Η πλήρης απομάκρυνση των συσσωρευμένων δεμάτων απορριμμάτων από το πολύπαθο Τεμπλόνι της Κέρκυρας μέσα στους επόμενους μήνες και η οριστική αποκατάσταση του εκεί ΧΥΤΑ, σηματοδοτούν την εκκίνηση του νέου οδικού χάρτη για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων στα Ιόνια Νησιά, ο οποίος παρουσιάστηκε κατά τη 18η Πανελλήνια Σύνοδο των ΦοΔΣΑ στην Κέρκυρα, φέρνοντας στο προσκήνιο συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα αλλά και σοβαρές προειδοποιήσεις για το μέλλον.
Η ανάκτηση της εμπιστοσύνης των πολιτών και η εξάλειψη των εικόνων που εξέθεσαν τουριστικά τα νησιά του Ιονίου αποτελούν τον κεντρικό στόχο του Περιφερειακού ΦοΔΣΑ Ιονίων Νήσων, ο οποίος συστάθηκε το 2020 και ενεργοποιήθηκε το 2021 ως διβάθμιος φορέας συνεργασίας.
Η αναλυτική παρουσίαση του οδικού χάρτη
Κατά τη διάρκεια των εργασιών της Συνόδου, ο Διευθυντής του ΦοΔΣΑ, Θοδωρής Κάρδαρης, παρουσίασε αναλυτικά τα βήματα για τη μετάβαση από την εποχή της «παραγωγής δεμάτων» και της προσωρινής αποθήκευσης, στην εποχή των σύγχρονων Μονάδων Ανάκτησης και Ανακύκλωσης (ΜΑΑ). Η αρχή γίνεται από την Κέρκυρα, όπου η υπογραφή της σύμβασης του έργου τον Δεκέμβριο του 2025 ανοίγει τον δρόμο για την ολιστική αντιμετώπιση του προβλήματος. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, πέρα από την εκκαθάριση του Τεμπλονίου, δρομολογείται η αποκατάσταση των εγκαταστάσεων στη Λευκίμμη που δεν λειτούργησαν ποτέ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, καθώς και η κατασκευή νέου κυττάρου υγειονομικής ταφής υπολείμματος.
Η Κέρκυρα το στοίχημα
Η Κέρκυρα, με ετήσια παραγωγή 75.000 τόνων απορριμμάτων, αποτελεί το πιο σύνθετο στοίχημα του σχεδιασμού. Η πρόταση για τη χρηματοδότηση της μετατροπής της μονάδας σε Μονάδα Ανάκτησης Ανακύκλωσης (ΜΑΑ) μέσω του νέου ΕΣΠΑ προγραμματίζεται να υποβληθεί τον προσεχή Σεπτέμβριο. Ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων, Γιάννης Τρεπεκλής, επισήμανε ότι η συνεργασία μεταξύ των δύο βαθμών αυτοδιοίκησης επέτρεψε την εξασφάλιση των απαραίτητων χρηματοδοτήσεων, αφήνοντας πίσω τις παλαιότερες αντιπαραθέσεις που κρατούσαν τα έργα καθηλωμένα.
Οι ημερομηνίες-κλειδιά για τα υπόλοιπα νησιά
Ο οδικός χάρτης του ΦοΔΣΑ περιλαμβάνει συγκεκριμένες ημερομηνίες υποβολής προτάσεων για όλα τα νησιά της περιφέρειας, με στόχο την άμεση απορρόφηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων:
• Στην Κεφαλονιά, όπου η υφιστάμενη Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ) έχει ήδη ολοκληρωθεί και λειτουργεί, η πρόταση για τη μετατροπή της σε ΜΑΑ είναι η πλέον ώριμη. Όπως ανακοινώθηκε στη Σύνοδο, ο φάκελος του έργου υποβάλλεται άμεσα, εντός των επόμενων εικοσιτετραώρων, προκειμένου η Κεφαλονιά να αποτελέσει την πρώτη περιοχή με πλήρως εναρμονισμένη μονάδα νέας γενιάς.
• Στη Ζάκυνθο, η κατάθεση της αντίστοιχης πρότασης έχει προγραμματιστεί για τις 13 και 14 Ιουλίου, αμέσως μετά την προγραμματισμένη συνάντηση εργασίας στην Αθήνα. Στο νησί έχει ήδη κατασκευαστεί και λειτουργεί νέος χώρος υγειονομικής ταφής, ο οποίος επέτρεψε τη μεταφορά και διαχείριση των χιλιάδων δεμάτων που είχαν συσσωρευτεί στο οικόπεδο της ΧΥΣΟΕΔ, εκεί όπου πλέον θεμελιώνεται η νέα μονάδα. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη έργο ύψους 6,5 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενο από τους πόρους του τέλους ταφής των δήμων, για την πλήρη αποκατάσταση του παλιού, κορεσμένου ΧΥΤΑ, για τον οποίο η Ελλάδα εξακολουθεί να καταβάλλει βαριά πρόστιμα μετά την καταδίκη της από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.
• Στη Λευκάδα, το έργο της Ολοκληρωμένης Εγκατάστασης Διαχείρισης Αποβλήτων (ΟΕΔΑ) ήταν συμβασιοποιημένο, αλλά παρέμενε μπλοκαρισμένο λόγω μη εξασφάλισης του απαιτούμενου οικοπέδου. Μετά την επίλυση του ιδιοκτησιακού ζητήματος, ο σχεδιασμός της μονάδας τροποποιήθηκε και η πρόταση χρηματοδότησης αναμένεται να υποβληθεί στο ΕΣΠΑ το δίμηνο Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου.
Η απειλή του δευτερογενούς καυσίμου
Πίσω από την αισιοδοξία για την εξέλιξη των κατασκευαστικών προγραμμάτων, ο Διευθυντής του ΦοΔΣΑ Ιονίων Νήσων ανέδειξε μια σοβαρή τεχνική και οικονομική απειλή που ενδέχεται να ακυρώσει την προσπάθεια των επόμενων ετών. Όταν οι νέες Μονάδες Ανάκτησης Ανακύκλωσης τεθούν σε πλήρη λειτουργία —ορίζοντας που προσδιορίζεται σε περίπου δύο χρόνια από σήμερα— θα παράγουν, βάσει του σχεδιασμού τους, δευτερογενές καύσιμο (RDF).
Η προειδοποίηση του Θοδωρή Κάρδαρη προς τα στελέχη των Υπουργείων και της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΕΥ) ήταν σαφής: εάν η χώρα δεν έχει μεριμνήσει μέχρι τότε για τη δημιουργία των απαραίτητων υποδομών ενεργειακής αξιοποίησης που θα απορροφούν αυτό το υλικό, οι ΦοΔΣΑ θα βρεθούν σε αδιέξοδο. Χωρίς διέξοδο διάθεσης, το δευτερογενές καύσιμο θα πρέπει να αποθηκευτεί προσωρινά, γεγονός που θα οδηγήσει στη δημιουργία νέων, τεράστιων όγκων δεμάτων στα νησιά. Μια τέτοια εξέλιξη θα μετακυλίσει εκ νέου το κόστος διαχείρισης στην τοπική αυτοδιοίκηση και τους πολίτες, επαναφέροντας την κρίση στο σημείο μηδέν.
Η εξίσωση της νησιωτικότητας και της εποχικότητας
Η υλοποίηση του ολιστικού σχεδίου διαχείρισης στα Ιόνια Νησιά καλείται να ξεπεράσει τις αντικειμενικές δυσκολίες που επιβάλλει η γεωγραφική ασυνέχεια και η τουριστική φύση της περιφέρειας. Η παραγωγή των απορριμμάτων παρουσιάζει ακραίες διακυμάνσεις, καθώς κατά τους θερινούς μήνες ο πληθυσμός των νησιών —και κατά συνέπεια ο όγκος των παραγόμενων αποβλήτων— τριπλασιάζεται ή και τετραπλασιάζεται σε σχέση με την περίοδο του χειμώνα.
Αυτή η έντονη εποχικότητα απαιτεί ευέλικτες υποδομές και αυξημένο στελεχιακό δυναμικό, το οποίο ωστόσο σπανίζει στις νησιωτικές περιοχές λόγω του ανταγωνισμού με τον τουριστικό τομέα. Το επενδυτικό σχέδιο του ΦοΔΣΑ, το οποίο περιλαμβάνει τη δημιουργία Πράσινων Σημείων, Κέντρων Διαλογής και Μονάδων Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (ΜΕΒΑ) σε κάθε νησί, επιχειρεί να απαντήσει σε αυτές τις ιδιαιτερότητες.
Η αυτοδιοίκηση της περιοχής ξεκαθαρίζει ότι η χρηματοδότηση αυτών των υποδομών πρέπει να εξασφαλιστεί άμεσα, ανεξάρτητα από το ποιο χρηματοδοτικό εργαλείο θα επιλεγεί, καθώς τα περιθώρια χρόνου έχουν εξαντληθεί. Η επιτυχία του οδικού χάρτη των Ιονίων Νήσων δεν κρίνεται πλέον στις μελέτες, αλλά στην ταχύτητα υλοποίησης των έργων στο πεδίο και στην ετοιμότητα του κρατικού μηχανισμού να υποδεχθεί τα προϊόντα της επεξεργασίας.
ΠΗΓΗ: ΕΝΤΥΠΗ CORFUPRESS.COM
