Ο ναζισμός εξαπλώνεται: η σιωπή και η απραξία δεν είναι ουδέτερη στάση

Η ενίσχυση του ναζισμού, του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας πρέπει να μας προβληματίσει. Όταν το μίσος απέναντι στον διαφορετικό παρουσιάζεται ως πολιτική πρόταση και η περιφρόνηση των δικαιωμάτων ως δύναμη, τότε δεν έχουμε απέναντι μας απλώς μια διαφορετική άποψη. Έχουμε μια απειλή για την ίδια τη δημοκρατία και την κοινωνική συνύπαρξη.
Οι νοσταλγοί του ναζισμού, οι μισογύνηδες και οι ρατσιστές επιχειρούν να εκμεταλλευτούν την κοινωνική ανασφάλεια, την οικονομική δυσκολία, την απογοήτευση και την έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Εμφανίζονται ως η φωνή όσων αισθάνονται ότι δεν ακούγονται, ενώ στην πραγματικότητα επενδύουν στον φόβο, στον διχασμό και στην αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων.
Ο ναζισμός, όμως, δεν εξαπλώνεται μόνο μέσα από την οργανωμένη δράση των υποστηρικτών του. Βρίσκει χώρο και μέσα από τη δική μας σιωπή, την ανοχή και την απραξία. Όταν ο ρατσιστικός λόγος αντιμετωπίζεται ως κάτι συνηθισμένο, όταν η βία δικαιολογείται και όταν η προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας δεν προκαλεί αντίδραση, τότε το μίσος αποκτά έδαφος για να αναπτυχθεί.
Η ιστορία μας έχει διδάξει πού μπορεί να οδηγήσει η ανοχή απέναντι στον φασισμό. Γι’ αυτό η υπεράσπιση της δημοκρατίας δεν μπορεί να περιορίζεται σε επετειακές αναφορές και καταδίκες του παρελθόντος. Απαιτεί καθημερινή στάση ζωής, συλλογική δράση, αλληλεγγύη και έμπρακτη υπεράσπιση των δικαιωμάτων κάθε ανθρώπου, ανεξάρτητα από την καταγωγή, το φύλο, τη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις του.
Δεν αρκεί να δηλώνουμε αντίθετοι στον ναζισμό. Χρειάζεται να αντιδρούμε όταν εμφανίζεται στον δημόσιο λόγο, στο σχολείο, στον χώρο εργασίας, στη γειτονιά και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Να μην αφήνουμε το μίσος να μετατρέπεται σε κανονικότητα και την αδιαφορία να γίνεται συνενοχή.
Η σιωπή δεν είναι πάντα ουδετερότητα. Μπροστά στον φασισμό, μπορεί να γίνει ανοχή. Και η ανοχή μπορεί να γίνει το έδαφος πάνω στο οποίο θα αναπτυχθεί ξανά το πιο σκοτεινό πρόσωπο της ιστορίας μας.
Η δημοκρατία δεν υπερασπίζεται τον εαυτό της από μόνη της. Χρειάζεται τη δική μας φωνή, τη δική μας παρουσία και τη δική μας δράση. Γιατί απέναντι στο μίσος, η απουσία δεν είναι επιλογή.