Την έντονη ανησυχία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την πορεία υλοποίησης του Προγράμματος «Ιόνια Νησιά 2021-2027» προκάλεσε η υστέρηση που καταγράφεται στην απορρόφηση των κονδυλίων, όπως αναδείχθηκε κατά την 5η συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη στην Κέρκυρα. Παρά την ενεργοποίηση σημαντικού μέρους του προγράμματος, οι ρυθμοί μετάβασης από τις εντάξεις έργων στις πραγματικές πληρωμές παραμένουν χαμηλοί, θέτοντας σε κίνδυνο τους μελλοντικούς στόχους.
«Γηρασμένες» υποδομές και νέες προκλήσεις
Ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων και Πρόεδρος της Επιτροπής, Ιωάννης Τρεπεκλής, έθεσε το πλαίσιο των αναγκών, τονίζοντας τη δυσαρμονία μεταξύ της ανόδου της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και των «γηρασμένων» δημόσιων υποδομών, οι οποίες πιέζονται περαιτέρω από τον τουρισμό. Ο κ. Τρεπεκλής υπογράμμισε ότι οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση κρίσιμων ζητημάτων, όπως η προσιτή στέγαση και η διαχείριση του πόσιμου νερού. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι τυχόν απομάκρυνση από την περιφερειακή διάσταση στο νέο Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ε.Ε. θα ήταν λάθος, καθώς θα αγνοούσε τις τοπικές αναγκαιότητες.
Ανησυχία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Οι εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν έκρυψαν τον προβληματισμό τους, κατατάσσοντας το πρόγραμμα των Ιονίων Νήσων στην ομάδα εκείνων που παρουσιάζουν σημαντική υστέρηση. Ο εκπρόσωπος για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) τόνισε ότι απαιτούνται γρήγορες αποφάσεις και ένα σαφές πλάνο για τους επόμενους μήνες, καθώς οι υποχρεώσεις για τα έτη 2026-2027 είναι ιδιαίτερα υψηλές. Σημειώθηκε ότι η επιτυχής υλοποίηση του τρέχοντος προγράμματος αποτελεί το ισχυρότερο επιχείρημα για τη διατήρηση των πόρων στην περιοχή κατά την επόμενη προγραμματική περίοδο (2028-2034).
Η εικόνα των αριθμών και ο κανόνας «Ν+3»
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, έως τον Μάιο του 2026 έχουν ενταχθεί 112 πράξεις συνολικού προϋπολογισμού 205,3 εκατ. ευρώ (71,4% του προγράμματος). Ωστόσο, οι πραγματικές δαπάνες που έχουν καταχωρηθεί ανέρχονται μόλις σε 50,8 εκατ. ευρώ, δηλαδή στο 17,7% των συνολικών πόρων. Για να καλυφθεί ο στόχος του κανόνα «Ν+3» για το 2026, απαιτούνται επιπλέον δαπάνες ύψους 24,8 εκατ. ευρώ μέχρι το τέλος του έτους, στόχος που θεωρείται εφικτός μόνο υπό προϋποθέσεις και με συστηματική παρακολούθηση.
Κοινωνικές δράσεις και νησιωτικότητα
Στον αντίποδα, οι δράσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ+) εμφανίζουν καλύτερη ροή υλοποίησης. Οι εκπρόσωποι της Ε.Ε. εστίασαν στη νέα στρατηγική για το «Δικαίωμα της Παραμονής στον τόπο» (Right to Stay), δίνοντας έμφαση στην προσιτή διαβίωση, την υγεία και την υποστήριξη των παιδιών. Από την πλευρά του, ο Δήμαρχος Κεντρικής Κέρκυρας & Διαποντίων Νήσων συμφώνησε με τις διαπιστώσεις για τις υποδομές, ζητώντας να λαμβάνονται υπόψη οι πρόσθετες δυσκολίες που προκύπτουν από τη νησιωτικότητα κατά την αξιολόγηση των φορέων.
Η πλήρης ανακοίνωση:
Πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 23 Ιουνίου 2026 στην Κέρκυρα η 5η συνεδρίαση της Επιτροπής Παρακολούθησης του Προγράμματος «Ιόνια Νησιά 2021-2027» με βασικό θέμα την πορεία υλοποίησης του προγράμματος. Στη συνεδρίαση, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπροσώπησαν ο κ. Παν. Πανταζάτος, επικεφαλής της Μονάδας Ελλάδας-Κύπρου και η κα Χριστίνα Καραιτίδη, εκ μέρους της Γενικής Διεύθυνσης Περιφερειακής Πολιτικής, ο κ. Matteo Bujella, επικεφαλής της Μονάδας Ελλάδας-Κύπρου της ΓΔ Απασχόλησης και η κ. Αννυ Μπακοπούλου από την ίδια ΓΔ.
Στην έναρξη της συνεδρίασης, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων κ. Ιωάννης Τρεπεκλής ανέφερε ότι σε αντίθεση με τους ανοδικούς ρυθμούς της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, οι υποδομές των νησιών είναι «γηρασμένες» και επιπλέον επιβαρύνονται από τους εποχικούς ρυθμούς της επισκεψιμότητας. Η ΠΙΝ καταβάλει προσπάθειες και το ΠεΠ συμβάλλει σε όλους σχεδόν τους στόχους της Συνοχής, αλλά οι προσπάθειες και οι πόροι δεν αρκούν την ώρα που νέες προκλήσεις αναδύονται όπως η Προσιτή Στέγαση και η ολοκληρωμένη διαχείριση για τα Ύδατα και το πόσιμο Νερό. Όσον αφορά στο Πρόγραμμα, παρότι έως το τέλος του 2026 προβλέπεται η ενεργοποίηση όλων σχεδόν των πεδίων του ΕΤΠΑ και των περισσότερων του ΕΚΤ+, εντούτοις οι καθυστερήσεις στην απορροφητικότητα σήμερα είναι υπαρκτές και οι ρυθμοί θα πρέπει άμεσα να αλλάξουν. Όσον δε αφορά στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της Ε.Ε. που ήδη συζητείται, θα είναι λάθος η απομάκρυνση από την περιφερειακή διάσταση που χαρακτηρίζει έως σήμερα, ειδικά την Πολική Συνοχής, γιατί δεν θα αναδεικνύονται οι τοπικές αναγκαιότητες.
Με τις παραπάνω εκτιμήσεις συμφώνησε και ο Δήμαρχος Κ.Κέρκυρας & ΔΝ, τονίζονται την κρισιμότητα ζητημάτων όπως αυτά της ύδρευσης και γενικά των υποδομών, αλλά και της ενίσχυσης της ικανότητας των τοπικών φορέων, αναφερόμενος στην εμπειρία και τα προβλήματα του Δήμου Κ.Κέρκυρας & ΔΝ. Οι φορείς υλοποίησης αντιμετωπίζουν πρόσθετες δυσκολίες που σχετίζονται με τη νησιωτικότητα και αυτό θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση της πορείας υλοποίησης.
Ο εκπρόσωπος της Ε.Ε. για το Ευρ. Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) εξέφρασε τη μεγάλη ανησυχία της Ε.Ε. για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το Πρόγραμμα Ι.Ν. 2021-2027 στην υλοποίηση, γεγονός που το εντάσσει στην ομάδα Προγραμμάτων που σημειώνουν σημαντική υστέρηση. Στο μέσον της προγραμματικής περιόδου οι φορείς υλοποίησης καθυστερούν στο «πέρασμα» από τις εντάξεις στις νομικές δεσμεύσεις και απορροθήσεις. Οι 2 νέες Προτεραιότητες ωφελούν μεν το Πρόγραμμα (προκαταβολές, επιμήκυνση περιόδου), αλλά προσθέτουν υποχρεώσεις. Οι συζητήσεις για το νέο Πολυετές Δημ. Πλαίσιο (περίοδος 2028-2034) βρίσκονται σε εξέλιξη και το ισχυρότερο επιχείρημα για την περιφερειακή διάσταση του νέου Προγράμματος είναι η επιτυχής υλοποίηση του τρέχοντος Προγράμματος. Στη φάση αυτή χρειάζονται γρήγορες αποφάσεις. Το ΕΚΤ «βοηθάει» προσωρινά για την κάλυψη του στόχου του «Ν+3», αλλά πρέπει η υλοποίηση του ΕΤΠΑ να επιταχυνθεί. Οι υποχρεώσεις για τα επόμενα χρόνια είναι υψηλότατες και απαιτείται πλάνο για τους επόμενους μήνες, προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που έρχονται. Οι ανάγκες είναι σημαντικές και η ΕΕ θα συνεχίσει να είναι αρωγός. Σήμερα, δεν αρκεί να εντοπίζουμε το πρόβλημα, αλλά να βρούμε τις λύσεις για την επιτυχή υλοποίηση.
Ο εκπρόσωπος της Ε.Ε. για το Ευρ. Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ+) αναφέρθηκε στις διαφορετικές ταχύτητες υλοποίησης ΕΚΤ και ΕΤΠΑ, με την επισήμανση ότι αποδεικνύεται πιο εύκολη η υλοποίηση των δράσεων του ΕΚΤ+. Το ΕΚΤ+ σήμερα, δίνει σημασία στην ποιότητα των δαπανών, αλλά και σε νέες προκλήσεις όπως η Προσιτή Διαβίωση (στέγαση, εκπαίδευση και υγεία, κοινωνικές δομές, εργασία, δημογραφικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά κλπ), που συνδέονται με τη νέα στρατηγική για το «Δικαίωμα της Παραμονής στον τόπο (Right to Stay)», ενώ παραμένουν σε πρώτη γραμμή οι στρατηγικές για την αντιμετώπιση της φτώχειας και η ιδιαίτερα για την υποστήριξη των παιδιών.
Ο εκπρόσωπος της ΓΓ ΕΣΠΑ αναφέρθηκε στους ρυθμούς υλοποίησης των Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ, σημειώνοντας ότι οι δείκτες υλοποίησης του Προγράμματος «Ιόνια Νησιά» 2021-2027 υστερούν του μέσου όρου, ιδίως στο σκέλος συμβάσεων και πληρωμών. Σημαντικό ζήτημα αποτελεί η ενεργοποίηση των νέων Προτεραιοτήτων που προέκυψαν από την 1η Αναθεώρηση, όπως και το ζήτημα της υποστήριξης των Δικαιούχων.
Στη συνέχεια έγινε παρουσίαση της Πορείας υλοποίησης του Προγράμματος «ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ» 2021-2027» και ενημέρωση για τις νέες Προτεραιότητες, την Στρατηγική Έξυπνης Εξειδίκευσης και τα έργα Στρατηγικής σημασίας. Παρουσιάστηκαν από τη Μονάδα Α της ΕΥΔ τα βασικά στοιχεία ενεργοποίησης του Περιφερειακού Προγράμματος «Ιόνια Νησιά» για την Προγραμματική Περίοδο 2021-2027 αλλά και στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Κανόνα Ν+3 για το 2026.
Ειδικότερα, αναφέρθηκε ότι στις 18/5/2026 ο προϋπολογισμός των 112 ενταγμένων πράξεων ανήλθε στο ποσό των 205,3 εκατ. € σε Δ.Δ. (71,4% της συνολικής χρηματοδότησης του προγράμματος), ενώ οι νομικές δεσμεύσεις ανήλθαν στο ποσό των 93,9 εκατ. €, (32,7%), οι δε καταχωρημένες δαπάνες στο ΟΠΣ ανήλθαν στο ποσό των 50,8 εκατ. €, (17,7 % των συνολικών πόρων ΠΕΠ ΙΝ 2021-2027). Τα παραπάνω στοιχεία σχετίζονται άμεσα με τις απαιτήσεις του «Κανόνα Ν+3» που με αφετηρία το 2025 κλιμακώνονται αυξητικά για τα επόμενα έτη. Με βάση το σχέδιο δράσης δαπανών, ο στόχος (που για το υπόλοιπο του 2026 υπολογίζεται σε 24,8 εκατ.€ Δημ.Δαπάνη) εκτιμάται ότι υπό προϋποθέσεις και παρά την αβεβαιότητα, μπορεί να καλυφθεί.
Με βάση τις παραπάνω εκτιμήσεις και προκειμένου να επιτευχθούν οι «δύσκολοι» στόχοι για το 2026 και 2027, προωθούνται:
-με βάση το Ειδικό Σχέδιο Δράσης, η σημαντική προώθηση στην εξειδίκευση και την έκδοση Προσκλήσεων για νέες δράσεις (ιδίως ΕΤΠΑ), ενώ με βάση
-το Σχέδιο Δράσης Δαπανών, υλοποιείται συστηματική παρακολούθηση της υλοποίησης των ενταγμένων έργων.
Στη συνέχεια η Επ.Πα. ενέκρινε ομόφωνα τη μεθοδολογία αξιολόγησης και τα κριτήρια επιλογής πράξεων των δεκατριών (13) τύπων δράσεων, και ακολούθησε ενημέρωση από στελέχη της ΕΥΔ για:
- τις Ολοκληρωμένες Χωρικές Επενδύσεις
- θέματα Αξιολόγησης του Προγράμματος
-την πρόοδο υλοποίησης της Στρατηγικής για την Πληροφόρηση και την επικοινωνία του Προγράμματος.
Ακολούθησαν παρεμβάσεις της Εθνικής Αρχής Συντονισμού επί οριζόντιων θεμάτων και ειδικότερα έγινε ενημέρωση για: τη διαπραγμάτευση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ (περίοδος 2028-2034), την ενεργοποίηση Προγραμμάτων 2021-2027, την αναθεώρηση Προγραμμάτων 2021-2027, την ενημέρωση για οριζόντια θέματα του ΕΚΤ+, την απορρόφηση Ενωσιακής Συνδρομής – Επίτευξη Στόχων Έτους και το Capacity Building.
