«Έφυγε» από τη ζωή το περασμένο Σάββατο (18/04), σε ηλικία 98 ετών ο γνωστός ηθοποιός και θεατράνθρωπος Στέφανος Ληναίος. Ο Διονύσιος Μυτιληναίος, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, ήταν ηθοποιός, σκηνοθέτης, συγγραφέας, θεατρικός επιχειρηματίας, ενώ είχε πολιτική δράση.
Ο Στέφανος Ληναίος ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Έλλη φωτίου και μαζί απέκτησαν μία κόρη, τη Μαργαρίτα Μυτιληναίου, η οποία έχει διαγράψει τη δική της πορεία στο ραδιόφωνο και έναν γιο, τον Αλέξανδρο.
Tην είδηση του θανάτου του, γνωστοποίηση σήμερα η Μαργαρίτα Μυτιληναίου, με ανάρτησή της στο Facebook:
«Καλό σου ταξίδι, πατέρα.
Έφυγες πλήρης και πλήρης ημερών, χαμογελαστός και γεμάτος αγάπη. Μεγάλο πράγμα.
Όλη σου τη ζωή πάλεψες για αυτό που θεωρούσες έντιμο, δίκαιο και Δημοκρατικό.
Αγώνες, αγωνίες, εξορίες, οικονομικές καταστροφές, πολιτικές απογοητεύσεις- όλα τα αντιμετώπισες. Όλα τα ξεπέρασες.
Ο δρόμος που περπάτησες είχε πολλή μοναξιά αλλά και μεγάλες νίκες.
Θέατρο, ραδιόφωνο, κείμενα σε εφημερίδες, βιβλία, συνδικαλισμός. Σε όλα άφησες το ισχυρό σου αποτύπωμα.
Για καλό κατευόδιο σου χαρίζω τον ήλιο της Άνοιξης, την ευωδιά του λουλουδιού της νεραντζιάς, τη γεύση του παγωτού καϊμάκι και τη θέα του Μεσσηνιακού κόλπου που τόσο αγαπούσες. Α, και έναν ελληνικό καφέ σαν αυτόν που έπινες κάθε απόγευμα με την μαμά.
Αυτά, πατέρα.
Καλό δρόμο…»
Η αποτέφρωση του Στέφανου Ληναίου έγινε σε στενό οικογενειακό κύκλο το πρωί της Τετάρτης 22 Απριλίου στο Αποτεφρωτήριο Ριτσώνας.
Με ήθος, ταλέντο και αδιάκοπη παρουσία στο σανίδι, ο Στέφανος Ληναίος διαμόρφωσε από τα πρώτα του βήματα μια σταθερή και σημαντική καλλιτεχνική διαδρομή που ξεπέρασε τα 60 χρόνια, αναφέρει η Finos Film.
Ο Στέφανος Ληναίος, κατά κόσμον Διονύσιος Μυτιληναίος, γεννήθηκε στη Μεσσήνη στις 6 Αυγούστου 1928. Από νωρίς έδειξε την κλίση του προς την τέχνη και ιδιαίτερα προς το θέατρο, έναν χώρο που έμελλε να καθορίσει ολόκληρη τη ζωή και την πορεία του.
Μετακομίζοντας στην Αθήνα, ακολούθησε τον δρόμο της υποκριτικής, σπουδάζοντας στη Σχολή Θεάτρου του Μορφωτικού Συλλόγου «Αθήναιον», υπό τη διεύθυνση του Σωκράτη Καραντινού — ενός από τους σημαντικότερους δασκάλους της εποχής. Εκεί έθεσε τις βάσεις της καλλιτεχνικής του παιδείας, αποκτώντας τη θεατρική πειθαρχία και τη βαθιά κατανόηση του ρόλου που θα χαρακτήριζαν αργότερα την πορεία του.
Από τα πρώτα του κιόλας βήματα, διαφαινόταν η σοβαρότητα με την οποία αντιμετώπιζε την τέχνη της υποκριτικής, καθώς και η διάθεσή του να εξελιχθεί και να αφήσει το δικό του αποτύπωμα στο ελληνικό θέατρο.
Ως αναγνώριση της προσφοράς του, το Θέατρο Άλφα — που ίδρυσε και ανέδειξε μαζί με την Έλλη Φωτίου — μετονομάστηκε σε «Θέατρο Άλφα – Ληναίος – Φωτίου», τιμώντας τη συμβολή τους στη δημιουργία μιας από τις σημαντικότερες θεατρικές σκηνές της χώρας.
To θέατρο
Πραγματοποίησε το θεατρικό του ντεμπούτο στις αρχές της δεκαετίας του 1950, στη σκηνή του Θεάτρου Κοτοπούλη — ένα ξεκίνημα που προμήνυε μια μακρά και ουσιαστική διαδρομή στο ελληνικό θέατρο. Από εκεί ξεκίνησε και η πολυετής συνεργασία του με τον θίασο του Δημήτρη Μυράτ, συμμετέχοντας σε σημαντικές παραστάσεις όπως «Η δεύτερη γυναίκα» (στον ρόλο του Μορς), «Το βαλς των ταυρομάχων», «Μάκβεθ» (Μάλκομ), «Ο φαύλος κύκλος», «Η βασίλισσα και οι επαναστάτες», «Η λυσσασμένη γάτα», «Οθέλλος» (Κάσσιος), «Χωρίς γάντι» και «Σιμούν», όπου ανέλαβε και καθήκοντα βοηθού σκηνοθέτη.
Το 1958 υποδύθηκε, σε διπλή διανομή, τον καθηγητή Χίγγινς στην παράσταση «Ωραία μου κυρία» του Κώστα Μουσούρη, με την Αλίκη Βουγιουκλάκη στον ομώνυμο ρόλο. Τριάντα πέντε χρόνια αργότερα, επανήλθε στον ίδιο ρόλο, ξανά στο πλευρό της Βουγιουκλάκη, ενώ η συνεργασία τους κορυφώθηκε και ολοκληρώθηκε θεατρικά τη σεζόν 1994–1995 με το μιούζικαλ «Η μελωδία της ευτυχίας».
Τον Ιούνιο του 1958 υπήρξε ιδρυτικό μέλος της θεατρικής ομάδας «Δωδέκατη Αυλαία», που στόχευε στην ανάδειξη έργων με κοινωνικό και πολιτικό προβληματισμό, τα οποία συχνά αγνοούνταν από τα μεγάλα θέατρα της εποχής. Το 1964 συμμετείχε επίσης στην ίδρυση του «Άρματος Θεάτρου», του εταιρικού θιάσου του Σ.Ε.Η., μαζί με σημαντικούς καλλιτέχνες όπως οι Βασίλης Ανδρεόπουλος, Νότης Περγιάλης, Φοίβος Ταξιάρχης, Νίκος Δενδρινός, Μόνικα Βασιλείου, Ιάκωβος Ψαρράς, Αγνή Βλάχου και Θόδωρος Έξαρχος.
Το 1970, μαζί με τη σύζυγό του και ηθοποιό Έλλη Φωτίου, ίδρυσε τον θίασο «Σύγχρονο Ελληνικό Θέατρο» στο Θέατρο Άλφα, παρουσιάζοντας παραστάσεις που αγαπήθηκαν ιδιαίτερα από κοινό και κριτικούς.
Κατά τη διάρκεια της πλούσιας πορείας του συμμετείχε και πρωταγωνίστησε σε περισσότερα από 100 θεατρικά έργα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα «Μια πεντάρας νιάτα» (1965), «Η κόμισσα της φάμπρικας» (1966) και η φαρσοκωμωδία του Ντάριο Φο «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω», που ανέβασε με τεράστια επιτυχία το 1979, το 2000 και το 2010.
Τη θεατρική σεζόν 2012–2013, ύστερα από 60 χρόνια συνεχούς παρουσίας στο σανίδι, αποχαιρέτησε το θέατρο με το έργο του Χένρικ Ίψεν «Ένας εχθρός του λαού», το οποίο διασκεύασε και σκηνοθέτησε ο ίδιος, κλείνοντας έναν σπουδαίο κύκλο με τον ίδιο τρόπο που πορεύτηκε: δημιουργικά και με βαθιά θεατρική συνείδηση.
Ο Κινηματογράφος
Η πορεία του Στέφανου Ληναίου στον κινηματογράφο συνδέθηκε με σημαντικές στιγμές, αλλά και με μια έντονη προσωπική και πολιτική στάση ζωής. Από το 1967 έως το 1970 αυτοεξορίστηκε στο Λονδίνο, όπου φοίτησε για έναν χρόνο στη φημισμένη Δραματική Σχολή RADA, διευρύνοντας τις καλλιτεχνικές του αναζητήσεις. Παράλληλα, ανέπτυξε έντονη πολιτική δράση, ως εκπρόσωπος του εργατικού Π.Α.Μ. στην Ευρώπη, ενώ υπήρξε επίτιμο μέλος του σωματείου Βρετανών ηθοποιών και ενεργό μέλος της αντιδικτατορικής κίνησης «Committee against Dictatorship».
Η πρώτη του εμφάνιση στον κινηματογράφο έγινε το 1955 με έναν μικρό ρόλο στην κοινωνική δραματική ταινία του Φρίξου Ηλιάδη «Το οργανάκι του Αττίκ». Λίγα χρόνια αργότερα, το 1959, ο Νίκος Τσιφόρος τον επέλεξε για τον ρόλο του Ηρακλή στην κωμωδία της Φίνος Φιλμ «Ο Θησαυρός του Μακαρίτη», δίπλα στη Γεωργία Βασιλειάδου.
Το 1960 συμμετείχε στην ταινία «Το Κλωτσοσκούφι», σε σενάριο Αλέκου Σακελλάριου και σκηνοθεσία Ντίνου Δημόπουλου, πλάι στην Αλίκη Βουγιουκλάκη και τον Αλέκο Αλεξανδράκη. Την ίδια χρονιά πρωταγωνίστησε στην ταινία του Ροβήρου Μανθούλη «Οικογένεια Παπαδοπούλου», σηματοδοτώντας τη μετάβασή του σε πιο κεντρικούς ρόλους.
Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές στιγμές της κινηματογραφικής του παρουσίας ξεχωρίζουν οι ρόλοι του Γιώργου Στρατάκη στην ταινία «Μιας πεντάρας νιάτα» (1967) και του Χρήστου Δελημάνη στην «Κόμισσα της φάμπρικας» (1969), και οι δύο σε σενάριο των Ασημάκη Γιαλαμά – Κώστα Πρετεντέρη και σκηνοθεσία Ντίμη Δαδήρα.
Το 1987 πρωταγωνίστησε στη βραβευμένη ταινία του Κώστα Βρεττάκου «Τα παιδιά της Χελιδόνας», ενώ το 2017, έπειτα από απουσία περίπου τριών δεκαετιών από τη μεγάλη οθόνη, επέστρεψε με έναν ιδιαίτερο ρόλο: αυτόν του ηλικιωμένου Νίκου Καζαντζάκη στην ομώνυμη ταινία του Γιάννη Σμαραγδή.
Η κινηματογραφική του διαδρομή, αν και όχι εκτεταμένη όσο η θεατρική, φέρει τη σφραγίδα ενός ηθοποιού με ουσία, επιλογές και συνέπεια — στοιχεία που χαρακτήρισαν συνολικά την καλλιτεχνική του ταυτότητα.
Η τελευταία του κινηματογραφική εμφάνιση ήταν στην ταινία «Καζαντζάκης» του Γιάννη Σμαραγδή το 2017 στην οποία υποδύθηκε τον Νίκο Καζαντζάκη σε μεγάλη ηλικία.
Πολιτική και δημόσια δράση
Ο Στέφανος Ληναίος δεν περιορίστηκε μόνο στην τέχνη, αλλά είχε ενεργή παρουσία και στα κοινά. Διετέλεσε Δημοτικός Σύμβουλος Αθηνών την περίοδο 1986–1990, ενώ υπήρξε και Βουλευτής του ΠΑΣΟΚ την περίοδο 1989–1990.
Συγγραφικό έργο
Πέρα από την υποκριτική, ασχολήθηκε ενεργά και με τη συγγραφή. Έγραψε πέντε βιβλία:
«Μερικοί θάνατοι» (1957)
«Το αυριανό θέατρο» (1981)
«Αγώνες και αγωνίες» (1995)
«Η αλυσίδα» (2003)
«Το Άγιο Χαϊδάρι» (2007)
Για περίπου είκοσι χρόνια, από το 1982 έως το 2002, αρθρογραφούσε σχεδόν σε εβδομαδιαία βάση στην εφημερίδα «Έθνος», ενώ κείμενά του είχαν φιλοξενηθεί και σε σημαντικές εφημερίδες όπως η «Ελευθεροτυπία», η «Καθημερινή» και «Τα Νέα».
Προσωπική ζωή
Από το 1963 υπήρξε παντρεμένος με την ηθοποιό Έλλη Φωτίου, με την οποία συμπορεύτηκαν τόσο στη ζωή όσο και στο θέατρο, δημιουργώντας έναν από τους πιο σταθερούς και δημιουργικούς καλλιτεχνικούς δεσμούς. Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά, τη Μαργαρίτα και τον Αλέξανδρο.
*Με πληροφορίες από τη Finos Film
