Στα 16 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, το ακριβότερο τιμολόγιο δημοτικών τελών στη χώρα που επιβλήθηκε στην Κέρκυρα για να καλυφθεί το θηριώδες κόστος μεταφοράς των σκουπιδιών της, αποκαλύπτει ανάγλυφα το εθνικό αδιέξοδο στη διαχείριση απορριμμάτων, με την Ελλάδα να διολισθαίνει σε επιδόσεις χαμηλότερες ακόμα και από χώρες της Βόρειας Αφρικής.
Η εικόνα των χιλιάδων τόνων συσσωρευμένων απορριμμάτων που τραυμάτισαν σοβαρά την εικόνα του τουρισμού στα Ιόνια Νησιά και έγιναν πρωτοσέλιδα στα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης τα προηγούμενα χρόνια, έχει δώσει πλέον τη θέση της σε έναν βαρύ οικονομικό λογαριασμό.
Κατά τη διάρκεια της 18ης Πανελλήνιας Συνόδου των Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ) που πραγματοποιήθηκε στην Κέρκυρα, οι εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης περιέγραψαν με μελανά χρώματα την καθημερινότητα της διαχείρισης. Ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων, Γιάννης Τρεπεκλής, υπενθύμισε τα σοβαρά προβλήματα στη Ζάκυνθο και την Κέρκυρα, αποδίδοντάς τα στις συνεχείς αλλαγές σχεδιασμού και στα αιτήματα προς την κεντρική εξουσία.
Δυσβάσταχτο κόστος, πλήρης αποτυχία
Σήμερα, η μεταφορά των απορριμμάτων της Κέρκυρας στην Ήπειρο, την Κοζάνη και την Πάλαιρο κοστίζει ετησίως 17 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για ένα δυσβάσταχτο κόστος που μετακυλίεται απευθείας στις πλάτες των πολιτών, οι οποίοι καλούνται πλέον να πληρώσουν την ιστορική απραξία και τα λάθη των προηγούμενων ετών.
Ο Δήμαρχος Κεντρικής Κέρκυρας, Στέφανος Πουλημένος, εξειδίκευσε την οικονομική αυτή αιμορραγία, επισημαίνοντας ότι ο δικός του δήμος καταβάλλει τουλάχιστον 10 εκατομμύρια ευρώ ετησίως για τη μεταφορά αυτή. Αν και ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι η μεταφορά θα διαρκούσε το πολύ δύο με τρία χρόνια από το 2020, η Κέρκυρα συμπληρώνει ήδη έξι χρόνια σε αυτό το καθεστώς, ενώ θα απαιτηθούν τουλάχιστον άλλα δύο με τρία χρόνια μέχρι να λειτουργήσει το νέο εργοστάσιο. Για να ανταπεξέλθει, ο δήμος αναγκάστηκε να επιβάλει τα υψηλότερα δημοτικά τέλη στην Ελλάδα, με 16 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για τους επαγγελματικούς χώρους και 3 ευρώ για τις κατοικίες.
Η μαύρη τρύπα των εσόδων
Ακόμη και με αυτά τα εξοντωτικά τιμολόγια, τα οικονομικά του δήμου παραμένουν μετέωρα. Η αιτία εντοπίζεται σε ένα παρωχημένο νομοθετικό πλαίσιο που χρονολογείται από το 1975 και εμποδίζει την εφαρμογή της αρχής «πληρώνω όσο απορρίπτω». Ο Στέφανος Πουλημένος ανέφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος στην παλιά πόλη της Κέρκυρας. Ένα κατάστημα με εσωτερικό στεγασμένο χώρο 20 έως 30 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο αναπτύσσει τραπεζοκαθίσματα σε εξωτερικό χώρο 200 τετραγωνικών μέτρων, καταβάλλει τέλη μόνο για τα τετραγωνικά του εσωτερικού χώρου. Η νομοθεσία αγνοεί πλήρως τον εξωτερικό χώρο, παρά το γεγονός ότι εκεί παράγεται ο κύριος όγκος των απορριμμάτων κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου.
Η κρίση της Κέρκυρας αποτελεί το πιο ορατό σύμπτωμα μιας γενικευμένης εθνικής αποτυχίας στον τομέα της ανακύκλωσης και της εκτροπής από την ταφή. Ο Πρόεδρος του Δικτύου ΦοΔΣΑ και Δήμαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σημανδηράκης, παρουσίασε απογοητευτικά στοιχεία για την πορεία της χώρας προς τους στόχους του 2030. Η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να αυξήσει το ποσοστό ανακύκλωσης από το 19% στο 60% και να μειώσει το ποσοστό ταφής από το 80% στο 10%. Ωστόσο, η πραγματικότητα της καθημερινής διαχείρισης κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση, χωρίς οι δήμοι να έχουν λάβει ουσιαστική ενίσχυση για τη δημιουργία διακριτών ρευμάτων διαλογής, υποδομών και προγραμμάτων πρόληψης.
Η σύγκριση με τη… Βόρεια Αφρική
Η στατιστική αποτύπωση της ελληνικής προσπάθειας δείχνει σαφή οπισθοδρόμηση. Ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανακύκλωσης αστικών αποβλήτων βρίσκεται στο 48%, με μέση παραγωγή 517 κιλών ανά κάτοικο, η Ελλάδα καταγράφει ελεύθερη πτώση. Το 2019, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ εμφάνιζαν τη χώρα με ποσοστό ανακύκλωσης 21%. Τα επίσημα δεδομένα του 2023 δείχνουν ότι το ποσοστό αυτό υποχώρησε στο 17,4%. Παράλληλα, στην ανακύκλωση συσκευασιών καταγράφηκε εντυπωσιακή μείωση της τάξης του -26,1%, γεγονός που επιβεβαιώνει την κατάρρευση των υφιστάμενων συστημάτων διαλογής.
Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε πρωτοφανείς συγκρίσεις. Ο Δήμαρχος Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Γρηγόρης Κωνσταντέλλος, τόνισε ότι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον πίσω σε επίπεδο ποσοστού εκτροπής από την ταφή σε σύγκριση με χώρες της Βόρειας Αφρικής, όπως η Αίγυπτος, το Μαρόκο και η Τυνησία. Η διαπίστωση αυτή, η οποία βασίζεται στα μετρήσιμα αποτελέσματα που έχουν αποσταλεί στους αρμόδιους κυβερνητικούς φορείς, καταδεικνύει ότι μια ευρωπαϊκή χώρα με πρόσβαση σε κοινοτικούς πόρους και σύγχρονους μηχανισμούς παρακολούθησης παρουσιάζει χειρότερες επιδόσεις από αναπτυσσόμενες οικονομίες της αφρικανικής ηπείρου.
Απώλεια 300 εκατομμυρίων ευρώ
Η αδυναμία έγκαιρης υλοποίησης των απαραίτητων υποδομών έχει και άμεσο οικονομικό αντίκτυπο στους διαθέσιμους κοινοτικούς πόρους. Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Σημανδηράκη, περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ έχουν ήδη χαθεί από το προηγούμενο ταμειακό πρόγραμμα και μεταφέρθηκαν στο νέο, δεσμεύοντας πολύτιμα κονδύλια που θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν νέες παρεμβάσεις. Ο επόμενος μεγάλος οικονομικός πόρος, το τέλος ταφής, παραμένει μετέωρος και υπό διαρκή αμφισβήτηση, δημιουργώντας ένα θολό και επικίνδυνο πλαίσιο για τη βιωσιμότητα των δήμων.
Σφοδρές αντιδράσεις για το προσωπικό
Οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης εστιάζουν επίσης στην έλλειψη τεχνικής υποστήριξης προς τους ΦοΔΣΑ, οι οποίοι καλούνται να τρέξουν μεγάλα επενδυτικά προγράμματα χωρίς το απαραίτητο προσωπικό. Αν και η συμφωνία του ΠΕΚΑ προέβλεπε τη διάθεση του 4% των πόρων για τεχνική βοήθεια, η οποία θα επέτρεπε στους φορείς να προσλάβουν μηχανικούς και εξειδικευμένο προσωπικό εδώ και δυόμισι χρόνια, προτιμήθηκε μια διαφορετική διαδικασία. Το Υπουργείο δέσμευσε 60 εκατομμύρια ευρώ προκειμένου η ΜΟΔ να προσλάβει προσωπικό και να το παραχωρήσει στους ΦοΔΣΑ για τρία χρόνια. Η επιλογή αυτή προκαλεί έντονες αντιδράσεις, με τους δημάρχους να αμφισβητούν τη σκοπιμότητα της μεσολάβησης της ΜΟΔ και το υπέρογκο κόστος της συγκεκριμένης διαδικασίας.
Η γραφειοκρατία και το μοντέλο των ΣΔΙΤ
Η γραφειοκρατία παραμένει ο βασικός παράγοντας που καθυστερεί την ωρίμανση των έργων. Ο Γιάννης Τρεπεκλής υπογράμμισε ότι οι διαδικασίες συχνά στραγγαλίζουν τον θεσμό της αυτοδιοίκησης, καθώς οι κεντρικές κυβερνήσεις δείχνουν να μην εμπιστεύονται τους τοπικούς φορείς. Την ίδια στιγμή, οι προκηρύξεις για τις μονάδες επεξεργασίας μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) προχωρούν χωρίς ξεκάθαρο πλαίσιο χρηματοδότησης, με τα ποσοστά κάλυψης από το ταμείο του ΠΕΚΑ να κυμαίνονται από 20% έως 60%, αυξάνοντας την αβεβαιότητα για το τελικό κόστος που θα κληθούν να καταβάλουν οι πολίτες μέσω των ανταποδοτικών τελών.
Η ανησυχία για το μέλλον είναι κοινή μεταξύ των στελεχών της αυτοδιοίκησης. Ο Γρηγόρης Κωνσταντέλλος προειδοποίησε ότι αν συνεχιστεί η ίδια στρατηγική, η οποία βασίζεται σε υψηλούς στόχους με σφιχτά χρονοδιαγράμματα χωρίς τις απαραίτητες υποδομές, τα εξοντωτικά δημοτικά τέλη που επιβλήθηκαν στην Κέρκυρα θα αποτελέσουν σύντομα την πραγματικότητα για το σύνολο των δήμων της χώρας. Η έλλειψη ουσιαστικής διαλογής στην πηγή και η καθυστέρηση των έργων δημιουργούν τις συνθήκες για μια γενικευμένη οικονομική επιβάρυνση των πολιτών, την ώρα που η χώρα κινδυνεύει να βρεθεί αντιμέτωπη με βαριά ευρωπαϊκά πρόστιμα για τη μη συμμόρφωσή της με τις κοινοτικές οδηγίες.
ΠΗΓΗ: ΕΝΤΥΠΗ CORFUPRESS.COM
