Από τον Οικο-τουρισμό στον Εγω-τουρισμό

Τα τελευταία χρόνια, ο Αρίλλας έχει μετατραπεί σε έναν παγκόσμιο πόλο έλξης για την εναλλακτική θεραπεία. Κάνοντας μια βόλτα στο χωριό, βλέπει κανείς αγάλματα του Βούδα σε κήπους, ακούει Μάντρα και συναντά αναρίθμητα κέντρα Yoga. Από τις τελετές του Αμαζονίου μέχρι τις πρακτικές της Ανατολής, ο Αρίλλας είναι μαγνήτης για όσους αναζητούν την αλλαγή.

Αυτή όμως δεν είναι η πρώτη φορά που ο τόπος μας δοκιμάζεται από «εισαγόμενες» μόδες. Για δεκαετίες, η Κέρκυρα και ο Αρίλλας βίωσαν την πίεση ενός μαζικού μοντέλου τουρισμού, κυρίως με Βρετανούς και Γερμανούς επισκέπτες, που συχνά απαιτούσαν να μεταμορφωθεί ο τόπος μας σε προέκταση της δικής τους κουλτούρας: αγγλικά και γερμανικά πρωινά, ξένες μπύρες, ξένα τραγούδια, ξένη αισθητική. Αυτή η νοοτροπία, να προσαρμόζεται ο προορισμός στις απαιτήσεις του πελάτη και όχι ο επισκέπτης στην ψυχή του τόπου, τραυμάτισε την τοπική κουζίνα, την κουλτούρα και την ποιότητα των υπηρεσιών, αλλοιώνοντας σταδιακά την αυθεντική εμπειρία της Κερκυραϊκής φιλοξενίας. Παρ’ όλα αυτά, ο Αρίλλας έχει κρατήσει γερά την ποιότητα και την πελατεία του με την επιμονή μερικών κατοίκων που δρουν ως φύλακες της τοπικής παράδοσης και γαστρονομίας του τόπου.

Όμως, καθώς αγκαλιάζουμε τη σοφία όλου του κόσμου, τίθεται ένα κρίσιμο ερώτημα: Μήπως παραβλέπουμε τις ιερές θεραπευτικές ρίζες της δικής μας γης; Μήπως διολισθήσαμε από τον γνήσιο «Οικο-τουρισμό» σε έναν σύγχρονο «Εγω-τουρισμό», όπου η πνευματικότητα γίνεται αξεσουάρ για τα social media και τουριστική εκμετάλλευση αντί για ένα εσωτερικό ταξίδι;

Ανατολή και Δύση: Διαφορετικά ονόματα, ίδια ουσία

Πολλές από τις πρακτικές που θεωρούμε “ξένες”, έχουν τις αρχαιοελληνικές τους ρίζες:

• Yoga vs. Γυμναστική: Για τους Αρχαίους, η γυμναστική ήταν πνευματική άσκηση για την επίτευξη της Σωφροσύνης.
• Mantra vs. Ορφικοί Ύμνοι: Πολύ πριν τα μάντρα, οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν ρυθμικές επικλήσεις για να αλλάξουν τη δόνηση της ψυχής.
• Mindfulness vs. Θεωρία: Η ιερή παρατήρηση της φύσης για τη σύνδεση με το θείο.
• Sound Healing (Ηχοθεραπεία) vs. Πυθαγόρεια Μουσικοθεραπεία: Σήμερα τα Θιβετιανά ηχογάνια είναι η απόλυτη τάση. Όμως, χιλιάδες χρόνια πριν, ο Πυθαγόρας χρησιμοποιούσε συγκεκριμένες μαθηματικές συχνότητες και μελωδίες με τη λύρα του, θεωρώντας ότι η μουσική μπορεί να “κουρδίσει” ξανά την ψυχή και να θεραπεύσει τις ασθένειες του σώματος.
• Ecstatic Dance (Εκστατικός χορός) vs. Διονυσιακή Έκσταση: Πολλά σύγχρονα κέντρα του Αρίλλα προσφέρουν συνεδρίες “trance dance” για συναισθηματική απελευθέρωση. Στην Αρχαία Ελλάδα, αυτή η πρακτική ήταν γνωστή ως “Έκστασις” (το να βγαίνεις έξω από τον εαυτό σου) και επιτυγχανόταν στα Διονυσιακά Μυστήρια μέσω του ρυθμού, του χορού και της σύνδεσης με τη φύση.
• Reiki (Ενεργειακή θεραπεία) vs. Χειροθεσία: Η μεταφορά ενέργειας μέσω των χεριών δεν εφευρέθηκε στην Ιαπωνία. Στα αρχαία Ασκληπιεία, το “Ιερό Άγγιγμα” ή “Χειροθεσία” από τους θεραπευτές ιερείς ήταν βασικό στάδιο της ίασης για να ξεμπλοκάρει η ζωτική ενέργεια του ασθενούς.
• Detox Retreats (Αποτοξίνωση) vs. Κάθαρσις: Οι σύγχρονες ομάδες πληρώνουν ακριβά για να κάνουν νηστεία και αποτοξίνωση. Για τους αρχαίους Έλληνες, η “Κάθαρσις” (αυστηρή διατροφή, λουτρά στη θάλασσα και σιωπή) ήταν η απολύτως απαραίτητη, δωρεάν προϋπόθεση πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε πνευματική ή σωματική θεραπεία.
• Feng Shui vs. Ιερή Γεωμετρία: Η τοποθέτηση των πραγμάτων στον χώρο για τη σωστή ροή της ενέργειας είναι παγκόσμια τάση. Στην αρχαία Ελλάδα, οι ναοί και τα θεραπευτήρια χτίζονταν με βάση την “Ιερή Γεωμετρία” και τη “Χρυσή Τομή”, πάνω σε συγκεκριμένες ενεργειακές γραμμές της γης, σε απόλυτη αρμονία με το φυσικό τοπίο.

Ο Σαμάνος της Ζούγκλας εναντίον του Έλληνα Ιατρομάντη

Σήμερα, πολλοί ταξιδεύουν (ή συμμετέχουν σε τοπικά retreats) αναζητώντας τελετές με σαμάνους του Αμαζονίου, οι οποίοι χρησιμοποιούν ισχυρά ψυχοτρόπα φυτά (όπως η αγιαχουάσκα) για να «εκβιάσουν» το άνοιγμα στις πύλες του υποσυνείδητου. Όμως, ξεχνάμε ότι η δική μας παράδοση διαθέτει τον Ιατρομάντη (όπως ήταν ο Εμπεδοκλής ή ο Επιμενίδης) — έναν θεραπευτή της ψυχής και του σώματος, το μονοπάτι του οποίου είναι χαραγμένο στο DNA του τόπου μας.

Η διαφορά τους είναι τεράστια και ουσιαστική: Ο Αρχαίος Έλληνας Ιατρομάντης δεν βασιζόταν σε ακραίες παραισθησιογόνες ουσίες. Αντίθετα, οδηγούσε τον άνθρωπο στην «Έκσταση» (στο να βγει, δηλαδή, έξω από το εγώ του και τους φόβους του) μέσα από απόλυτα φυσικές και ενδογενείς μεθόδους. Χρησιμοποιούσε τη σκόπιμη νηστεία για να καθαρίσει το σώμα, τον ρυθμό της αναπνοής, τις “επωδές” (θεραπευτικούς ύμνους και μουσικές δονήσεις) και τα ήπια ιαματικά βότανα της ελληνικής γης για να γαληνέψει το νευρικό σύστημα. Η κορύφωση αυτής της μεθόδου στα Ασκληπιεία δεν ήταν ένα ανεξέλεγκτο «ταξίδι», αλλά μια καθαρή, συνειδητή σύνδεση με τον εσώτερο εαυτό μέσω των ονείρων.

Ο Ιατρομάντης λειτουργούσε ως γέφυρα, αποκωδικοποιώντας τα μηνύματα της ίδιας της ψυχής του ασθενούς. Στον Αρίλλα, λοιπόν, δεν έχουμε ανάγκη να δανειζόμαστε «εξωτικές» τελετές. Διαθέτουμε την ίδια ιερή ησυχία, τα ίδια βότανα και την ίδια ενεργειακή δόνηση για να αφυπνίσουμε τον δικό μας εσωτερικό θεραπευτή.

Το Αρχαίο Πλάνο Θεραπείας: Ο Αρίλλας ως Σύγχρονο Ασκληπιείο

Στην Αρχαία Ελλάδα, η ίαση δεν ήταν ποτέ μόνο σωματική. Στα περίφημα Ασκληπιεία, η θεραπεία ήταν μια ολιστική ιεροτελεστία που ακολουθούσε συγκεκριμένα βήματα. Σήμερα, η ίδια η τοπογραφία και η ενέργεια του Αρίλλα προσφέρουν αβίαστα αυτά τα τρία βασικά στοιχεία της αρχαίας ελληνικής ίασης:

• Η Κάθαρση της Θάλασσας (Η Προετοιμασία): Για τους αρχαίους Έλληνες, καμία θεραπεία δεν ξεκινούσε χωρίς την Κάθαρση. «Η θάλασσα ξεπλένει όλα τα κακά των ανθρώπων», έλεγε ο Ευριπίδης. Στον Αρίλλα, το Ιόνιο πέλαγος δεν είναι απλώς ένας τόπος αναψυχής, αλλά το ιερό λουτρό καθαρισμού. Το ιώδιο της θάλασσας, σε συνδυασμό με τον φυσικό άργιλο που συναντάμε στα βράχια της περιοχής μας, προσφέρουν μια βαθιά σωματική και ενεργειακή αποτοξίνωση. Είναι το πρώτο βήμα για να “αδειάσει” ο επισκέπτης από τα βάρη της πόλης.
• Το Θέατρο του Εαυτού (Η Ψυχοθεραπεία): Κανένα Ασκληπιείο δεν χτιζόταν χωρίς το δικό του θέατρο (όπως στην Επίδαυρο). Ο λόγος; Η Τραγωδία και η Κωμωδία δεν ήταν διασκέδαση, ήταν εργαλεία βαθιάς ψυχοθεραπείας. Παρακολουθώντας τα πάθη των ηρώων, ο ασθενής βίωνε συναισθηματική ταύτιση, έκρηξη και τελικά την πολυπόθητη “Κάθαρση”. Στον Αρίλλα, αυτό το θέατρο το βιώνουμε μέσα από την αληθινή ανθρώπινη επικοινωνία με τους ντόπιους: στα αυθεντικά γέλια γύρω από ένα τραπέζι, στο μοίρασμα ιστοριών με τους ντόπιους κατοίκους, στην επιστροφή στην απλότητα που μας αναγκάζει να αντικρίσουμε τον πραγματικό μας εαυτό, μακριά από τις μάσκες της καθημερινότητας.
• Η Εγκοίμηση (Η Βαθιά Ίαση): Το τελικό και πιο ιερό στάδιο της αρχαίας θεραπείας ήταν η “Εγκοίμησις”. Ο ασθενής οδηγούνταν στο “Άβατον”, τον πιο εσωτερικό και σκοτεινό χώρο του ναού, όπου κοιμόταν στο πάτωμα, σε άμεση επαφή με το χώμα, περιμένοντας το υποσυνείδητό του (ή τον ίδιο τον θεό) να του φανερώσει τη λύση στο όνειρό του. Σήμερα, η ίαση εξακολουθεί να απαιτεί σιωπή και γείωση. Οι αιωνόβιοι ελαιώνες του Αρίλλα, με τον παχύ ίσκιο και τον ήχο του αέρα στα φύλλα, είναι το δικό μας φυσικό “Άβατον”. Είναι ο ιδανικός χώρος για να κλείσει κανείς τα μάτια, να συνδεθεί με το χώμα της Κέρκυρας και να αφήσει την εσωτερική του σοφία να ξυπνήσει.

Ο Τοπικός Βοτανικός Θησαυρός του Αρίλλα

Περπατώντας στα μονοπάτια, στους ελαιώνες και στα ρέματα του Αρίλλα, η ίδια η φύση μας προσφέρει απλόχερα τα δικά της “φάρμακα”. Τέσσερα από τα πιο χαρακτηριστικά φυτά που βρίσκουμε άφθονα στην περιοχή μας είναι:

• Μάλαθρο (Άγριος Μάραθος): Το μάλαθρο φυτρώνει σχεδόν παντού στον Αρίλλα και μοσχοβολάει ο τόπος! Πέρα από την υπέροχη γεύση που δίνει στις παραδοσιακές κερκυραϊκές συνταγές, είναι ένα από τα κορυφαία βότανα για το πεπτικό σύστημα. Έντονα χωνευτικό, καταπραΰνει τους πόνους του στομάχου και τα φουσκώματα, ενώ το αφέψημά του έχει εξαιρετικές αποχρεμπτικές ιδιότητες, βοηθώντας στον καθαρισμό του αναπνευστικού.
• Τσουκνίδα (Urtica): Μπορεί να “τσιμπάει” όποιον δεν ξέρει πώς να την πιάσει, αλλά είναι ένας από τους πολυτιμότερους θεραπευτές της φύσης. Η τσουκνίδα είναι μια “βόμβα” βιταμινών, σιδήρου και ιχνοστοιχείων. Λειτουργεί ως ισχυρό αποτοξινωτικό του οργανισμού και του αίματος, είναι φυσικό διουρητικό και χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την ανακούφιση από πόνους στις αρθρώσεις, τους ρευματισμούς και την καταπολέμηση της αναιμίας.
• Αθανασιά (Ελίχρυσος / Αμάραντος): Όπως λέει και το όνομά της, είναι το λουλούδι που νικάει τον θάνατο και τη φθορά του χρόνου, αφού δεν μαραίνεται ποτέ. Τα κίτρινα ανθάκια της αθανασιάς κρύβουν ένα από τα πιο ισχυρά επουλωτικά έλαια της φύσης. Έχει τρομερές αντιφλεγμονώδεις, αντιγηραντικές και αναπλαστικές ιδιότητες για το δέρμα, ενώ παραδοσιακά χρησιμοποιείται για την επούλωση πληγών και την καταπράυνση των δερματικών ερεθισμών.
• Αγκινάρα (Άγρια και Ήμερη): Το καμάρι της αγροτικής παραγωγής του Αρίλλα! Η αγκινάρα δεν είναι μόνο ένας εκλεκτός μεζές της τοπικής γαστρονομίας, αλλά και ο καλύτερος “φρουρός” του συκωτιού μας. Χάρη στην ουσία κυναρίνη που περιέχει, προστατεύει και αποτοξινώνει το ήπαρ, ρίχνει φυσικά τα επίπεδα της χοληστερίνης, διευκολύνει την πέψη και αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα φυσικά αντιοξειδωτικά που μπορούμε να καταναλώσουμε.

«Από την Μύηση στη Μίμηση: Οι Ντόπιοι ως Ψυχή της Εμπειρίας στον Αρίλλα»

Η ευθύνη, ωστόσο, δεν βαραίνει μόνο τον επισκέπτη. Είναι μια αμφίδρομη σχέση που αφορά περισσότερο εμάς, τους ντόπιους κατοίκους και λειτουργούς της φιλοξενίας του Αρίλλα. Μια μεγάλη αλήθεια συνοψίζεται στην εξής φράση: «Η γνώση και η παιδεία σε οδηγούν να αναζητήσεις την μύηση. Ενώ η έλλειψη αυτών σε οδηγούν να αναζητήσεις την μίμηση…»

Όταν εμείς οι ίδιοι ξεχνάμε τον πολιτισμό και τις ρίζες μας, καταλήγουμε να μιμούμαστε φθηνά τα ξένα πρότυπα για να πουλήσουμε μια επιφανειακή “εμπειρία”. Αντίστοιχα, όταν ο ταξιδιώτης φτάνει χωρίς ουσιαστική και σχετιζόμενη με τον προορισμό παιδεία, αρκείται σε αυτή την εύκολη μίμηση, αντί να επιδιώξει την αληθινή μύηση στα μυστικά και την αυθεντική ενέργεια του τόπου μας. Ο ξεπεσμός της ποιότητας του τουρισμού είναι, τελικά συνέπεια αυτής της κοινής πνευματικής φτώχειας η οποία βαραίνει εμάς τους ντόπιους και δευτερευόντως τους επισκέπτες μας. Ίσως να είμαστε παράλογοι να περιμένουμε ΠΑΙΔΕΙΑ από όλους τους επισκέπτες και τουρίστες, όμως, ίσως να μπορούσαμε να την «εμπνεύσουμε» αν εμείς οι ίδιοι την είχαμε πραγματικά!

Ο Αρίλλας δεν χρειάζεται απαραιτήτως να “εισάγει” περισσότερους σαμάνους και γκουρούδες. Είναι ο ίδιος ένα σύγχρονο Ασκληπιείο.

Ο αληθινός πνευματικός επισκέπτης δεν γνωρίζει που πηγαίνει καθώς ανακαλύπτει τον Αρίλλα. Ο πνευματικός τουρίστας θα καταναλώσει προϊόντα διαφήμισης και δεν θα αντιληφθεί ποτέ που πήγε!

Είμαστε έτοιμοι να σταματήσουμε να είμαστε “πνευματικοί τουρίστες” και να γίνουμε οι αληθινοί φύλακες της δικής μας ιερής γης;

Ειδική Σημείωση Ευγνωμοσύνης

Πριν κλείσουμε αυτή τη βαθιά αναζήτηση για την ψυχή του Αρίλλα, θέλω να εκφράσω την ειλικρινή μου ευγνωμοσύνη σε έναν άνθρωπο του οποίου η σοφία αποτέλεσε φάρο στη ζωή μου και στην επαγγελματική μου πορεία.

Το άρθρο αυτό γεννήθηκε από την έμπνευση που μου προσέφερε ο Δρ. Κώστας Τσουμάνης. Ο ίδιος, ένας κορυφαίος μέντορας και δάσκαλος στον τουρισμό σε παγκόσμιο επίπεδο, μου χάρισε τον τίτλο που πλαισιώνει όλη αυτή τη σκέψη: «Από τον Οικο-τουρισμό στον Εγω-τουρισμό».

Αυτή η φράση, τόσο απλή αλλά και τόσο βαθιά, λειτούργησε ως καταλύτης για να αρθρωθούν όλες οι σκέψεις μου για την αυθεντικότητα του τόπου μας, την αξία της παράδοσης και την ανάγκη να επαναπροσδιορίσουμε τι είναι πραγματική θεραπεία.

Εκτός από την έμπνευση για αυτό το άρθρο, χρωστώ στον Δρ. Τσουμάνη πολλές από τις επιτυχίες της ζωής μου. Η καθοδήγησή του, η διορατικότητά του και η ακλόνητη πίστη του στην πραγματική ποιότητα και τον τοπικό χαρακτήρα, διαμόρφωσαν την οπτική μου για τον τουρισμό και για τον τρόπο με τον οποίο οφείλουμε να προστατεύουμε και να αναδεικνύουμε τον Αρίλλα.

*Ο Δημήτρης Κούρκουλος είναι επιχειρηματίας, μέλος του Δ.Σ. του Συνδέσμου Επιχειρηματιών Αρίλλα, διατηρεί το ιστολόγιο arillas.com