Η Ομιλία του Προέδρου του Συλλόγου Γονέων Κηδεμόνων και Φίλων Ατόμων με Αναπηρία Κέρκυρας και μέλους του Γενικού Συμβουλίου της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία Σπύρου Ζουμπουλίδη, στο Αναπτυξιακό Συνέδριο της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων με Θέμα: Κοινωνική Συνοχή – Ανθρώπινα και Κοινωνικά Δικαιώματα Ατόμων με Αναπηρία».
Η ομιλία
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ – ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ- ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
Μία χώρα θεωρείται πολιτισμένη και ευημερούσα όταν όλοι οι πολίτες της απολαμβάνουν ισότιμα τα αγαθά σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής, που είναι υποχρεωμένη να προσφέρει στους πολίτες της, δηλαδή να έχει σε προτεραιότητα στο πρόγραμμά της την κοινωνική συνοχή ή κοινωνική πρόνοια όπως ονομαζόταν τα προηγούμενα χρόνια.
Κοινωνική συνοχή σημαίνει αίσθηση σύνδεσης και ομαδικότητας μεταξύ των μελών μιας κοινωνίας, όπου οι πολίτες νιώθουν ότι ανήκουν στην κοινότητα και συμβάλλουν στο κοινό καλό, ενώ ταυτόχρονα υπάρχει σεβασμός στη διαφορετικότητα και στις ίσες ευκαιρίες για όλους. Είναι το θεμέλιο μιας σταθερής κοινωνίας που επιτρέπει την αποφυγή συγκρούσεων, την προσαρμογή στις αλλαγές και την ενίσχυση της ευημερίας.
Βασικά χαρακτηριστικά της κοινωνικής συνοχής είναι :
Συμμετοχή και αφοσίωση
Ανεκτικότητα στη διαφορετικότητα.
Ίσες ευκαιρίες.
Αλληλεγγύη.
Κοινωνική Σταθερότητα.
Η κοινωνική συνοχή και τα ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία συνδέονται στενά. Η ενσωμάτωση των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία και η εξασφάλιση των δικαιωμάτων τους αποτελούν βασική προϋπόθεση για μια κοινωνία με συνοχή, ισότητα, αλληλεγγύη και δικαιοσύνη. .
Συγκεκριμένα, τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και η κοινωνική συνοχή συνδέονται με τα εξής:
Προσβασιμότητα.
Εκπαίδευση.
Απασχόληση.
Κοινωνική προστασία.
Πρόσβαση σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες Υγείας.
Συμμετοχή στην κοινωνική, πολιτική και πολιτισμική ζωή.
Την Αυτόνομη Διαβίωση
Ευαισθητοποίηση της κοινωνίας.
Η κοινωνική συνοχή προϋποθέτει την αναγνώριση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία και την ενεργό συμμετοχή τους στην κοινωνία
Το Εθνικό Πλαίσιο για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία
Μετά από τεκμηριωμένες παρεμβάσεις και προτάσεις της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ) προς την Ελληνική Κυβέρνηση, δημιουργήθηκε ένα Εθνικό Πλαίσιο Προστασίας και Διεκδίκησης των Ανθρωπίνων και Κοινωνικών Δικαιωμάτων των Ατόμων με Αναπηρία, μέσω του οποίου η ΕΣΑμεΑ και ως επίσημα κοινωνικός εταίρος της εκάστοτε κυβέρνησης παρεμβαίνει, διεκδικεί και προτείνει τεκμηριωμένα προτάσεις επίλυσης των προβλημάτων των ατόμων με αναπηρία.
Μάλιστα κάθε 3 Δεκέμβρη Ημέρα της Εθνικής και Παγκόσμιας Ημέρας Ατόμων με Αναπηρία, καταθέτει και παρουσιάζει στην Ελληνική Βουλή Ειδική Έκθεση.
Επίσης η ΕΣΑμεΑ έχει ιδρύσει το Ινστιτούτο ΙΝ ΕΣΑμεΑ και το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας, τα οποία επιστημονικά υλοποιούν εξειδικευμένες έρευνες, Ευρωπαϊκά Προγράμματα στηρίζοντας και ενδυναμώνοντας τα άτομα με αναπηρία.
Το Εθνικό πλαίσιο πρόβλεψης και προστασίας των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία αποτελείται:
1. Το Σύνταγμα της Ελλάδας
Σύμφωνα με την παράγραφο 6 του Άρθρου 21 του Συντάγματος της Ελλάδας,
Τα άτομα με αναπηρία έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας.
2.Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (CRPD)
Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία του ΟΗΕ είναι μια συνθήκη-ορόσημο που δεσμεύει τα κράτη να προάγουν, να προστατεύουν και να διασφαλίζουν την πλήρη απόλαυση όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών από όλα τα άτομα με αναπηρία, σε ίση βάση με τους άλλους ανθρώπους.
Η σημασία και ο αντίκτυπος της Σύμβασης, που κυρώθηκε από την ελληνική πολιτεία με τον ν. 4074/2012, στην πολιτική για την αναπηρία είναι καθοριστική. Η Σύμβαση αποτέλεσε τη θεσμική αποτύπωση της μεταστροφής στα ζητήματα της αναπηρίας σηματοδοτώντας τη μετάβαση από την παρωχημένη ιατρικοκεντρική και φιλανθρωπική αντίληψη, στη δικαιωματική προσέγγιση της αναπηρίας. Η Σύμβαση αναγνωρίζει τα άτομα με αναπηρία ως ενεργά υποκείμενα με πλήρη δικαιώματα και ελευθερίες και δεσμεύει τα κράτη να άρουν όλα τα εμπόδια που αυτά αντιμετωπίζουν ώστε να διασφαλιστεί και να προαχθεί η πλήρης υλοποίηση των δικαιωμάτων τους, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.
3. Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η διακήρυξη του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ που τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009, επιβεβαιώνει λαμβάνοντας υπόψη τις αρμοδιότητες και τις δράσεις της ΕΕ, καθώς και την αρχή τη επικουρικότητας τα δικαιώματα που προκύπτουν ιδίως από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις και τις διεθνείς υποχρεώσεις των χωρών της ΕΕ για την προάσπιση των δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, τους κοινωνικούς χάρτες που έχουν ψηφιστεί από την ΕΕ και από το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Το άρθρο 26 του Χάρτη, εστιάζει στην ένταξη των ατόμων με αναπηρία , τονίζοντας ότι αυτά πρέπει να επωφελούνται μέτρων που θα τους εξασφαλίζουν την αυτονομία, την κοινωνική και επαγγελματική ένταξη και την συμμετοχή στον κοινοτικό βίο.
4. Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Άτομα με Αναπηρία.
Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για κάθε Κυβερνητική θητεία, αποτέλεσε την πρώτη συστηματική προσπάθεια ενσωμάτωσης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία στην Ελληνική νομοθεσία και πρακτική. Συντάχθηκε με πρωτοβουλία του Συντονιστικού Μηχανισμού για Άτομα με Αναπηρία που θεσπίστηκε διά του νόμου 4488/2017.
Υφιστάμενη Κατάσταση στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων
Παρά το γεγονός ότι στον γενικό πληθυσμό τα Ιόνια Νησιά σημειώνουν συγκριτικά χαμηλά ποσοστά φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, στην ομάδα των πολιτών με αναπηρία το φαινόμενο της φτώχειας είναι ιδιαίτερα εκτεταμένο και ανησυχητικό.
Σύμφωνα με μελέτη του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ παρατηρούμε την εξής Υφιστάμενη Κατάσταση στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων
6 στους 10 κατοίκους της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων με σοβαρή αναπηρία (ηλικίας 18-64), αντιμετωπίζουν το φάσμα της φτώχειας ή /και του κοινωνικού αποκλεισμού.
Το 27% των νοικοκυριών της περιφέρειας που έχουν μέλη άτομα που χρήζουν φροντίδας ή υποστήριξης, έχουν την οικονομική δυνατότητα να ανταπεξέλθουν πλήρως στις εξειδικευμένες ανάγκες των μελών αυτών.
9 στους10 για τις ανάγκες φροντίδας και υποστήριξης των μελώνΑμεΑ, βαρύνουν πρωτίστως άλλα μέλη των νοικοκυριών.
Η εναρμόνιση της οικογενειακής με την επαγγελματική και κοινωνική ζωή είναι δύσκολη για τα μέλη των οικογενειών που είναι και φροντιστές, με τα 6 στα 10 νοικοκυριά να δηλώνουν ότι τα μέλη φροντιστές έχουν περιορίσει «πολύ» και «πάρα πολύ» τις συνήθεις δραστηριότητές τους, προκειμένου να μπορούν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες φροντίδας των ατόμων με αναπηρία που φροντίζουν..
Τα ποσοστά απασχολούμενων (μισθωτοί & ελεύθεροι επαγγελματίες) με σοβαρή αναπηρία, είναι ‘ένα από τα χαμηλότερα μεταξύ των Περιφερειών και ένα από τα υψηλότερα χάσματα απασχόλησης μεταξύ ατόμων με αναπηρία και ατόμων χωρίς αναπηρία.
Η πρόσβαση στην υγεία αποτελεί επίσης σημαντικό ζητούμενο για τα άτομα με αναπηρία που διαμένουν στην Περιφέρεια. Σχεδόν το 1/3 των κατοίκων των Ιονίων Νήσων με σοβαρή αναπηρία δεν ικανοποίησε ανάγκες σε ιατρική εξέταση ή θεραπεία τους τελευταίους 12 μήνες, λόγω οικονομικής δυσκολίας, μεγάλης λίστας αναμονής ή μεγάλης απόστασης και έλλειψη τρόπου μετακίνησης στον γιατρό ή στη δομή.
Ωστόσο, τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν πρόσθετα εμπόδια που σχετίζονται με τα προβλήματα προσβασιμότητας στον αστικό και περιαστικό ιστό, στα δημόσια κτίρια, στα μέσα μεταφοράς και τις συγκοινωνίες, στους χώρους πολιτισμού, αθλητισμού και ψυχαγωγίας, με αποτέλεσμα να στερούνται του δικαιώματος τους για πλήρη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή.
Η διείσδυση των Νέων Τεχνολογιών είναι περιορισμένη στα Ιόνια Νησιά. Στην Περιφέρεια καταγράφεται το χαμηλότερο ποσοστό κατοίκων που διαθέτουν στο νοικοκυριό τους σύνδεση στο διαδίκτυο, ενώ στην ομάδα των πολιτών με σοβαρή αναπηρία, σύνδεση στο διαδίκτυο διαθέτει μόνο το 28,9%.
Στην ομάδα των πολιτών με αναπηρία το φαινόμενο της φτώχειας είναι ιδιαίτερα εκτεταμένο. Πιο συγκεκριμένα, οι 6 στους 10 κατοίκους της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων με σοβαρή αναπηρία (ηλικίας 18-64), αντιμετωπίζουν το φάσμα της φτώχειας ή /και του κοινωνικού αποκλεισμού, με το ποσοστό των φτωχών και αποκλεισμών πολιτών με σοβαρή αναπηρία να είναι υψηλότερο του εθνικού (Ιόνια Νησιά: 58,1%/ Ελλάδα: 54%).
Πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία, συνδέονται επίσης με τις στερεοτυπικές λανθασμένες αντιλήψεις και τις αρνητικές στάσεις απέναντι στην αναπηρία.
Οι διεκδικήσεις του Αναπηρικού Κινήματος
Eιδική, στοχευμένη μέριμνα για την προστασία των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες ή/και σπάνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, διεκδικεί η ΕΣΑμεΑ μέσω επιστολής που έστειλε πρόσφατα στον πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη, ενόψει των εξαγγελιών της Κυβέρνησης στη ΔΕΘ.
Η συμπερίληψη μέτρων για να υπάρξει ολοκληρωμένη στήριξη των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, μέσω ενός συνολικού πλαισίου συνδυαστικών κοινωνικών και οικονομικών μέτρων, το οποίο θα έχει συνέχεια σε βάθος χρόνου, είναι πλέον επιβεβλημένη.
Η σημερινή εποχή στην οποία ζούμε είναι για τους Έλληνες πολίτες με αναπηρία μία από τις δυσκολότερες εποχές μετά την Μεταπολίτευση, τόσο σε κοινωνικό επίπεδο όσο και σε οικονομικό.
Τα σημερινά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα δυσκολεύουν την διαβίωση των ατόμων των με αναπηρία , μία από τις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, που όχι μόνο καθιστούν δύσκολη την διαβίωσή τους, τους οδηγούν σε επίπεδα φτώχειας ή και κάτω από αυτήν , με αποκλεισμούς στην υγεία, στην εργασία, στην εκπαίδευση, στην προσβασιμότητα, στον πολιτισμό.
Τα άτομα με αναπηρία, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις και οι οικογένειές τους αντιμετωπίζουν εδώ και πολύ καιρό τις συνέπειες των μνημονιακών μέτρων, το δραματικό κύμα ακρίβειας στα καταναλωτικά προϊόντα, στα καύσιμα, στο ενοίκιο κ.α που καθιστά αδύνατη ακόμη και την κάλυψη των βασικών καθημερινών αναγκών τους λόγω των προαναφερόμενων αιτίων και του δυσβάστακτου πρόσθετου κόστους που απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών που πηγάζουν από την αναπηρία, χρόνια και σπάνια πάθησή τους.
Οι σημαντικότερες διεκδικήσεις της ΕΣΑμεΑ είναι:
1.Εξασφάλιση της αστικής και ψηφιακής προσβασιμότητας.
2.Αύξηση αναπηρικών επιδομάτων και αναπηρικών συντάξεων.
3.Καθολική εφαρμογή του Προγράμματος του Προσωπικού Βοηθού.
4.Καθολική Προσβασιμότητα σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες και δομές της υγείας.
5.Κατάργηση της διακοπής του επιδόματος αναπηρίας των ανασφάλιστων ή έμμεσα ασφαλισμένων ατόμων με αναπηρία, όταν τους χορηγηθεί η σύνταξη του θανόντος γονέα τους.
6.Επίλυση των προβλημάτων διανομής Φαρμάκων Υψηλού Κόστους (ΦΥΚ), με δημιουργία περισσοτέρων φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ.
7.Εξασφάλιση των αναγκαίων πιστώσεων για την λειτουργία της παράλληλης στήριξης και των τμημάτων ένταξης.
8.Εξασφάλιση της χρηματοδότησης Δομών Ατόμων με Αναπηρία, όπως Κέντρα Ημερήσιας Φροντίδας και Διημέρευσης (ΚΔΗΦ), Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης (ΚΔΑΠ), Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (ΣΥΔ).
Πρόταση
Για να αναπτυχθεί ο στόχος του Αναπτυξιακού αυτού Συνεδρίου της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων για την διαμόρφωση βιώσιμων στρατηγικών που αφορούν την στήριξη των ατόμων με αναπηρία, πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη στο στρατηγικό σχέδιο ή πρόγραμμα της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων εκτός των όσων προανέφερα και 4 πολύ σημαντικές μελέτες ως παρακάτω:
1.Υλοποιώντας τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, που συνέταξε το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ.
2.Πανελλαδική Έρευνα για την Πρόσβαση των Ατόμων με Αναπηρία ή και Χρονίων και Σπάνιων Παθήσεων στην Υγεία, την οποία συνέταξε το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της ΕΣΑμεΑ και παρουσίασε στην Κέρκυρα ο Σύλλογος Ατόμων με Αναπηρία Κέρκυρας σε ειδική Ημερίδα στις 4 Δεκεμβρίου 2024 στα πλαίσια εκδηλώσεων της 3ης Δεκέμβρη ως Εθνική και Παγκόσμια Ημέρα των Ατόμων με Αναπηρία.
3. Χαρτογράφηση Αναγκών Ατόμων με Αναπηρία στην Περιφέρεια Ιονίων Νήσων, που συνέταξε η Υπηρεσία Ειδικής Διαχείρισης του ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων.
4.Σχέδιο Αστικής Προσβασιμότητας (ΣΑΠ) το οποίο συνέταξε ο Δήμος Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων.
