Προτάσεις άμεσης εφαρμοφής από τη Διασυλλογική Επιτροπή Οργανώσεων Πολιτών προς το Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας για το κυκλοφοριακό πρόβλημα στο κέντρο της πόλης.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ:

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΣΤΟ ΚΈΝΤΡΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ-

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΜΕΣΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΠΡΟΣ ΤΟ ΔΗΜΟ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ

Ενόψει της νέας τουριστικής περιόδου και του προβλεπόμενου κυκλοφοριακού προβλήματος που προκύπτει κάθε χρόνο, προκαλώντας οξύτατη αστική αρρυθμία και δοκιμάζοντας την καθημερινότητα κατοίκων και επισκεπτών, η Διασυλλογική Επιτροπή οργανώσεων πολιτών του ευρύτερου αστικού κέντρου της πόλης κατέθεσε στις 06/04/2026 υπόμνημα-πρόταση προς τη Δημοτική Αρχή για τη ρύθμιση της κυκλοφοριακής κινητικότητας. Η πρόταση αυτή λαμβάνει υπόψη την εγκεκριμένη μελέτη για τη βιώσιμη αστική κινητικότητα (ΣΒΑΚ). Περιλαμβάνει δε μέτρα τα οποία είναι άμεσα υλοποιήσιμα, χωρίς ιδιαίτερο κόστος, απαιτούν όμως πολιτική βούληση που θα δώσουν μια ανακουφιστική πνοή στο κέντρο της πόλης. Και μάλιστα, όταν σε σημεία όπως τα Μουράγια, δόθηκε η ευκαιρία καθιέρωσης ήπιας κυκλοφορίας μετά τα έργα αποκατάστασης του οδοστρώματος που προκλήθηκαν προφανώς από την κυκλοφορία βαρέων οχημάτων, αλλά τελικά επανήλθε η κυκλοφορία όλων των οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων των τουριστικών λεωφορείων!

Στο υπόμνημά μας αυτό δεν υπήρξε καμία απάντηση εκ μέρους της Δημοτικής αρχής. Για το λόγο αυτό, δημοσιοποιούμε σήμερα το υπόμνημά της Διασυλλογικής Επιτροπής, ώστε να ενημερωθούν οι συμπολίτες μας σχετικά με τις άμεσα εφαρμόσιμες προτάσεις μας για την κατά το δυνατόν ανακούφιση του κυκλοφοριακού φόρτου.

‘Οσο για την απαραίτητη πολιτική βούληση της Δημοτικής Αρχής προκειμένου να μεθοδεύσει την επίλυση των ζητημάτων του Δημοσίου Χώρου, του κυκλοφοριακού συμπεριλαμβανομένου, εκείνο που η τοπική κοινωνία γενικότερα αναγνωρίζει, ευρύτατα σχολιάζει και πανθομολογεί είναι ότι αυτή δυστυχώς απουσιάζει εξοργιστικά. Οι οργανώσεις των πολιτών θα συνεχίσουμε αυτό να το επισημαίνουμε διαρκώς και παράλληλα θα προσπαθούμε μέσω της Διασυλλογικής Πρωτοβουλίας για τη βελτίωση της αστικής λειτουργίας με τις προτάσεις και τις παρεμβάσεις μας.

Ακολουθεί το κείμενο του Υπομνήματος:

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Διασυλλογικής Επιτροπής

Φορέων Πολιτών

προς τον

Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας & Διαποντίων Νήσων

Άμεσα, χαμηλού και μεσαίου κόστους μέτρα για την υλοποίηση των στόχων του ΣΒΑΚ στην περιοχή ΝΑΟΚ – Σπιανάδας – Αρσενίου – Παλαιών Δικαστηρίων – Λιμανιού

Περιοχή αναφοράς	ΝΑΟΚ – Πάνω/Κάτω Πλατεία Σπιανάδα – Ανάκτορα – Αρσενίου – Δονζελότ – Κ. Ζαβιτσιάνου – Ελ. Βενιζέλου – Λιμάνι
Βασικοί στόχοι	Αποκλεισμός τουριστικών λεωφορείων, περιορισμός ΙΧ πλην κατοίκων/εξυπηρέτησης, αύξηση πεζής/ποδηλατικής κίνησης, ενίσχυση δημόσιας συγκοινωνίας και ταξί, οργάνωση στάθμευσης και δρόμων ήπιας κυκλοφορίας
Βάση τεκμηρίωσης	ΣΒΑΚ Κεντρικής Κέρκυρας (Γ’ Φάση, Παραρτήματα, χάρτες Γ-1, Γ-2, Γ-3.1), έγκριση Δημοτικής Επιτροπής 23.2.2024, επιστολή/πρακτικό 2018 για απαγόρευση μεγάλων τουριστικών οχημάτων
Χαρακτήρας πρότασης	Τεχνικό, διοικητικό, νομικό και κοινωνικό υπόμνημα εφαρμογής

Η πρόταση στοχεύει στη μετάβαση από το στρατηγικό σχέδιο στην άμεση εφαρμογή, με παρεμβάσεις που μπορούν να ξεκινήσουν χωρίς βαριά έργα και χωρίς να αναμένει η πόλη την ολοκλήρωση μακροπρόθεσμων υποδομών.

1. Η πρόταση συνοπτικά.

Η περιοχή ΝΑΟΚ – Πάνω/Κάτω Πλατεία Σπιανάδα – Ανάκτορα – Αρσενίου – Δονζελότ – Κ. Ζαβιτσιάνου – Ελ. Βενιζέλου – Λιμάνι συγκεντρώνει το πιο ευαίσθητο τμήμα του ιστορικού κέντρου και ταυτόχρονα δέχεται δυσανάλογη πίεση από διαμπερή κυκλοφορία, παράνομη στάθμευση και βαρέα τουριστικά οχήματα. Το ΣΒΑΚ αναγνωρίζει ως βασικά προβλήματα την έλλειψη επαρκών και ασφαλών υποδομών για πεζούς και ποδήλατο, τις δυσλειτουργίες της στάθμευσης και την εξυπηρέτηση όλων των διαμπερών κινήσεων μέσα από τον αστικό ιστό.

Η πιο άμεση και εφαρμόσιμη γραμμή δράσης, με βάση τη Γ’ Φάση του ΣΒΑΚ και τα συνοδευτικά σχέδια, δεν είναι ένα ακριβό έργο μεγάλης κλίμακας, αλλά ένα πακέτο ρυθμιστικών και σημειακών παρεμβάσεων:

• λειτουργικός αποκλεισμός των μεγάλων τουριστικών λεωφορείων από το παραλιακό μέτωπο, θεσμοθέτηση ζώνης ήπιας κυκλοφορίας 20 km/h στον παραλιακό δακτύλιο (με διαπιστωμένη τη συναίνεση των δημοτών),
• συστηματική οργάνωση των χώρων στάθμευσης με προτεραιότητα τη δωρεάν εξυπηρέτηση των μονίμων κατοίκων.
• διατήρηση και ενίσχυση δημόσιας συγκοινωνίας και ταξί,
• μικρές γεωμετρικές επεμβάσεις ασφάλειας και
• αναβάθμιση της πεζής και ποδηλατικής κίνησης.

Το υπόμνημα προτείνει τα άμεσα τεχνικά, διοικητικά και νομικά βήματα που απαιτούνται, ποιες υπηρεσίες πρέπει να συνεργαστούν, ποια μέτρα είναι ώριμα χωρίς υψηλό κόστος και ποια όχι, καθώς και τα οφέλη που θα προκύψουν για κατοίκους, επισκέπτες, επιχειρήσεις και δημόσιο χώρο.

2. Περιοχή παρέμβασης και στόχοι

Η προτεινόμενη ζώνη παρέμβασης καλύπτει την περιοχή ΝΑΟΚ – Πάνω/Κάτω Πλατεία Σπιανάδα – Ανάκτορα – Αρσενίου – Δονζελότ – Κ. Ζαβιτσιάνου – Ελ. Βενιζέλου – Λιμάνι. Στην περιοχή συναντώνται μνημειακά στοιχεία της UNESCO, υψηλές πεζές ροές, διοικητικές λειτουργίες όπως η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και ισχυρή τουριστική πίεση.

Οι προτεινόμενοι στόχοι ευθυγραμμίζονται με το όραμα και τις προτεραιότητες του ΣΒΑΚ και την εν γένει προστασία και διαφύλαξη του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος: μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, ενδυνάμωση της ελκυστικότητας και της ποιότητας του αστικού περιβάλλοντος, βελτίωση των υπηρεσιών δημόσιων συγκοινωνιών, αύξηση των εναλλακτικών χρήσης βιώσιμων μέσων μεταφοράς, βελτίωση της προσβασιμότητας και μείωση των ατυχημάτων με εμπλοκή ευάλωτων χρηστών.

Στο επίπεδο της εφαρμογής, οι στόχοι μεταφράζονται σε επτά επιχειρησιακές επιδιώξεις:

1. αποκλεισμός τουριστικών λεωφορείων,
2. περιορισμός της διέλευσης ΙΧ και αποθάρρυνση της διαμπερούς κυκλοφορίας με σαφή εξαίρεση κατοίκους και αναγκαίες εξυπηρετήσεις,
3. ενίσχυση πεζοδρόμων και διαδρομών ήπιας κυκλοφορίας,
4. επαναλειτουργία του χώρου υπέρ του ποδηλάτου,
5. διατήρηση και αναβάθμιση της πρόσβασης δημόσιας συγκοινωνίας και ταξί,

6. οργάνωση στάθμευσης με προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση των μονίμων κατοίκων των οποίων η δυνατότητα στάθμευσης πρέπει να είναι εγγυημένη και απρόσκοπτη.

7. προστασία δημόσιου χώρου και νομιμότητας.

3. Τι προβλέπει το ΣΒΑΚ για την περιοχή

3.1 Το σενάριο 1.2 ως βάση άμεσης εφαρμογής

Η Γ’ Φάση του ΣΒΑΚ εξετάζει δύο κύριες εναλλακτικές για τον παραλιακό άξονα γύρω από την παλαιά πόλη. Η λύση 1.1 είναι η πιο ριζοσπαστική, καθώς προβλέπει εκτεταμένη πεζοδρόμηση ή ήπια κυκλοφορία με ελεγχόμενη πρόσβαση και στάθμευση κατοίκων. Η λύση 1.2 είναι πιο εφαρμόσιμη βραχυπρόθεσμα, καθώς προβλέπει μετατροπή του ίδιου άξονα σε οδό ήπιας κυκλοφορίας, μονής κατεύθυνσης, χωρίς ελεγχόμενη πρόσβαση. Για τον σκοπό ενός άμεσου δημοτικού σχεδίου δράσης, η λύση 1.2 προσφέρει το πιο ρεαλιστικό σημείο εκκίνησης.

Σύμφωνα με τα παραρτήματα και την παρουσίαση της 3ης διαβούλευσης, η παραλιακή περιμετρική διαδρομή του σεναρίου 1.2, η λογική δεν είναι η απλή συνέχιση της σημερινής κυκλοφορίας με μία πινακίδα 20 km/h, αλλά η λειτουργική μετατροπή του άξονα σε χώρο συνύπαρξης και χαμηλής ταχύτητας.

3.2 Πεζή και ποδηλατική κίνηση

Το ΣΒΑΚ αντιμετωπίζει την παλιά πόλη και το παραλιακό μέτωπο ως το βασικό πεδίο επανακατανομής του οδικού χώρου. Προτείνει δίκτυο πεζών με ασφαλείς διαβάσεις, ράμπες ΑμεΑ και σημειακές αναπλάσεις και, ταυτόχρονα, ποδηλατικό άξονα που συνδέει το κέντρο, το Παλιό Λιμάνι, τη Λ. Δημοκρατίας, τον Ανεμόμυλο και το Μον Ρεπό.

Η ίδια η μελέτη σημειώνει ότι οι ποδηλατόδρομοι σήμερα δεν λειτουργούν στην πράξη, επειδή καταλαμβάνονται από παράνομα σταθμευμένα οχήματα ή χρησιμοποιούνται ως λωρίδα κυκλοφορίας. Άρα, η αποκατάσταση της ποδηλατικής λειτουργίας δεν απαιτεί απαραίτητα νέο έργο μεγάλης κλίμακας, αλλά κυρίως έλεγχο, οριοθέτηση και προστασία του υφιστάμενου χώρου.

3.3 Δημόσιες συγκοινωνίες και ταξί

Τόσο η πρότασή μας όσο και η μελέτη δεν εισηγούνται την αποκοπή της περιοχής από τις δημόσιες μεταφορές. Αντιθέτως, προσαρμόζει τις διαδρομές του Αστικού ΚΤΕΛ και προτείνει τρεις νέες κυκλικές γραμμές Δημοτικής Συγκοινωνίας που συνδέουν γειτονιές με το κέντρο, το λιμάνι και το αεροδρόμιο. Ειδικά η 1η γραμμή διέρχεται από Λ. Αλεξάνδρας, Αγωνιστών Πολυτεχνείου, Βασιλέως Γεωργίου Α’, Καποδιστρίου, Αρσενίου και Ελ. Βενιζέλου.

Άρα, η προτεραιότητα του ΣΒΑΚ δεν είναι η γενική απαγόρευση οχημάτων, αλλά ο ανασχεδιασμός του χώρου έτσι ώστε να εξυπηρετούνται κατά προτεραιότητα οι δημόσιες συγκοινωνίες, οι πεζοί, τα ταξί και οι αναγκαίες μετακινήσεις.

3.4 Οργάνωση στάθμευσης

Το ΣΒΑΚ εισηγείται ολοκληρωμένο σύστημα ελεγχόμενης στάθμευσης με τρεις βασικές κατηγορίες: θέσεις αποκλειστικά για κατοίκους, βραχυχρόνια ελεγχόμενη στάθμευση έως τριών ωρών και μακροχρόνια ελεγχόμενη στάθμευση οκτώ έως δέκα ωρών στην περίμετρο.

Η πρόταση του ΣΒΑΚ δίνει περίπου 3.129 θέσεις κατοίκων στο σύνολο του κέντρου, 585 βραχυχρόνιες και 628 μακροχρόνιες, με σημαντική κάλυψη αναγκών κατοίκων στην παραλιακή ζώνη.

4. Χάρτες του ΣΒΑΚ που τεκμηριώνουν την πρόταση

Οι ακόλουθοι χάρτες προέρχονται από τα παραδοτέα του ΣΒΑΚ και χρησιμοποιούνται ως χωρική βάση της παρούσας πρότασης.

Χάρτης 1 – Ιεράρχηση και κυκλοφοριακή οργάνωση

[Βλ. Κείμενο ΣΒΑΚ]

Αποτυπώνει την προτεινόμενη ιεράρχηση οδικού δικτύου και τη γενική κυκλοφοριακή οργάνωση. Για την παρούσα ζώνη ενδιαφέροντος, αναδεικνύει τον παραλιακό άξονα ως βασικό πεδίο ήπιας κυκλοφορίας και ανακατανομής λειτουργιών.

Χάρτης 2 – Ροές πεζών και ποδηλάτων

[Βλ. Κείμενο ΣΒΑΚ]

Αποτυπώνει τη στρατηγική ενίσχυσης πεζής και ποδηλατικής κίνησης. Ο παραλιακός χώρος και η Σπιανάδα εντάσσονται στον κύριο διάδρομο βιώσιμης κινητικότητας.

Χάρτης 3 – Πρόταση ελεγχόμενης στάθμευσης

[Βλ. Κείμενο ΣΒΑΚ]

Αποτυπώνει τις κατηγορίες θέσεων κατοίκων, βραχυχρόνιας και μακροχρόνιας στάθμευσης, ειδικές θέσεις και τμήματα όπου απαγορεύεται η στάθμευση.

Απόσπασμα ΣΒΑΚ 4 – Πρόταση δημοτικής συγκοινωνίας

Αποτυπώνει τις προτεινόμενες γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας και επιβεβαιώνει ότι η στρατηγική του ΣΒΑΚ βασίζεται στην ενίσχυση των ΜΜΜ.

5. Άμεσα και περιορισμένου κόστους μέτρα που υπηρετούν τους σκοπούς της πρότασης.

5.1 Δέσμη άμεσων ρυθμιστικών μέτρων

H πρώτη ομάδα μέτρων είναι καθαρά ρυθμιστικού χαρακτήρα άμεσης εφαρμογής.

Περιλαμβάνει ως πρώτο μέτρο την άμεση απαγόρευση διέλευσης μεγάλων τουριστικών λεωφορείων, διώροφων hop-on / hop-off στην περιοχή αναφοράς της πρότασης. Η ανάγκη εφαρμογής του μέτρου έχει καταγραφεί ήδη από το 2018 από το ΤΕΕ Κέρκυρας και από σχετική απόφαση της Επιτροπής Παρακολούθησης της Παλιάς Πόλης, με προτεινόμενη απαγόρευση στις οδούς Αγωνιστών Πολυτεχνείου, Β. Δούσμανη, Καποδιστρίου, Ελευθερίας, Αρσενίου, Δονζελότ και τμήμα της Κωνσταντίνου.

Το δεύτερο μέτρο είναι η θεσμοθέτηση ζώνης ήπιας κυκλοφορίας με σαφές όριο 20 km/h στη διαδρομή από Δονζελότ, Αρσενίου, προς Σπιανάδα, Ανάκτορα και ΝΑΟΚ.

Το τρίτο είναι η άμεση εφαρμογή προσωρινά οργανωμένης ελεγχόμενης στάθμευσης με διαχωρισμό κατοίκων, βραχυχρόνιας και ειδικών θέσεων.

Το τέταρτο είναι η άμεση τήρηση της εφαρμογής ωραρίων για φορτοεκφόρτωση, διοικητική εξυπηρέτηση και τροφοδοσία, ώστε να αποσυμπιεστεί ο ημερήσιος φόρτος.

5.2 Χαμηλού κόστους φυσικές παρεμβάσεις

Χωρίς ανακατασκευή ολόκληρων οδών, ο Δήμος μπορεί να προχωρήσει σε μικρές αλλά κρίσιμες επεμβάσεις:

• κολωνάκια για αποτροπή παράνομης στάθμευσης σε πεζοδρόμια και διαβάσεις,
• σημεία συμπίεσης πλάτους για πραγματική μείωση ταχύτητας,
• υπερυψωμένες ή ιδιαίτερα εμφανείς διαβάσεις πεζών με αυτόνομο τοπικό φωτισμό για το βράδυ (με Φ/Β στοιχεία),
• ράμπες ΑμεΑ στα ελλείποντα σημεία,
• διαγράμμιση και χρωματική οριοθέτηση λωρίδων και θέσεων, καθώς και
• σαφή διαμόρφωση ζωνών σύντομης στάσης για Περιφέρεια, ταξί και εξυπηρέτηση ΑμεΑ.

Οι παρεμβάσεις αυτές είναι συμβατές με το πνεύμα του ΣΒΑΚ γιατί αντιμετωπίζουν ευθέως τα προβλήματα που η ίδια η μελέτη καταγράφει: ανύπαρκτα ή ανεπαρκή πεζοδρόμια, έλλειψη ραμπών ΑμεΑ, καταστροφή της λειτουργίας των ποδηλατικών υποδομών από παράνομη στάθμευση και μείωση του πραγματικού πλάτους κυκλοφορίας.

5.3 Λειτουργικά μέτρα υπέρ κατοίκων, ΜΜΜ και ταξί

Η λήψη μέτρων, ως εφαρμογή άμεσης πολιτικής από το Δήμο, πρέπει να διασφαλίσει ότι ο περιορισμός της ιδιωτικής κυκλοφορίας δεν θα μετατραπεί σε υποβάθμιση της προσβασιμότητας.

Γι’ αυτό προτείνονται:

• η σαφής προτεραιότητα κατοίκων στις θέσεις στάθμευσης της ζώνης
• κατοχύρωση θέσεων ταξί και σύντομης στάσης,
• διατήρηση πρόσβασης δημόσιας συγκοινωνίας και επανασχεδιασμός των δρομολογίων όπου χρειάζεται, με μικρότερα οχήματα εντός της ευαίσθητης ζώνης.

Στην περίπτωση της Σπιανάδας και ειδικών επισκεπτών, η ίδια η τεκμηρίωση του 2018 αναφέρει ρητά δυνατότητα προσέγγισης με λεωφορεία μικρότερου μεγέθους, έως δεκαπέντε θέσεων.

5.4 Σημειακές μελέτες και ρυθμίσεις που πρέπει να προηγηθούν

Για να μην παραμείνουν τα μέτρα γενικές κατευθύνσεις, χρειάζονται σύντομες εφαρμοστικές σημειακές κανονιστικές αποφάσεις και, όπου χρειάζεται, με τοπικής εφαρμογής μελέτες:

• οριοθέτηση ζώνης ήπιας κυκλοφορίας και μονοδρομήσεων,
• ελεγχόμενη στάθμευση με ακριβή αποτύπωση θέσεων,
• ορισμός σημείων επιβίβασης και αποβίβασης εκτός πυρήνα και διασύνδεσής τους με μικρά shuttle ή ΜΜΜ,
• μελέτη οδικής ασφάλειας για διαβάσεις, ράμπες και σημεία σύγκρουσης, και ειδική μελέτη λειτουργίας στην Κ. Ζαβιτσιάνου λόγω Περιφέρειας.

5.5 Αναδιοργάνωση μεταφοράς επιβατών κρουαζιέρας εντός λιμένα

Ένα επιπλέον άμεσο και ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέτρο αποφόρτισης της κυκλοφορίας αφορά την αναδιοργάνωση της μεταφοράς των επιβατών κρουαζιέρας.

Η μεταφορά επιβατών κρουαζιέρας από το λιμάνι προς την παλιά πόλη δημιουργεί έντονο φαινόμενο συγκεντρωμένης κυκλοφοριακής αιχμής, δηλαδή πολύ μεγάλο αριθμό κινήσεων μεγάλων οχημάτων σε μικρό χρονικό διάστημα. Σε αντίθεση με τη συνήθη αστική κυκλοφορία, όπου οι ροές κατανέμονται στον χρόνο, στην περίπτωση της κρουαζιέρας η αποβίβαση χιλιάδων επιβατών ενεργοποιεί σχεδόν ταυτόχρονα μεγάλο αριθμό λεωφορείων, τα οποία κινούνται στον ίδιο άξονα, με κοινό προορισμό και με επαναλαμβανόμενους κύκλους στάσης, αποβίβασης και επιστροφής. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η διαδρομή από το λιμάνι προς τη Σπιανάδα να λειτουργεί για κρίσιμα χρονικά διαστήματα πολύ πάνω από την σχεδιασμένη ικανότητά της, με συνέπειες όπως πτώση ταχύτητας ροής, δημιουργία ουρών, εμπλοκές σε κόμβους και πλήρη απορρύθμιση της κυκλοφορίας. Η επιβάρυνση πολλαπλασιάζεται από το γεγονός ότι η αποβίβαση γίνεται μπροστά στο Παλαιό Φρούριο, όπου η στάση των λεωφορείων αφαιρεί ενεργό πλάτος κυκλοφορίας από το οδόστρωμα και μετατρέπει τον άξονα σε σημείο συμφόρησης. Από τεχνική άποψη, η αποτελεσματικότερη λύση δεν είναι η “καλύτερη διαχείριση” των ίδιων λεωφορείων μέσα στην πόλη, αλλά η εξάλειψη της οξυμένης ζήτησης από το αστικό δίκτυο. Το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί άμεσα, χωρίς σημαντικό κόστος, εφόσον η μεταφορά των επιβατών πραγματοποιείται αποκλειστικά εντός της λιμενικής ζώνης, από τον προβλήτα αποβίβασης έως το ανατολικό άκρο του λιμανιού, χωρίς τα λεωφορεία να εισέρχονται στο αστικό δίκτυο. Στο σημείο αυτό υπάρχει ήδη πύλη εξόδου, από την οποία οι επισκέπτες μπορούν να προσεγγίσουν πεζή την πόλη σε πέντε λεπτά, φτάνοντας απευθείας στην περιοχή του Νέου Φρουρίου. Η λύση αυτή εξαλείφει την ανάγκη κυκλοφορίας λεωφορείων εντός της πόλης, και μειώνει δραστικά τον κυκλοφοριακό φόρτο και ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις αρχές του ΣΒΑΚ, χωρίς την ανάγκη κατασκευής ακριβών υποδομών. [Παράρτημα Β]

6. Νομικά και διοικητικά βήματα για τα άμεσα μέτρα

6.1 Τι μπορεί να γίνει άμεσα

Μπορούν να προχωρήσουν άμεσα, με κανονιστικές και διοικητικές πράξεις και χωρίς βαριά κατασκευή έργων, τα εξής:

• η απαγόρευση συγκεκριμένων κατηγοριών οχημάτων σε ορισμένες οδούς,
• η οριοθέτηση ζώνης ήπιας κυκλοφορίας με αντίστοιχη σήμανση, καθώς και σχετικές μονοδρομήσεις ή αντιδρομήσεις,
• η οργάνωση ελεγχόμενης στάθμευσης και αδειών μονίμων κατοίκων ,
• η οριοθέτηση θέσεων ΑμεΑ, ταξί και σύντομης στάσης,
• τα ωράρια φορτοεκφόρτωσης και η εντατική αστυνόμευση.

6.2 Τι δεν αρκεί να γίνει μόνο με αναφορά στο ΣΒΑΚ

Το ΣΒΑΚ είναι στρατηγικό σχέδιο και όχι αυτοτελώς εκτελεστή κανονιστική πράξη. Δεν αρκεί μόνο η επίκλησή του για να απαγορευτεί η κυκλοφορία, να αφαιρεθούν θέσεις στάθμευσης, να εγκατασταθούν μπάρες ή να επιβληθεί σύστημα πρόσβασης μόνο κατοίκων. Για να ισχύσουν αυτά απαιτούνται ειδικές εφαρμοστικές πράξεις, κυκλοφοριακή τεκμηρίωση, νόμιμη σήμανση, έγκριση από τα αρμόδια όργανα και έλεγχος νομιμότητας.

Ιδίως ένα πλήρες καθεστώς αποκλεισμού ΙΧ πλην κατοίκων ή ένα σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης με μπάρες και κάμερες δεν είναι ώριμο ως άμεσο και χαμηλού κόστους μέτρο του σεναρίου 1.2 χωρίς περαιτέρω τεχνικό και νομικό υπόβαθρο.

6.3 Αναγκαία διοικητική ακολουθία για τα ώριμα μέτρα

Η ελάχιστη ακολουθία για τα ώριμα μέτρα είναι η εξής:

• απόφαση του Δήμου για εκκίνηση πακέτου άμεσων ρυθμίσεων
• συνεργασία με μελετητές του ΣΒΑΚ και το ΤΚ/ΤΕΕ
• εκπόνηση από το Δήμο σημειακών κυκλοφοριακών μελετών εφαρμογής στη ζώνη αναφοράς της πρότασης,
• διαβούλευση και συνεργασία με Τροχαία, Αστικό ΚΤΕΛ, φορείς ταξί, Περιφέρεια, λιμάνι και υπηρεσίες προστασίας μνημείων όπου απαιτείται,
• έκδοση κανονιστικής απόφασης για τη σήμανση, τις απαγορεύσεις, τις μονοδρομήσεις και την ελεγχόμενη στάθμευση,
• έλεγχος νομιμότητας και δημοσίευση,
• υλοποίηση σήμανσης και επιχειρησιακού σχεδίου ελέγχου, και τέλος
• πιλοτική εφαρμογή με μετρήσεις και δυνατότητα διορθώσεων.

6.4 Ιδιαίτερες προϋποθέσεις για την απαγόρευση τουριστικών λεωφορείων

Η απαγόρευση των μεγάλων τουριστικών οχημάτων είναι από τα πιο ώριμα και ισχυρά μέτρα, αρκεί να συνοδευτεί από ορθή εναλλακτική εξυπηρέτηση. Χρειάζεται σαφής ορισμός των οδών όπου θα ισχύει, οχημάτων που εξαιρούνται, ορισμός εξωτερικών σημείων επιβίβασης και αποβίβασης, πρόβλεψη για ΑμεΑ και επιχειρησιακή συμφωνία με λιμάνι, τουριστικούς πράκτορες και αστικές συγκοινωνίες.

7. Συνέργειες υπηρεσιών και φορέων που απαιτούνται

7.1 Υπηρεσίες δημοσίου και φορείς που απαιτούνται

Ο Δήμος και η Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών έχουν τον συντονιστικό και μελετητικό ρόλο. Η Τροχαία είναι κρίσιμη υπηρεσία για τον έλεγχο εφαρμογής, ειδικά στα θέματα στάθμευσης, ορίων ταχύτητας, παράνομων εισόδων βαρέων οχημάτων και κατάληψης δημόσιου χώρου. Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων οφείλει να συμμετέχει ενεργά στην εξειδίκευση της ρύθμισης στην Κ. Ζαβιτσιάνου, λόγω της διοικητικής χρήσης του κτιρίου της.

Το Αστικό ΚΤΕΛ και ο Δήμος πρέπει να συντονίσουν τις διαδρομές και τους τύπους οχημάτων που θα εξυπηρετούν το κέντρο. Οι φορείς ταξί πρέπει να συναινέσουν σε συγκεκριμένες πιάτσες ή θέσεις σύντομης στάσης. Ο ΟΛΚΕ και οι τουριστικοί φορείς πρέπει να ενσωματώσουν το νέο σχήμα αποβίβασης επισκεπτών εκτός πυρήνα. Σε τυχόν επεμβάσεις που αγγίζουν προστατευόμενους χώρους, απαιτείται συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων. Οι σύλλογοι κατοίκων, επαγγελματιών και ΑμεΑ πρέπει να συμμετέχουν στην πιλοτική αξιολόγηση.

8. Νομική ανάλυση: τι μπορεί να εφαρμοστεί και τι όχι

8.1 Μέτρα με υψηλή νομική και διοικητική ωριμότητα

Νομικά και διοικητικά πιο ώριμα είναι τα μέτρα που βασίζονται σε σαφή κυκλοφοριακή και λειτουργική αιτιολόγηση και δεν επιβάλλουν απόλυτο αποκλεισμό χωρίς εναλλακτική.

Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν:

• η απαγόρευση μεγάλων τουριστικών οχημάτων στην προτεινόμενη περιοχή,
• οι μονοδρομήσεις και σημειακές αντιδρομήσεις,
• η θεσμοθέτηση ζωνών ήπιας κυκλοφορίας,
• η ελεγχόμενη στάθμευση με άδειες κατοίκων,
• η χωροθέτηση θέσεων ΑμεΑ και ταξί,
• τα ωράρια τροφοδοσίας και οι χαμηλού κόστους διαμορφώσεις ασφάλειας.

8.2 Μέτρα που θέλουν επιπλέον τεχνικό και νομικό υπόβαθρο

Πιο σύνθετα είναι τα μέτρα καθολικού περιορισμού της κίνησης ΙΧ μόνο σε κατοίκους ή ειδικές κατηγορίες, αν αυτά προϋποθέτουν σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης με μπάρες, κάμερες, αυτόματη καταγραφή και διαρκές φίλτρο εισόδου. Τέτοια μέτρα είναι κατ’ αρχήν δυνατά, αλλά όχι ως άμεσο, χαμηλού κόστους βήμα του σεναρίου 1.2 χωρίς πρόσθετη μελέτη, προμήθειες, προστασία προσωπικών δεδομένων, επιχειρησιακή οργάνωση και σαφή εξαίρεση νόμιμων χρήσεων.

8.3 Μέτρα που δεν πρέπει να γίνουν πρόχειρα

Δεν πρέπει να επιχειρηθεί αποσπασματικά η πλήρης πεζοδρόμηση του παραλιακού άξονα χωρίς προηγούμενη διαχείριση των εναλλακτικών διαδρομών, η γενική κατάργηση μεγάλου αριθμού θέσεων στάθμευσης χωρίς αντιστάθμιση, ούτε η απόλυτη απαγόρευση πρόσβασης σε διοικητικές και ειδικές χρήσεις. Τέτοιες πρόχειρες κινήσεις αυξάνουν τον κίνδυνο της αποτυχίας του εγχειρήματος.

8.4 Η κρίσιμη νομική αρχή

Ο πυρήνας της νομικής αντοχής των προτεινόμενων μέτρων είναι η αναλογικότητα. Ο Δήμος ως ο επισπεύδων, οφείλει να αποδείξει πειστικά ότι τα μέτρα είναι πρόσφορα, αναγκαία και ηπιότερα από άλλες εναλλακτικές, ότι στηρίζονται σε σοβαρό σχεδιασμό και ότι δεν καταργούν την πρόσβαση αλλά την αναδιοργανώνουν υπέρ της ασφάλειας, της βιωσιμότητας και της προστασίας του ιστορικού κέντρου. Δηλαδή ότι υπηρετείται το Δημόσιο Συμφέρων και ότι προτάσσεται η προστασία της πόλης και του περιβάλλοντος έναντι αντιδράσεων οργανωμένων ιδιοτελειών.

9. Οφέλη από την εφαρμογή των προτεινόμενων μέτρων

9.1 Οφέλη της προτεινόμενης δέσμης

Το πρώτο όφελος είναι η άμεση αποσυμφόρηση της περιοχής αναφοράς της πρότασης και της Σπιανάδας. Η αφαίρεση των μεγάλων τουριστικών λεωφορείων από ένα στενό και ιδιαίτερα ευαίσθητο δίκτυο μειώνει συμφόρηση, μπλοκαρίσματα και επικίνδυνους ελιγμούς. Σταματάει η καθημερινή εικόνα ενός «τείχους» από λεωφορεία που κρύβουν το Παλαιό Φρούριο.

Το δεύτερο είναι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας για πεζούς, ποδηλάτες και άτομα μειωμένης κινητικότητας.

Το τρίτο είναι η ανάκτηση δημόσιου χώρου και η αποκατάσταση της λειτουργίας πεζοδρομίων, διαβάσεων και ποδηλατικών συνδέσεων.

Το τέταρτο όφελος είναι η ενίσχυση της ποιότητας ζωής των κατοίκων και η προστασία της κατοικίας στην παλιά πόλη, μέσα από λιγότερο θόρυβο, λιγότερη διέλευση και πιο ορθολογική στάθμευση. Συγχρόνως, η ομαλότερα κατανεμημένη διάχυση των επισκεπτών στην πόλη με προφανή οφέλη για τους επιχειρηματίες.

Το πέμπτο είναι η βελτίωση της εικόνας της πόλης απέναντι στους επισκέπτες: όχι μια πόλη παραδομένη σε ασφυξία και αυθαιρεσία, αλλά μια πόλη που ρυθμίζει το τουριστικό φορτίο χωρίς να αυτοαναιρείται.

Το έκτο είναι η επιχειρησιακή δυνατότητα του Δήμου να μεταβεί, σε επόμενο στάδιο, σε ακόμη πιο φιλόδοξα μέτρα, εφόσον πρώτα αποδείξει ότι μπορεί να εφαρμόσει τα βασικά.

10. Συμπέρασμα και πρόταση προς τον Δήμο

10.1 Τελική πρόταση

Προτείνεται στο Δήμο να συγκροτήσει άμεσα πακέτο εφαρμογής του ΣΒΑΚ για την περιοχή Σπιανάδας – παραλιακού μετώπου, με πρώτο βήμα τα χαμηλού και μεσαίου κόστους, θεσμικά ώριμα μέτρα που αναλύθηκαν ανωτέρω.

1. Πυρήνας του πακέτου αυτού πρέπει να είναι η απαγόρευση μεγάλων τουριστικών οχημάτων στον παραλιακό δακτύλιο,
2. η ζώνη ήπιας κυκλοφορίας 20 km/h,
3. η οργάνωση ελεγχόμενης στάθμευσης με προτεραιότητα των κατοίκων,
4. οι σημειακές παρεμβάσεις ασφάλειας,
5. η ενίσχυση δημόσιας συγκοινωνίας και ταξί και
6. η σαφής διοικητική συνεργασία όλων των συναρμόδιων φορέων.

Ζητείται επίσης, να οριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα:

• εντός σύντομου χρόνου η ανάθεση των σημειακών εφαρμοστικών μελετών,
• εντός επόμενου σταδίου η κανονιστική απόφαση και η σήμανση, και στη συνέχεια
• η πιλοτική εφαρμογή με μετρήσιμους δείκτες για κυκλοφορία, στάθμευση, ταχύτητες, ατυχησιμότητα και προσβασιμότητα.

Η περιοχή δεν αντέχει άλλη αναμονή.

Χρειάζεται διοικητική απόφαση εφαρμογής.

11. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Παράρτημα Α – Χωρική επεξήγηση της πρότασης για την περιοχή αναφοράς.

Για την περιοχή ΝΑΟΚ – Σπιανάδα – Ανάκτορα – Αρσενίου – Δονζελότ – Κ. Ζαβιτσιάνου – Ελ. Βενιζέλου, η παρούσα πρόταση αντιστοιχίζεται στο ΣΒΑΚ ως εξής: ο παραλιακός δακτύλιος της περιοχής αναφοράς λειτουργεί ως κύριος άξονας ήπιας κυκλοφορίας και όχι ως διάδρομος βαριάς τουριστικής κίνησης, η Σπιανάδα και τα Ανάκτορα αποτελούν πυρήνα προτεραιότητας πεζών, η Κ. Ζαβιτσιάνου απαιτεί ειδικό καθεστώς βραχείας εξυπηρέτησης λόγω της Περιφέρειας και η Αρσενίου και η Δονζελότ αποφορτίζονται από τουριστικά λεωφορεία και παράνομη στάθμευση.

Ως προς τη στάθμευση, η κύρια πολιτική πρέπει να είναι: απαγόρευση στάθμευσης σε σημεία που μειώνουν την οδική ασφάλεια ή καταργούν τον χώρο πεζών, κατοχύρωση παρόδιων θέσεων κατοίκων σε επιλεγμένα τμήματα, βραχυχρόνια στάθμευση μόνο όπου εξυπηρετεί πραγματική εναλλαγή και όχι ημερήσια κατάληψη και ειδικές θέσεις για ΑμεΑ, υπηρεσίες και σύντομη εξυπηρέτηση διοικητικών λειτουργιών.

Παράρτημα Β – Τεχνική εκτίμηση κυκλοφοριακής αιχμής από επιβάτες κρουαζιέρας.

Η ανάγκη αναδιοργάνωσης της μεταφοράς επιβατών κρουαζιέρας δεν είναι θεωρητική, αλλά προκύπτει άμεσα από την ίδια την κλίμακα των αφίξεων στο λιμάνι της Κέρκυρας.

Ο Οργανισμός Λιμένα Κέρκυρας αναφέρει ότι για το 2026 υπάρχει επίσημο πρόγραμμα κρουαζιέρας, το οποίο μάλιστα υπόκειται σε συνεχείς επικαιροποιήσεις, ενώ δημόσιες αναφορές για το 2026 μιλούν για περίπου 562 προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων και σχεδόν 1 εκατομμύριο επισκέπτες μέσα στη χρονιά. Στο επίπεδο της ημερήσιας αιχμής, το ίδιο το πρόγραμμα αφίξεων δείχνει ότι υπάρχουν ημέρες με ταυτόχρονες ή σχεδόν ταυτόχρονες αφίξεις πολύ μεγάλων πλοίων. Για παράδειγμα, στις 13 Μαΐου 2026 εμφανίζονται στο πρόγραμμα το Sun Princess (5.186 επιβάτες), το Norwegian Pearl (2.873), το Seven Seas Grandeur (829) και το MSC Armonia (2.340) με αφίξεις μεταξύ 07:00 και 09:00, δηλαδή συνολικά 11.228 επιβάτες μέσα σε περίπου δύο ώρες. Αντίστοιχα, στις 24 Ιουνίου 2026 καταγράφονται το Sun Princess (5.186), το Norwegian Pearl (2.873) και το MSC Armonia (2.340), δηλαδή τουλάχιστον 10.399 επιβάτες μέσα στο πρωινό κύμα αφίξεων.

[πηγές: https://www.corfuport.gr, https://cruisedig.com/ports/corfu-greece/arrivals]

Με μια συντηρητική τεχνική παραδοχή ότι μόνο το 40% αυτών των επιβατών θα μετακινηθεί οργανωμένα με λεωφορείο προς την παλιά πόλη, και με μέση επιχειρησιακή φόρτωση 50 επιβατών ανά λεωφορείο, η ημέρα των 11.228 επιβατών παράγει περίπου 90 λεωφορεία εισόδου προς την πόλη μέσα σε πολύ μικρό χρονικό παράθυρο. Αν το ποσοστό μεταφοράς ανέβει στο 60%, τότε προκύπτουν περίπου 135 λεωφορεία εισόδου.

Επειδή όμως, κάθε λεωφορείο δεν κάνει μόνο μία κίνηση αλλά τουλάχιστον έναν πλήρη κύκλο είσοδος – αποβίβαση – έξοδος, ο πραγματικός φόρτος στο οδικό δίκτυο αντιστοιχεί σε περίπου 180 έως 270 κινήσεις λεωφορείων μέσα σε 2–3 ώρες, χωρίς να υπολογίζονται πρόσθετες μετακινήσεις αναμονής, αναστροφής ή αναζήτησης χώρου στάσης. Αυτό σημαίνει πρακτικά 60 έως 90 κινήσεις λεωφορείων ανά ώρα μόνο από τη συγκεκριμένη πηγή ζήτησης, σε έναν ήδη κορεσμένο παραλιακό άξονα. Σε τεχνικούς όρους, πρόκειται για αιχμή που δεν μπορεί να απορροφηθεί ομαλά από οδούς όπως η Αρσενίου και το μέτωπο της Σπιανάδας, ιδιαίτερα όταν μέρος του ενεργού πλάτους κυκλοφορίας χάνεται από στάση, αποβίβαση και ελιγμούς μεγάλων οχημάτων.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η λύση της εσωτερικής μεταφοράς των επιβατών εντός της λιμενικής ζώνης μέχρι το ανατολικό άκρο του λιμένα και η συνέχιση της διαδρομής πεζή προς το Νέο Φρούριο και την παλιά πόλη είναι τεχνικά πολύ πιο ορθολογική. Η πεζή απόσταση από την έξοδο αυτή έως την πόλη, όπως ήδη έχει επισημανθεί, ειναι πέντε λεπτά, δηλαδή χρονικά αμελητέα σε σχέση με τον χρόνο αναμονής, φόρτωσης, αποβίβασης και εμπλοκής που προκαλούν τα λεωφορεία μέσα στο αστικό δίκτυο.

Η εφαρμογή του παραπάνω μέτρου αποτελεί το μοναδικό τρόπο να αναπνεύσει η πόλη και να βελτιωθεί η υγεία κα η ασφάλεια των μονίμων κατοίκων.

Ποσοτικοποίηση κυκλοφοριακής αιχμής μεταφοράς επιβατών κρουαζιέρας

Με βάση τα πραγματικά δεδομένα αφίξεων (≈10.000–11.000 επιβάτες σε χρονικό παράθυρο 2–3 ωρών) και τυπικές παραδοχές λειτουργίας, προκύπτουν τα εξής σενάρια επιβάρυνσης του οδικού δικτύου:

Σενάριο	% επιβατών που χρησιμοποιούν λεωφορείο	Επιβάτες προς μεταφορά	Αριθμός λεωφορείων (≈50 άτομα/λεωφορείο)	Συνολικές κινήσεις (είσοδος+έξοδος)	Κινήσεις ανά ώρα (σε 2–3 ώρες)
Χαμηλό	40%	4.000 – 4.500	80 – 90	160 – 180	50 – 70
Μεσαίο	50%	5.000 – 5.500	100 – 110	200 – 220	65 – 85
Υψηλό	60%	6.000 – 6.700	120 – 135	240 – 270	80 – 100

Τεχνική ερμηνεία του πίνακα.

Ακόμη και στο συντηρητικό σενάριο (40%), το οδικό δίκτυο επιβαρύνεται με περίπου 50–70 κινήσεις λεωφορείων ανά ώρα, ενώ στο ρεαλιστικό σενάριο (50–60%) η επιβάρυνση φτάνει ή και ξεπερνά τις 80–100 κινήσεις ανά ώρα, συγκεντρωμένες στον ίδιο άξονα (λιμάνι – Αρσενίου – Σπιανάδα). Οι τιμές αυτές αντιστοιχούν σε έντονο σημειακό φόρτο βαρέων οχημάτων, ο οποίος υπερβαίνει την πρακτική λειτουργική ικανότητα των οδών, ιδίως όταν συνυπολογιστεί η απώλεια ενεργού πλάτους λόγω στάσης/αποβίβασης.

Αντίθετα, η εναλλακτική της μεταφοράς εντός λιμένα και της συνέχισης της διαδρομής πεζή εξαλείφει σχεδόν πλήρως αυτή την αιχμή, οδηγώντας σε άμεση αποσυμφόρηση του δικτύου.

Παράρτημα Γ – Βασικά έγγραφα τεκμηρίωσης [ συμημμένα ]

Έγγραφο	Συμβολή στην παρούσα πρόταση
ΣΒΑΚ Κέρκυρας – Γ’ Φάση	Θεμελιώνει τους στρατηγικούς στόχους, τη λογική του σεναρίου 1.2, τη δημοτική συγκοινωνία, την ελεγχόμενη στάθμευση και τα πακέτα μέτρων.
ΣΒΑΚ Κέρκυρας – Γ’ Φάση Παραρτήματα	Παρέχει συνοπτικά κείμενα και χάρτες για τα εναλλακτικά σενάρια, τις ροές πεζών/ποδηλάτων και τις προτεινόμενες διαδρομές.
Γ-1 Πρόταση Ιεράρχησης και Κυκλοφοριακής Οργάνωσης	Αποτυπώνει τη χωρική βάση της κυκλοφοριακής οργάνωσης.
Γ-2 Ροές Πεζών Ποδηλάτων	Αποτυπώνει το δίκτυο ενεργών μετακινήσεων.
Γ-3.1 Προτεινόμενες Διαδρομές Αστικού ΚΤΕΛ	Τεκμηριώνει την ανάγκη διατήρησης και ενίσχυσης ΜΜΜ.
Απόφαση Δημοτικής Επιτροπής 23.2.2024	Επιβεβαιώνει την έγκριση και παραλαβή της Γ’ Φάσης του ΣΒΑΚ.
Επιστολή προς το Δήμο / πρακτικό επιτροπής παρακολούθησηε 2018 για τα μεγάλα οχήματα	Τεκμηριώνει ότι η απαγόρευση τουριστικών λεωφορείων στην περιοχή δεν είναι νέο αίτημα, αλλά ώριμη και προγενέστερα εγκεκριμένη λύση.

Οι υποβάλλοντες φορείς:

1. Πολιτιστικός Σύλλογος San Giacomo

2. Πολιτιστικός, Περιβαλλοντικός & Εξωραϊστικός Σύλλογος Λιμνοθάλασσας Χαλικιόπουλου

3. Πολιτιστικός Σύλλογος Γαρίτσας «Το Άλσος»

4. Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Κέρκυρας

5. Φίλοι του Βίδο

6. Σύλλογος Μονίμων Κατοίκων Παλαιάς Πόλης Κέρκυρας

7. Πολιτιστικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος «Άγιος Σπυρίδων Κωτσέλα»