Η επιχείρηση του Δήμου Κεντρικής Κέρκυρας να «κλειδώσει» το μέλλον του όρμου της Γαρίτσας μέσω της εγκατάστασης 100 ναυδέτων κατέληξε σε αναδίπλωση. Υπό το βάρος των σφοδρών αντιδράσεων και των τεχνικών ελλείψεων, η Δημοτική Αρχή απέσυρε τον δεσμευτικό χαρακτήρα της απόφασης, ανοίγοντας έναν μεγάλο κύκλο διαβούλευσης.
Η πρόταση για τη δημιουργία οργανωμένου αγκυροβολίου στον ιστορικό όρμο της Γαρίτσας αποτελεί κατά τη Δημοτική Αρχή μία αναγκαία «άμυνα» απέναντι σε κάθε κίνδυνο ιδιωτικοποίησης του θαλάσσιου χώρου.
Ο Αντιδήμαρχος Τουρισμού, Σπύρος Χαλικιόπουλος, εισηγούμενος το θέμα, επιχείρησε να αναδείξει το επείγον της κατάστασης. Με την επίκληση της νέας ΚΥΑ 3000/2025, υποστήριξε ότι ο Δήμος οφείλει να προλάβει τους ιδιώτες που έχουν πλέον το δικαίωμα να αιτηθούν την εκμετάλλευση του θαλάσσιου χώρου. Σύμφωνα με τον κ. Χαλικιόπουλο, ο όρμος σήμερα τελεί υπό καθεστώς άναρχης αγκυροβολίας, με περισσότερα από 120 σκάφη να προκαλούν περιβαλλοντική ζημιά και τον Δήμο να παραμένει απλός θεατής, χωρίς έσοδα και χωρίς δυνατότητα ελέγχου. Η πρόταση για 100 «οικολογικά» ναύδετα παρουσιάστηκε ως το εργαλείο που θα έβαζε τάξη, προστατεύοντας ταυτόχρονα τα λιβάδια Ποσειδωνίας από τις άγκυρες.
Νομικά κωλύματα και το «τείχος» της UNESCO
Ωστόσο, η επιχειρηματολογία αυτή προσέκρουσε σε ένα τείχος ενστάσεων που δεν αφορούσαν μόνο την αισθητική, αλλά και τη νομική και τεχνική ωριμότητα του σχεδίου. Αντιπολίτευση και φορείς κατοίκων κατήγγειλαν ότι η εισήγηση στερούνταν εξειδικευμένων μελετών βιωσιμότητας, βυθομετρήσεων και εγκρίσεων από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Η αντιπολίτευση ανέδειξε δομικά προβλήματα στην εισήγηση, με τον Παναγιώτη Βαρούχα να επισημαίνει ότι οι προβλεπόμενες από τον νόμο αποστάσεις από ζώνες λιμένων και παραλίες κολύμβησης καθιστούν τη χωροθέτηση εντός του όρμου πρακτικά αδύνατη. «Αν εφαρμόσουμε τα 500 μέτρα από τον ΝΑΟΚ και τα 100 μέτρα από τις ακτές κολύμβησης, τα ναύδετα βγαίνουν έξω από τον κόλπο», σημείωσε, αμφισβητώντας την εφαρμοσιμότητα του σχεδίου.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η πρώην Δήμαρχος Μερόπη Υδραίου εστίασε στην ιστορικότητα του χώρου και την ένταξή του στη ζώνη προστασίας (buffer zone) της UNESCO. Η κ. Υδραίου κατέθεσε μια εναλλακτική πρόταση: αντί ο Δήμος να γίνει «διαχειριστής σκαφών», να επιδιώξει τη θεσμική θωράκιση του όρμου ως χώρου ιστορικής μνήμης και φυσικού κάλλους, εξαιρώντας τον πλήρως από κάθε εμπορική δραστηριότητα. Η θέση αυτή βρήκε ισχυρό έρεισμα στους παρευρισκόμενους, καθώς μετέφερε το βάρος από την οικονομική διαχείριση στην πολιτιστική προστασία.
Από την πλευρά της Λαϊκής Συσπείρωσης, ο Γιάννης Μπορμπότης κατήγγειλε την εμπορευματοποίηση της θάλασσας, ενώ εξέφρασε αμφιβολίες για το αν ο Δήμος μπορεί όντως να διασφαλίσει τον δημόσιο χαρακτήρα της επένδυσης, δεδομένου ότι η ΚΥΑ αφήνει παράθυρα για μελλοντική παραχώρηση σε ιδιώτες. Παράλληλα, ο Γιώργος Καρύδης ζήτησε την πλήρη απόσυρση του θέματος, θεωρώντας ότι η συζήτηση για ναύδετα στη Γαρίτσα ανοίγει επικίνδυνους δρόμους για την ιδιωτικοποίηση της παραλιακής ζώνης.
Μέτωπο από κατοίκους ολούθε!
Οι εκπρόσωποι των φορέων και των κατοίκων υπήρξαν κατηγορηματικοί. Ο Αλέξανδρος Βέργης, πρόεδρος του συλλόγου «Το Άλσος», μετέφερε την κατηγορηματική άρνηση της τοπικής κοινωνίας σε αυτό που ονόμασε «μαρινοποίηση» της Γαρίτσας. «Ο όρμος είναι το μπάνιο μας, ο περίπατός μας, η ιστορία μας. Δεν μπορεί να γίνει πάρκινγκ για super yachts», τόνισε, ζητώντας την άμεση θεσμική προστασία του μετώπου.
Σε γραπτή του ανακοίνωση ο Αλέκος Βέργης υπογραμμίζει: “Σαφή και κατηγορηματική θέση κατά της σχεδιαζόμενης μαρίνας ναυδέτων στον ιστορικό όρμο της Γαρίτσας εκφράσαμε κατά την τοποθέτησή μας στο Δημοτικό Συμβούλιο, τονίζοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη Γαρίτσα. Αφορά την ταυτότητα της Κέρκυρας, την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, την ιστορική μνήμη της πόλης και το δικαίωμα των πολιτών στην ελεύθερη πρόσβαση στο παραλιακό μέτωπο.
Υπενθυμίσαμε ότι, όταν επισημαίναμε πως πίσω από τους σχεδιασμούς για τη Γαρίτσα υπήρχε ο στόχος δημιουργίας μαρίνας, δεχθήκαμε ειρωνείες και κατηγορίες περί υπερβολών. Σήμερα, όμως, οι εξελίξεις αποδεικνύουν ότι οι ανησυχίες μας δεν ήταν ούτε φαντασίες ούτε υπερβολές, αλλά πολιτική πρόβλεψη βασισμένη στα πραγματικά δεδομένα.
Βλέπουμε πλέον να επισπεύδονται διαδικασίες με το επιχείρημα ότι πρέπει να προληφθεί ενδεχόμενη ιδιωτική πρωτοβουλία, η οποία, βάσει ενός απαράδεκτου θεσμικού πλαισίου, μπορεί να επιδιώξει τη δημιουργία μαρίνας ναυδέτων μέσα στον ιστορικό όρμο της Γαρίτσας.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό.
Τη στιγμή που αναγνωρίζεται δημόσια ότι τα σημερινά αγκυροβολημένα σκάφη προκαλούν ζημιά στην ποσειδωνία, δεν μπορεί η απάντηση να είναι μια νέα εγκατάσταση με 100 σκάφη, σε θαλάσσια έκταση 100.000 τ.μ. και σε απόσταση μόλις 100 μέτρων από την ακτή.
Δεν μπορεί η λύση στην περιβαλλοντική επιβάρυνση να είναι η παγίωση του όρμου ως χώρου στάθμευσης σκαφών”.
Η ανακοίνωση του Συλλόγου Γαρίτσας και το σχέδιο ψηφίσματος
Η ποσειδωνία δεν προστατεύεται με τη θεσμοθέτηση μαρίνας ναυδέτων. Ο ιστορικός όρμος της Γαρίτσας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως πεδίο εμπορικής αξιοποίησης.
Για τον λόγο αυτό ζητούμε:
1. Να χαρακτηριστεί ο κόλπος της Γαρίτσας ως περιοχή ιστορικής μνήμης και φυσικού κάλλους.
2. Να προστατευθεί θεσμικά ο όρμος ως δημόσιος, ελεύθερος, φυσικός και ιστορικός χώρος.
3. Να σταματήσει κάθε σκέψη για μαρίνα ναυδέτων ή για οποιαδήποτε άλλη παρέμβαση που αλλοιώνει τον χαρακτήρα της περιοχής.
4. Να υπάρξει απαγόρευση παρουσίας σκαφών, αγκυροβολημένων ή μη, με εξαίρεση τα σκάφη που δένουν στον ΝΑΟΚ, τα σκάφη των ερασιτεχνών αλιέων και έναν περιορισμένο δίαυλο στη σκάλα του Δημάρχου για ταχεία αφιξοαναχώρηση τουριστικών σκαφών.
5. Να μετατραπεί το παραλιακό μέτωπο της Γαρίτσας σε μεγάλη δημοτική πλαζ, ανοιχτή σε όλους τους πολίτες και επισκέπτες.
6. Να ενισχυθούν ο περίπατος, η ήπια αναψυχή και η καθημερινή χρήση της περιοχής από οικογένειες, ηλικιωμένους, παιδιά και επισκέπτες.
7. Να υπάρξει άμεσα ολοκληρωμένο σχέδιο προστασίας της ποσειδωνίας και του θαλάσσιου οικοσυστήματος.
8. Να σταματήσει επιτέλους η ρύπανση από τις υπερχειλίσεις της ΔΕΥΑΚ, την οποία όλοι βλέπουμε και για την οποία κανείς δεν μπορεί πλέον να προσποιείται ότι δεν υπάρχει.
Καλούμε τη Δημοτική Αρχή να πάρει καθαρή θέση:
Είναι υπέρ ή κατά του χαρακτηρισμού του κόλπου της Γαρίτσας ως περιοχής ιστορικής μνήμης και φυσικού κάλλους;
Είναι υπέρ ή κατά της δημιουργίας μεγάλης δημοτικής πλαζ για τους πολίτες;
Είναι υπέρ ή κατά της άμεσης αντιμετώπισης της ρύπανσης από τις υπερχειλίσεις της ΔΕΥΑΚ;
Είναι υπέρ ή κατά της προστασίας της ποσειδωνίας;
Η θέση μας είναι απολύτως καθαρή: η Γαρίτσα δεν χρειάζεται μαρίνα. Χρειάζεται προστασία, θεσμική θωράκιση, ελεύθερη πρόσβαση, δημόσιο διάλογο, διαφάνεια και σεβασμό στην τοπική κοινωνία.
Τι λένε οι άλλοι φορείς των κατοίκων
Οι παρεμβάσεις των φορέων, όπως του Συλλόγου Κατοίκων Παλαιάς Πόλης και του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος, ανέδειξαν μια κοινή συνισταμένη: η σημερινή ασυδοσία είναι υπαρκτή και ενοχλητική, αλλά η λύση δεν μπορεί να είναι η παγίωση μιας μόνιμης εγκατάστασης 100 σκαφών. Ζήτησαν αντίθετα αυστηρό έλεγχο, απομάκρυνση των σκαφών από τις ακτές κολύμβησης και ανάδειξη του όρμου ως δημόσιου κοινωνικού αγαθού.
Στ. Πουλημένος: Μια κατ’ αρχήν συζήτηση-διαβούλευσης
Μετά την έντονη συνεδρίαση, ο δημαρχος Στέφανος Πουλημένος υπογράμμισε ότι το θέμα δεν διαθέτει την απαραίτητη ωριμότητα για να ψηφιστεί ως τελική απόφαση, τονίζοντας ότι πρόκειται για διαδικασία μιας «κατ’ αρχήν συζήτηση-διαβούλευση».
«Δεν θέλουμε να έχει δεσμευτικό χαρακτήρα η σημερινή συνεδρίαση», δήλωσε ο Δήμαρχος, διευκρινίζοντας ότι ο Δήμος επιδιώκει απλώς να έχει «λόγο και ρόλο» στον χώρο, ώστε να μπορεί να επιβάλει κανόνες. Δεσμεύτηκε ότι η περίπτωση της Γαρίτσας θα εξεταστεί εξαντλητικά, με τη συμμετοχή ειδικών, μελετητών και των τοπικών συμβουλίων, πριν ληφθεί οποιαδήποτε οριστική απόφαση.
Η σύμφωνη γνώμη της Παλαιοκαστρίτσας
Στον αντίποδα της Γαρίτσας, η συζήτηση για την Παλαιοκαστρίτσα ανέδειξε μια διαφορετική πραγματικότητα. Εκεί, η ανάγκη για ρύθμιση φαίνεται να είναι κοινό αίτημα, με τον Πρόεδρο του Τοπικού Συμβουλίου, Σπύρο Μιχάλα, να εκφράζει τη σύμφωνη γνώμη της περιοχής για τη δημιουργία ελεγχόμενων αγκυροβολίων. Η κατάσταση στην Παλαιοκαστρίτσα περιγράφηκε ως οριακή, με τους επαγγελματίες και τους κατοίκους να ζητούν άμεσα κανόνες για να σταματήσει η ασυδοσία που υποβαθμίζει το τουριστικό προϊόν. Η διακριτή αντιμετώπιση των δύο περιοχών φαίνεται να είναι η μόνη οδός για τη Δημοτική Αρχή, καθώς η οριζόντια εφαρμογή της ΚΥΑ προσκρούει στις τεράστιες διαφορές της κάθε περιοχής.