Η ομιλία του Δημάρχου Στέφανου Πουλημένου για την 162η επέτειο της Ένωσης της Επτανήσου με την Ελλάδα
Η ΟΜΙΛΙΑ
Εξοχότατε Κύριε Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας,
Αξιότιμε κ. Υπουργέ της Εθνικής Άμυνας,
Σεβασμιότατε,
Εκπρόσωποι των Αρχών,
Αγαπητοί προσκεκλημένοι,
Φίλες και φίλοι,
Υπάρχουν στιγμές που δεν ανήκουν μόνο στον χρόνο.
Στέκονται λίγο πιο πίσω, παρατηρούν και περιμένουν να τις κατανοήσουμε…
Η σημερινή ημέρα είναι μια τέτοια στιγμή.
Δεν μας καλεί απλώς να θυμηθούμε.
Μας καλεί να σταθούμε απέναντί της με επίγνωση.
Γιατί η Κέρκυρα δεν είναι ένας τόπος που αφηγείται την ιστορία του.
Είναι ένας τόπος που την διατηρεί ζωντανή.
Από αρχαιοτάτων χρόνων, αυτό το νησί δημιούργησε την ταυτότητά του.
Στάθηκε στο πέρασμα λαών, αυτοκρατοριών και πολιτισμών, χωρίς ποτέ να παραδώσει τον πυρήνα της ψυχής του.
Από την Κέρκυρα των Φαιάκων και της Οδύσσειας, την αρχαϊκή και κλασική περίοδο, τη ρωμαϊκή περίοδο μέχρι τη βυζαντινή της συνέχεια, από τις πολιορκίες και τις ενετικές επάλξεις έως τη νεότερη ιστορία της, το νησί αυτό έμαθε να αντιστέκεται, χωρίς κραυγές και να επιμένει χωρίς θόρυβο.
Εδώ η Ιστορία δεν είναι κεφάλαιο βιβλίου.
Είναι παρούσα.
Στέκεται στις πέτρες των φρουρίων, περπατά στα καντούνια, σιωπά στις καμάρες της παλιάς πόλης, επιμένει στον ήχο των φιλαρμονικών, στο βλέμμα των ανθρώπων, στην αίσθηση πως αυτός ο τόπος θυμάται ακόμη.
Η Κέρκυρα δεν υπήρξε ποτέ, απλά ένα νησί…
Υπήρξε σύνορο πολιτισμού.
Φρουρός του Ελληνισμού στη Δύση.
Σημείο όπου η ελληνική συνείδηση δεν επιβίωσε απλώς, αλλά διαμόρφωσε χαρακτήρα.
Σήμερα τιμούμε τη 162η επέτειο της Ένωσης της Επτανήσου με την Ελλάδα.
Μια ημέρα εθνικής μνήμης, βαθιάς συγκίνησης και σιωπηλής ευθύνης.
Σαν σήμερα, το 1864, η ελληνική σημαία υψώθηκε στα φρούρια των Ιονίων Νήσων και ο άνεμος του Ιονίου τη συνόδευσε σαν να γνώριζε κι εκείνος πως δεν ανέμιζε απλά ένα σύμβολο, αλλά τη δικαίωση μιας μακράς ιστορικής αναμονής.
Έξι αιώνες ξένης κυριαρχίας έκλεισαν τότε τον κύκλο τους.
Οι Επτανήσιοι δεν έγιναν Έλληνες εκείνη την ημέρα. Ήταν ήδη!
Εκείνη την ημέρα, η Ιστορία αναγνώρισε αυτό που η ψυχή γνώριζε από πάντα.
Η Ένωση δεν ήταν παραχώρηση.
Δεν ήταν διπλωματική χειρονομία.
Δεν ήταν πράξη ευγένειας των ισχυρών.
Ήταν κατάκτηση!
Ήταν η επιμονή ενός Λαού που δεν συνήθισε ποτέ την εξάρτηση. Που άλλαζε κυρίαρχους αλλά όχι συνείδηση. Που έμαθε να επιβιώνει χωρίς να παραδίδεται.
Οι Ριζοσπάστες της Επτανήσου δεν διαπραγματεύτηκαν την ελευθερία. Την διεκδίκησαν ως φυσικό δικαίωμα.
Το σύνθημα «Ένωσις και μόνον Ένωσις» δεν ήταν πολιτική φράση. Ήταν η ίδια η ανάσα μιας εποχής.
Η Κέρκυρα, η Κεφαλονιά, η Ζάκυνθος, η Λευκάδα, η Ιθάκη, οι Παξοί, τα Κύθηρα, τα μικρότερα νησιά μας, συνδέονται με κοινή ιστορική μοίρα.
Νησιά που στάθηκαν στο σταυροδρόμι αυτοκρατοριών και πολιτισμών. Που γνώρισαν Ενετούς, Γάλλους, Ρώσους, Άγγλους, αλλά δεν λησμόνησαν ποτέ τη γλώσσα τους, την πίστη τους, την αίσθηση του ανήκειν.
Για έξι αιώνες άλλαζαν οι σημαίες.
Όχι όμως η ψυχή του τόπου.
Τα Επτάνησα υπήρξαν το παράθυρο του Ελληνισμού προς τη Δύση. Εδώ οι ιδέες του Διαφωτισμού συνάντησαν τη βαθιά ελληνική μνήμη.
Εδώ η Ευρώπη δεν ήταν γεωγραφία, αλλά πνευματικός διάλογος.
Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ ιδρύθηκε η Ιόνιος Ακαδημία, το πρώτο πανεπιστήμιο του ελλαδικού χώρου. Εδώ λειτούργησε το πρώτο λυρικό Θέατρο.
Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ άνθισαν η ποίηση, η μουσική, το θέατρο, η συνταγματική σκέψη, η πολιτική παιδεία. Ότι εδώ για πρώτη φορά στον ελλαδικό χώρο, τυπώθηκε στην Τυπογραφία του Γένους, στα 1798, ο Θούριος του Ρήγα Φεραίου.
Η Κέρκυρα υπήρξε πρωτεύουσα του ελληνικού πνεύματος, πριν ακόμη υπάρξει η Ελλάδα ως κράτος.
Και όταν ήρθε η ώρα της Ένωσης, τα Επτάνησα δεν πρόσφεραν μόνο γη στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Πρόσφεραν ήθος. Πρόσφεραν αισθητική. Προσέφεραν τέχνη και δημιουργία. Πρόσφεραν δημοκρατική συνείδηση.
Πριν και μετά την Ένωση, μορφές όπως ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο Ιωσήφ Μομφεράτος, ο Γεώργιος Τυπάλδος, ο Μαβίλης, ο Θεοτόκης και τόσοι άλλοι, τιμούν την ιστορία και οικοδομούν το μελλοντικό μας καθήκον προς αυτήν.
Ο Καποδίστριας ιδιαίτερα, δεν υπήρξε μόνο ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας. Υπήρξε η απόδειξη πως η πολιτική μπορεί να είναι μορφή ηθικής ευθύνης. Πως η εξουσία μπορεί να είναι θυσία και όχι προνόμιο.
Σε μια εποχή όπου ο δημόσιος βίος συχνά κουράζεται από τον θόρυβο, η σιωπηλή αυστηρότητα του παραδείγματός του, γίνεται ακόμη πιο επίκαιρη.
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, αγαπητοί φίλοι,
Κάθε επέτειος έχει αξία μόνο όταν υπερβαίνει την τελετουργία.
Δεν τιμούμε την Ιστορία μόνο με λόγια.
Την τιμούμε όταν την αφήνoυμε να μας κρίνει.
Η Ιστορία δεν είναι μουσείο.
Είναι καθρέφτης.
Και ο φετινός εορτασμός μάς βρίσκει μπροστά σε έναν κόσμο, που μοιάζει να αναζητά ξανά τις πιο στοιχειώδεις βεβαιότητές του.
Ο πόλεμος επέστρεψε στην Ευρώπη.
Η Μεσόγειος παραμένει εύφλεκτη.
Οι ισορροπίες μετακινούνται με ανησυχητική ταχύτητα.
Η παγκοσμιοποίηση, που κάποτε παρουσιάστηκε ως υπόσχεση κοινής ευημερίας, μοιάζει σήμερα να γεννά περισσότερο φόβο παρά βεβαιότητα.
Οι κοινωνίες κουράζονται.
Οι άνθρωποι δυσπιστούν.
Η δημοκρατία δοκιμάζεται όχι μόνο από τους εχθρούς της, αλλά και από την κόπωση των ίδιων των πολιτών της.
Ζούμε σε μια εποχή όπου η πληροφορία περισσεύει, αλλά η αλήθεια δυσκολεύεται να ακουστεί.
Και μέσα σε αυτή τη διεθνή αναταραχή, η ελληνική κοινωνία σηκώνει το δικό της αθόρυβο βάρος.
Η ακρίβεια πιέζει την καθημερινότητα.
Η στέγη γίνεται δύσκολη υπόθεση.
Η ανασφάλεια εισβάλλει στις πιο απλές ανθρώπινες βεβαιότητες.
Οι νέοι συχνά σχεδιάζουν τη ζωή τους, ακόμη κι εδώ, με όρους αναχώρησης.
Οι οικογένειες λογαριάζουν ξανά τα αυτονόητα.
Οι ηλικιωμένοι αναζητούν όχι μόνο οικονομική στήριξη, αλλά την αίσθηση ότι δεν περισσεύουν.
Υπάρχει μια σιωπηλή κόπωση στην κοινωνία.
Όχι μόνο οικονομική, αλλά και ηθική, υπαρξιακή.
Ο πολίτης δεν ζητά θαύματα.
Ζητά έναν δημόσιο βίο που να θυμάται πως η αξιοπρέπεια δεν είναι προνόμιο, αλλά δικαίωμα.
Και εδώ ακριβώς η μνήμη της Ένωσης αποκτά σύγχρονο περιεχόμενο.
Γιατί μας θυμίζει πως τα πολύτιμα και ουσιαστικά δεν χαρίζονται!
Ούτε η ελευθερία.
Ούτε η δημοκρατία.
Ούτε η κοινωνική συνοχή.
Ούτε η εμπιστοσύνη.
Αλλά κατακτώνται καθημερινά, με επιμονή. Με αίσθηση κοινής Ευθύνης.
Η Αυτοδιοίκηση γνωρίζει αυτήν την αλήθεια καλύτερα απ’ όλους.
Γιατί ο Δήμος είναι το πρώτο σημείο όπου φτάνει η αγωνία του πολίτη. Εκεί όπου η θεωρία συναντά την πραγματικότητα.
Είναι η καθημερινότητα.
Το νερό που πρέπει να είναι σε επάρκεια.
Η πόλη που πρέπει να αναπνεύσει.
Ο πολιτισμός που πρέπει να προστατευθεί, όχι ως τουριστικό προϊόν, αλλά ως μνήμη και ταυτότητα.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Κέρκυρα καλείται να διαχειριστεί και τις σύγχρονες προκλήσεις της.
Ο τουρισμός αποτελεί δύναμη, αλλά και ευθύνη.
Η φέρουσα ικανότητα του τόπου δοκιμάζεται.
Οι υποδομές πιέζονται.
Η καθημερινότητα των κατοίκων γίνεται πιο απαιτητική.
Το ζητούμενο δεν είναι να περιοριστεί η ανάπτυξη.
Είναι να αποκτήσει μέτρο.
Να παραμείνει ο τόπος ζωντανός.
Να μη μετατραπεί σε εικόνα χωρίς περιεχόμενο.
Γιατί η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι να προσελκύεις ανθρώπους.
Είναι να διατηρείς τον λόγο για τον οποίο έρχονται.
Η Κέρκυρα αποτελεί παγκόσμιο προορισμό, γιατί είναι τόπος ευλογημένος.
Αλλά όταν μετατρέπεται μόνο σε προορισμό και παύει να αντιμετωπίζεται ως ζωντανός τόπος, κινδυνεύει.
Οι υποδομές πιέζονται ασφυκτικά.
Το οδικό δίκτυο, η ύδρευση, η καθαριότητα, η διαχείριση απορριμμάτων, η καθημερινότητα των κατοίκων δοκιμάζονται πέρα από τα όριά τους.
Ο Δήμος καλείται να διαχειριστεί το βάρος μιας τεράστιας επισκεψιμότητας, ενώ τα βασικά έσοδα που γεννά αυτή η οικονομική δραστηριότητα απορροφώνται κυρίως στην κεντρική διοίκηση.
Και αυτό το βάρος δεν δύναται ο τόπος να το σηκώνει μένοντας χωρίς τα ανάλογα εργαλεία.
Δεν μπορεί η τοπική κοινωνία να πληρώνει το κόστος της επιτυχίας της, χωρίς δίκαιη ανταπόδοση.
Η βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη δεν είναι σύνθημα.
Είναι ζήτημα δικαιοσύνης.
Η Κέρκυρα δεν ζητά ιδιαίτερη μεταχείριση.
Ζητά αναλογικότητα.
Ζητά θεσμική δικαιοσύνη.
Ζητά να μπορεί να προστατεύσει τον εαυτό της.
Να παραμείνει τόπος πολιτισμού και όχι απλώς προορισμός.
Να παραμείνει κοινότητα και όχι μόνο εικόνα.
Να μπορεί ο νέος άνθρωπος να ονειρεύεται εδώ και όχι αλλού.
Γιατί τελικά, η μεγαλύτερη πολιτική πράξη δεν είναι η διαχείριση των πραγμάτων. Είναι η υπεράσπιση της προοπτικής και μέσα από την αποτελεσματική διαχείριση…
.
Αγαπητοί προσκεκλημένοι,
Η Κέρκυρα θυμάται.
Η Κέρκυρα τιμά.
Η Κέρκυρα διδάσκεται.
Και μετατρέπει την ιστορική μνήμη σε υποχρέωση για το παρόν.
Δεν αρκεί να είμαστε υπερήφανοι για το χθες.
Οφείλουμε να είμαστε αντάξιοι του αύριο.
Να προστατεύσουμε τον πολιτισμό μας.
Να διαφυλάξουμε την κοινωνική συνοχή.
Να δώσουμε στους νέους λόγο να μείνουν και όχι αφορμή να φύγουν.
Γιατί η πατρίδα δεν είναι μόνον τόπος.
Είναι η αίσθηση ότι εδώ μπορείς να ελπίζεις.
Ότι εδώ μπορείς να ζήσεις με αξιοπρέπεια.
Ότι εδώ το μέλλον δεν είναι απειλή, αλλά υπόσχεση.
Και αυτό είναι το βαθύτερο νόημα της Ένωσης.
Όχι μόνο να ανήκεις.
Αλλά να πιστεύεις ότι αξίζει να μείνεις.
Η παρουσία σας σήμερα εδώ αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για την Κέρκυρα και για ολόκληρη την Επτάνησο.
Σε εποχές αβεβαιότητας, οι θεσμοί δεν είναι μόνο συνταγματικές διατάξεις.
Είναι η αίσθηση συνέχειας ενός έθνους.
Είναι η ήρεμη δύναμη που θυμίζει πως η Δημοκρατία δεν στηρίζεται μόνο στους νόμους, αλλά και στην εμπιστοσύνη.
Η παρουσία σας εδώ, ενισχύει ακριβώς αυτήν τη συμβολική ενότητα ανάμεσα στην ιστορική μνήμη, τη δημοκρατική συνέχεια και τη συλλογική μας ευθύνη.
Σας ευχαριστούμε θερμά!
- Κλείνω με μια απλή σκέψη:
Οι επέτειοι δεν υπάρχουν για να θυμόμαστε απλά τι έγινε.
Υπάρχουν για να αποφασίζουμε ποιοί θέλουμε να είμαστε.
Ας φανούμε λοιπόν, αντάξιοι εκείνων που δεν συμβιβάστηκαν.
Ας υπερασπιστούμε τον τόπο μας με την ίδια επιμονή.
Ας ενώσουμε την πρόοδο με τη δικαιοσύνη.
Την ανάπτυξη με τον άνθρωπο.
Την πολιτική με την ευθύνη.
Για μια Ελλάδα πιο ώριμη.
Για μια Δημοκρατία πιο ουσιαστική.
Για μια κοινωνία πιο ανθρώπινη.
Ζήτω η Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα.
Ζήτω η Κέρκυρα.
Εξοχότατε κ. Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας
Με πίστη και αφοσίωση στην ελευθερία, και την Δημοκρατία, πίνω στην υγεία σας!
Στην υγεία του Κερκυραϊκού και του Επτανησιακού Λαού.
Στην υγεία όλων των Ελλήνων, απανταχού της γης!
