Πέρα από την άμεση διαχείριση του κινδύνου, το μείζον ζήτημα που ανακύπτει είναι η οικονομική δυνατότητα αποκατάστασης των ζημιών. Οι πρώτες εκτιμήσεις για το κόστος προκαλούν ίλιγγο, ενώ τα διαθέσιμα κονδύλια φαίνεται να είναι δυσανάλογα μικρά.
Η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων βρίσκεται μπροστά σε μια εξίσωση που δεν βγαίνει. Τα έργα που απαιτούνται αγγίζουν δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, όχι μόνο για μπαλώματα, αλλά για ουσιαστικές παρεμβάσεις που θα θωρακίσουν το νησί.
Ωστόσο, η χρηματοδότηση από την κεντρική διοίκηση παραμένει το μεγάλο «αγκάθι». Η αναμενόμενη εξαγγελία για χρηματοδότηση ύψους 40 εκατομμυρίων ευρώ αφορά το σύνολο των νησιών της Περιφέρειας και όχι αποκλειστικά την Κέρκυρα ή τις πληγείσες περιοχές. Το ποσό αυτό, όπως ανέφερε και ο Περιφερειάρχης Ιονίων Νήσων, Γιάννης Τρεπεκλής, κατά την τοποθέτησή του στο τελευταίο Περιφερειακό Συμβούλιο, είναι ελάχιστο μπροστά στις πραγματικές ανάγκες. Η Περιφέρεια εξαντλεί τους δικούς της πόρους, «αδειάζοντας το πορτοφόλι της» για να καλύψει τις άμεσες ανάγκες βατότητας και ασφάλειας, όμως αυτό δεν αρκεί για τη δημιουργία νέων, ανθεκτικών υποδομών.
Το πρόβλημα επιτείνεται από το γεγονός ότι οι μελέτες και τα δεδομένα στα οποία βασίζονται τα έργα αφορούν παρελθόντα έτη και δεν ανταποκρίνονται στη σημερινή κλιματική πραγματικότητα. Απαιτείται επανασχεδιασμός με ορίζοντα εικοσαετίας, κάτι που προϋποθέτει τεράστιους πόρους και αλλαγή προσανατολισμού από την κεντρική κυβέρνηση. Χωρίς γενναία χρηματοδότηση, η Κέρκυρα κινδυνεύει να μπει σε έναν φαύλο κύκλο καταστροφών και πρόχειρων αποκαταστάσεων.
Κενά κάτω από την άσφαλτο, δρόμοι κομμένοι στα δύο και γέφυρες στα όρια αντοχής
Γεωλογικό σοκ στην Κέρκυρα: Οι περιοχές «υψηλού κινδύνου» και οι παρεμβάσεις που απαιτούνται. Από το Αχίλλειο μέχρι τον Ζυγό και τον Ποταμό, οι υποδομές καταρρέουν υπό την πίεση των υδάτων.
Η αναλυτική εικόνα από τις υπηρεσίες της Περιφέρειας: Η εικόνα που παρουσιάζει το οδικό δίκτυο και οι υποδομές της Κέρκυρας, σύμφωνα με τα στοιχεία των τεχνικών υπηρεσιών της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, είναι αποκαρδιωτική και σε πολλά σημεία εξαιρετικά επικίνδυνη. Οι έντονες βροχοπτώσεις αποκάλυψαν χρόνιες παθογένειες, αλλά δημιούργησαν και νέα, απρόβλεπτα γεωλογικά φαινόμενα που απειλούν την ασφάλεια των μετακινήσεων.
Κεντρική Κέρκυρα και Εθνική Οδός
Το σοβαρότερο ίσως πρόβλημα εντοπίστηκε στο Αχίλλειο, επί της Εθνικής Οδού. Εκεί, κάτω από το οδόστρωμα διαπιστώθηκε η ύπαρξη κενού βάθους 1,5 μέτρου, φαινόμενο γνωστό ως σπηλαίωση. Η διάβρωση προκλήθηκε από την ορμή των υπόγειων υδάτων, δημιουργώντας μια αόρατη παγίδα σε έναν δρόμο από τον οποίο διέρχονται καθημερινά βαρέα οχήματα και σχολικά λεωφορεία.
Σοβαρά προβλήματα καταγράφονται επίσης στον άξονα Πέραμα – Χρυσηίδα, όπου το νερό, αδυνατώντας να απορροφηθεί από τα κορεσμένα εδάφη και τα μπαζωμένα ρέματα, μετέτρεψε το οδόστρωμα σε ποτάμι, καθιστώντας την κυκλοφορία εξαιρετικά δυσχερή και επικίνδυνη.
Νότια Κέρκυρα
Η κατάσταση από τη Χρυσηίδα μέχρι τη Λευκίμμη κρίνεται ιδιαίτερα επιβαρυμένη. Στις περιοχές των Μωραϊτίκων και του Πετριτή, οι δρόμοι έχουν υποστεί σημαντικές φθορές, με καταπτώσεις τοιχίων και κατολισθήσεις. Στον Ζυγό, παρά τις πρόσφατες παρεμβάσεις αποκατάστασης, ο δρόμος «άνοιξε» κυριολεκτικά στα δύο λόγω της γεωλογικής αστάθειας και του μεγάλου ύψους βροχής, αποδεικνύοντας ότι οι συμβατικές λύσεις δεν επαρκούν πλέον για τη συγκράτηση των εδαφών.
Ποταμός και Γέφυρες
Η περιοχή του Ποταμού βρίσκεται στο «κόκκινο». Η υπερδόμηση και η στένωση της κοίτης από παλαιότερες παρεμβάσεις και μπάζα έχουν δημιουργήσει ασφυκτικές συνθήκες. Η γέφυρα της περιοχής, η οποία στο παρελθόν είχε ενισχυθεί με πασσαλόπηξη, δέχεται τεράστιες πιέσεις. Αν και άντεξε στην πρόσφατη κακοκαιρία, η στάθμη του νερού έφτασε σε οριακά επίπεδα, ενώ η πτώση δέντρων εντός της κοίτης απείλησε να δημιουργήσει φράγμα που θα προκαλούσε εκτεταμένες πλημμύρες. Η κατάσταση επιδεινώνεται από την άρνηση ορισμένων ιδιοκτητών να επιτρέψουν την είσοδο μηχανημάτων για τον καθαρισμό της κοίτης.
Βόρεια Κέρκυρα
Στον Βορρά, το φαινόμενο των κατολισθήσεων έλαβε διαστάσεις βιβλικής καταστροφής. Ολόκληρες πλαγιές αποκολλήθηκαν, παρασύροντας δέντρα και όγκους χωμάτων στο οδικό δίκτυο. Το ευτύχημα ήταν ότι τα φαινόμενα αυτά εκδηλώθηκαν κυρίως κατά τις νυχτερινές ώρες, αποτρέποντας τραυματισμούς ή απώλειες ζωών, καθώς η ορμή των υλικών ήταν ικανή να παρασύρει οχήματα. Ιδιωτικές περιουσίες και σπίτια που στέκονταν για αιώνες βρίσκονται πλέον εκτεθειμένα, καθώς τα εδάφη που τα στήριζαν έχουν υποχωρήσει.
Οι υπηρεσίες της Περιφέρειας βρίσκονται σε συνεχή εγρήγορση, ωστόσο η έκταση και η φύση των ζημιών καθιστούν σαφές ότι απαιτούνται βαριά τεχνικά έργα και όχι απλές επεμβάσεις συντήρησης, σε ένα περιβάλλον που η κλιματική αλλαγή έχει μεταβάλει δραματικά.
Σήμα κινδύνου για την ασφάλεια των πολιτών
Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στο νησί δεν αφορά πλέον μόνο την ταλαιπωρία των μετακινήσεων αλλά αγγίζει τον πυρήνα της ασφάλειας της ανθρώπινης ζωής. Ο Γιάννης Τρεπεκλής, στο Περιφερειακό Συμβούλιο, ήταν ξεκάθαρος και ιδιαίτερα ανήσυχος, περιγράφοντας μια πραγματικότητα που απαιτεί άμεση αλλαγή νοοτροπίας από όλους. Το μήνυμα που εξέπεμψε είναι σαφές: το οδικό δίκτυο, υπό το βάρος των πρωτοφανών βροχοπτώσεων, έχει καταστεί απρόβλεπτο.
Η ασφάλεια του οδικού δικτύου τίθεται εν αμφιβόλω, καθώς οι οδηγοί κινούνται σε δρόμους που φαινομενικά μπορεί να δείχνουν βατοί, αλλά το υπέδαφος έχει διαβρωθεί επικίνδυνα. Ο κ. Τρεπεκλής τόνισε την ανάγκη οι πολίτες να μην εμπιστεύονται εύκολα το οδικό δίκτυο όταν επικρατούν έντονα καιρικά φαινόμενα. Η σύσταση για χαμηλές ταχύτητες και, κυρίως, για διακοπή της κυκλοφορίας όταν η βροχόπτωση είναι ισχυρή, δεν είναι τυπική, αλλά ουσιαστική. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε, οι οδηγοί θέτουν τον εαυτό τους και τους συνεπιβάτες τους σε υψηλό κίνδυνο αν αγνοήσουν την ένταση των φαινομένων, καθώς κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί τη σταθερότητα σημείων που δέχονται πίεση από τόνους νερού και φερτών υλικών.
Η αλλαγή εποχής στην αντιμετώπιση των καιρικών φαινομένων είναι επιβεβλημένη. Οι εικόνες οδηγών που επιχειρούν να διασχίσουν πλημμυρισμένα σημεία ή κινούνται δίπλα σε υπερχειλισμένα ρέματα, αγνοώντας τον κίνδυνο, προκαλούν τρόμο στις αρχές. Η νοοτροπία του «δεν βαριέσαι, θα περάσω» μπορεί να αποβεί μοιραία σε συνθήκες όπου η φύση δείχνει την πιο άγρια όψη της. Η Πολιτική Προστασία και η Περιφέρεια ζητούν από τους πολίτες να αντιληφθούν ότι τα δεδομένα έχουν αλλάξει και οι υποδομές, όσο και αν ενισχυθούν, έχουν όρια αντοχής απέναντι στην κλιματική κρίση.
