει όρια
Το άρθρο 63Α του ν. 5264/2025, σε συνδυασμό με τις κανονιστικές αποφάσεις της ΑΑΔΕ, προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις και ευθύνη για τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν την υποβολή και διαχείριση των αιτήσεων.
Η καθιέρωση υποχρεώσεων δέουσας επιμέλειας είναι καταρχήν θεμιτή. Ο εξουσιοδοτημένος επαγγελματίας οφείλει να καταχωρίζει ορθά τα στοιχεία, να ελέγχει την πληρότητα των δικαιολογητικών και να μην προβαίνει σε υποβολή όταν διαπιστώνει πρόδηλες ανακρίβειες ή ασυμβατότητες. Άλλο όμως είναι η ευθύνη για την ορθή εκτέλεση της ανατεθείσας εργασίας και άλλο η ευθύνη για την ουσιαστική νομιμότητα κάθε στοιχείου που δηλώνει ο αγρότης.
Ο εξουσιοδοτημένος επαγγελματίας δεν μπορεί να μετατρέπεται ταυτόχρονα σε συμβολαιογράφο, δικηγόρο, τοπογράφο μηχανικό και ελεγκτική αρχή. Δεν μπορεί να αναλαμβάνει την πλήρη νομική διερεύνηση της κυριότητας ενός αγροτεμαχίου, την επίλυση κληρονομικών ή ιδιοκτησιακών διαφορών ή την τεχνική πιστοποίηση ορίων που απαιτεί εξειδικευμένη τοπογραφική εργασία.
Η ίδια η Α.1161/2026 διακρίνει τον έλεγχο πληρότητας, τυπικής ορθότητας και συμβατότητας από την εξακρίβωση γνησιότητας των εγγράφων και τον ουσιαστικό έλεγχο επιλεξιμότητας. Η διάκριση αυτή πρέπει να εφαρμόζεται με σαφήνεια, ώστε η ευθύνη του εξουσιοδοτημένου προσώπου να μην επεκτείνεται πέρα από όσα αντικειμενικά μπορεί και οφείλει να ελέγξει.
Η ευθύνη πρέπει να ακολουθεί την αρμοδιότητα
Κανείς δεν μπορεί να ευθύνεται απεριόριστα για γεγονότα που δεν έχει την αρμοδιότητα ή την αντικειμενική δυνατότητα να εξακριβώσει. Ο αγρότης οφείλει να δηλώνει αληθή και νόμιμα στοιχεία. Το ΚΥΔ ή ο εξουσιοδοτημένος επαγγελματίας οφείλει να εκτελεί με επιμέλεια την εργασία που αναλαμβάνει και να διενεργεί τους προβλεπόμενους ελέγχους.
Οι αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες οφείλουν να πραγματοποιούν τους ουσιαστικούς διοικητικούς και διασταυρωτικούς ελέγχους. Και όπου απαιτείται ειδική νομική ή τεχνική πιστοποίηση, αυτή πρέπει να παρέχεται από τον κατά νόμο αρμόδιο επαγγελματία. Η κατανομή αυτή ενισχύει το σύστημα ελέγχου, επειδή καθιστά σαφές ποιος ελέγχει τι και για ποιο αποτέλεσμα λογοδοτεί.
Τι πρέπει να γίνει άμεσα
Η ΑΑΔΕ και τα συναρμόδια υπουργεία οφείλουν να εξετάσουν άμεσα τη χορήγηση παράτασης τουλάχιστον τριών μηνών, στον βαθμό που το επιτρέπει το ενωσιακό πλαίσιο, με επαρκή χρόνο για διορθώσεις και οριστικοποίηση των αιτήσεων.
Χρειάζονται επίσης αναλυτικές και δεσμευτικές οδηγίες για τις υποχρεώσεις των εξουσιοδοτημένων προσώπων, σαφής διάκριση μεταξύ τυπικού ελέγχου, τεχνικής καταχώρισης και ουσιαστικής πιστοποίησης της νομιμότητας, καθώς και αποσαφήνιση των προϋποθέσεων επιβολής κυρώσεων με σεβασμό στην αρχή της αναλογικότητας.
Τέλος, απαιτείται βελτίωση της λειτουργικότητας της πλατφόρμας, της τεχνικής υποστήριξης και των διαλειτουργικοτήτων, ώστε να περιοριστούν οι επαναλαμβανόμενες καταχωρίσεις και τα σφάλματα.
Η αξιοπιστία δεν επιβάλλεται με την πίεση του χρόνου
Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων στην ΑΑΔΕ αποτελεί ευκαιρία να δημιουργηθεί ένα πιο αξιόπιστο και διαφανές σύστημα αγροτικών ενισχύσεων. Αυτή η ευκαιρία δεν πρέπει να χαθεί εξαιτίας μιας δύσκαμπτης διαδικασίας ή μιας εφαρμογής της ευθύνης που δημιουργεί ανασφάλεια στους επαγγελματίες.
Η προστασία των ευρωπαϊκών πόρων απαιτεί αυστηρούς ελέγχους. Απαιτεί όμως και ορθές διαδικασίες, σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων και ρεαλιστικές προθεσμίες.
Η τρίμηνη παράταση δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως υποχώρηση της Διοίκησης, αλλά ως ουσιαστικό μέτρο διασφάλισης της ποιότητας των αιτήσεων. Αντίστοιχα, η σαφής οριοθέτηση της ευθύνης των ΚΥΔ, των λογιστών και των λοιπών εξουσιοδοτημένων επαγγελματιών δεν αποτελεί αίτημα απαλλαγής από τις νόμιμες υποχρεώσεις τους. Αποτελεί αίτημα δικαιοσύνης, ασφάλειας δικαίου και αποτελεσματικής διοίκησης.
Γιατί τελικά το ζητούμενο δεν είναι να υποβληθούν απλώς περισσότερες αιτήσεις μέσα σε λιγότερο χρόνο. Είναι να υποβληθούν σωστές αιτήσεις, να πληρωθούν οι πραγματικοί δικαιούχοι και να προστατευθεί ουσιαστικά το δημόσιο συμφέρον.
Σπύρος Κροκίδης
