Καθαρισμός και συντήρηση για Μαρμάρινα Μνημεία

Η διαδικασία ακολουθεί αυστηρά διεθνή πρωτόκολλα (όπως του ICOMOS) για να αποφευχθεί η ανεπανόρθωτη διάβρωση των υλικών.

• Εφαρμόζεται ελεγχόμενος καθαρισμός με ατμό χαμηλής πίεσης για την απομάκρυνση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
• Βιολογικές επικαθίσεις (μούχλα, λειχήνες) αντιμετωπίζονται με ειδικά βιοκτόνα που δεν επηρεάζουν τη δομή της πέτρας.
• Αποφεύγονται αυστηρά τα όξινα ή πολύ αλκαλικά καθαριστικά του εμπορίου, διότι προκαλούν μη αναστρέψιμη διάβρωση (etching)

Προηγμένες Τεχνολογίες (Laser)

• Για πολύ ευαίσθητα ή ιστορικά μνημεία, χρησιμοποιείται καθαρισμός με Laser (Nd:YAG). Η ακτινοβολία εξαχνώνει επιλεκτικά τη μαύρη κρούστα της ρύπανσης χωρίς να αγγίζει ή να τραυματίζει το αρχικό υλικό του γλυπτού

Το γεγονός ότι ο ανδριάντας βρίσκεται σε εξωτερικό δημόσιο χώρο (π.χ. πλατεία, πεζόδρομο, δημοτικό πάρκο) μετακινεί το τελικό κόστος προς το ανώτερο όριο της εκτίμησης, δηλαδή μεταξύ 15.000€ και 22.000€.

Το κόστος καθαρισμού ενός μαρμάρινου αγάλματος με τεχνολογία laser στην Ευρώπη κυμαίνεται γενικά μεταξύ 50€ και 140€ ανά ώρα εργασίας, αλλά η τελική τιμή σπάνια υπολογίζεται μόνο με την ώρα, καθώς καθορίζεται από τη συνολική μελέτη συντήρησης του έργου.

Η εργασία σε ανοιχτό δημόσιο χώρο αυξάνει σημαντικά τα έξοδα της εταιρείας συντήρησης λόγω των αυστηρών διεθνών κανονισμών ασφαλείας για τη χρήση Laser Κλάσης 4 (Class 4 Lasers) και των αναγκαίων υποδομών.

Γιατί αυξάνεται το κόστος σε δημόσιο χώρο;

• Ειδική περίφραξη ασφαλείας (Laser-safe enclosure): Οι παλμοί του laser προκαλούν αντανακλάσεις στο μάρμαρο. Αυτές οι αντανακλάσεις είναι επικίνδυνες για τα μάτια των περαστικών. Η σκαλωσιά πρέπει να ντυθεί πλήρως με ειδικά αδιαφανή, αντι-ανακλαστικά πετάσματα, δημιουργώντας ένα κλειστό «κουτί» γύρω από το άγαλμα.
• Παροχή ισχύος και γεννήτριες: Τα συστήματα laser συντήρησης απαιτούν σταθερή και υψηλή ηλεκτρική ισχύ. Αν δεν υπάρχει άμεση και ασφαλής σύνδεση με το δίκτυο του Δήμου, απαιτείται η ενοικίαση αθόρυβης γεννήτριας ρεύματος.
• Φύλαξη εργοταξίου: Ο εξοπλισμός laser είναι εξαιρετικά ακριβός (συχνά ξεπερνά τις 60.000€ – 80.000€ ως αγορά). Η ύπαρξη σκαλωσιάς σε δημόσιο χώρο απαιτεί είτε 24ωρη φύλαξη (security) είτε καθημερινή αποσυναρμολόγηση και μεταφορά του εξοπλισμού σε ασφαλές μέρος, κάτι που αυξάνει τα εργατικά χέρια.
• Άδειες και διακοπή κυκλοφορίας: Απαιτούνται γραφειοκρατικές διαδικασίες, εγκρίσεις από την τοπική αρχαιολογική υπηρεσία/δήμο και ενδεχομένως ειδική σήμανση αν επηρεάζεται η κίνηση πεζών ή οχημάτων.

Να πούμε αλήθειες, να θέσουμε ερωτήματα.

1. Με βάση τα επιστημονικά δεδομένα η παρέμβαση  που έγινε, ακόμα και από πιστοποιημένο συνεργείο καθαρισμού, δεν συνάδει με τα πρωτόκολλα που υπάρχουν για έργα τέχνης, μνημεία που βρίσκονται σε δημόσιους χώρους.
2. Σε ποιες περιπτώσεις στην Ελλάδα χρησιμοποιήθηκαν τα πρωτόκολλα που η επιστήμη συντήρησης έργων επιβάλλει;
3. Η υπηρεσία αρχαιολογίας πανελλαδικά και στο νησί μας έχει εφαρμόσει τέτοια πρωτόκολλα καθαρισμού και συντήρησης;
4. Υπάρχουν προηγούμενες μελέτες;
5. Ποια τα κόστη για μνημεία ανάλογα του Σούλεμπουργκ που έχουν τύχει επιστημονικού καθαρισμού και συντήρησης στην Ελλάδα;
6. Πότε στην Κέρκυρα έγιναν καθαρισμοί μνημείων με βάση πρωτόκολλα και διεθνείς προδιαγραφές; Ποτέ. Κάνω λάθος;
7. Καθαρισμός σαν τον τελευταίο πληροφορήθηκα ότι είχε γίνει και παλαιότερα με έγκριση της αρχαιολογικής υπηρεσίας. Είναι έτσι ή όχι;
8. Μπορεί ο δήμος να αναλάβει το κόστος τακτικού καθαρισμού και συντήρησης όλων των μνημείων και έργων τέχνης που βρίσκονται σε δημόσιους χώρους με επιστημονικό τρόπο; Προφανώς όχι.
9. Ποιες οι συνέπειες από τον μακροχρόνιο μη καθαρισμό;
10. Το υπουργείο Πολιτισμού οφείλει να έχει προγράμματα για συντήρηση μνημείων εξαιρετικής καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας όπως για παράδειγμα ο ανδριάντας του Σούλεμπουργκ.