Έντονες οι αντιδράσεις μετά την αιφνιδιαστική απόφαση του Υπουργείου Παιδείας να εντάξει το 7ο Γυμνάσιο και το 4ο ΓΕΛ στο δίκτυο των Πειραματικών Σχολείων. Γονείς και εκπαιδευτικοί μιλούν για αποφάσεις που ελήφθησαν «εν κρυπτώ», καταγγέλλοντας τη διάλυση του σχολείου της γειτονιάς και την ανατροπή του οικογενειακού προγραμματισμού για εκατοντάδες μαθητές σε Γαρίτσα και Κανόνι.
- Έντονες οι αντιδράσεις μετά την αιφνιδιαστική απόφαση του Υπουργείου Παιδείας να εντάξει το 7ο Γυμνάσιο και το 4ο ΓΕΛ στο δίκτυο των Πειραματικών Σχολείων. Γονείς και εκπαιδευτικοί μιλούν για αποφάσεις που ελήφθησαν «εν κρυπτώ», καταγγέλλοντας τη διάλυση του σχολείου της γειτονιάς και την ανατροπή του οικογενειακού προγραμματισμού για εκατοντάδες μαθητές σε Γαρίτσα και Κανόνι.
- Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος αιφνιδιασμού
- Το τέλος του «σχολείου της γειτονιάς»
- Ντόμινο υπερπληθυσμού στα υπόλοιπα σχολεία
- Εργασιακή ανασφάλεια για τους εκπαιδευτικούς
- Η οπτική του Υπουργείου: «Φάροι γνώσης»
- Κλιμάκωση των κινητοποιήσεων
Η υπογραφή της Υπουργικής Απόφασης από τη Σοφία Ζαχαράκη, η οποία επικυρώνει τη μετατροπή του 7ου Γυμνασίου και του 4ου Γενικού Λυκείου Κέρκυρας σε Πειραματικά Σχολεία, άνοιξε τον «ασκό του Αιόλου», με τους εμπλεκόμενους φορείς να κάνουν λόγο για βίαιη παρέμβαση στον σχολικό χάρτη της περιοχής.
Η απόφαση εντάσσεται στον γενικότερο σχεδιασμό του Υπουργείου Παιδείας για την επέκταση του δικτύου των Πειραματικών Σχολείων πανελλαδικά, τα οποία αναμένεται να φτάσουν τις 133 μονάδες έως το 2027. Ωστόσο, στην περίπτωση της Κέρκυρας, η εφαρμογή αυτού του σχεδιασμού προσκρούει σε μια σκληρή πραγματικότητα: την έλλειψη διαλόγου και τις ιδιαιτερότητες των συγκεκριμένων σχολικών μονάδων που εξυπηρετούν πυκνοκατοικημένες περιοχές.
Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος αιφνιδιασμού
Η είδηση για τη μετατροπή των δύο σχολείων δεν προέκυψε μέσα από διαδικασίες διαβούλευσης, όπως θα περίμενε κανείς για μια τόσο σοβαρή αλλαγή. Αντιθέτως, γονείς και εκπαιδευτικοί βρέθηκαν προ τετελεσμένων γεγονότων. Η σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 9 Δεκεμβρίου στο Εργατικό Κέντρο Κέρκυρας ήταν ενδεικτική του κλίματος που επικρατεί. Η αίθουσα κατακλύστηκε από εκπροσώπους της ΕΛΜΕ, της Ένωσης Συλλόγων Γονέων, του Πολιτιστικού Συλλόγου Γαρίτσας «Το Άλσος» και δεκάδες αγανακτισμένους γονείς.
Κοινός τόπος όλων των τοποθετήσεων ήταν η αίσθηση του αιφνιδιασμού. Η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης κατηγορείται ότι λειτούργησε «εν κρυπτώ», αγνοώντας επιδεικτικά τους άμεσα ενδιαφερόμενους. Το βασικό επιχείρημα της εκπαιδευτικής κοινότητας είναι πως η μετατροπή ενός υφιστάμενου σχολείου σε Πειραματικό δεν είναι μια απλή διοικητική πράξη, αλλά μια δομική αλλαγή που επηρεάζει τις ζωές εκατοντάδων οικογενειών.
Το τέλος του «σχολείου της γειτονιάς»
Η πιο άμεση και οδυνηρή συνέπεια της μετατροπής είναι η κατάργηση της χωροταξικής κατανομής των μαθητών. Μέχρι σήμερα, τα παιδιά που κατοικούν στις περιοχές της Γαρίτσας και του Κανονιού εγγράφονταν αυτοδικαίως στο 7ο Γυμνάσιο και το 4ο ΓΕΛ. Με το νέο καθεστώς, η εισαγωγή θα γίνεται αποκλειστικά με κλήρωση, στην οποία θα μπορούν να συμμετέχουν μαθητές από όλο τον νομό.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ένας μαθητής που μένει δίπλα στο σχολείο κινδυνεύει να μείνει εκτός, αν δεν του χαμογελάσει η τύχη στην κληρωτίδα. Οι γονείς εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για το πού θα φοιτήσουν τα παιδιά τους. Η απώλεια του σχολείου της γειτονιάς συνεπάγεται καθημερινή ταλαιπωρία, μετακινήσεις σε μεγαλύτερες αποστάσεις και αποκοπή των παιδιών από το κοινωνικό τους περιβάλλον και τις παρέες της γειτονιάς τους.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στο ψήφισμα των φορέων για τα παιδιά που φιλοξενούνται στη δομή παιδικής προστασίας «Η Αγκαλιά». Πρόκειται για μια εξαιρετικά ευαίσθητη ομάδα μαθητών που φοιτούν στο 7ο Γυμνάσιο. Η πιθανή μετακίνησή τους σε άλλο σχολικό περιβάλλον, μακριά από το γνώριμο και υποστηρικτικό πλαίσιο που έχουν συνηθίσει, εγκυμονεί κινδύνους για την ψυχοσυναισθηματική τους ισορροπία, κάτι που φαίνεται να μην ελήφθη υπόψη κατά τον σχεδιασμό του Υπουργείου.
Ντόμινο υπερπληθυσμού στα υπόλοιπα σχολεία
Η απόφαση δεν επηρεάζει μόνο τα δύο σχολεία που μετατρέπονται, αλλά το σύνολο του εκπαιδευτικού ιστού της πόλης της Κέρκυρας. Το ερώτημα που θέτουν επιτακτικά οι φορείς είναι απλό: Πού θα πάνε τα παιδιά της Γαρίτσας και του Κανονιού που δεν θα κληρωθούν;
Η απάντηση οδηγεί σε ένα εφιαλτικό σενάριο για τις υποδομές της πόλης. Οι μαθητές αυτοί θα πρέπει να απορροφηθούν από τις όμορες σχολικές μονάδες, όπως το 1ο, το 3ο, το 4ο και το 5ο Γυμνάσιο, καθώς και τα υπόλοιπα Γενικά Λύκεια. Ωστόσο, τα σχολεία αυτά λειτουργούν ήδη στα όρια των αντοχών τους.
Όπως καταγγέλλει η ΕΛΜΕ Κέρκυρας, τα τμήματα στα Λύκεια της πόλης αριθμούν ήδη 25, 26, ακόμη και 27 μαθητές. Η προσθήκη επιπλέον μαθητικού πληθυσμού θα οδηγήσει με μαθηματική ακρίβεια σε συνθήκες ασφυξίας, υποβαθμίζοντας την ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης για όλους, και όχι μόνο για όσους μείνουν εκτός των Πειραματικών. Δημιουργούνται έτσι σχολεία δύο ταχυτήτων: τα «ελίτ» Πειραματικά με τους τυχερούς της κλήρωσης και τα υπόλοιπα σχολεία-αποθήκες ψυχών.
Εργασιακή ανασφάλεια για τους εκπαιδευτικούς
Στο στόχαστρο της κριτικής βρίσκεται και το καθεστώς που θα διέπει τους εκπαιδευτικούς. Η μετατροπή σε Πειραματικό σημαίνει αυτόματα την απώλεια των οργανικών θέσεων για τους καθηγητές που υπηρετούν χρόνια σε αυτά τα σχολεία. Οι εκπαιδευτικοί καλούνται ουσιαστικά να επιλέξουν ανάμεσα στην αξιολόγηση και την αποδοχή θητείας –χάνοντας τη μονιμότητα της θέσης τους– ή στην έξοδο και την αναζήτηση νέας οργανικής σε άλλο σχολείο.
Η ΕΛΜΕ Κέρκυρας τονίζει ότι αυτή η διαδικασία διαλύει τον σταθερό παιδαγωγικό πυρήνα των συλλόγων διδασκόντων. Ένα σχολείο δεν είναι μόνο τα ντουβάρια, αλλά οι σχέσεις που χτίζονται μεταξύ εκπαιδευτικών και μαθητών σε βάθος χρόνου. Η βίαιη αυτή αλλαγή φέρνει αναστάτωση, εργασιακή περιπλάνηση και αποδόμηση της συνοχής που είναι απαραίτητη για την ομαλή λειτουργία μιας σχολικής μονάδας.
Η οπτική του Υπουργείου: «Φάροι γνώσης»
Στον αντίποδα των αντιδράσεων, η ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας υπεραμύνεται της επιλογής της, χρησιμοποιώντας μια εντελώς διαφορετική ρητορική. Η Υπουργός Σοφία Ζαχαράκη, ανακοινώνοντας τα 13 νέα Πειραματικά Σχολεία πανελλαδικά, έκανε λόγο για «οδοδείκτες προόδου» και «φάρους γνώσης».
Σύμφωνα με το σκεπτικό του Υπουργείου, τα Πειραματικά Σχολεία είναι απαραίτητα για τη σύνδεση της εκπαιδευτικής έρευνας με την πράξη. Είναι οι χώροι όπου δοκιμάζονται νέα προγράμματα σπουδών και καινοτόμες διδακτικές προσεγγίσεις, πριν αυτές εφαρμοστούν γενικευμένα. Η κ. Ζαχαράκη υποστήριξε ότι η πολιτεία επενδύει σε μια εκπαίδευση που «τολμά να δοκιμάζει και να καινοτομεί», προσφέροντας στους μαθητές ευκαιρίες να καλλιεργήσουν ταλέντα και δεξιότητες.
Βάσει του ΦΕΚ, εκτός από την Κέρκυρα, νέα Πειραματικά ιδρύονται ή χαρακτηρίζονται σε Αλεξανδρούπολη, Χαλάνδρι, Νέα Ιωνία, Ταύρο, Φλώρινα, Άρτα, Ζάκυνθο και Καρδίτσα. Ειδικά για την Κέρκυρα, προβλέπεται η διασύνδεση του 14ου Πειραματικού Νηπιαγωγείου, του 4ου Πειραματικού Δημοτικού, του 7ου Γυμνασίου και, από το 2027-28, του 4ου ΓΕΛ.
Κλιμάκωση των κινητοποιήσεων
Η απόσταση που χωρίζει το όραμα του Υπουργείου από την αγωνία της τοπικής κοινωνίας μοιάζει αγεφύρωτη. Οι φορείς της Κέρκυρας δεν αρκούνται στις διαπιστώσεις, αλλά προχωρούν σε δυναμικές κινητοποιήσεις. Το ψήφισμα που συνυπογράφουν η ΕΛΜΕ, η Ένωση Γονέων, το Εργατικό Κέντρο και οι Σύλλογοι Γονέων των επηρεαζόμενων σχολείων είναι σαφές: ζητούν την άμεση απόσυρση της πρότασης μετατροπής.
Το πρόγραμμα δράσης περιλαμβάνει συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου για την αναλυτική παρουσίαση των επιπτώσεων, ενώ την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου θα πραγματοποιηθεί μαζική παράσταση διαμαρτυρίας στα γραφεία της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Παράλληλα, το θέμα θα τεθεί στο Δημοτικό Συμβούλιο Κεντρικής Κέρκυρας, με τους γονείς να ζητούν από την τοπική αυτοδιοίκηση να πάρει ξεκάθαρη θέση υπέρ των δημοτών της.
Οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς δηλώνουν αποφασισμένοι να μην επιτρέψουν την «κατηγοριοποίηση» των σχολείων και την υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης. Ζητούν, αντί για πειραματισμούς σε βάρος των μαθητών, να καλυφθούν τα πραγματικά κενά σε εκπαιδευτικό προσωπικό –που παραμένουν τεράστια ακόμα και λίγο πριν τα Χριστούγεννα– και να ενισχυθούν οι κτιριακές υποδομές για όλα τα παιδιά του νησιού, χωρίς αποκλεισμούς και κληρώσεις.
Κείμενο υπογραφών από καθηγητές και γονείς του 4ου λυκείου Κέρκυρας
Το 4ο ΓΕΛ Κέρκυρας ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1990, και ύστερα από πολλά χρόνια στέγασής του σε εγκαταστάσεις οι οποίες δεν προορίζονταν για σχολική στέγη, είναι πλέον από το 2022 σε ένα σύγχρονο κτήριο, όπου εξυπηρετούνται με άνεση όλοι οι μαθητές των γύρω περιοχών. Η δεδηλωμένη πρόθεση της Διοίκησης να προτείνει τη μετατροπή του σε Πειραματικό σχολείο, προκαλεί προβλήματα τα οποία όλη η κερκυραϊκή κοινωνία πρέπει να γνωρίζει.
Η επιλογή των μαθητών που θα φοιτούν στο σχολείο αυτό, δεν θα γίνεται σύμφωνα με τη διεύθυνση κατοικίας τους, όπως ισχύει μέχρι τώρα, αλλά με δημόσια ηλεκτρονική κλήρωση ύστερα από αίτηση των γονέων. Δικαίωμα για συμμετοχή στην κλήρωση θα έχουν όλοι οι μαθητές του νομού Κέρκυρας, από το Σιδάρι μέχρι την Λευκίμμη και τους Παξούς. Ο αριθμός των μαθητών που θα φοιτήσουν, καθορίζεται από μία επιτροπή που εποπτεύει τη λειτουργία του σχολείου, και όχι από το πόσους μαθητές έχει κάθε χρονιά η ευρύτερη περιοχή της Γαρίτσας και του Κανονιού, καθώς και τα γυμνάσια που τροφοδοτούν το 4ο ΓΕΛ με μαθητικό δυναμικό. Καταργούνται, επομένως, τα γεωγραφικά όρια και το «σχολείο της γειτονιάς.» Πιο συγκεκριμένα, η μετατροπή του 4ου ΓΕΛ σε Πειραματικό θα δυσχεράνει την καθημερινότητα ιδιαίτερα των γονιών και των 50 περίπου κάθε χρόνο παιδιών που διαμένουν στην περιοχή του Κανονιού, όπως και των 20-30 παιδιών που εγγράφονται στο σχολείο μας από την ευρύτερη περιοχή από τα Κανάλια μέχρι την μέση και νότια Κέρκυρα. Δυσκολίες πρόσβασης και έγκαιρης άφιξης πρόκειται να αντιμετωπίσουν και οι μαθητές από την βόρεια Κέρκυρα που θα κληρωθούν για το Πειραματικό, λόγω της προβληματικής συγκοινωνιακής σύνδεσης του σχολείου με το δίκτυο των ΚΤΕΛ, με αποτέλεσμα αρκετά παιδιά χωρίς δική τους ευθύνη να καθυστερούν ή και να χάνουν την πρώτη διδακτική ώρα.
Όσοι μαθητές δεν κληρωθούν για το Πειραματικό, κατανέμονται σε άλλες σχολικές μονάδες, οι οποίες βρίσκονται πιο μακριά από την κατοικία τους και – κυρίως είναι ήδη ασφυκτικά γεμάτες, κάτι που θα επιφέρει αρνητικές συνέπειες στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και στον οικογενειακό προγραμματισμό.
Πρέπει να υπογραμμίσουμε επιπλέον ότι η συγκέντρωση υπερβολικά μεγάλου αριθμού μαθητών στα υπόλοιπα ήδη κορεσμένα λύκεια της πόλης δεν θα δημιουργήσει μόνο τάξεις – τέρατα με τμήματα 27 μαθητών. Η «σαρδελοποίηση» του μαθητικού πληθυσμού, οι οφειλόμενες στη μαζοποίηση απρόσωπες σχέσεις και η στενότητα χώρου αναμένεται να αυξήσουν ακόμα και τα περιστατικά επιθετικότητας και βίας μεταξύ των μαθητών.
Για αυτό και απορούμε πώς δεν γίνεται αντιληπτό από τη Διοίκηση ότι η μετατροπή του 4ου ΓΕΛ σε Πειραματικό, δεν οξύνει μόνο τα προβλήματα στέγασης στα υπόλοιπα λύκεια, αλλά και αχρηστεύει πρακτικά την κτηριακή υποδομή του σχολείου μας, το οποίο κατασκευάστηκε για να καλύψει τις ανάγκες της ευρύτερης περιοχής της Γαρίτσας και του Κανονιού και έχει από την εποχή της ίδρυσής του τον χαρακτήρα του «σχολείου γειτονιάς», με το οποίο ταυτίζονται γονείς και μαθητές της περιοχής. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε χωρητικότητα και μέγεθος σχολικό κτήριο του νησιού, στο οποίο μπορούν να φιλοξενηθούν δυνητικά πάνω από 400 μαθητές, διατηρώντας σε χρήση χώρους αναγκαίους για την ορθή λειτουργία του σχολείου, όπως βιβλιοθήκη, αίθουσα εκδηλώσεων και εργαστήρια.
Οφείλουμε επιπλέον να τονίσουμε ότι η άνιση και απρογραμμάτιστη δημιουργία πειραματικών σχολείων δεν αναβαθμίζει το επίπεδο της εκπαίδευσης, αλλά προλειαίνει το έδαφος για την αποδέσμευση του σχολείου από τον φυσικό του χώρο, δηλαδή τη γειτονιά.
Η απώλεια του χαρακτήρα του «σχολείου της γειτονιάς» πρόκειται να προκαλέσει και επιπρόσθετα πρακτικά προβλήματα. Ας σκεφτούμε, επίσης, ότι υπάρχουν σήμερα αρκετές περίοδοι εγγραφών και μετεγγραφών στα δημόσια σχολεία και παρ όλα αυτά κάποιοι γονείς λόγω αυξημένων υποχρεώσεων ή έλλειψης εξοικείωσης με τις ηλεκτρονικές διαδικασίες, χάνουν τις σχετικές προθεσμίες. Όμως, το σχολείο της γειτονιάς είναι πάντα δίπλα τους για να λύσει τέτοια προβλήματα και να νοιαστεί για τον κάθε μαθητή ξεχωριστά.
Τέλος, διαπιστώνουμε από την βιασύνη υλοποίησης των κυβερνητικών επιλογών από την Διοίκηση και τον ανύπαρκτο διάλογο ότι δεν υπάρχει ένα οργανωμένο εκπαιδευτικό σχέδιο πολλαπλασιασμού των σχολικών μονάδων που εφαρμόζουν πειραματικές εκπαιδευτικές μεθόδους με τη λογική της επέκτασής τους και στα υπόλοιπα σχολεία. Υπάρχει μόνο η τάση για πρόχειρες κινήσεις εντυπωσιασμού και για επιπόλαιες αποφάσεις αποπροσανατολισμού της κοινωνίας και ιδιαίτερα της εκπαιδευτικής κοινότητας από τα ουσιαστικά προβλήματα της εκπαίδευσης. Εξάλλου, καμία «μεταρρύθμιση» ή αντιμεταρρύθμιση των τελευταίων ετών δεν είχε έστω και την ελάχιστη σχέση με τα πειραματικά σχολεία, τα οποία πρακτικά είναι αποκομμένα από τα προβλήματα, τους προβληματισμούς και τις ανάγκες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Αν η κυβέρνηση θεωρεί αναγκαία την ίδρυση πειραματικού λυκείου στην Κέρκυρα για λόγους ουσίας, και όχι «βιτρίνας», έχει τη δυνατότητα να κατασκευάσει ένα νέο σχολικό κτήριο, αντί να αχρηστεύει ένα κτήριο που καλύπτει τις ανάγκες συγκεκριμένης περιοχής της πόλης της Κέρκυρας και του οποίου τα εγκαίνια έγιναν μετά από πολλά χρόνια καθυστερήσεων και αναβολών.
