Σε φάση ολοκλήρωσης εισέρχεται μία από τις πλέον σύνθετες εκκρεμότητες των τελευταίων ετών στο ασφαλιστικό πεδίο, καθώς περισσότεροι από 6.000 απόστρατοι των Ενόπλων Δυνάμεων αναμένεται να λάβουν αναδρομικά ποσά που αντιστοιχούν σε 27 μήνες κρατήσεων, έπειτα από τον επανυπολογισμό των περικοπών του Ν. 4093/2012. Οι πληρωμές δρομολογούνται μέσω του e-ΕΦΚΑ και, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «δημοκρατίας», οι πρώτες πιστώσεις θα γίνουν εντός των προσεχών ημερών.
Τα αναδρομικά αφορούν την περίοδο από 1η Ιανουαρίου 2021 έως 31 Μαρτίου 2023 και προκύπτουν από τη νομοθετική κατάργηση των μειώσεων που επιβάλλονταν στα μερίσματα των Μετοχικών Ταμείων, τα οποία μέχρι πρότινος συνυπολογίζονταν στο συνολικό ποσό σύνταξης για την επιβολή των περικοπών.
ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΕ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΚΟΠΩΝ
Με βάση το πλαίσιο που είχε θεσπιστεί με τον Ν. 4093/2012, οι συντάξεις –ή το άθροισμα συντάξεων και μερισμάτων– που υπερέβαιναν τα 1.000 ευρώ υπόκειντο σε κλιμακωτές μειώσεις, οι οποίες ξεκινούσαν από 5% και έφταναν έως και 20%, ανάλογα με το συνολικό ύψος των αποδοχών.
Κρίσιμο στοιχείο του συστήματος ήταν ότι στο άθροισμα περιλαμβάνονταν και τα μερίσματα που κατέβαλλαν τα Μετοχικά Ταμεία Στρατού, Ναυτικού και Αεροπορίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα πολλοί απόστρατοι να «ανεβαίνουν κλίμακα» περικοπής, με άμεσο αντίκτυπο στην κύρια σύνταξή τους.
Η ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΤΟΜΗ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ
Η κατάσταση αυτή ανατράπηκε με το άρθρο 34 του Ν. 5018/2023, το οποίο προέβλεψε ότι οι μειώσεις του Ν. 4093/2012 παύουν να εφαρμόζονται στα μερίσματα, με αναδρομική ισχύ από 1.1.2021. Από τη στιγμή που τα μερίσματα εξαιρέθηκαν από τον υπολογισμό, χιλιάδες απόστρατοι βρέθηκαν αυτομάτως σε χαμηλότερη κλίμακα παρακράτησης. Η αλλαγή αυτή αποτυπώθηκε άμεσα στις μηνιαίες αποδοχές από 1η Απριλίου 2023, όταν οι δικαιούχοι είδαν αυξήσεις στην κύρια σύνταξη. Ωστόσο, το μεγάλο ζητούμενο παρέμενε η επιστροφή των ποσών που είχαν παρακρατηθεί αδικαιολόγητα τα προηγούμενα χρόνια.
ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΑ 27 ΜΗΝΩΝ ΚΑΙ ΕΠΑΝΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ
Η αναδρομική εφαρμογή της διάταξης κατέστησε αναγκαίο τον εκ νέου υπολογισμό των περικοπών για το διάστημα από τις αρχές του 2021 έως το τέλος Μαρτίου 2023. Στην πράξη, οι υπηρεσίες κλήθηκαν να επανεξετάσουν τις κρατήσεις, αφαιρώντας το μέρισμα από το άθροισμα βάσει του οποίου επιβαλλόταν η μείωση. Με έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Συντάξεων του Δημοσίου Τομέα, είχε δοθεί ήδη από τον Οκτώβριο του 2023 εντολή προς τη Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης για την εκκίνηση της διαδικασίας. Η πολυπλοκότητα του εγχειρήματος, σε συνδυασμό με τον μεγάλο αριθμό των δικαιούχων, οδήγησε στη δημιουργία ειδικής μηχανογραφικής εφαρμογής, σε συνεργασία με εξωτερικό ανάδοχο.
ΤΙ ΠΟΣΑ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΝΤΑΙ
Τα αναδρομικά διαφοροποιούνται ανάλογα με το ύψος της κύριας σύνταξης και του μερίσματος. Σε γενικές γραμμές, τα ποσά που θα καταβληθούν κινούνται κατά μέσο όρο γύρω στα 2.800 ευρώ, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αισθητά υψηλότερα.
Ενδεικτική είναι η περίπτωση απόστρατου με κύρια σύνταξη 1.940 ευρώ και συνολικό εισόδημα 2.528 ευρώ μαζί με το μέρισμα. Με το προηγούμενο καθεστώς, η περικοπή ανερχόταν στο 15%, οδηγώντας σε απώλεια 291 ευρώ μηνιαίως. Μετά την εξαίρεση του μερίσματος, η μείωση περιορίστηκε στο 10%, δηλαδή στα 194 ευρώ. Η διαφορά των 97 ευρώ τον μήνα μεταφράζεται σε αναδρομικά 2.619 ευρώ για τους 27 μήνες.
ΕΡΧΕΤΑΙ ΚΑΙ ΝΕΟ ΚΥΜΑ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΩΝ
Η τρέχουσα πληρωμή δεν είναι η πρώτη. Ένα προηγούμενο κύμα αναδρομικών είχε πραγματοποιηθεί το καλοκαίρι του 2025, λειτουργώντας ως «πιλότος» για τη διαδικασία που ακολουθείται σήμερα. Μετά την ολοκλήρωση των πληρωμών προς τους 6.000 αποστράτους, ανοίγει ο δρόμος για την εκκαθάριση και άλλων εκκρεμοτήτων.
Επιπλέον σύμφωνα με τον σχεδιασμό, περίπου 40.000 συνταξιούχοι θα αρχίσουν να λαμβάνουν σταδιακά αναδρομικά, όπως είχε γράψει η «δημοκρατία» ανάλογα με τα αποτελέσματα του επανυπολογισμού των κύριων συντάξεών τους. Η πλειονότητα των επόμενων δικαιούχων έχει ασφαλιστικό βίο άνω των 30 ετών, γεγονός που τους εντάσσει στις ευνοϊκότερες ρυθμίσεις του Ν. 4670/2020. Ο νόμος αυτός βελτίωσε τα ποσοστά αναπλήρωσης για τα έτη ασφάλισης μετά το 30ό, διορθώνοντας τις στρεβλώσεις που είχαν προκύψει με το προηγούμενο πλαίσιο του Ν. 4387/2016.
ΣΤΟΧΟΣ ΟΙ ΣΥΝΕΧΕΙΣ ΚΑΤΑΒΟΛΕΣ
Παρά τις καθυστερήσεις που σημειώνονται, κυρίως λόγω ελλιπών στοιχείων από τα πρώην Ταμεία, αναζητούνται κυριολεκτικά οι φυσικοί φάκελοι των ασφαλισμένων, χαμένοι στα ερμάρια, σάκους και κούτες, η διοίκηση του ΕΦΚΑ εμφανίζεται αποφασισμένη να προχωρήσει σε συνεχή κύματα πληρωμών, ώστε να κλείσουν οριστικά οι ανοιχτές υποθέσεις – πληγές των αναδρομικών. Ειδικά όσοι έχουν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις και τις κοινοποιούν στο ΕΦΚΑ η εντολή του διοικητή κ. Αλέξανδρου Βαρβερη είναι να γίνονται άμεσα οι πληρωμές των αναδρομικών. Έτσι και τώρα για χιλιάδες απόστρατους, η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς περιόδου αναμονής και δικαστικών διεκδικήσεων, αλλά και συνδικαλιστικών πιέσεων.
