Στον αέρα παραμένει η μεταφορά 500 μαθητών στην Κέρκυρα, με την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων να ενεργοποιεί ρήτρα αύξησης 20% προς τους μεταφορείς ως ύστατη λύση. Η περιφερειακή αρχή ενεργοποιεί από τη Δευτέρα το ύστατο νομικό της όπλο, ομολογώντας ωστόσο ότι τα κενά δεν θα καλυφθούν πλήρως, ενώ ταυτόχρονα εξαπολύει σφοδρές βολές κατά της κυβέρνησης για οικονομική ασφυξία και θεσμική ακαμψία.
Η απόφαση να εξαντληθεί η ρήτρα προαίρεσης των υφιστάμενων συμβάσεων ανακοινώθηκε στο Περιφερειακό Συμβούλιο μέσα σε κλίμα έντονης πίεσης από γονείς και εκπαιδευτικούς. Ο περιφερειάρχης Γιάννης Τρεπεκλής κατέστησε σαφές πως η διοίκηση δεν διαθέτει κανένα άλλο εργαλείο για να επαναφέρει τα λεωφορεία στους δρόμους.
Η συγκεκριμένη οικονομική ένεση αναμένεται να εκτονώσει την κρίση κυρίως στη Μέση Κέρκυρα, όπου οι επαγγελματίες δείχνουν διάθεση συνεργασίας. Αντίθετα, το τοπίο στον Βορρά του νησιού παραμένει εκρηκτικό.
Ανάδοχοι έχουν αποχωρήσει οριστικά, αρνούμενοι να παρατείνουν τις συμβάσεις τους, με αποτέλεσμα 11 δρομολόγια να παραμένουν νεκρά και περισσότεροι από 350 μαθητές να βρίσκονται κυριολεκτικά εκτός νυμφώνος.
Μη βιώσιμες εκπτώσεις
Η ρίζα της σημερινής κατάρρευσης κρύβεται στα οικονομικά δεδομένα των προηγούμενων ετών και στον τρόπο λειτουργίας του Δυναμικού Συστήματος Αγορών. Πρόκειται για ένα ψηφιακό μητρώο διαρκών διαγωνισμών, το οποίο, σύμφωνα με τον αρμόδιο αντιπεριφερειάρχη Γιάννη Ζήκο, εξασφάλισε μεν κάλυψη 94% στην Κέρκυρα, αλλά πλέον δοκιμάζει τα όριά του. Στους αρχικούς διαγωνισμούς, ο ανταγωνισμός οδήγησε τους ιδιοκτήτες λεωφορείων να προσφέρουν εξωπραγματικές εκπτώσεις που άγγιζαν το 45%. Σήμερα, με την τιμή του πετρελαίου στο νησί να σκαρφαλώνει στα 2,20 ευρώ ανά λίτρο, τα δρομολόγια αυτά κατέστησαν βαθιά ζημιογόνα. Οι επαγγελματίες προτιμούν να τραβήξουν χειρόφρενο, αφήνοντας το σύστημα να καταρρεύσει.
Σχολάνε στις 12:30 και πληρώνουν οι γονείς
Η αδυναμία του κρατικού μηχανισμού μεταφράζεται σε καθημερινή ταλαιπωρία για εκατοντάδες οικογένειες που βλέπουν τον προγραμματισμό τους να διαλύεται. Η εικόνα στα σχολεία αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το Μουσικό Σχολείο Κέρκυρας. Η διεύθυνση αναγκάστηκε να πετσοκόψει το ωρολόγιο πρόγραμμα, χτυπώντας το κουδούνι της λήξης στις 12:30, αποκλειστικά και μόνο για να προλάβουν οι μαθητές τα δρομολόγια των υπεραστικών ΚΤΕΛ της γραμμής.
Την ίδια ώρα, εργαζόμενοι γονείς εγκαταλείπουν τις δουλειές τους στη μέση της ημέρας για να εκτελέσουν χρέη οδηγού. Η κρατική αποζημίωση για αυτή την αναγκαστική υπηρεσία ανέρχεται στο πενιχρό ποσό των 0,35 ευρώ ανά χιλιόμετρο, υπολογιζόμενη αυστηρά μόνο για τη μονή διαδρομή.
“Αποδιοργάνωση”…
Οι εκπρόσωποι της εκπαιδευτικής κοινότητας περιέγραψαν μια κατάσταση πλήρους αποδιοργάνωσης. Η πρόεδρος των Συλλόγων Γονέων Βόρειας Κέρκυρας, Ασπασία Πρωτοψάλτη, υπογράμμισε πως υπάρχουν σχολικά κέντρα όπου δεν μεταφέρεται ούτε ένας μαθητής, ενώ παιδιά ειδικών σχολείων παραμένουν εγκλωβισμένα στα σπίτια τους.
Το παζλ της διάλυσης συμπλήρωσε ο πρόεδρος της ΕΛΜΕ, Αχιλλέας Καπετάνιος, αναφέροντας περιστατικά όπου μαθητές αναγκάζονται να κατέβουν από τα λεωφορεία επειδή ξέχασαν το ειδικό καρτελάκι τους ή επειδή τα οχήματα είναι ασφυκτικά γεμάτα με τουρίστες. Στο ήδη βεβαρυμμένο κλίμα προστίθενται και οι γραφειοκρατικές καθυστερήσεις στις πληρωμές των μεταφορέων.
Η διοίκηση παραδέχεται τις καθυστερήσεις, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αφορούν κυρίως τιμολόγια που έχουν μπλοκαριστεί λόγω καταγγελιών γονέων στον Συνήγορο του Πολίτη για απουσία συνοδών ή ζητήματα ασφάλειας.
Μετωπική με την Αθήνα και νέος διαγωνισμός
Η διαχείριση της κρίσης έφερε την περιφερειακή αρχή σε ανοιχτή σύγκρουση με το κεντρικό κράτος. Ο Γιάννης Τρεπεκλής εξαπέλυσε σφοδρές βολές κατά των αρμόδιων υπουργείων, καταγγέλλοντας το άκαμπτο θεσμικό πλαίσιο που απαγορεύει ρητά τις απευθείας αναθέσεις.
Η απαγόρευση αυτή ισχύει ακόμα και όταν ένας διαγωνισμός αποβαίνει άγονος τρεις ή έξι συνεχόμενες φορές, αφήνοντας την αυτοδιοίκηση δεμένη χειροπόδαρα. Η Περιφέρεια ζητά επιτακτικά νομοθετική ρύθμιση για να αποκτήσει ευελιξία, αλλά η Αθήνα κωφεύει. Παράλληλα, το οικονομικό βάρος προκαλεί ασφυξία.
Η διοίκηση των Ιονίων Νήσων αναγκάζεται να αντλήσει 1,5 εκατομμύριο ευρώ από το δικό της αποθεματικό για να καλύψει τις τρύπες, καθώς η κυβέρνηση μετακύλισε το αυξημένο κόστος των μεταφορών στις περιφέρειες χωρίς να μεταφέρει τους αντίστοιχους πόρους.
Τι γίνεται όμως από Δευτέρα και τι στο μέλλον;
Μπροστά στο παρατεταμένο αδιέξοδο, η επόμενη μέρα σχεδιάζεται σε δύο άξονες. Σε περίπου είκοσι ημέρες αναμένεται να προκηρυχθεί ο νέος τριετής διαγωνισμός, με την ελπίδα ότι οι αναπροσαρμοσμένες τιμές θα προσελκύσουν ρεαλιστικές προσφορές από τους ιδιώτες. Ταυτόχρονα, δρομολογείται μια δομική αλλαγή που στοχεύει στη μερική απεξάρτηση από την ελεύθερη αγορά.
Ο περιφερειάρχης ανακοίνωσε την ένταξη σε ειδικό πρόγραμμα για την προμήθεια 25 ιδιόκτητων μικρών λεωφορείων, τα οποία αναμένονται το 2027. Ο στόλος αυτός θα διατεθεί κατά απόλυτη προτεραιότητα για την κάλυψη των αναγκών των μαθητών ειδικής αγωγής, δημιουργώντας μια πρώτη, σταθερή μεταφορική βάση υπό δημόσιο έλεγχο.
Που εντοπίζονται τα προβλήματα
Ο χάρτης της μαθητικής ταλαιπωρίας αποκαλύπτει το πραγματικό μέγεθος του κρατικού κενού. Περίπου 500 μαθητές στην Κέρκυρα παραμένουν εγκλωβισμένοι, με τον Βορρά να σηκώνει το βαρύτερο φορτίο της κρίσης.
Εκεί, έντεκα δρομολόγια έχουν σιγήσει πλήρως, αφήνοντας περισσότερα από 350 παιδιά χωρίς καμία πρόσβαση στα θρανία. Η εικόνα στα σχολικά κέντρα της περιοχής είναι αποκαρδιωτική.
- Σε ένα μόνο συγκρότημα της Βόρειας Κέρκυρας 168 μαθητές δεν μεταφέρονται, ενώ στο 2ο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Βελονάδων και στο ΕΝΕΕΓΥΛ δεκάδες παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες παραμένουν αναγκαστικά στα σπίτια τους.
- Το πρόβλημα απλώνεται σαν ιστός σε δεκάδες οικισμούς. Οικογένειες σε Μεσαριά, Κοψοχειλάδες, Πάγους, Περουλάδες, Αυλιώτες, Σιδάρι και Περίθεια αναλαμβάνουν καθημερινά ρόλο οδηγού.
- Η ίδια ακριβώς συνθήκη επικρατεί σε Λιβάδι, Μώρο, Λαζαράτικα και Άγιο Παντελεήμονα.
- Στη Μέση και Νότια Κέρκυρα, τα κενά χτυπούν περιοχές όπως οι Καστελλάνοι, ο Σταυρός, οι Κουραμάδες, οι Καλαφατιώνες και η Παναγία Λευκίμμης. Σε αυτές τις διαδρομές, δεκάδες μαθητές εξυπηρετούνται αποκλειστικά από τους γονείς τους με την πενιχρή αποζημίωση των 0,35 ευρώ ανά χιλιόμετρο.
- Η αρρυθμία δεν περιορίζεται στο νησί των Φαιάκων. Στην Κεφαλονιά και την Ιθάκη 25 μαθητές βρίσκονται εκτός συστήματος, με τα κενά να εντοπίζονται σε ολοήμερα σχολεία, όπως του Πόρου, και σε χωριά όπως το Καπανδρίτι και ο Άγιος Νικόλαος. Στη Ζάκυνθο δέκα παιδιά αναζητούν τρόπο μετάβασης, ενώ στη Λευκάδα εννέα μαθητές ολοήμερου σχολείου εξυπηρετούνται μόνο με μονή διαδρομή.
Μέτωπο γονέων και αντιπολίτευσης για τις μαθητικές
Γονείς, εκπαιδευτικοί και σύσσωμη η αντιπολίτευση κατηγόρησαν κράτος και περιφερειακή αρχή για εμπορευματοποίηση της παιδείας, αχρησιμοποίητα ευρωπαϊκά κονδύλια και εγκληματική ολιγωρία, απαιτώντας τη δημιουργία ενιαίου δημόσιου φορέα.
Ο πρόεδρος της Ένωσης Γονέων Κεντρικής Κέρκυρας, Λεωνίδας Τράντος, έθεσε το ζήτημα στην πραγματική του διάσταση, αποδομώντας τη λογική της ελεύθερης αγοράς. Ξεκαθάρισε πως όταν ο ιδιώτης μεταφορέας διαπιστώνει ότι ένα δρομολόγιο δεν αποφέρει το επιθυμητό κέρδος, απλώς αποχωρεί, αφήνοντας τους μαθητές στον δρόμο. Απέρριψε κατηγορηματικά τη λύση της κρατικής αποζημίωσης των 0,35 ευρώ ανά χιλιόμετρο. Οι οικογένειες δεν ζητούν επιδόματα, αλλά ασφαλή και δωρεάν μεταφορά. Η μοναδική οριστική λύση, σύμφωνα με το γονεϊκό κίνημα, είναι η αγορά δημόσιων λεωφορείων από την Περιφέρεια και η πρόσληψη μόνιμων οδηγών και συνοδών.
Την εικόνα της απόλυτης εγκατάλειψης περιέγραψε η πρόεδρος των Συλλόγων Γονέων Βόρειας Κέρκυρας, Ασπασία Πρωτοψάλτη. Υπενθύμισε στη διοίκηση ότι η μεταφορά αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για την ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση. Ζήτησε την άμεση επαναφορά της δυνατότητας των απευθείας αναθέσεων ως εργαλείο έκτακτης ανάγκης, ώστε να καλυφθούν τα κενά που αφήνουν οι άγονοι διαγωνισμοί. Παράλληλα, στηλίτευσε τη στάση της περιφερειακής αρχής, αποκαλύπτοντας πως η διοίκηση αγνόησε πλήρως σχετική επιστολή των γονέων, την ώρα που το υπουργείο Εσωτερικών είχε ανταποκριθεί στα αιτήματά τους.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε ο πρόεδρος της ΕΛΜΕ Κέρκυρας, Αχιλλέας Καπετάνιος. Κατήγγειλε ότι οι μαθητές, οι εκπαιδευτικοί και τα σχολεία αντιμετωπίζονται από το κράτος αποκλειστικά ως λογιστικό κόστος.
Βολές για το αποθεματικό
Η Λαϊκή Συσπείρωση, η οποία προκάλεσε τη συζήτηση του θέματος, εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση. Η επικεφαλής της παράταξης, Αλεξάνδρα Μπαλού, κατηγόρησε τη διοίκηση ότι λειτουργεί ως πρόθυμος τροχονόμος της κυβερνητικής πολιτικής. Υποστήριξε ότι η Περιφέρεια αποδέχεται αδιαμαρτύρητα την υποχρηματοδότηση και μετακυλίει το πρόβλημα στις τσέπες των γονιών.
Ο περιφερειακός σύμβουλος Νίκος Γκισγκίνης έφερε στο φως συγκεκριμένα οικονομικά στοιχεία. Ανέφερε ότι η Περιφέρεια διαθέτει αποθεματικό 1,5 εκατομμυρίου ευρώ, το οποίο διστάζει να διαθέσει εγκαίρως, περιμένοντας πρώτα να κορυφωθούν οι κοινωνικές πιέσεις. Αναρωτήθηκε δημόσια γιατί η αυτοδιοίκηση δεν αξιοποίησε ποτέ τα ευρωπαϊκά κονδύλια του ΕΣΠΑ για την αγορά ιδιόκτητου στόλου, υπενθυμίζοντας ότι το συνολικό κόστος των μεταφορών για μια τριετία αγγίζει τα 14 εκατομμύρια ευρώ.
Η Μαρία Δρυ από την παράταξη «Μένουμε Ιόνιο» ανέδειξε τη διαχρονική ανεπάρκεια του κρατικού μηχανισμού. Σημείωσε ότι το πρόβλημα λιμνάζει εδώ και 14 χρόνια, με τις εκάστοτε διοικήσεις να επικαλούνται μονότονα τη γραφειοκρατία, την υποστελέχωση και το Δυναμικό Σύστημα Αγορών.
Ο Αλέκος Μιχάλας από την ΑΝΑΣΑ εστίασε στην έλλειψη προνοητικότητας της σημερινής αρχής. Διαβάζοντας επιστολή των ίδιων των μεταφορέων, απέδειξε ότι οι επαγγελματίες είχαν προειδοποιήσει εγγράφως πως δεν πρόκειται να συναινέσουν σε μονομερή παράταση των συμβάσεων χωρίς αναπροσαρμογή των οικονομικών όρων. Κατηγόρησε τον περιφερειάρχη ότι γνώριζε την αλματώδη αύξηση των καυσίμων αλλά αδράνησε.
Την απαισιοδοξία του για την εξεύρεση άμεσης λύσης εξέφρασε ο πρώην αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης, Κώστας Ζορμπάς. Υπενθύμισε ότι κατά τη δική του θητεία η κάλυψη των δρομολογίων είχε φτάσει στο 85%. Υποστήριξε ωστόσο ότι η συγκεκριμένη αρμοδιότητα δεν θα έπρεπε να βαραίνει τις περιφέρειες, καθώς απαιτεί πόρους και προσωπικό που η αυτοδιοίκηση δεν διαθέτει.
Τι υποστήριξε ο Γ. Τρεπεκλής
Ο περιφερειάρχης Γιάννης Τρεπεκλής υποστήριξε ότι έχει θέσει επανειλημμένα το ζήτημα στα αρμόδια υπουργεία, ζητώντας αλλαγή του θεσμικού πλαισίου και γενναία χρηματοδότηση, χωρίς ωστόσο να βρει ευήκοα ώτα. Προέταξε ως μοναδική άμεση λύση την αύξηση του 20% προς τους μεταφορείς, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν υπάρχει άλλο νομικό περιθώριο. Παράλληλα, επιχείρησε να αλλάξει την ατζέντα, ανακοινώνοντας την ένταξη της Περιφέρειας σε πρόγραμμα για την προμήθεια 25 μικρών λεωφορείων το 2027, τα οποία θα καλύψουν αρχικά τις ανάγκες της ειδικής αγωγής.
Ο αντιπεριφερειάρχης Γιάννης Ζήκος υπεραμύνθηκε των χειρισμών της διοίκησης, τονίζοντας ότι το Δυναμικό Σύστημα Αγορών ανέβασε τα ποσοστά κάλυψης στο 94%. Παραδέχτηκε ωστόσο ότι οι τεράστιες εκπτώσεις του παρελθόντος, σε συνδυασμό με την ακρίβεια, οδήγησαν τους μεταφορείς σε αδιέξοδο, προκαλώντας το σημερινό έμφραγμα.
