Επίσημη παραδοχή από ΕΤΑ δικαιώνει τις κριτικές και καταγγελίες φορέων και πολιτικών κατά κυβέρνησης και ΕΤΑΔ τα τελευταία τρία χρόνια. Μια «Οδύσσεια» απαξίωσης και χαμένων εκατομμυρίων. Από τις υποσχέσεις για ολοκλήρωση το 2023 στην προοπτική μιας νέας τριετίας αναμονής
Με την έγκριση μιας ακόμη προμελέτης και την παραδοχή ότι απαιτούνται τουλάχιστον τρία επιπλέον έτη εργασιών, η αποκατάσταση του Αχιλλείου εξελίσσεται σε ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα «γεφύρια της Άρτας» για την Κέρκυρα. Το εμβληματικό ανάκτορο, εγκλωβισμένο σε εργολαβικές αστοχίες και διοικητική κωλυσιεργία, παραμένει ουσιαστικά κλειστό για το κοινό από το 2021, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις για την απαξίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η πρόσφατη έγκριση της προμελέτης για την αρχιτεκτονική, στατική και ηλεκτρομηχανολογική αποκατάσταση του Αχιλλείου, που δημοσιεύθηκε στη «Διαύγεια» τον Ιανουάριο του 2026, αποτελεί το τελευταίο επεισόδιο σε ένα σίριαλ που μετρά ήδη πέντε χρόνια πλήρους στασιμότητας. Παρά το γεγονός ότι η Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤΑΔ) παρουσιάζει την εξέλιξη αυτή ως ένα σημαντικό βήμα, η πραγματικότητα για τον επισκέπτη και την τοπική κοινωνία παραμένει ζοφερή. Η ανάγκη για κατάθεση οριστικής μελέτης στη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεότερων Μνημείων, σε συνδυασμό με τις απαιτούμενες γνωμοδοτήσεις από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεότερων Μνημείων, μεταθέτει την επαναλειτουργία του εσωτερικού του ανακτόρου στο απώτερο μέλλον.
Τουλάχιστον τριετία!
Το μνημείο παραμένει κλειστό από το 2021, όταν ο τότε εργολάβος αποχώρησε δηλώνοντας οικονομική αδυναμία να συνεχίσει το έργο. Έκτοτε, το δεύτερο σε επισκεψιμότητα μνημείο της χώρας μετά την Ακρόπολη, βρίσκεται σε μια ιδιότυπη κατάσταση «αναστολής λειτουργίας». Οι δηλώσεις της διοίκησης της ΕΤΑΔ για ανάγκη βάθους τριετίας προκειμένου να ολοκληρωθούν οι ανακαινίσεις, έρχονται να προστεθούν σε μια σειρά από αθετημένα χρονοδιαγράμματα που ξεκίνησαν από τις πρωθυπουργικές δεσμεύσεις του 2020 για παράδοση του έργου στα τέλη του 2023.
Η «αναβαθμισμένη εμπειρία» των κήπων και η οργή των επισκεπτών
Ενώ το κυρίως μουσειακό συγκρότημα παραμένει ερμητικά κλειστό, η ΕΤΑΔ επιχειρεί να χρυσώσει το χάπι προβάλλοντας ως «αναβαθμισμένη εμπειρία» την εγκατάσταση ψηφιακής περιήγησης στους κήπους του ανακτόρου. Η κίνηση αυτή, που περιλαμβάνει νέες φυτεύσεις και προβολές ντοκιμαντέρ, έχει χαρακτηριστεί από τοπικούς φορείς και βουλευτές ως «χάντρες για ιθαγενείς». Η κριτική είναι δριμεία, καθώς θεωρείται τουλάχιστον απρεπές να ζητείται από τους επισκέπτες εισιτήριο της τάξης των 7 ευρώ για μια απλή βόλτα στον περιβάλλοντα χώρο, την ώρα που το εσωτερικό του μνημείου είναι απροσπέλαστο.
Η κριτική έγινε εγκαίρως, αλλά…
Η διαχείριση του Αχιλλείου από την ΕΤΑΔ και το Υπερταμείο έχει βρεθεί στο στόχαστρο σύσσωμης της τοπικής αυτοδιοίκησης και των βουλευτών της Κέρκυρας. Η κριτική εστιάζεται στην πλήρη αδιαφορία για την τύχη του μνημείου και στην προσπάθεια της κεντρικής διοίκησης να κρατήσει τον έλεγχο ενός έργου που αποδεδειγμένα έχει αποτύχει να υλοποιήσει. Έντονες ήταν οι αντιδράσεις όταν το μνημείο παρουσιάστηκε σε εκθέσεις Real Estate στις Κάννες, την ώρα που το κτίριο παρέμενε ερειπωμένο και κλειστό, γεγονός που ερμηνεύτηκε από πολλούς ως προετοιμασία για την ιδιωτικοποίησή του.
Το οικονομικό σκέλος του εγχειρήματος προκαλεί ακόμη μεγαλύτερο προβληματισμό. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρατεθεί σε συσκέψεις φορέων, από τα 10 εκατομμύρια ευρώ που είχαν αρχικά δεσμευτεί μέσω ΕΣΠΑ, τα 6 εκατομμύρια χάθηκαν λόγω της απένταξης του έργου και της έλλειψης προόδου. Μέχρι στιγμής έχουν δαπανηθεί περίπου 4,5 εκατομμύρια ευρώ για εργασίες που αντιστοιχούν σε λιγότερο από το 20% του συνολικού έργου. Οι εκτιμήσεις πλέον κάνουν λόγο για ένα συνολικό κόστος που μπορεί να αγγίξει ή και να ξεπεράσει τα 20 εκατομμύρια ευρώ, αν συνυπολογιστούν οι νέες μελέτες και οι διορθώσεις στις κακοτεχνίες που άφησε πίσω της η προηγούμενη εργολαβία.
Από το 2020, έχει κατατεθεί δημόσια η πρόταση για μεταβίβαση της κυριότητας και της διαχείρισης του Αχιλλείου στις τοπικές αρχές, δηλαδή στον Δήμο και την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων. Οι υποστηρικτές αυτής της λύσης υποστηρίζουν ότι μόνο μέσω της τοπικής διαχείρισης μπορεί να διασφαλιστεί ο σεβασμός στο πολιτιστικό απόθεμα και η απόδοση των εσόδων στην τοπική κοινωνία. Ωστόσο, παρά τις συσκέψεις και τα ψηφίσματα, η κυβέρνηση και η ΕΤΑΔ φαίνεται να εμμένουν στο υφιστάμενο μοντέλο, το οποίο όμως έχει οδηγήσει το μνημείο σε κατάσταση απαξίωσης.
Σε πρόσφατες συσκέψεις αυτοδιοικητικών, επισημάνθηκε ότι η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων αναγκάστηκε να αποσύρει τη χρηματοδότηση των 10 εκατομμυρίων ευρώ, ανακατευθύνοντάς τα σε άλλα έργα, προκειμένου να μην χαθούν οριστικά οι πόροι. Η απόφαση αυτή, αν και αναγκαία, υπογράμμισε το μέγεθος της αποτυχίας στον συντονισμό του έργου. Πλέον, η προσπάθεια επικεντρώνεται στη μεταφορά του έργου στο ΕΣΠΑ 2021-2027, με την ελπίδα ότι αυτή τη φορά ο προγραμματισμός θα είναι ρεαλιστικός και οι έλεγχοι αυστηρότεροι.
Φωνάζουν οι επισκέπτες
Η κατάσταση αυτή έχει άμεσο αντίκτυπο στη διεθνή εικόνα της Κέρκυρας. Οι αναφορές σε διεθνείς ταξιδιωτικές πλατφόρμες βρίθουν από αρνητικά σχόλια επισκεπτών που εκφράζουν την απογοήτευση και την οργή τους για την εικόνα εγκατάλειψης και την αίσθηση της κοροϊδίας. Οι ξεναγοί του νησιού, οι οποίοι χαρακτηρίζονται συχνά ως «πρεσβευτές του τουρισμού», βρίσκονται σε δεινή θέση, καθώς η ψηφιακή περιήγηση θεωρείται από πολλούς ως μια προσπάθεια αντιποίησης του έργου τους και υποβάθμισης του επαγγέλματός τους.
Επιπλέον, ο σχεδιασμός των παρεμβάσεων στους κήπους έχει δεχθεί επικρίσεις ακόμη και για λειτουργικούς λόγους. Σύμφωνα με επισημάνσεις της Περιφέρειας, οι νέες διαμορφώσεις με παρτέρια έχουν περιορίσει τη δυνατότητα φιλοξενίας πολιτιστικών εκδηλώσεων, μια δραστηριότητα που επί δεκαετίες αποτελούσε αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του Αχιλλείου και της πολιτιστικής ταυτότητας των Δήμων της Κέρκυρας.
