Η αναβολή της παράστασης «Carmina Burana» λόγω καιρικών συνθηκών αναδεικνύει τη χρόνια απουσία σύγχρονων πολιτιστικών υποδομών στην Κέρκυρα. Ο μαέστρος της Συμφωνικής Ορχήστρας Επτανήσων, Ηλίας Γκογκίδης, υπογραμμίζει την έλλειψη κλειστών χώρων, σημειώνοντας πως το νησί αναλώνεται σε θεωρητικές εξαγγελίες, αφήνοντας άστεγη την καλλιτεχνική δημιουργία ενόψει του χειμώνα.
Η αναβολή του Carmina Burana, πέρα από τη στενοχώρια και την απογοήτευση για μια παραγωγή που προετοιμάζουμε εδώ και μήνες, μου αφήνει τελικά ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα.
Πού μπορεί σήμερα να στεγαστεί ο πολιτισμός στην Κέρκυρα;
Ζούμε σε ένα νησί που υπερηφανεύεται – και δικαίως – για τη μουσική του παράδοση. Για τις Φιλαρμονικές του, τις χορωδίες του, τους μουσικούς του, τους ανθρώπους που δημιουργούν και επιμένουν. Κι όμως, το 2026, η Κέρκυρα δεν διαθέτει έναν σύγχρονο, λειτουργικό κλειστό χώρο που να μπορεί να φιλοξενήσει μια μεγάλη συναυλία.
Ναι, υπάρχει η πολυπόθητη ιστορία του Θεάτρου. Και μακάρι κάποτε αυτή η ιστορία να αποκτήσει επιτέλους συνέχεια. Αλλά το πρόβλημα είναι πια πολύ μεγαλύτερο από ένα κτίριο. Στην Κέρκυρα έχουμε μάθει να μιλάμε πολύ εύκολα για πολιτισμό. Να σχεδιάζουμε νέους θεσμούς, να εξαγγέλλουμε πρωτοβουλίες και να γεννάμε «έξυπνες» ιδέες για νέες συμφωνικές ορχήστρες, χορωδίες και κάθε λογής σύνολα.
Όταν, λοιπόν, άνθρωποι του πνεύματος – και μη – οραματίζονται νέες ορχήστρες, «συμφωνικές χορωδίες» και σύνολα προς γέννηση, ίσως πριν τους δώσουν όνομα, υπόσταση και μεγαλόπνοους στόχους, καλό θα ήταν να απαντήσουν πρώτα σε κάτι πολύ πιο απλό:
Πού ακριβώς θα τα στεγάσουν;
Πού θα κάνουν πρόβες;
Πού θα παρουσιάσουν τη δουλειά τους;
Πού θα συναντήσουν το κοινό τους τον Νοέμβριο, τον Ιανουάριο, τον Φεβρουάριο;
Και κυρίως: υπάρχουν πράγματι οι πολιτιστικές υποδομές που τόσο εύκολα εξυμνούμε ή έχουμε βολευτεί να κοιτάζουμε τα φαντάσματα ενός ένδοξου παρελθόντος και να τα παρουσιάζουμε ως υποδομές του σήμερα;
Γιατί κάποια στιγμή πρέπει να το πούμε καθαρά.
Ο πολιτισμός δεν γίνεται με εξαγγελίες. Δεν γίνεται με τίτλους, ονόματα και ωραίες ανακοινώσεις. Ούτε αρκεί να επικαλούμαστε συνεχώς το τεράστιο πολιτιστικό κεφάλαιο που μας άφησαν οι προηγούμενοι. Ο πολιτισμός θέλει ανθρώπους. Θέλει δουλειά. Θέλει σχέδιο, συνέχεια, χρήματα, υποδομές. Και, ναι, θέλει χώρους.
Σήμερα αναγκαστήκαμε να αναβάλουμε μια μεγάλη υπαίθρια παραγωγή επειδή ο καιρός δεν μας επιτρέπει να εγγυηθούμε την ασφάλεια των ανθρώπων και του κοινού. Η βροχή είναι φυσικό φαινόμενο. Δεν φταίει κανείς γι’ αυτήν. Το ότι όμως μια παραγωγή αυτού του μεγέθους στην Κέρκυρα δεν έχει ένα πραγματικό «πού αλλού», όταν ο καιρός αποφασίσει διαφορετικά, δεν είναι φυσικό φαινόμενο.
Είναι μια πραγματικότητα που έχουμε επιλέξει να ανεχόμαστε εδώ και χρόνια.
Και ο χειμώνας είναι κοντά.
Οι μουσικοί θα είναι εδώ.
Οι χορωδίες θα είναι εδώ.
Οι δημιουργοί, οι μαθητές, οι δάσκαλοι θα είναι εδώ.
Το κοινό θα είναι εδώ.
Οι ιδέες επίσης θα είναι εδώ – παλιές και καινούργιες, σοβαρές και λιγότερο σοβαρές.
Η ανάγκη αυτού του τόπου για πολιτιστική δημιουργία και πραγματική διάδραση θα είναι εδώ.
Χώρος θα υπάρχει;
Γιατί στο τέλος, όσο κι αν μας αρέσει να μιλάμε για την «Κέρκυρα του Πολιτισμού», κάποια στιγμή πρέπει να αποφασίσουμε αν θέλουμε απλώς να θυμόμαστε ότι υπήρξε ή να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για να συνεχίσει να υπάρχει.
Ο μαέστρος Ηλίας Γκογκίδης είναι επικεφαλής της «Συμφωνικής Ορχήστρας Επτανήσων»
