Στο Μεσολόγγι παρευρέθηκε ο Δήμαρχος Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση 200 ετών από την Έξοδο των Ελεύθερων Πολιορκημένων, που διοργάνωσε ο Δήμος της Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου. Τιμώμενη πόλη ήταν η Κέρκυρα, σε συνέχεια της πρόσφατης αδελφοποίησης των δύο δήμων.
Στο πλαίσιο των Εορτών Εξόδου, την Πέμπτη 2 Απριλίου, στο Τρικούπειο
Πολιτιστικό Κέντρο, ο Δήμαρχος Στέφανος Πενηντάρχου Πουλημένος απηύθηνε χαιρετισμό, αποτίοντας φόρο τιμής σε ένα από τα κορυφαία γεγονότα της ελληνικής ιστορίας.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ομιλίας:
«Υπάρχουν τόποι που τους επισκεπτόμαστε για να τους γνωρίσουμε και υπάρχουν άλλοι τόποι που έχουν διαμορφώσει την ταυτότητά μας, που μας έχουν χαράξει πριν ακόμη τους γνωρίσουμε. Το Μεσολόγγι ανήκει στους δεύτερους· στους τόπους που όχι μόνον αντανακλούν υψηλά ιδανικά, αλλά αποτελούν διαχρονικούς φωτεινούς οδοδείκτες.
Δεν ερχόμαστε εδώ μόνο για να θυμηθούμε. Ερχόμαστε εδώ, στην Ιερή Πόλη του Μεσολογγίου, για να σταθούμε με ευλάβεια και δέος, να σταθούμε μπρος σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμάς, σχεδόν υπερφυσικό, μα ταυτόχρονα πολύ οικείο.
Διακόσια χρόνια από την Έξοδο. Διακόσια χρόνια από μια πράξη που δεν εξηγείται εύκολα με τη λογική, αλλά γίνεται απόλυτα κατανοητή με γνώμονα την αξιοπρέπεια. Εκείνη τη νύχτα δεν επιλέχθηκε ο θάνατος· επιλέχθηκε ένας τρόπος να στέκεσαι όρθιος. Όταν όλα έδειχναν το τέλος, επιλέχθηκε η έξοδος.
Όταν οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι πήραν την απόφαση, γνώριζαν: γνώριζαν ότι οι πιθανότητες δεν ήταν με το μέρος τους, γνώριζαν ότι ο κλοιός ήταν ασφυκτικός, γνώριζαν ότι πολλοί δεν θα φτάσουν ποτέ στην ελευθερία που ονειρεύονταν. Και όμως προχώρησαν.
Και όταν το σχέδιό τους προδόθηκε, όταν η έξοδος μετατράπηκε σε σφαγή, όταν ο δρόμος προς την ελευθερία γέμισε φωτιά και αίμα, κάποιοι γύρισαν πίσω — όχι για να σωθούν, αλλά για να πεθάνουν ελεύθεροι. Ανατινάχθηκαν, μαζί με ό,τι τους είχε απομείνει, μαζί με την τελευταία τους άρνηση.
Και τότε, μέσα σε εκείνη την απόλυτη στιγμή, γεννήθηκε κάτι που ξεπερνά το ανθρώπινο μέτρο: η ελευθερία ως απόφαση, η απόφαση της αυτοθυσίας ως ύστατη μορφή ελευθερίας.
Κυρίες και κύριοι,
Για τον Δήμο Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων, η παρουσία μας εδώ είναι μεγάλη τιμή — μια τιμή με βάθος. Γιατί η σχέση μας με το Μεσολόγγι δεν είναι συγκυριακή. Είναι ιστορική, είναι αξιακή, είναι πλέον και θεσμική.
Η πρόσφατη αδελφοποίηση των πόλεών μας δεν αποτελεί μια τυπική πράξη, δεν είναι ένα απλό έγγραφο. Είναι μια συμφωνία θεμελιωμένη στη μνήμη. Είναι η αναγνώριση ότι υπάρχουν κοινοί τόποι — όχι στον χάρτη, αλλά στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την ελευθερία, την ευθύνη και την ιστορία.
Και αυτή η σχέση δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Επιβεβαιώνεται και σήμερα, με τρόπο ουσιαστικό. Ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας, τέκνο της Κέρκυρας, με την απόφασή του για την περισυλλογή των οστών των πεσόντων της Εξόδου και την εναπόθεσή τους στον Κήπο των Ηρώων, δεν προχώρησε σε μια κοινή διοικητική πράξη. Έθεσε, σε τούτη την ιερή πόλη, τα θεμέλια της εθνικής μνήμης.
Και ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός, εμπνεόμενος από το Μεσολόγγι, έγραφε στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» για το ξημέρωμα της Εξόδου: «Ἐτοῦτ᾿ εἶν᾿ ὕστερη νυχτιά· ὅλα τ᾿ ἀστέρια βγάνει…». Και πιο κάτω: «Στη νυχτικὴ γαλήνη δὲν ἀντίσκοβε μήτε φωνή, μήτε κλάψα, μήτε ἀναστεναγμός· ἤθελε πεῖς ὅτι εἶχε παύσει ἡ ζωή· οἱ ἥρωες εἶναι ἑνωμένοι καί, μέσα τους λόγια λένε γιὰ τὴν αἰωνιότητα, ποὺ μόλις τὰ χωράει· στὰ μάτια καὶ στὸ πρόσωπο φαίνονται οἱ στοχασμοί τους· τοὺς λέει μεγάλα καὶ πολλὰ ἡ τρίσβαθη ψυχή τους. Ἀγάπη κι ἔρωτας καλοῦ τὰ σπλάχνα τους τινάζουν. Τὰ σπλάχνα τους κι ἡ θάλασσα ποτὲ δὲν ἡσυχάζουν· γλυκιὰ κι ἐλεύθερ᾿ ἡ ψυχὴ σὰ νά ῾τανε βγαλμένη, κι ὑψῶναν μὲ χαμόγελο τὴν ὄψη τὴ φθαρμένη».
Με τους εμπνευσμένους στίχους του, ο εθνικός μας ποιητής δεν περιέγραψε απλώς γεγονότα. Κατέγραψε την ανυπότακτη ελεύθερη βούληση που ξεπέρασε το ανθρώπινο μέτρο. Και λίγο νωρίτερα, στον «Ύμνον εις την Ελευθερίαν», που μελοποίησε ο μεγάλος Κερκυραίος μουσουργός Νικόλαος Μάντζαρος, έδωσε φωνή σε αυτό που εδώ είχε ήδη συμβεί.
Δεν πρόκειται για συμπτώσεις. Τρία πρόσωπα. Τρεις διαδρομές. Ένα σημείο αναφοράς: το Μεσολόγγι. Γι’ αυτό και η παρουσία της Κέρκυρας εδώ, σήμερα, δεν είναι απλά τιμητική· είναι φυσική συνέχεια.
Η Κέρκυρα δεν έζησε αυτήν την πολιορκία, δεν βρέθηκε μέσα σε αυτά τα τείχη. Κι όμως, έζησε τον Αγώνα — ως αγωνία, ως προσμονή, ως ευθύνη. Υπήρξε τόπος ελευθερίας μέσα σε έναν ανελεύθερο κόσμο, πέρασμα ιδεών, γέφυρα με την Ευρώπη. Στα καντούνια της γεννήθηκαν σκέψεις, σκέψεις βαθύτατου στοχασμού. Στο τυπογραφείο της κυκλοφόρησαν οι νέες ιδέες· εκεί, στην «Του Γένους Τυπογραφία», ανατυπώθηκε και ο «Θούριος» του Ρήγα.
Η συμβολή της Κέρκυρας και των Επτανήσων ήταν ουσιαστική. Οι Επτανήσιοι δεν πολέμησαν από ανάγκη· πολέμησαν από επιλογή. Στήριξαν την επαναστατημένη Ελλάδα, υποδέχθηκαν πρόσφυγες, προσέφεραν προστασία και στήριξη, παρά τις απαγορεύσεις, παρά την επιβεβλημένη ουδετερότητα. Γιατί υπήρχε κάτι ισχυρότερο: η συνείδηση. Δεν είχαν να κερδίσουν κάτι προσωπικό· είχαν όμως κάτι να υπερασπιστούν: το «εμείς», το «εμείς» της κοινής μας εθνικής ταυτότητας.
Και μέσα σε αυτή τη διακριτική παρουσία υπήρξαν και πράξεις άμεσες. Ανάμεσα στους νεκρούς, και τέσσερις γιατροί — άνθρωποι που είχαν φύγει από την Κέρκυρα για να φροντίσουν τους λαβωμένους, για να στηρίξουν με την επιστήμη τους τον Αγώνα. Ανάμεσά τους, ο 42χρονος χειρουργός Νικόλαος Κονοφάος, από τη Λευκίμμη. Από τη νότια Κέρκυρα έπεσε κι εκείνος στην ηρωική Έξοδο, αφήνοντας πίσω του έξι ανήλικα ορφανά.
Άνθρωποι που στάθηκαν δίπλα στον άνθρωπο — όχι για να αλλάξουν την έκβαση της Ιστορίας, αλλά για να ανακουφίσουν τον πόνο της. Γιατί σε στιγμές όπως το Μεσολόγγι, η φροντίδα δεν είναι απλώς πράξη ανθρωπισμού· είναι πράξη αντίστασης.
Κυρίες και κύριοι,
Αν η μνήμη ήταν αρκετή, η Ιστορία θα είχε τελειώσει. Αλλά δεν τελειώνει. Σήμερα, ίσως η μεγαλύτερη διαφορά να βρίσκεται αλλού. Τότε κυριαρχούσε το «εμείς». Σήμερα, όλο και πιο συχνά, κυριαρχεί το «εγώ». Και αυτή η μετατόπιση δεν είναι απλώς κοινωνική· είναι βαθιά πολιτική.
Γιατί χωρίς το «εμείς» δεν υπάρχει συλλογική ευθύνη και χωρίς συλλογική ευθύνη δεν υπάρχει δημοκρατία με ουσία. Σε αυτό το σημείο, η αδελφοποίηση της Κέρκυρας με το Μεσολόγγι αποκτά το πραγματικό της νόημα. Δεν είναι μια τυπική συνεργασία, δεν είναι μια ανταλλαγή επισκέψεων. Είναι μια επιλογή κοινής πορείας, μια υπενθύμιση ότι οι πόλεις δεν είναι μόνο διοικητικές μονάδες· είναι φορείς μνήμης και αξιών.
Και αυτή η ευθύνη μεταφέρεται στην Αυτοδιοίκηση. Γιατί η Αυτοδιοίκηση δεν είναι μόνο έργα και αριθμοί, δεν είναι μόνο διαχείριση της καθημερινότητας. Είναι στάση, είναι αντίληψη για τον άνθρωπο, είναι τρόπος να υπερασπίζεσαι το κοινό.
Σε μια εποχή που το «εγώ» διεκδικεί χώρο, η Αυτοδιοίκηση οφείλει να υπερασπίζεται το «εμείς», να κρατά ανοιχτό τον χώρο του διαλόγου, να ενισχύει τη συνοχή, να δημιουργεί συνθήκες δικαιοσύνης και αξιοπρέπειας. Γιατί, τελικά, η ποιότητα της δημοκρατίας δεν κρίνεται μόνο στα μεγάλα γεγονότα — κρίνεται στην καθημερινότητα των πολιτών.
Αγαπητοί φίλοι,
Σε λίγο, η Δημοτική Χορωδία Κέρκυρας θα δώσει φωνή σε αυτήν τη μνήμη. Εκεί που οι λέξεις σταματούν, η μουσική συνεχίζει. Και ίσως εκεί να ακούγεται πιο καθαρά αυτό που βιώνεται εδώ.
Συνοψίζοντας: οι άνθρωποι της Εξόδου δεν επιδίωξαν να γίνουν σύμβολο. Απλώς δεν αποδέχτηκαν αυτό που δεν μπορούσαν να αντέξουν. Και αυτό είναι το δύσκολο — να αναγνωρίζεις τη στιγμή που δεν επιτρέπεται το λιγότερο.
Με αυτή τη σκέψη, με σεβασμό στην Ιερή Πόλη και με επίγνωση της ευθύνης, ο Δήμος Κεντρικής Κέρκυρας και Διαποντίων Νήσων στέκεται σήμερα εδώ όχι ως τιμώμενος, αλλά ως μέρος ενός «εμείς» που συνεχίζει — ως φορέας κοινής μας μνήμης, μιας μνήμης που δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν, αλλά εμπνέει και οδηγεί στο μέλλον.
Σας ευχαριστώ».
