Συνέντευξη στην εφημερίδα Καθημερινή της Κυριακής και τον δημοσιογράφο Βασίλη Νέδο, έδωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας.
Oλόκληρη η συνέντευξη:
Β. ΝΕΔΟΣ:Το νομοσχέδιο για την μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων στη νέα εποχή ψηφίσθηκε. Η συζήτηση που προηγήθηκε ήταν αρκετά έντονη. Πως το σχολιάζετε;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Μεταρρύθμιση χωρίς αντίδραση δε νοείται. Ιδίως όταν αντιμετωπίζει στρεβλώσεις δεκαετιών. Οι αντιδράσεις προήλθαν αποκλειστικά από μερίδα Υπαξιωματικών που θεώρησε ότι θίγονται κεκτημένα και ήταν αναμενόμενες. Πυροδοτήθηκαν ωστόσο όχι μόνο από εύλογες ανησυχίες, αλλά και από συστηματικές διαστρεβλώσεις του περιεχομένου των ρυθμίσεων. Απέναντι στην άνευ πολιτικού κόστους βολική αδράνεια επιλέγουμε τις τομές του μακρόπνοου σχεδιασμού που η εθνική ευθύνη επιβάλλει, ιδίως στους καιρούς που ζούμε.
Ο «Χάρτης Μετάβασης» είναι τμήμα της «Ατζέντας 2030», με την οποία αλλάζουν τα πάντα. Πρόκειται για μια ολιστική στρατηγική αναδιαμόρφωσης των Ενόπλων Δυνάμεων, που δεν περιορίζεται σε τεχνικές βελτιώσεις. Επαναπροσδιορίζει τη φιλοσοφία της άμυνας και της αποτροπής, ανάλογα με το ραγδαία μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον: Νέα σύνθεση δυνάμεων, σύγχρονα οπλικά συστήματα, ολοκληρωμένος θόλος προστασίας – η «Ασπίδα του Αχιλλέα» – με σύγχρονο ενοποιημένο Command and Control, υπόγειες οχυρωματικές θέσεις, συστήματα drones και αντι-drones μέχρι επιπέδου Μονάδας, νέα συστήματα επικοινωνιών, δορυφορικές δυνατότητες, πλήρη ενσωμάτωση της καινοτομίας σε όλα τα επίπεδα, δυνατότητες Cybersecurity, άλλη εκπαίδευση, άλλη εφεδρεία. Μια νέα αντίληψη που αφορά τη διασφάλιση των απαραίτητων προϋποθέσεων επιβίωσης του έθνους.
Β. ΝΕΔΟΣ: Και όσον αφορά τους Υπαξιωματικούς;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Κεντρικό στοιχείο αυτής της μετάβασης είναι το ανθρώπινο δυναμικό, που είναι κύριος πολλαπλασιαστής ισχύος των Ενόπλων Δυνάμεων. Τρέφω απόλυτο σεβασμό προς τους Υπαξιωματικούς. Προκειμένου, ωστόσο, να επιτελούν αποτελεσματικά τα καθήκοντα που ο ρόλος τους επιβάλλει, αυτού της ραχοκοκαλιάς των Μονάδων και της εκπαίδευσης, έπρεπε να αφήσουμε πίσω στρεβλές πρακτικές και αντιλήψεις δεκαετιών. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα η άνευ κριτηρίων και διαδικασιών ανέλιξη του συνόλου τους στον ανώτερο προβλεπόμενο βαθμό. Αποτέλεσμα διαχρονικών πολιτικών αποφάσεων με άρωμα λαϊκισμού που οδήγησε σε μια ιεραρχική πυραμίδα με αναλογία υπαξιωματικών και αξιωματικών 1:1. Αναλογία χωρίς αντίστοιχο παράδειγμα σε όλους τους προηγμένους στρατούς, όπου είναι 1:3 και 1:4. Το δε 60% των Αξιωματικών προέρχεται από τους Υπαξιωματικούς (ΑΣΣΥ και ΕΜΘ). Και η αλήθεια παραμένει ότι οι Υπαξιωματικοί γενόμενοι Αξιωματικοί σε μεγάλο βαθμό χάνονται για το στράτευμα. Στα πλοία του ΠΝ υπηρετεί μόνο το 8,8 % των Αξιωματικών εξ Υπαξιωματικών. Το υπόλοιπο 92,2 % είναι στη στεριά. Αντίστοιχα, στον Έβρο και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου υπηρετεί μόνο το 13% εξ αυτών.
Το νομοσχέδιο που μόλις ψηφίστηκε ουδόλως υποβαθμίζει τους Υπαξιωματικούς. Αντιθέτως, τους δίνει πραγματική υπόσταση και διακριτό ρόλο, όπως στους προηγμένους στρατούς του NATO, με ανωτατοποίηση των Σχολών τους, με ένα νέο σύστημα υπηρεσιακής σταδιοδρομίας, με δυνατότητες μετάταξής τους στο Σώμα των Αξιωματικών είτε μέσω κατατακτηρίων εξετάσεων στις Σχολές Αξιωματικών, είτε μετά από 14 χρόνια υπηρεσίας βάσει αξιολόγησης. Επιπλέον, προβλέπει σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις για όλους, ανεξαρτήτως βαθμού και εξέλιξης. Πρόκειται για αυξήσεις που στηρίζονται και σε εξοικονομήσεις του ίδιου του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, δημιουργώντας ένα πρότυπο υπεύθυνης δημοσιονομικής διαχείρισης.
Β. ΝΕΔΟΣ: Κάνετε επίσης παρεμβάσεις στη θητεία και την εφεδρεία, ωστόσο είναι ζητούμενο και η ποιότητα της εκπαίδευσης των στρατεύσιμων. Θα γίνει κάτι γι’ αυτό ή θα γεμίσουν τα στρατόπεδα απλά με περισσότερο χακί, αντί του μπλε ή του λευκού;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Η Ελλάδα ιστορικά βασίζεται στον Στρατό των Πολιτών. Αυτό προϋποθέτει όμως την παροχή εκ μέρους της μιας σοβαρής και σύγχρονης στρατιωτικής εκπαίδευσης. Η σημερινή εικόνα στρατιώτη που εκπαιδεύεται μόνο σε κάποια όπλα του Πεζικού, αντικαθίσταται από τη σύγχρονη προσέγγιση. Οι οπλίτες του σήμερα πρέπει να είναι εξοικειωμένοι με τα προηγμένα μέσα, όπως drones, αντι-drones, συστήματα επικοινωνιών και αναλύσεις δεδομένων, ώστε να μπορούν να επιβιώσουν και να λειτουργούν αποτελεσματικά σε ένα σύγχρονο πεδίο μάχης.
Παράλληλα, αυξάνεται ο χρόνος βασικής εκπαίδευσης και η οικονομική αποζημίωση, ενώ ενσωματώνονται τα Κέντρα Δια Βίου Μάθησης στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι στρατευμένοι θα αποκτούν δεξιότητες χρήσιμες για την κοινωνία και την επαγγελματική τους πορεία.
Η εφεδρεία αναδιαρθρώνεται, με σταθερή επιχειρησιακή εκπαίδευση και επικαιροποίηση δεξιοτήτων, με στόχο μια δύναμη 150.000 ενεργών εφέδρων, ικανή να στηρίζει ουσιαστικά το εθνικό δόγμα αποτροπής.
Β. ΝΕΔΟΣ: Ποια η σχέση της Αθήνας με την Ουάσιγκτον όσο οι ΗΠΑ έχουν αυτή τη σχέση με την Ε.Ε;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Η σχέση της Ελλάδας με τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι στρατηγική, σταθερή και διαχρονική. Δεν ορίζεται συγκυριακά. Η ανανεωμένη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA), η οποία φέρει την υπογραφή μου, αποτελεί πολιτική επιλογή στρατηγικού βάθους. Αναβαθμίζει τον ρόλο της χώρας, ενισχύει την αποτρεπτική της ισχύ και αναδεικνύει την Ελλάδα ως πυλώνα σταθερότητας και ενεργειακής ασφάλειας, όπως με την αναβάθμιση του στρατηγικού ρόλου της Αλεξανδρούπολης.
Και ας μου επιτραπεί μια ευρύτερη σκέψη.
Το σημείο ισορροπίας στην ευρωατλαντική σχέση πρέπει γρήγορα να ανακτηθεί. Αποτελεί κρίσιμο πολλαπλασιαστή σταθερότητας όχι μόνο για την ολότητα της Δύσης και ό,τι αυτή πρεσβεύει για τις δημοκρατικές και ανθρωπιστικές μας αξίες, αλλά και για την ισορροπία και την Ειρήνη σε ένα πολυπολικό και άναρχο κόσμο που απειλείται από απολυταρχικές και αναθεωρητικές δυνάμεις.
Β. ΝΕΔΟΣ: Τούρκοι αξιωματούχοι κατά καιρούς στοχεύουν στο πρόσωπο σας. Θεωρείτε ότι η στάση σας έχει λειτουργήσει υπονομευτικά για τις Ελληνοτουρκικές επαφές των τελευταίων τριών ετών, όπως έχετε κατηγορηθεί κατά καιρούς;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Η προσωπική στοχοποίηση από Τούρκους αξιωματούχους στην πραγματικότητα δεν αφορά εμένα ως φυσικό πρόσωπο. Την αναφορά στις σταθερές και διαχρονικές θέσεις της Ελληνικής Δημοκρατίας επιχειρούν να σιγήσουν. Τις θέσεις αυτές διατυπώνω με τη θεσμική μου ιδιότητα, όχι προσωπικές απόψεις. Η Ελλάδα δεν απειλεί οιονδήποτε. Δεν επιδιώκει αναθεώρηση συνθηκών. Δεν έχει διατυπώσει απειλή πολέμου. Αλλά δεν μπορεί – και δεν πρόκειται – να απομακρυνθεί από την προσήλωσή της στο Διεθνές Δίκαιο, το Δίκαιο της Θάλασσας και τον συνταγματικά επιβαλλόμενο σεβασμό της κυριαρχίας και των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Και ουδείς δύναται να μας επιβάλει σιγή επ’ αυτού. Ούτε είναι δυνατόν, φυσικά, η Ελλάδα να θέσει υπό την κρίση άλλης χώρας, τα μέσα με τα οποία θα θωρακίσει ρητά απειλούμενα αμυντικά τμήματα της επικράτειάς της.
Ο διάλογος είναι αναγκαίος, αλλά δεν μπορεί να διεξάγεται υπό καθεστώς απειλών ή αναθεωρητισμού. Αυτό δεν συνιστά «σκληρή» στάση. Είναι η μόνη σοβαρή και ρεαλιστική βάση για ουσιαστικές και παραγωγικές επαφές.
Οιαδήποτε άλλη στάση μπορεί να επιτρέψει ενδεχομένως την ψευδαίσθηση στην Τουρκία ότι μπορεί να επιβάλλει στην Ελλάδα τις δικές της θέσεις διά του εκφοβισμού.
Β. ΝΕΔΟΣ: Πρόσφατα σχόλια σας για τον ρόλο του Πολεμικού Ναυτικού και των νέων φρεγατών στο Αιγαίο προκάλεσαν αρκετή δημόσια συζήτηση. Πως βλέπετε το ΠΝ του 21ου αιώνα;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Το Πολεμικό Ναυτικό ενισχύεται στο πλαίσιο του νέου δόγματος αποτροπής. Οι σύγχρονες μεγάλες μονάδες του απελευθερώνονται από έναν αποκλειστικά χωρικό ρόλο. Το Ναυτικό αποκτά τη δυνατότητα να λειτουργεί ως δύναμη αποτροπής και ειρήνης στον ευρύτερο θαλάσσιο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου.
Τα νέα πλοία, όπως οι φρεγάτες Belharra και οι Bergamini, διαθέτουν αυξημένη επιχειρησιακή ευελιξία και στρατηγική ισχύ. Eνισχύουν τη συνολική αποτρεπτική δυνατότητα της χώρας. Συμμετέχοντας στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», το Πολεμικό Ναυτικό εντάσσεται σε μια ενιαία, διακλαδική αρχιτεκτονική άμυνας, γεγονός που ενισχύει την ασφάλεια και στο Αιγαίο. Θα το ξαναπώ, γιατί αποτελεί εθνική κατάκτηση. Με τη συνεισφορά πρωτίστως των Ελλήνων και των Ελληνίδων, το 2030 θα έχουμε τις ισχυρότερες ΄Ένοπλες Δυνάμεις που διέθετε ποτέ ο Ελληνισμός.
Β. ΝΕΔΟΣ: Το 2026 αναμένετε ότι το ΕΛΚΑΚ μπορεί να δώσει απαντήσεις και σε άλλες, επιτακτικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Μέσω του ΕΛΚΑΚ, που θυμίζω δημιουργήθηκε το 2024, η καινοτομία ενσωματώνεται συστημικά πλέον στις Ένοπλες Δυνάμεις. Ήδη, καταρτίστηκαν συμβάσεις για την παραγωγή προϊόντων υψηλής επιχειρησιακής και οικονομικής αξίας, όπως είναι το σύστημα ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ, ενώ ενεργοποιήθηκαν για πρώτη φορά 18 εθνικά έργα έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της Άμυνας. Όπως γνωρίζετε, στην Τακτική Άσκηση «ΑΙΣΙΟΣ ΟΙΩΝΟΣ-25», τον Νοέμβριο του 2025, αξιολογήθηκαν επί του πεδίου πρωτότυπα, υψηλού τεχνολογικού επιπέδου, συστήματα, ελληνικών εταιρειών.
Το 2026 το ΕΛΚΑΚ θα προχωρήσει σε συμπράξεις με πανεπιστήμια, start–ups και ιδιωτικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας. Πρέπει, βέβαια, να προβούμε σε βελτιώσεις επί τη βάση των διδαγμάτων της πρώτης περιόδου λειτουργίας του.
Η στόχευση είναι σαφής: drones, αντί-drone συστήματα, κυβερνοάμυνα, δορυφορικές εφαρμογές και άλλα σύγχρονα μέσα, προσαρμοσμένα στις πραγματικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και όχι απλώς θεωρητικά σχήματα.
Και φυσικά, με ισχυρό αποτύπωμα στην εθνική οικονομία και στην αξιοποίηση του σπουδαίου επιστημονικού ανθρώπινου δυναμικού που βρίσκεται εντός και εκτός της Ελλάδας.
Β. ΝΕΔΟΣ: Με αφορμή πάντως την καθυστέρηση στην κατάθεση του νομοσχεδίου, ορισμένοι αναρωτήθηκαν αν υπάρχει προβληματική πολιτική επικοινωνία με το Μέγαρο Μαξίμου. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο λόγος που εκφέρετε, για τα εθνικά και όχι μόνο, υποκρύπτει και την πρόθεσή σας στο μέλλον να διεκδικήσετε την προεδρία της ΝΔ. Ισχύει αυτό;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Η συζήτηση είναι χρήσιμη όταν εστιάζεται στην ουσία των πολιτικών επιλογών και όχι σε σενάρια, και μάλιστα στην κρίσιμη συγκυρία που διανύουμε.
Το νομοσχέδιο αφορά στην απαραίτητη ενίσχυση της αποτρεπτικής δυνατότητας της χώρας, σε ένα περιβάλλον αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων. Η επείγουσα εθνική αναγκαιότητα που υπηρετεί από ουδένα αμφισβητήθηκε. Το Νομοσχέδιο εγκρίθηκε κατά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου στις 30/9/2025 υπό τον Πρωθυπουργό, ο οποίος αναφέρθηκε με εξαιρετικά θετικά λόγια σε αυτό, κατά την εισήγησή του, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα.
Οι μικρότητες και η βουλιμία της εξουσίας δεν με αφορούν. Έχοντας πλήρη αίσθηση της απόστασης από το 2ο Δημοτικό Σχολείο της Κέρκυρας μέχρι τη θέση του Υπουργού Εθνικής Άμυνας, αισθάνομαι υπερπλήρης. Ο δημόσιος λόγος και η στάση μου διαμορφώνονται από το συνταγματικό μου καθήκον και τη συναίσθηση εθνικής ευθύνης.
Β. ΝΕΔΟΣ: Πώς κρίνετε πολιτικά την παρούσα συγκυρία για τη κυβέρνηση; Τι σας φοβίζει εντός του 2026, δεδομένων και των κοινωνικών συνθηκών;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Η παρούσα συγκυρία είναι ιδιαίτερα απαιτητική, με διεθνή αστάθεια, έντονες κοινωνικές πιέσεις και άλλα πολλά. Ως κυβέρνηση οφείλουμε να κινηθούμε με σοβαρότητα, συνδυάζοντας την αποτελεσματικότητα με την επιδίωξη ευρύτερων συναινέσεων. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της κοινωνίας στους θεσμούς και η κοινωνική συνοχή, περνάνε πλέον μέσα από κρίσιμες μεταρρυθμίσεις.
Η υπέρβαση των διαχρονικών παθογενειών που αναδεικνύονται, η ισονομία, η κοινωνική δικαιοσύνη και η αναβάπτιση στις εθνικές αξίες, είναι στοιχήματα που έχουμε βάλει και οφείλουμε να κερδίσουμε.
Και επιλογές που έγιναν στο παρελθόν, ίσως πρέπει σήμερα υπό το κράτος των προκλήσεων που αντιμετωπίζουμε, να αναθεωρηθούν. Μπορούμε, και είμαι βέβαιος γι’ αυτό, να επανασυσπειρώσουμε την κοινωνική μας βάση και να θέσουμε στο περιθώριο δυνάμεις λαϊκισμού και διχασμού.
Παράλληλα, τολμώ να πω ότι το υπόδειγμα των μεταρρυθμίσεων στις Ένοπλες Δυνάμεις, μπορεί να λειτουργήσει ως ενάρετο υπόδειγμα για το σύνολο του Δημόσιου Τομέα. Με εξοικονομήσεις πόρων, οι οποίες επιστρέφουν ως μέρισμα στα Στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και ως αυξήσεις μισθών. Με την αντιμετώπιση του Στεγαστικού Προβλήματος, με το μεγάλο Οικιστικό Πρόγραμμα του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (κατασκευής 10.500 κατοικιών και εκσυγχρονισμό άλλων 7.000 κατοικιών). Αλλά και με τη μάχη κατά της ακρίβειας, (με την ομογενοποίηση των Στρατιωτικών Πρατηρίων και την Ενιαία Διακλαδική Διοίκηση για τον εφοδιασμό τους, με στόχο το «καλάθι της στρατιωτικής οικογένειας» να καταστεί μεσοσταθμικά 20- 23% φθηνότερο), την ενίσχυση της μητρότητας (με τη δημιουργία Μαιευτικών Κλινικών σε Στρατιωτικά Νοσοκομεία), τη φροντίδα για τα παιδιά (με την κατασκευή βρεφονηπιακών σταθμών και τα Κέντρα Ειδικής Φροντίδας Παιδιών), όπως και με τη βελτίωση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Αλλά και με αρκετές άλλες ριζικές αλλαγές και στοχευμένες προσαρμογές στις σύγχρονες ανάγκες και απαιτήσεις, σε όλα τα επίπεδα, με το πρόταγμά μας να είναι το εθνικά ωφέλιμο.
Β. ΝΕΔΟΣ: Πώς διαβάζετε τις κατά καιρούς τοποθετήσεις των πρώην πρωθυπουργών που προέρχονται από την παράταξή σας (Κ. Καραμανλή και Α. Σαμαρά) αλλά και προσώπων όπως ο Ευάγγελος Βενιζέλος;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Οι παρεμβάσεις αυτές αποτελούν μέρος του δημόσιου διαλόγου και αντιμετωπίζονται με τον δέοντα θεσμικό σεβασμό. Η ιστορική εμπειρία έχει τη σημασία της και πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, καθώς ενδυναμώνει την εθνική θέση. Πάντα βεβαίως η ευθύνη των αποφάσεων αφορά την εκλεγμένη κυβέρνηση. Η παράταξή μας υπήρξε πάντοτε πολυσυλλεκτική, αλλά σαφώς διαρθρωμένη κυρίως από ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό και αξιακό πλαίσιο που καθορίζει και την κυβερνητική μας πρακτική.
Β. ΝΕΔΟΣ: Θεωρείτε ότι η εποχή των μονοκομματικών κυβερνήσεων έχει περάσει;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Η Νέα Δημοκρατία ορίζεται από το καταστατικό της ως κόμμα αρχών, όχι ως συνασπισμός άσκησης κυβερνητικής εξουσίας.
Οι μονοκομματικές κυβερνήσεις δεν είναι δόγμα. Έχουν αποδειχθεί όμως εργαλείο σταθερότητας, καθώς διαθέτουν «καθαρή» λαϊκή εντολή. Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι ο αριθμός των κομμάτων που συμμετέχουν σε μια κυβέρνηση, αλλά η ικανότητα να λαμβάνει αποφάσεις και να υλοποιεί πολιτικές με συνέπεια.
Σε περιόδους έντονων προκλήσεων, όπως αυτή που διανύουμε, η χώρα χρειάζεται καθαρές αποφάσεις και αποτελεσματικές πολιτικές, όχι θολές ισορροπίες.
Β. ΝΕΔΟΣ: Εκτιμάτε ότι η θέση που έχει λάβει η Ελλάδα στο ζήτημα της αμερικανικής παρέμβασης στη Βενεζουέλα είναι η ενδεδειγμένη;
Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Μπορώ να υπενθυμίσω ότι η Ελλάδα έχει εκφραστεί θεσμικά μέσω της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την οποία έχει συνυπογράψει, και κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Για τη χώρα μας σταθερή προτεραιότητα αποτελεί ο απόλυτος σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου, η αποτροπή περαιτέρω αποσταθεροποίησης και η προώθηση μιας ειρηνικής και δημοκρατικής μετάβασης, με πλήρη σεβασμό στη βούληση του λαού της Βενεζουέλας και την προστασία των Ελλήνων πολιτών που διαμένουν εκεί.