Η αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της  Τοπικής Αυτοδιοίκησης φαίνεται ότι βρίσκεται  προ των πυλών αφού η Επιτροπή που συστάθηκε στο υπουργείο Εσωτερικών έκλεισε τις εργασίες της εδώ και αρκετό καιρό και πλέον η πρότασή  της είναι σε διαβούλευση.

 

Κάνοντας έναν πολύ σύντομο απολογισμό γενικά από την εφαρμογή του νόμου Καλλικράτη θα μπορούσε κανείς να τονίσει ότι τα χρόνια αυτά που εφαρμόστηκε ο συγκεκριμένος νόμος και σε συνδυασμό με την δύσκολη οικονομική συγκυρία που βρίσκεται η χώρα μας οι συνενώσεις των Δήμων και η ανάθεση αρμοδιοτήτων από τη μια συνετέλεσαν αποφασιστικά στην επαρκή λειτουργία της διοικητικής μηχανής, στην οικονομία κλίμακας, στην απορρόφηση πόρων από το ΕΣΠΑ και στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής τη δύσκολη περίοδο που διανύουμε, από την άλλη όμως δημιουργήθηκαν μια σειρά από δισεπίλυτα προβλήματα στις τοπικές κοινωνίες κυρίως από τη μεταφορά αρμοδιοτήτων χωρίς την αντίστοιχη μεταφορά  πόρων,  όπως επίσης και από το γεγονός ότι σε έναν αριθμό Ο.Τ.Α. οι συνενώσεις που έγιναν  δεν αποτύπωσαν επαρκώς τις αντικειμενικές, γεωγραφικές, συγκοινωνιακές, οικονομικές και κοινωνικές παραμέτρους και κατά συνέπεια  δυσκόλεψαν αντί να βελτιώσουν την καθημερινότητα των πολιτών, δημιούργησαν σύγχυση και αναστάτωση στις διοικητικές υπηρεσίες Δήμων και Περιφερειών και λειτούργησαν ως τροχοπέδη στην ανάπτυξη και στην εξέλιξη αυτών των κοινωνιών.

 

Η Περιφέρεια Ιόνιων Νησιών βρίσκεται μάλλον στην κατηγορία των αρνητικών αποτελεσμάτων από το νόμο Καλλικράτη όχι μόνο εξαιτίας του νησιωτικού της χαρακτήρα αλλά και επειδή  προέκυψαν δυσλειτουργίες  από τις συνενώσεις των δήμων και από την επιφόρτισή τους με περισσότερες αρμοδιότητες δημιουργώντας μια ασφυκτική κατάσταση που πολλές φορές λειτούργησε αρνητικά για τον πολίτη.

 

Η πορεία του νόμου Καλλικράτη έχει ακόμη να δείξει ότι η διατήρηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων ως ενδιάμεσης αρχής ανάμεσα στις αιρετές Περιφέρειες και στην κεντρική διοίκηση λειτούργησε μάλλον ως φρένο στην ανάπτυξη της αιρετής περιφέρειας, ως το μακρύ χέρι της κεντρικής διοίκησης και αποτέλεσε τροχοπέδη στην ουσιαστική αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και αποφάσεων. Αυτά είναι σημεία τα οποία θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη του ο νομοθέτης στην αναθεώρηση του νόμου προς μια θετική κατεύθυνση.

 

Ένα από τα βασικά θέματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η συγκεκριμένη αναθεώρηση και νομίζω ότι είναι καθοριστικό για την παραπέρα πορεία του θεσμού τόσο των Δήμων όσο και των Περιφερειών με ιδιαίτερη πολιτική, γεωστρατηγική  και οικονομική σημασία είναι οι παρεμβάσεις που θα γίνουν να βάζουν τα θεμέλια και να δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη των μικρών νησιών.

 

Η Ελλάδα είναι κατεξοχήν νησιωτική χώρα και διαθέτει τέσσερις μεγάλες νησιωτικές περιφέρειες οι οποίες αποτελούνται από δεκάδες μικρά και μεγάλα νησιά και νησιωτικά συμπλέγματα. Τα νησιά μας διαθέτουν πολλά πλεονεκτήματα. Μεγάλης έκτασης φυσικές ομορφιές, περιοχές Νατούρα, σπάνια χλωρίδα, ιδιαίτερα και μοναδικά τοπικά προϊόντα, αποτελούν μοναδικοί τουριστικοί προορισμοί. Η ήπια αξιοποίηση αυτού του φυσικού πλούτου με την ταυτόχρονη εναρμόνισή του στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς θα πρέπει να αποτελέσει στρατηγικό σχέδιο για την κεντρική κυβέρνηση που θα ξετυλιχθεί μέσα από την αναθεώρηση του νόμου Καλλικράτη.

 

Τα νησιά και ιδιαίτερα τα μικρά νησιά κάτω από χίλιους και μέχρι τέσσερις  με πέντε χιλιάδες κατοίκους θα πρέπει να αποκτήσουν μια ευέλικτη και σύγχρονη διοικητική δομή που θα τους επιτρέπει να αναπτυχθούν τόσο στον πρωτογενή τομέα όσο και τουριστικά. Για να επιτευχθεί αυτό όμως θα πρέπει να δημιουργηθούν οι κατάλληλες υποδομές σε κάθε μικρό νησί όπως οδικό δίκτυο, δίκτυο ύδρευσης, αξιόπιστη συγκοινωνία, βιολογικοί καθαρισμοί, λιμάνια, υδατοδρόμια, σύγχρονοι τρόποι επεξεργασίας απορριμμάτων . Όλα αυτά μπορούν να γίνουν, αν κάθε νησί ή σύμπλεγμα νησιών διαθέτει διοικητικές και τεχνικές υπηρεσίες κατάλληλα στελεχωμένες, εκσυγχρονισμένες  με σαφείς αρμοδιότητες που να μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτές τις προκλήσεις. Δεν είναι δυνατόν νησιά που έχουν αναπτυχθεί τουριστικά ραγδαία τα τελευταία χρόνια να μην έχουν τις απαραίτητες υποδομές για την όσο το δυνατόν καλύτερη εκμετάλλευση του τουριστικού αυτού προϊόντος που τόσο απλόχερα παρέχεται τα τελευταία χρόνια.  Δεν είναι δυνατόν νησιά που συνεισφέρουν στον κρατικό προϋπολογισμό τα μέγιστα  να μην μπορούν να προγραμματίσουν, να δρομολογήσουν και να ελέγξουν ένα έργο υποδομής από αυτά που αναφέρθηκαν πιο πάνω επειδή δε διαθέτουν διαχειριστική επάρκεια.

 

Ένα δεύτερο βασικό σημείο που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε αυτή την αναθεώρηση είναι η διαχείριση των μικρών λιμανιών. Είναι ζήτημα κομβικής σημασίας για την ανάπτυξή της τοπικής οικονομίας των μικρών νησιών η διαχείριση των μικρών λιμανιών να γίνεται από την τοπική αυτοδιοίκηση.  Είναι απολύτως απαραίτητο τα μικρά λιμάνια των νησιών μας να περάσουν στην αρμοδιότητα των Δήμων και να διαχειρίζονται άμεσα από αυτούς και όχι από ένα συμβούλιο ενός απρόσωπου οργανισμού που βρίσκεται εγκατεστημένο σε κάποιον μητροπολιτικό δήμο μακριά από αυτά που λειτουργεί μόνο ως εισπρακτικός μηχανισμός. Και σε αυτή την περίπτωση όμως η στελέχωση της διοικητικής μηχανής με το κατάλληλο προσωπικό είναι απολύτως αναγκαία.

 

Ένα τρίτο βασικό σημείο στο οποίο θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερο βάρος είναι ο σαφής διαχωρισμός αρμοδιοτήτων Περιφέρειας και Δήμου σε κάθε νησί ή νησιωτικό σύμπλεγμα έτσι ώστε  και με την κατάλληλη στελέχωση και διάρθρωση των υπηρεσιών κάθε αυτοδιοικητικής αρχής  να υπάρχει σωστός προγραμματισμός, σοβαρός στρατηγικός σχεδιασμός αλλά και υπεύθυνη και έγκαιρη αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν καθημερινά σε επίπεδο περιφέρειας και δήμου.

 

Η αντιπροσωπευτικότητα στην εκπροσώπηση των νησιών σε ένα Περιφερειακό Συμβούλιο νησιωτικής Περιφέρειας είναι θέμα μείζονος σημασίας επίσης το οποίο και αυτό θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με τη δέουσα προσοχή. Το παράδειγμα των Παξών, ενός νησιού δύο χιλιάδων μόνιμων κατοίκων με τεράστια οικονομική ανάπτυξη, που δεν προβλέπεται από τον νόμο να εκπροσωπείται στο Περιφερειακό Συμβούλιο με έναν τουλάχιστον σύμβουλο είναι χαρακτηριστικό δείγμα έλλειψης δημοκρατικής έκφρασης στο κεντρικό συλλογικό όργανο της Περιφέρειας .

 

Μπροστά στην επικείμενη αναθεώρηση του νόμου Καλλικράτη νομίζω ότι όλοι έχουμε χρέος ως αιρετοί να καταθέσουμε τις απόψεις μας για το συγκεκριμένο εγχείρημα χωρίς σκοπιμότητες, τοπικισμούς ή  άλλες κρυφές σκέψεις αλλά με γνώμονα την αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων, τον παραπέρα εκσυγχρονισμό της διοικητικής μηχανής και την οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ανάπτυξη του τόπου μας. Έχουμε χρέος επίσης να προκαλέσουμε ένα διάλογο με την κοινωνία και τους φορείς της προκειμένου να αφουγκραστούμε τις απόψεις της βάσης πάνω σε μια νέα προοπτική για την τοπική ανάπτυξη των κοινωνιών μας.

 

 

Ο Σπύρος Βλαχόπουλος είναι εκπαιδευτικός, Περιφερειακός Σύμβουλος Περιφέρειας Ιονίων Νήσων.

 

 

 

 

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ