Στο «CorfuPress.com» φιλοξενούμε τον κύριο Αλέξανδρο Παπαδάκη, συγγραφέα του επικού έργου «Η Οργή ενός Ρέκβιεμ: Ο Χορός των Βέσπερσεϊντ» από τις Εκδόσεις Πηγή.
Ένα μυθιστόρημα που ισορροπεί ανάμεσα στο μύθο και στη μεταφυσική, στη φλόγα και στη σιωπή. Μέσα από μια κοσμογονία φωτός, αίματος και ψυχικών συγκρούσεων, ο συγγραφέας δημιουργεί έναν κόσμο που δεν ζητά απλώς να εντυπωσιάσει αλλά να προβληματίσει έναν κόσμο που αναζητά τη λύτρωση μέσα από την ίδια του την οργή.
Συνέντευξη στη δημοσιογράφο Νεκταρία Βαρσαμή-Πουλτσίδη
Κύριε Παπαδάκη, το σύμπαν που δημιουργείτε είναι πλούσιο σε φιλοσοφικές αναφορές, αλλά και βαθιά συγκινησιακό. Πώς συνδυάζετε τη στοχαστική σας διάθεση με την ανάγκη για αφήγηση και ρυθμό; Πού σταματά η σκέψη και πού αρχίζει η ιστορία;
Αλ.Π.: Η σκέψη και η ιστορία δεν είναι δύο ξεχωριστά πράγματα. Η στοχαστική διάθεση δεν προηγείται της αφήγησης· γεννιέται μέσα από αυτήν. Οι ήρωες του Ρέκβιεμ δεν σταματούν να σκέφτονται επειδή η πλοκή απαιτεί δράση, ούτε η δράση παύει να υπάρχει λόγω της εσωτερικότητάς τους. Ουσιαστικά, η ιστορία αρχίζει τη στιγμή που η σκέψη των χαρακτήρων συναντά τις επιλογές τους. Εκεί αλλάζει ο ρυθμός, εκεί χτίζεται η ένταση. Δεν προσπαθώ να επιβάλω φιλοσοφία στην αφήγηση – αφήνω την αφήγηση να αποκαλύψει τη φιλοσοφία της.
Ο τίτλος του έργου, «Η Οργή ενός Ρέκβιεμ», φέρει μέσα του μια αντίφαση: η οργή, σύμβολο ζωής και πάθους, ενώνεται με το ρέκβιεμ, σύμβολο θανάτου και σιωπής. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η ένωση; Ποια συναισθηματική ή υπαρξιακή φόρτιση κρύβει;
Αλ.Π.: Ο τίτλος της σειράς δεν είναι τυχαίος· αποτελεί τον άξονα ολόκληρου του έργου. Η «οργή» και το “ρέκβιεμ” μοιάζουν αντίθετα, αλλά στο έργο μου συνδέονται βαθιά – είναι μια συνθήκη που συνοδεύει το τέλος μιας εποχής.
Η πλήρης σημασία του τίτλου δεν αποκαλύπτεται στο πρώτο βιβλίο. Αποτελεί τον πυρήνα μιας ιστορίας που εκτείνεται σε πέντε μέρη, και η ουσία του θα φανεί στο τέλος της διαδρομής. Ωστόσο, η σκιά του απλώνεται από νωρίς, σε σημείο που ο αναγνώστης μπορεί να τη νιώσει πριν τη δει.
Στην ιστορία σας, οι θεοί, οι άνθρωποι και τα σύμβολα συνυπάρχουν χωρίς ιεραρχία. Είναι σαν να αρνείστε τον απόλυτο διαχωρισμό του θείου από το ανθρώπινο. Θεωρείτε πως μέσα στη φαντασία κρύβεται μια μορφή ιερότητας που έχουμε ξεχάσει;
Αλ.Π.: Στον κόσμο του Ρέκβιεμ οι θεότητες, οι άνθρωποι και τα σύμβολα δεν φαίνονται να έχουν ξεκάθαρη ιεραρχία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Η θεϊκή τάξη είναι, σε μεγάλο βαθμό, αόρατη στα πρώτα βιβλία – όχι ανύπαρκτη. Καθώς η σειρά προχωρά, γίνεται σαφές ότι οι θεότητες δεν λειτουργούν με ανθρώπινα μέτρα: δεν έχουν αίσθηση δικαίου, ούτε ηθική με τον τρόπο που τα αντιλαμβανόμαστε. Είναι δυνάμεις που ωθούν, διαστρεβλώνουν και παρατηρούν, σχεδόν σαν να βλέπουμε ένα πείραμα σε εξέλιξη. Δεν θα το ονόμαζα “ιερότητα”, αλλά περισσότερο μια υπενθύμιση ότι αυτό που θεωρούμε θείο συχνά αντικατοπτρίζει τους φόβους και τις ανάγκες μας.
Η γλώσσα σας είναι γεμάτη μεταφορές, εικόνες, σχεδόν εικαστικές. Πώς λειτουργεί για εσάς η εικόνα στο γράψιμο; Είναι τρόπος να «ζωγραφίζετε» συναισθήματα ή να αποκαλύπτετε όσα δεν μπορούν να ειπωθούν με λέξεις;
Αλ.Π.: Η εικόνα για μένα δεν είναι ένας συνδυασμός όμορφων λέξεων ή τοπίων. Είναι τρόπος έκφρασης∙ ο τρόπος με τον οποίο αποτυπώνω όσα ζει ο ήρωας τη στιγμή που τα βιώνει. Μέσα από την εικόνα ο αναγνώστης μπορεί να βρεθεί πιο κοντά τους – όχι επειδή περιγράφω “όμορφα”, αλλά επειδή βλέπει τον κόσμο όπως τον βλέπουν εκείνοι. Η δημιουργία εικόνων, αλλά και η απουσία τους όπου χρειάζεται, είναι μέρος της σύνδεσης ανάμεσα στον χαρακτήρα και στον αναγνώστη. Όταν μια περιγραφή σχηματίζει μια δυνατή εσωτερική εικόνα, τότε ο αναγνώστης δεν παρακολουθεί απλώς την ιστορία. Νιώθει ότι συμμετέχει. Σαν να λέει: “ήμουν και εγώ εκεί”.
Μέσα στον κόσμο των Βέσπερσεϊντ υπάρχει διαρκής ένταση ανάμεσα στη γνώση και στην πίστη, στη λογική και στο μυστήριο. Ποιον δρόμο εμπιστεύεστε περισσότερο εσείς ως δημιουργός; Της διαίσθησης ή της σκέψης; Και γιατί;
Αλ.Π.: Ως δημιουργός λειτουργώ με δύο τρόπους ταυτόχρονα. Είμαι “αρχιτέκτονας” στο χτίσιμο του κόσμου, σχεδιάζω τη δομή, τις δυνάμεις, τις συνέπειες. Αλλά είμαι και “παρατηρητής”: αφήνω την ιστορία να αναπνέει και τους χαρακτήρες να χαράξουν τη δική τους πορεία, συχνά πέρα από αυτό που είχα αρχικά στο μυαλό μου. Αυτή η ισορροπία είναι που εμπιστεύομαι. Όχι μια αφηρημένη έννοια όπως σκέψη ή διαίσθηση, αλλά τη σχέση ανάμεσα στο χτισμένο πλαίσιο και στην αλήθεια των ηρώων. Εκείνοι, τελικά, είναι που οδηγούν την ιστορία.
Ποιο θεωρείτε πως είναι το βαθύτερο μήνυμα του βιβλίου σας; Η αναζήτηση της αλήθειας, η ανάγκη για λύτρωση ή η αποδοχή ότι ο άνθρωπος θα πορεύεται πάντα ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι; Ποια η προσωπική σας σχέση με το συγκεκριμένο δίπτυχο;
Αλ.Π.: Δεν πιστεύω ότι το Ρέκβιεμ έχει ένα μόνο μήνυμα. Οι ήρωες κουβαλούν διαφορετικές αλήθειες και πορεύονται με τρόπους που συχνά έρχονται σε σύγκρουση. Για άλλους η αναζήτηση της αλήθειας είναι το κίνητρο· για άλλους η λύτρωση είναι απλώς μια παρηγοριά που δεν θα έρθει ποτέ. Δεν προσπαθώ να κατευθύνω τον αναγνώστη σε μια συγκεκριμένη ερμηνεία. Καταγράφω τις επιλογές των χαρακτήρων και τις συνέπειές τους. Όσο για το δίπτυχο φως-σκοτάδι, δεν το αντιμετωπίζω ως αντίθεση. Πιστεύω ότι ο άνθρωπος κουβαλά και τα δύο, άλλοτε συνειδητά και άλλοτε όχι. Για μένα, η ουσία δεν βρίσκεται στο να διαλέξει κάποιος πλευρά, αλλά στο να αναγνωρίσει τι μπορεί να τον καθορίσει. Το βιβλίο, με έναν τρόπο, παρακολουθεί αυτή την πορεία. Δεν προσφέρει απάντηση, αλλά αφήνει τον καθένα να βρει τη δική του.
