Όταν ο τόπος έχει εκπαιδευτικούς, αλλά οι εκπαιδευτικοί του δεν βρίσκουν θέση στο δημόσιο σχολείο
Υπάρχει στην Κέρκυρα μια κατηγορία ανθρώπων για την οποία μιλάμε ελάχιστα.
Είναι οι Κερκυραίοι εκπαιδευτικοί που σπούδασαν για να γίνουν καθηγητές, απέκτησαν πρόσθετα προσόντα, συγκέντρωσαν πιστοποιήσεις και μόρια και εξακολουθούν να περιμένουν την ευκαιρία να αποκτήσουν μια σταθερή θέση στη δημόσια εκπαίδευση.
Φιλόλογοι, μαθηματικοί, καθηγητές ξένων γλωσσών, φυσικών επιστημών και άλλων ειδικοτήτων.
Άνθρωποι που μπορεί να έχουν φτάσει στα 30, στα 35 ή και στα 40 τους χρόνια και εξακολουθούν να οργανώνουν την επαγγελματική τους ζωή γύρω από πίνακες, προκηρύξεις, μόρια και αναπληρώσεις.
Και εδώ υπάρχει μια αντίφαση που αξίζει να συζητήσουμε.
Η Κέρκυρα έχει νέους ανθρώπους που θέλουν να εργαστούν στην εκπαίδευση. Τα σχολεία χρειάζονται κάθε χρόνο εκπαιδευτικούς. Κι όμως, για πολλούς ο μόνιμος διορισμός παραμένει μακρινός.
Σπουδές χωρίς βεβαιότητα
Για να γίνει κάποιος σήμερα ανταγωνιστικός στους πίνακες της εκπαίδευσης, συχνά το πανεπιστημιακό πτυχίο δεν αρκεί.
Μεταπτυχιακά. Ξένες γλώσσες. Πιστοποιήσεις. Επιμορφώσεις. Παιδαγωγική κατάρτιση. Προϋπηρεσία.
Κάθε πρόσθετο προσόν σημαίνει χρόνο, προσπάθεια και χρήματα.
Και στο τέλος δεν υπάρχει εγγύηση διορισμού.
Φυσικά, καμία πανεπιστημιακή σχολή δεν μπορεί να εγγυάται μια θέση στο Δημόσιο. Ούτε θα ήταν ορθό να διορίζεται κάποιος αποκλειστικά επειδή απέκτησε ένα πτυχίο.
Υπάρχει όμως ένα διαφορετικό ερώτημα:
Μπορεί μια κοινωνία να επενδύει επί χρόνια στην εκπαίδευση ανθρώπων και στη συνέχεια να τους αφήνει για μεγάλο διάστημα χωρίς σαφή επαγγελματικό ορίζοντα;
Η αναμονή έχει συνέπειες
Ένας Κερκυραίος εκπαιδευτικός που δεν διορίζεται δεν παύει να έχει ζωή.
Πρέπει να εργαστεί.
Άλλος στρέφεται στα φροντιστήρια και στην ιδιωτική εκπαίδευση. Άλλος αλλάζει επάγγελμα. Άλλος περιμένει μια πρόσληψη ως αναπληρωτής. Και άλλος αναγκάζεται να φύγει από την Κέρκυρα.
Εδώ το εκπαιδευτικό πρόβλημα συναντά το δημογραφικό.
Μιλάμε συχνά για τους νέους που εγκαταλείπουν το νησί. Ταυτόχρονα όμως υπάρχουν νέοι Κερκυραίοι με πανεπιστημιακές σπουδές που θα ήθελαν να παραμείνουν εδώ και δεν βρίσκουν σταθερή επαγγελματική προοπτική.
Δεν μπορούμε από τη μία να αναρωτιόμαστε γιατί φεύγουν οι νέοι και από την άλλη να θεωρούμε φυσιολογικό ότι ένας άνθρωπος μπορεί να περάσει τα πιο παραγωγικά χρόνια της ζωής του περιμένοντας μια θέση.
Και όταν έρθει η αναπλήρωση, αρχίζει η βαλίτσα
Για πολλούς η λύση είναι η αναπλήρωση.
Μόνο που αυτή μπορεί να σημαίνει ότι ένας Κερκυραίος πρέπει να φύγει από το σπίτι του και να βρεθεί στην άλλη άκρη της Ελλάδας για να συγκεντρώσει την προϋπηρεσία που θα βελτιώσει τη θέση του στους πίνακες.
Μία χρονιά σε ένα νησί. Την επόμενη σε μια ορεινή περιοχή. Μετά ίσως αλλού.
Ενοίκια, μετακινήσεις, δύο σπίτια για όσους έχουν οικογένεια και μια μόνιμη αβεβαιότητα για το πού θα βρίσκονται τον επόμενο Σεπτέμβριο.
Η αναπλήρωση είναι αναγκαίος θεσμός.
Όταν όμως η προσωρινότητα μετατρέπεται σε πολυετή τρόπο ζωής, οφείλουμε να αναρωτηθούμε αν το σύστημα λειτουργεί όπως πρέπει.
Δεν υπάρχει «δικαίωμα διορισμού στην Κέρκυρα»
Πρέπει όμως να είμαστε απολύτως καθαροί.
Το ότι κάποιος είναι Κερκυραίος δεν μπορεί να του δίνει προτεραιότητα έναντι ενός εκπαιδευτικού από άλλη περιοχή της χώρας για μια δημόσια θέση στην Κέρκυρα.
Η δημόσια εκπαίδευση χρειάζεται ενιαίους και αντικειμενικούς κανόνες.
Δεν ζητάμε τοπικότητα στους διορισμούς. Ζητάμε ορθολογικό σχεδιασμό των διορισμών.
Οι πραγματικές ανάγκες πρέπει να καταγράφονται ανά ειδικότητα και περιοχή. Οι μόνιμες ανάγκες να διαχωρίζονται από τις πραγματικά έκτακτες. Οι συνταξιοδοτήσεις να προβλέπονται εγκαίρως. Και όπου επί σειρά ετών υπάρχει σταθερή ανάγκη για προσωπικό, αυτή να μην αντιμετωπίζεται διαρκώς ως προσωρινό κενό.
Να γνωρίζει ο νέος τι μέλλον έχει
Το κράτος δεν μπορεί να υποσχεθεί μόνιμο διορισμό σε κάθε πτυχιούχο.
Μπορεί όμως να προσφέρει κάτι άλλο: προβλεψιμότητα.
Να δημοσιοποιεί πολυετή εκτίμηση αναγκών ανά κλάδο.
Να γνωρίζει ένας νέος φιλόλογος, μαθηματικός ή καθηγητής ξένης γλώσσας ποιες είναι περίπου οι πραγματικές ανάγκες του συστήματος τα επόμενα χρόνια.
Να μπορεί να αποφασίσει αν θα επενδύσει σε ένα μεταπτυχιακό, αν θα αναζητήσει προϋπηρεσία ή αν πρέπει να ακολουθήσει διαφορετική επαγγελματική διαδρομή.
Δεν είναι δίκαιο να ζητάμε από έναν άνθρωπο να επενδύει συνεχώς σε περισσότερα προσόντα χωρίς να έχει στοιχειώδη εικόνα για τις πραγματικές προοπτικές του.
Η Κέρκυρα πρέπει να κρατήσει το ανθρώπινο κεφάλαιό της
Το ζήτημα τελικά ξεπερνά την εκπαίδευση.
Κάθε Κερκυραίος νέος που σπούδασε, απέκτησε γνώσεις και αναγκάζεται να φύγει επειδή δεν βρίσκει επαγγελματική προοπτική είναι μια απώλεια ανθρώπινου κεφαλαίου για το νησί.
Και η Κέρκυρα δεν έχει την πολυτέλεια να χάνει μορφωμένους νέους ανθρώπους.
Χρειάζεται περισσότερες ευκαιρίες στην ιδιωτική εκπαίδευση, στη διά βίου μάθηση, στον πολιτισμό, στον τουρισμό, στις ξένες γλώσσες, στην ψηφιακή εκπαίδευση και σε νέες μορφές εκπαιδευτικής επιχειρηματικότητας.
Γιατί η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο «περίμενε να διοριστείς».
Πρέπει να είναι και:
«Μέχρι τότε, ο τόπος σου μπορεί να σου προσφέρει λόγους για να μείνεις».
Δεν ζητούν χάρη. Ζητούν προοπτική.
Οι Κερκυραίοι αδιόριστοι καθηγητές δεν χρειάζονται υποσχέσεις ότι όλοι θα διοριστούν.
Ούτε ειδική μεταχείριση επειδή είναι Κερκυραίοι.
Χρειάζονται ένα εκπαιδευτικό σύστημα που να γνωρίζει τις ανάγκες του, να προγραμματίζει έγκαιρα και να καλύπτει με μόνιμο προσωπικό τις πραγματικά μόνιμες ανάγκες του.
Και χρειάζονται έναν τόπο που να μπορεί να αξιοποιήσει τις γνώσεις τους ακόμη και πριν από έναν ενδεχόμενο διορισμό.
Γιατί πίσω από κάθε αριθμό ενός πίνακα βρίσκεται ένας άνθρωπος που κάποτε επέλεξε να γίνει εκπαιδευτικός.
Και πίσω από κάθε Κερκυραίο νέο που φεύγει επειδή δεν βλέπει προοπτική, η Κέρκυρα χάνει κάτι περισσότερο από έναν κάτοικο.
Χάνει έναν μορφωμένο άνθρωπο που θα μπορούσε να δημιουργήσει, να κάνει οικογένεια και να προσφέρει στον τόπο του.
Και σε ένα νησί που ήδη προβληματίζεται για το δημογραφικό του μέλλον, αυτό είναι μια πολυτέλεια που δεν έχουμε.
