Ο Αστυνόμος Β’ Θανάσης Δημητρίου στεκόταν στο σημείο ελέγχου λίγο έξω από τη Θεσσαλονίκη, κοντά στον κόμβο της Ευκαρπίας, κάπου στις 06.40 ένα πρωινό του Οκτωβρίου με χαμηλή ομίχλη που έκανε τους προβολείς των φορτηγών να μοιάζουν θολές κηλίδες. Ένα λευκό βαν με πινακίδες Κιλκίς πέρασε αργά τον πρώτο κώνο, αλλά κάτι δεν κολλούσε, οι πινακίδες ήταν σχετικά καινούργιες πάνω σε αμάξωμα που είχε σκουριά στα πάνελ και ένα μπροστινό φτερό σε ελαφρώς διαφορετική απόχρωση λευκού. Ο Δημητρίου, δεκαπέντε χρόνια στην Τροχαία και τον τελευταίο χρόνο σε τρεις JAD επιχειρήσεις, σήκωσε το χέρι του. «Κοίταξα τα χαρτιά, η άδεια κυκλοφορίας δεν έβγαζε νόημα σε σχέση με τον αριθμό πλαισίου στο ταμπλό, ήξερα αμέσως. Ο οδηγός είχε αρχίσει κάτι ιστορίες ότι κάποιος φίλος του δάνεισε το βαν, τα χέρια του έτρεμαν φανερά. Βασικά δεν χρειάζεσαι πτυχίο αστυνομίας για τέτοιες υποθέσεις, τα πρόσωπα μιλάνε μόνα τους», μου είπε αργότερα ο Δημητρίου. Ήταν ένας μόνο έλεγχος μέσα σε 6548 συνολικά, τους οποίους πέρασαν οχήματα σε ελληνικό έδαφος κατά τη διάρκεια του JAD Mobile 8, αυτή η κοινή επιχείρηση 26 χωρών που η Europol συντόνισε από τις 20 ως τις 31 Οκτωβρίου 2025.
Πίσω από αυτό υπάρχει κάτι σαν βιομηχανία, αν μπορείς να το πεις έτσι. Τα κλεμμένα δεν κάθονται πουθενά, φεύγουν γρήγορα μέσα σε ένα ή δύο εικοσιτετράωρα, καταλήγουν σε αυλές και αποθήκες στα περίχωρα Αττικής και Θεσσαλονίκης, κάποτε σε υπόγεια πάρκινγκ, και γίνονται εξαρτήματα. Τα δυτικά προάστια της Αθήνας, τα Οινόφυτα ιδίως, γεμίζουν ημιεγκαταλελειμμένα κτίρια που κανείς δεν κοιτάει. Ιδανικά μέρη για ένα παράνομο συνεργείο, ειλικρινά, γιατί ποιος θα ασχοληθεί. Ένας τύπος με γερανάκι, μερικά εργαλεία και μια κλειστή αυλή, αυτά αρκούν. Μέσα σε λίγες ώρες το αυτοκίνητο δεν υπάρχει πια ως μονάδα, παραμένει μόνο ένας σωρός κομματιών με εμπορική αξία. Μετά τα κομμάτια πάνε σε μικρούς μαγαζάτορες ανταλλακτικών, χωρίς αρχεία, χωρίς αποδείξεις, 40 ως 60% κάτω από τα γνήσια σε τιμή. Και οι νόμιμοι ανακυκλωτές, βέβαια, δεν αντέχουν αυτόν τον ανταγωνισμό, το λένε χρόνια τώρα αλλά τίποτα δεν αλλάζει.
Από τα 6548 οχήματα στα σημεία ελέγχου σε Αττική, Θεσσαλονίκη, Κιλκίς, Φθιώτιδα, Θράκη, Σέρρες, τα 231 βγήκαν κλεμμένα ή με παραποιημένα στοιχεία, κάτι σαν 3,5%, δηλαδή ένα στα 28 αμάξια. Πανευρωπαϊκά βρέθηκαν 462 συνολικά, οπότε η Ελλάδα κάλυψε ακριβώς τα μισά, γεγονός εντυπωσιακό αν σκεφτείς ότι στην επιχείρηση συμμετείχαν 26 κράτη. Μαζί κατασχέθηκαν κάπου 200 γραμμάρια ναρκωτικών, πιάστηκαν 84 παράτυποι μετανάστες, 21 διακινητές, τα γνωστά πλέον μιξ εγκληματικών δραστηριοτήτων που τρέχουν στους ίδιους δρόμους. Με 228 κλοπές ανά 100000 κατοίκους η Ελλάδα βγαίνει δεύτερη στην Ευρώπη μετά τη Γαλλία που έχει 248. Τα δεδομένα ελέγχου VIN του carVertical καταγράφουν σταθερή αύξηση στην ανίχνευση κλεμμένων στις διασυνοριακές αναζητήσεις, αν κι αυτό δείχνει περισσότερο βελτίωση βάσεων δεδομένων παρά λιγότερες κλοπές στην πράξη.
Γιατί τόσα πολλά στην Ελλάδα, ωστόσο. Το ξεκίνημα της απάντησης είναι ο μέσος ελληνικός στόλος στα 17,8 χρόνια, ο γηραιότερος στην ΕΕ με βάση τα τελευταία στοιχεία της ACEA, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος κάθεται στα 12,7. Αυτοκίνητα δεκαπέντε ή είκοσι χρονών θέλουν συνεχώς κομμάτια, και τα γνήσια για μοντέλα που σταμάτησαν πριν μια δεκαετία κοστίζουν παράλογα πολλά. Νομίζω ότι αυτά τα νούμερα καθιστούν τις κλοπές μια ορθολογική δραστηριότητα, σκληρό πράγμα να το γράψεις αλλά αληθινό, γιατί η ζήτηση φτηνών ανταλλακτικών δεν θα πέσει ενόσω ο στόλος γερνάει κι οι μισθοί δεν ανεβαίνουν. Κάποιος που χρειάζεται ημιαξόνιο ή μετάδοση κίνησης και βρίσκει τα μισά λεφτά, δεν κάνει πάντα ερωτήσεις. Κι εδώ ακριβώς κλείνει ο κύκλος, ο ιδιοκτήτης γίνεται κατά κάποιον τρόπο τελικός αποδέκτης κλεμμένου υλικού χωρίς να το ξέρει, ή μάλλον χωρίς να θέλει να το ξέρει.
Ο Νίκος Καραγιάννης, αξιωματικός στην Υποδιεύθυνση Ασφαλείας Θεσσαλονίκης, σχολίασε ότι οι κλοπές γίνονται κυρίως σε αυτοκίνητα μικρού κυβισμού, κάτω από 1400 κυβικά, ακριβώς γιατί κυριαρχούν στους δρόμους κι η ζήτηση ανταλλακτικών είναι εκεί. «Δεν κλέβουν SUV για Αλβανία ή Βουλγαρία, αυτά είναι σπάνιες περιπτώσεις. Παραμένουν εδώ, γίνονται εξαρτήματα», μου σχολίασε. Τα Smart, τα Mini πρώτης γενιάς, τα παλιά Yaris, πάντα στις λίστες. Αυτοκίνητα που ο καθένας θα τα μπέρδευε στον δρόμο, κι τα κομμάτια τους πωλούνται σε ώρες. Αντίθετα τα πιο ακριβά μοντέλα, αυτά που θα περίμενες πως κλέβονται πρώτα, ειδικά τα SUV και τα crossover, τελικά δεν βρίσκονται τόσο ψηλά στις στατιστικές γιατί οι κλέφτες ξέρουν πολύ καλά ότι η αγορά μεταπώλησης για ολόκληρα οχήματα είναι πολύ πιο επικίνδυνη από τη διάλυση σε εξαρτήματα.
Τα παράνομα συνεργεία, τώρα, ανοικτό μυστικό εδώ και καιρό. Τα εξουσιοδοτημένα ΚΕΟΔΟ βγάζουν ζημιά γιατί οι παράνομοι δεν πληρώνουν φόρους, δεν κρατάνε χαρτιά, δεν κοιτάνε προέλευση. Ένα φανάρι μπροστινό γνήσιο 180 με 250 ευρώ, κλεμμένο 60 ή 70, και κανένας μηχανικός γειτονιάς δεν πρόκειται να ρωτήσει τον πελάτη από πού το πήρε. Κλοπή Αθήνα, διάλυση δυτικά, τρεις μαγαζάτορες σε 48 ώρες, πώληση σε κάποιον που θέλει απλά να τρέξει το αμάξι του. Ο VIN χάνεται στη μέση αυτής της αλυσίδας, κι μαζί ξεχνιέται κάθε δυνατότητα ιχνηλάτησης. Τα κινέζικα μαϊμού ανταλλακτικά που πλημμυρίζουν επίσης την αγορά δεν βοηθάνε τους νόμιμους, αντίθετα πιέζουν ακόμα πιο κάτω τις τιμές και κάνουν το τοπίο πιο θολό για όποιον προσπαθεί να ξεχωρίσει νόμιμο από παράνομο.
Η JAD Mobile 8 τρέχει μέσω EMPACT, πέρυσι τα πανευρωπαϊκά ευρήματα ήταν κάπου στα 230 οχήματα, φέτος πήγαν 462, διπλάσια αν και πιθανώς κάποια από αυτή την αύξηση οφείλεται σε περισσότερους ελέγχους παρά σε πραγματικά περισσότερες κλοπές. Η συνεργασία με αλβανικές αρχές στάθηκε κρίσιμη σε αυτή τη φάση. Αρκετά οχήματα στην ελληνική πλευρά είχαν κινηθεί μέσω βόρειων συνοριακών σημείων, κυρίως Κακαβιάς και Κρυσταλλοπηγής, ένα μοτίβο που οι αρχές γνωρίζουν καλά αλλά δεν μπορούν εύκολα να σπάσουν γιατί ο όγκος κίνησης σε αυτά τα περάσματα είναι μεγάλος. Κάπου σε ένα ανεξέλεγκτο γκαράζ στα δυτικά προάστια, ένας προβολέας ξηλωμένος από βαν με πινακίδες Κιλκίς κάθεται σε ράφι δίπλα σε τρία ακόμα ίδια, περιμένοντας αγοραστή.
